آذری
گفتار دوم ✴️ تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..

2-4 ✴️آذربایجان پس از مغولان
پس از مغولان در ایران شورش بس سختی برخاست زیرا چون ابوسعید در سال ٧٣٥ درگذشت و او را جانشینی نبود ، میان سران مغول كشاكش افتاد كه هر یكی مغول پسری را بپادشاهی برداشتند و باهم بجنگ و كشاكش برخاستند و هنوز یك سال از مرگ ابوسعید نمیگذشت كه سه پادشاهی بنیاد یافت و برافتاد و تا سالیانی این كشاكش و لشکركشی پیش میرفت و ایرانیان كه این زمان بسیار خوار و زبون میبودند زیر پا لگدمال می‌شدند. و چون آذربایجان تختگاه مغول بوده بیشتر این كشاكشها و جنگها در آنجا رخ میداد و بیشتر زیان و آسیب بآنجا میرسید و مردم از پا افتاده نابود می‌شدند.

👇👇

تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..

2-4 ✴️آذربایجان پس از مغولان

#کانال_احمد_کسروی
#آذری
🌐 @pakdini

🌐 @ketabSudmand

✉️ farhixt@gmail.com

🆔 @Ahmad_Kasravi

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 28) جنگي كه رخ داد

روز دوشنبه دهم آذر هنگام شام ، من بديدن يكي از بازرگانان رفته بودم. در بيرون آمدن ، نمي‌دانم كدام يك از آقا سيد حسين امام يا ميرزا حسين همراهم آمد و در راه گفت : «از ناصري فرمان رسيده كه بقلعه حمله كنند. امشب گرد قلعه را خواهند گرفت كه فردا بجنگ پردازند».
آن شب را من كمتر خوابيدم و چون انديشيدم ديدم راهي در پيش روي ما نيست و ما بايد بيوسان پيشامدها باشيم و به هر پيشامدي در هنگام رخ دادن چاره‌اي (اگر توانيم) بكنيم. براي هر ساعتي نقشه‌ی جداگانه بكشيم. ...

👇👇

‌📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش پنجم از نشست دوم

ما نيز همين حال را داشته‌ايم : مي‌بينيم جهاني است آراسته و بسامان ، مي‌گردد و نمي‌فرسايد ، از حالي بحالي مي‌افتد و چون مي‌انديشيم ، مي‌بينيم آن سامان و آراستگي و اين گرديدن و ديگر شدن ، از خودش نتواند بود. اين جهان نه چيزيست كه اينها از آن تواند بود. در جهان يك دسته از باشندگان ماييم كه آدميانيم و بديگر باشندگان برتري داريم و ما مي‌بينيم كه كمترين دستي در سامان و آراستگي و يا در گرديدن و ديگر شدن جهان نمي‌داريم و خود ناخواهان آمده و ناخواهان مي‌رويم. اينست ناچار شده مي‌گوييم : اين جهان را پديد آورنده و گرداننده‌اي هست و آن را «خدا» مي‌ناميم.
در اينجا چون فرصت گفتگو نيست ، بهمين چند جمله بس مي‌كنم. اگر كساني مي‌خواهند داستان را هرچه گشاده‌تر و روشنتر بدانند «ورجاوند بنياد» را بخوانند.
...
👇

‌گفتار دوم
آذری
گفتار دوم ✴️ تركی چگونه و از كی بآذربایجان راه یافته؟..

2-5 ✴️آذربایجان در زمان صفویان

این را بآسانی توان پذیرفت كه جا باز كردن تركی برای خود در آذربایجان و بكنار زدن آن آذری را ، پیش از پادشاهی صفویان انجام گرفته و دلیل این گذشته از چیزهای دیگر حال خود آن خاندان میباشد. زیرا ایشان بیگمان از بومیان آذربایجان بوده‌اند و زبانشان آذری بوده و ما دوبیتی‌هایی از شیخ صفی نیای بزرگ ایشان كه در زمان مغول میزیسته در دست میداریم كه آنها را خواهیم آورد. با اینحال چون بزمان شاه اسماعیل بنیادگزار پادشاهی میرسیم می‌بینیم زبان ایشان تركی گردیده و خود آن شاه بتركی شعرهایی می‌سروده كه دیوانش در دست است.


👇

✴️آیا مشروطه یا دمکراسی به بودن قانون اساسی و انجام انتخابات است؟!

«مشروطه [=دمکراسی] تنها بودن قانونها و مجلس شورا نیست.

مشروطه بیک معنی عالیتر دیگریست.

مشروطه معنایش آنست که یک توده می‌خواهد خودش کارهای خود را اداره کند. می‌خواهد کسی باو فرمان نراند.

برای آنکه سخن روشن باشد باید دانست ما در زندگانی دو رشته کارها داریم : یکی کارهای خصوصی ، دیگری کارهای عمومی. مثلاً ما باید خانه داشته باشیم ، خواربار تهیه کنیم ، رخت خریم ، کفش خریم ، اگر ناخوش شدیم بنزد پزشک رویم. اینها کارهاییست که هر خانواده‌ای خودش برای خودش انجام میدهد.

ولی بدیهیست که زندگانی تنها با اینها نمی‌چرخد. بیک رشته کارهای دیگری هم نیاز هست. ما در این شهر که هستیم باید آن را پاکیزه داریم ، باید دزدان را مانع شویم ، از شیوع بیماریها جلو گیریم ، عدلیه‌ای باشد که اگر دو کس دعوا داشتند بآنجا رجوع کنند ، راهها امنیت می‌خواهد تا کاروانها بیایند و بروند ، باید با کشورهای همسایه رابطه داشته باشیم و پیمانها بندیم. باین رشته کارها نیز نیاز هست و اینهاست که ما کارهای عمومی یا کارهای کشوری می‌نامیم.

در زمانهای گذشته این کارها بیک تن سپرده می‌شد و او پادشاه بود که با میل و اراده‌ی خود کشور را اداره میکرد ، بمردم نیز فرمان میراند. مردم او را «سایه‌ی خدا» می‌شناختند و فرمان می‌بردند و تکلیفی هم نداشتند.

باین معنی مردم در آن روز نه اراده و اختیاری در کارهای کشور داشتند و نه مسئول بودند. مسئول تنها پادشاه بود.

این ترتیب هزارها سال در جریان بوده تا خردمندانی برخاسته و چنین گفته‌اند : چرا یک تن بدیگران فرمان راند؟!.. چرا مردم خودشان کارهای کشور را اداره نکنند؟!.. اینها را گفته با دلیل ثابت کرده‌اند که یک پادشاه هر قدر هوشیار و خردمند باشد نخواهد توانست مصالح کشور را چنانکه شایسته است تشخیص دهد ، نخواهد توانست کارها را از راهش بانجام رساند.

در نتیجه‌ی این مشروطه پیدا شده. باین معنی ، این حرفها در مردم تأثیر کرده که در همه جا بشورش برخاسته و دستگاه استبدادی پادشاهان را برانداخته خودشان رشته‌ی کارهای کشور را بدست گرفته‌اند.

پس در مشروطه افراد خودشان کارهای کشور را اداره میکنند.

هر فردی از ایشان مسئولیتی بگردن دارد ، هر فردی باید بکشور و کارهای آن علاقه‌مند باشد و هر زمان که نیاز افتاد از فداکاری با جان و مال بازنایستد. این وظیفه‌ی اوست ، این باو واجب است.

ولی در ایران کم کسی مشروطه را باین معنی فهمیده.

کم کسی خود را در برابر کشور و توده مسئول میداند.

اگر حقیقت را بخواهیم کسانی که در ایران پیشگام شدند و مشروطه را روان گردانیدند ، آنها نیز مشروطه را باین معنی نمیدانستند. اینست نخواسته‌اند بمردم نیز بفهمانند.

بهرحال در ایران امروز یکی از کارهای بسیار مهم اینست که کتابچه‌ها نوشته شود و سخنرانیها در رادیو بعمل آید و بمردم معنی مشروطه فهمانیده شود.

مشروطه والاترین شکل حکومت است.

امروز بیشتری از توده‌های پیشرفته و بزرگ جهان ـ از کشورهای متحده‌ی آمریکا و انگلستان و فرانسه و دیگران ـ با مشروطه اداره می‌شوند.

اینها باید بمردم فهمانیده شود.

فهمیدن مردم معنی مشروطه را و علاقه‌مندی آنها بکشور و کارهای کشوری تأثیر محسوس خواهد داشت

و بسیاری از دشواریهای امروزی را آسان خواهد گردانید.

گاهی کسانی میگویند : «این توده شایسته‌ی مشروطه نیست».

میگویم : باید کوشید و آنها را شایسته گردانید ، نه اینکه از مشروطه چشم پوشید».

(«امروز چاره چیست؟» سات 39 تا 41)

‌📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش یکم از نشست سوم

در نشستهای گذشته از ايرادهايي كه كساني بنام بيديني بما مي‌گيرند سخن رانديم و مي‌خواهم در اين نشست بزمينه‌ي ديگري درآيم :
باشد شما شنيده‌ايد كه دكتر اراني گفتاري در مهنامه‌ي «دنيا» زير عنوان «عرفان و اصول مادي» نوشته بوده كه بتازگي در دفتري جداگانه بچاپ رسيده و چون در اين گفتار سخنانيست كه با گفته‌هاي ما ناسازگار مي‌باشد ، كساني خواستار شده‌اند در آن باره هم گفتگويي كنيم.
نخست بايد بگويم : دكتر اراني جوان دانشمندي مي‌بود و من با او دوستي مي‌داشتم. بويژه در سال آخر آزاديش كه بارها در اداره‌اش با او ديدار ميكردم و گفتگوهايي نيز در ميانه ميرفت. همچنان در ديوان جنايي كه محاكمه‌ي او و همراهانش مي‌رفت من چون يكي از وكلا مي‌بودم هر روز او را مي‌ديدم و آنچه مي‌توانستیم دوستي و مهرباني دريغ نمي‌داشتیم و سپس كه مرگش را شنيدم افسوس بسيار خوردم. ايران بچنان جوانان دانشمند نياز بسيار مي‌دارد.
...
👇

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 29) چگونه سردار سپه بخوزستان درآمد

در آن سه ماه در شوشتر بما نامه و روزنامه و تلگراف نرسيده ، از پيشامدهاي ناصري و ديگر جاها بيكبار ناآگاه مانده بوديم. اين هنگام بجستجو درآمديم و دانسته شد خزعل تلگراف زينهارخواهي به سردار سپه نموده و او كه در بندر ديلم وزيدان مي‌بوده آهنگ ناصري كرده كه فردا پانزدهم آذر به ناصري خواهد رسيد.
فردا مدعي‌العموم با من در اتومبيلي نشسته آهنگ ناصري كرديم. در بند قير كار ناسنجيدهاي از ...

👇👇

آذری
گفتار سوم ✴️ چند سخن درپیرامون آذری

✴️زبان شمال و زبان جنوب
باید دانست زبانی كه ما امروز سخن میگوییم و آن را فارسی و یا ایرانی مینامیم همان زبانست كه چهار هزار سال پیش از این ایران یا ، مردم ایر ، در میهن باستان خود «ایران‌ویج» سخن میگفته‌اند ، و چون از آنجا كوچیده و به پشته‌ی ایران آمده‌اند آن را همراه آورده‌اند. چیزی كه هست ، گذشت زمان و پیشامدها در زبان كارگر افتد و اینست هیچ زبانی همیشه بیك حال نماند و هر زمان رنگ دیگری بخود گیرد. زبان ما نیز در این چهار هزار سال چون با پیشامدهای بزرگی برخورد كرده اینست هر زمان برنگ دیگری افتاده ، و اگر یكی این رشته را دنبال كند و چنین خواهد كه تاریخی برای این زبان ، از آغاز آن تا این زمان بنگارد شاید بتواند یك كتاب بزرگ هزار صفحه‌ای پدید آورد.

👇👇

گفتار سوم ✴️ چند سخن درپیرامون آذری

✴️زبان شمال و زبان جنوب


#کانال_احمد_کسروی
#آذری
🌐 @pakdini

🌐 @ketabSudmand

✉️ farhixt@gmail.com

🆔 @Ahmad_Kasravi

✴️وظیفه‌ی غیرتمندان و خردمندان در دمکراسی

«در مشروطه راه بردن کشور بگردن مردمست.

مردم مکلفند که کشور را اداره کنند.

آن روزی که ما در ایران شوریدیم و بیرق مشروطه‌خواهی افراشتیم ، معنای آن شورش این بود که بمحمدعلی‌میرزا و امیر بهادر و دیگران میگفتیم : شما بروید ، ما خودمان این کشور را راه خواهیم برد. معنی مشروطه همینست.

اکنون ما یا باید از مشروطه دست بکشیم و این قانونها را کنار گزاریم و یک نفر ماننده‌ی ناصرالدینشاه را بیاوریم و بگوییم بنشین و با استبداد این کشور را اداره کن و هرچه دلت خواست آن را بکار بند ، و یا خودمان مکلف باشیم که کارها را اداره کنیم.

بدیهیست که این دومی را خواهیم کرد و اکنون سخن در آنست که یک توده کشور را چطور اداره میکنند؟..

بدیهیست که همه‌ی مردم آن استعداد را ندارند که در کارهای سیاسی و اجتماعی دخالت کنند و اظهار عقیده نمایند.

این بگردن یک دسته از هوشمندان و غیرتمندانست که پا پیش گزارند و باهم اندیشه یکی کنند و کشور را راه برند.

تا در یک توده همه‌ی مردم دارای رشد سیاسی نشده‌اند ، باید جمعیتی باشد و آنها را اداره کند ، و این ناچاریست».

(«امروز چاره چیست؟» سات 30)

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 30) عدليه را در ناصري بنياد نهاديم

در ناصري دانسته شد اين افسران كه رسيده‌اند با شتاب بسيار به پر كردن جيبهاي خود مي‌كوشند. سرتيپ فضل‌الله‌خان حكمران نظامي و دستيار او ميرزا احمد عمارلو خودشان محكمه‌اي بنياد گزارده‌اند كه رويهم‌رفته روزي هزار تومان ( 100000 ريال امروز) درآمد مي‌دارد. زيرا صدها كساني كه از خزعل و پسرانش شكايت داشته‌اند بآن محكمه رو آورده‌اند و آنان بشيوه‌ی فراشخانه‌هاي كهن از يكسو ده‌يك و از يكسو نيم‌ده‌يك مي‌گيرند. در محمره و آبادان نيز همان رفتار است. ...

👇👇

‌📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش دوم از نشست سوم

ما دوست مي‌داريم كساني كه مي‌گويند : «شما خوب برمي‌اندازيد ولي ساختنش را بدانشها واگزاريد» ، آن نوشته‌هاي ما را بخوانند تا بدانند ما از دانشها (دانشهايي كه آنها مي‌شناسند) ، چند گامي هم پيشتر افتاده‌ايم و يك رشته آميغهايي را كه دانشمندان مادي نشناخته بودند شناخته‌ايم.
دوست مي‌داريم بجاي آنكه از دور ايستند و با اينگونه سخنان پوچ كه جز از عاميان بيدانش شاينده نيست ما را بيازارند ، پا پيش گزارند و با ما گفتگو كنند.
دكتر مي‌نويسد : «فقط با مغز مي‌توان فكر كرد. مغز ماده و فكر يكي از خواص اين ماده است».
ما مي‌گوييم : آنچه راست و كج و نيك و بد را مي‌شناسد ، خردست و مغز يكي از افزارهاي كار آن مي‌باشد.
...
👇

‌آذری
گفتار سوم ✴️ چند سخن درپیرامون آذری

✴️نیمزبانها چگونه پدید آمده؟..
یك چیز دیگر كه باید از دیده دور نداشت بودن نیمزبانهاست. زیرا ما امروز اگر نگاه كنیم گذشته از زبان بزرگی كه ازآنِ همه‌ی كشور است ، نیمزبانهای دیگری ، از سمنانی و گیلكی و مازندرانی و كردی و سرخه‌ای و شوشتری و بسیار مانند اینها در این گوشه و آن گوشه سخن گفته می‌شود ، و ما آنچه میدانیم اینگونه نیمزبانها از نخست در ایران بوده و ما آنچه درباره‌ی پیدایش اینها می‌اندیشیم و باور میكنیم اینست كه چنانكه از تاریخ بدست می‌آید پیش از آنكه مردم ایر به پشته‌ی ایران درآیند ، تیره‌های پراكنده‌ی بسیاری در اینجا نشیمن میداشتند كه زبان و نژادشان گوناگون و زندگیشان از یكدیگر جدا میبوده

👇

✴️نجات کشور به چه نیازمند است؟!

«امروز برای نجات ایران یک جمعیت می‌خواهد ،

یک جمعیت ایرانخواه بیطرف ، یک جمعیت ریشه‌دار آبرومند».

(«امروز چاره چیست؟» سات 29)

«اولاً این جمعیت باید دارای حقیقت باشد.

باین معنی یک دسته از روی فهم و بینش احتیاجات ایران را بدیده گیرند ...

از روی اینها موادی تهیه کنند که برنامه‌ی زندگانی توده و سیاست کشور باشد ،

و خودشان آنها را بپذیرند و محترم شمارند و آرزومند اجرایش باشند ،

بکوششهای خود قیمت داده برای فداکاری در آن راه آماده باشند.

درباره‌ی آن مواد کتابها نویسند ، سخنرانیها کنند ، روزنامه‌هاشان آنها را دنبال کند ، تا بدینسان توده‌ی انبوه را آگاه گردانند و با خود همراه سازند و زمینه برای اجرای مواد آماده گردانند.

ثانیاً کسانی که باین جمعیت می‌آیند باید برای خود سودی منظور ندارند.

مقصودشان آن نباشد که پارتی پیدا کنند و از فلان اداره کار بگیرند ، در فلان وزارتخانه مدیرکل باشند.

بنام غیرت و مردانگی پا بمیان نهند و خواستشان این باشد که بیست ملیون مردم را از بدبختی رهانند.

مزدی که برای خود در نظر گیرند جز نیکنامی و شهرت تاریخی نباشد.

در این کشور از بس اندیشه‌ها کوتاه شده ، بیشتر مردم چنین می‌پندارند که به هر کاری که می‌آیند باید برای خود سودی منظور دارند. کوشیدن در راه کشور و توده در نزد آنها دارای معنی نیست. دخالت در کارهای توده و سودجویی از آن راه در ایران پیشه‌ای گردیده.

این دبستان فساد در ایران از سالهاست تأسیس یافته و پیاپی شاگرد بیرون میدهد. فلان آقا میهن‌پرست است. چه کار میکند؟.. به اینجا و آنجا میدود ، آواز بآوازها می‌اندازد ، پول درمی‌آورد ، ثروت می‌اندوزد ، تحصیل جاه و شکوه میکند.

بهترین میهن‌پرستان در این کشور کسانیند که تا زیان یا ترسی درمیان نباشد ـ غلط یا درست ـ بسود میهن میکوشند. ولی اگر ترسی یا زیانی درمیان بود بخود حق میدهند که میهن و سود آن را فراموش کنند و بخاموشی گرایند ، بلکه اگر نیاز افتاد بزیان آن هم بکوشند».

(«امروز چاره چیست؟» سات 34)