‌📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش پنجم از نشست سوم

اين كه جهان يك دستگاهست و درو تنها يك نيرو كارگر مي‌باشد ،‌ امروز چيز ساده و آشكاريست. ولي در آن زمان كسي اين را نمي‌دانسته و جاي پرسش است كه زردشت كه بگفته‌ي اينان يك تن همچون ديگران مي‌بوده ، آن را از كجا دانسته؟!.
همچنين پذيرفتيم كه پيغمبر اسلام آرزويي جز ايمن شدن عربستان و فزوني سود قريش كه نگاهبانان كعبه مي‌بودند نمي‌داشته و تنها براي اين خواست كوچك بآن كوششهاي بزرگ برخاسته. ليكن مي‌پرسيم : او آن نيرو را از كجا آورده؟!. آيا اين كار آسانيست كه كسي در برابر همگي ايستد و راه تازه‌اي براي زندگي باز كند و آيين نوي بنياد گزارد؟!. پس چرا ديگران ماننده‌ي آن نتوانستند كرد؟!.
پيروان ماديگري اين نخواسته‌اند كه گامي پيش گزارند و داستان دينها را از نزديك بسنجند و بفهمند. از دور ايستاده به اينگونه سخنان بسيار خام پرداخته‌اند.
...
👇

‌آذری
گفتار چهارم
✴️نمونه‌هایی كه از آذری در دست است

4-2✴️نمونه‌های پیوسته
اما نمونه‌های پیوسته نخست چند دوبیتی را كه اینجا و آنجا بدست آمده مینگاریم و سپس دوبیتی‌های شیخ صفی را جداگانه خواهیم نگاشت.
١) ابن بزاز مینویسد : «حاجی علی از پدر خود پیره نجیب روایت كرد كه نوبتی مولانا شمس‌الدین برنیقی را با شیخ قدس سره دغدغه‌ی نفاق در خاطر مختلج شد ناگاه ویرا مرض دماغی طاری شد و سر بصرع كشید و در دماغ خلل درآمد از دیه بخانه‌ی ما درآمد و تضرع كرد و زاری آغاز كرد كه از برای خدا میدانم كه مرا این زحمت و خلل دماغ از غیرت شیخ رسیده است. من برخاستم و بحضرت شیخ رفتم و صورت حال بگفتم. شیخ فرمود من تنها در زاویه می‌نشینم برو او را بیار.

👇

✴️دخالت مردم در اداره‌ی کارهای شهر و استان خود✴️

«چنانکه میدانیم در رژیم دمکراسی (مشروطه) دولت نماینده‌ی توده است.

مردم نمایندگان برای مجلس برمیگزینند و آن نمایندگان بدولت رأی اعتماد میدهند. پس در واقع دولت با رأی توده پدید آمده ، نماینده‌ی اوست.

با اینحال در مقام عمل ، دولت جدا و توده جداست. بخصوص از نظر استانها و شهرستانها ، که چون دولت مصالح همگی کشور را در نظر دارد چه بسا که مصلحت خاص یک استان یا شهرستان منظور نگردد.

آنگاه دولت کارها را که بدست کارمندان می‌سپارد ، چه بسا که کارمندان دولت با مردم آزار و ستم روا دارند.

پس بسیار بجاست که در برابر تشکیلات دولتی یک اساسی هم از خود مردم باشد که از یکسو دیده‌بانی برفتار و کردار کارمندان دولت کند و از یکسو مصالح خاص آن استان و شهرستان را منظور داشته بدولت یادآوریها کند و یا خود باقداماتی برخیزد.

... کسانی اگر قانونی را که از مجلس درباره‌ی این انجمنها گذشته (قانون ربیع الثانی 1325) از دیده گذرانند خواهند دید که آن نیز از روی بینش تنظیم گردیده.

این قانون بانجمنهای استانی گذشته از آنکه حق نظارت بکارهای ادارات و اعتراض به تصمیمات وزارتخانه‌ها بخشیده ،

بخود آنها حق پاره‌ای اقدامات اصلاحی و تعمیری داده ،

و آنگاه بودجه‌ای برای آنها منظور داشته و نظر قانونگزاران بر این بوده که در هر استانی یک سهم از مالیات آنجا بمصالح خود استان صرف شود و این یک عدالتی بوده که منظور گردیده.

یکی از چیزهایی که در ایران مایه‌ی گله‌مندی و نومیدی مردم گردیده همانست که مالیاتها گرفته می‌شود و در تهران بی‌آنکه عدالتی منظور گردد صرف می‌شود.

مفتخوران زندگی خود را تأمین میکنند و پروایی بشهرستانها نمی‌نمایند. تهران درمیان شهرها «عزیز بیجهت» گردیده».

«با این ترتیب مردم هر استانی خواهند توانست مالیاتی که میپردازند بمصرف آن نظارت کنند ،

خواهند توانست خودشان بآبادی استان پردازند و اقدامات لازمه را بنمایند.

دیگر اختیار در دست فرماندار و شهردار نخواهد بود که این یکی بیاید و باقداماتی پردازد و آن یکی بیاید و نقشه‌های او را بهم زند.

آنگاه این انجمنها سدی در برابر ستمگری و مردم‌آزاری کارمندان دولت خواهد بود و میدان اختلاس و سودجویی را بآنها تنگ خواهد ساخت.

اگر از راهش پیش رود این انجمنها مردم را از نومیدی و بدگمانی با دولت بیرون خواهد آورد و بعلاقه‌ی ‌آنها بکشور خواهد افزود ،

برعکسِ آنچه پنداشته می‌شود بارتباط شهرستانها با مرکز خواهد افزود.

از یکسو دمکراسی را در این کشور ریشه‌دارتر و استوارتر خواهد ساخت و

از یکسو برای دولت در راه بردن کشور و کوشش بعمران و آبادی همدستانی تهیه کرده ، بار دوش آن را سبک‌تر خواهد ساخت».

(«امروز چاره چیست؟» ساتهای 25 و 26)

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 34) بازگشت به تهران

همان روز به بصره رسيديم. خانبهادر كه دانسته بود ، نگزاشت در ميهمانخانه مانيم. مي‌گفت : «دانسته نيست بار ديگر به بصره بياييد يا نه. بايد چند روزي بمانيد و باهم بگذرانيم». سه شب ميهمان ايشان مي‌بوديم كه مي‌بايد بگويم از خوشترين روزهاي زندگاني من بوده. سه تن از نويسندگان مصري كه يكي از آنان نسيب افندي المشعلاني مي‌بود و من گفتارهايي ازو در مهنامه‌ی «الهلال» خوانده مي‌شناختمش ، براي پديد آوردن دسته‌ی «فريرماسون» به بصره آمده بودند ، دو شبي با آنان گذرانيديم. كسان ديگري از نويسندگان و دانشمندان عراق نيز مي‌بودند. مرا بسيار خوش مي‌افتاد كه گفتگو با عربي شيوا مي‌رفت. يك روزي نيز ناهار را با چند تني از داوران عربي و انگليسي بصره خورديم. سر ناهار بشيوه‌ی اروپاييان سخنان شوخي‌آميز مي‌رفت. چون همه داور مي‌بوديم خودداري ننموديم از آنكه هرچه شعر و داستان در هجو داوران ، بعربي يا بفارسي يا به انگليسي مي‌دانستيم بميان آوريم. من اين شعر را خواندم : ...

👇👇

‌📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش ششم از نشست سوم

براي كاستن از توانايي خلافت ، كوششهاي دورانديشانه‌ي ديگري و دستاويزهاي هناينده‌ي ديگري مي‌بايست. در جايي همچون بغداد ، بي‌پرده «انا الحق» گفتن و خود را به شكنجه‌هاي جانگزا سپردن جز يك خودكشي بسيار بيخردانه شمرده نتواند بود.
اگر دكتر اراني اين سخن را درباره‌ي باطنيان كه يك دسته‌ي سياسي مي‌بودند و راستي را به برانداختن خلافت بلکه اسلام مي‌كوشيدند گفته بودي جاي ايراد نبودي.
بسخن بيش از اين دامنه نمي‌دهم. باورهايي كه از نخست در ميان آدميان پديد آمده ، چه راست و چه دروغ ، و چه سودمند و چه زيانمند ، سرچشمه‌ي آنها خرد و انديشه و فهم و يا پندار بوده. اين نه راستست كه همه‌ي باورها از هنايش چيزهاي بيرونيست. نه راستست كه در جهان آميغها نيست.
...
👇

‌آذری
گفتار چهارم
4 ✴️ نمونه‌هایی كه از آذری در دست است

4-3✴️ دوبیتیهای شیخ صفی‌الدین
شیخ حسین نامی از نوادگان شیخ زاهد گیلانی در كتاب سلسلة‌النسب صفویه كه در زمان شاه سلیمان صفوی نوشته پاره شعرهای فارسی و یازده دوبیتی بنام شیخ صفی‌الدین اردبیلی بنیادگزار خاندان صفوی مینویسد. این دوبیتیها بیگمان بزبان آذریست و ما همه‌ی آنها [را] با شرحهایی كه برای هر یكی در آن كتاب است خواهیم آورد. ولی باید نخست چند چیز را روشن گردانیم :

👇

چندی پیش خبری از موجودی بانکی مکارم شیرازی آورده خواستیم اگر راست نیست ،‌ دروغ بودن آن را با دلیل نشان دهد. او تنها گفته بود : کاهی هم نباشد از آن کوهی می‌سازند.
باید دید اکنون چه میگوید؟!
از :آمدنیوز

‌درست است که آخوندها نباشند مردم به چنین ننگین‌کاریها آلوده نمی‌گردند.

لیکن چاره جز این نیست که مردم را آگاه کرد تا از پیروی ایشان دست بردارند.

زیرا آخوند را از این فریبکاریها نمی‌توان بازداشت.

از صد تن آخوند یکی از دکان آماده و بازار گرمی که ایشان راست دست نخواهد برداشت.

این مردمند که دانسته و نادانسته ایشان را نگاه میدارند.

مردم گمان دارند این کارها از دین است.

گمان دارند اگر از این کارها دست بردارند بیدین میگردند.

باید برایشان روشن گردد که اینها خود بیدینیست.

باید معنی راست دین را دریابند تا از این نادانیها و نافهمیها دست شویند.

اینکه ما از یکسو با نادانیها می‌نبردیم و از سوی دیگر به بازنمودن معنی راست دین می‌پردازیم از اینست که از این خواریها بیرون آیند.

اگر آن معنی را ندانند گرایش به پندارپرستی که در نهادشان است ، باز ایشان را به کارهای پست دیگری برمی‌انگیزد.

(همچون داستان گوساله‌ی زرین ساختن یهودیان و پرستیدن آن در نبود موسا)

✴️اصلاح و بهبود معاش کارگران و رنجکشان

اصلاح و بهبود معاش کارگران و رنجکشان از دیگر اصلاحاتی است که باید بدیده داشت.

این را تاکنون به عهده‌ی «عرضه و تقاضا» گزارده‌اند که بیدادگرانه است. در جایی که کارگر فراوانست و کار کم ، تا می‌شده از دستمزدی که با آن میتوان یک زندگی حداقلی را گذرانید کاسته حتا یک سوم آن را به کارگر (همچنین به کارمند) داده‌اند.

در هر حال این زمینه‌ایست که نمی‌توان به آن بی‌پروایی کرد. در این بخش باید تا میتوان بدادگری نزدیک گردید و آن را نمی‌توان به عهده‌ی «عرضه و تقاضا» گزارد.

✴️ «همه میدانیم که گروه بزرگی از مردم این کشور کار میکنند و رنج میکشند و زندگانی توده را براه می‌اندازند

و در همانحال خودشان و خانواده‌هاشان بآتش نداری می‌سوزند و زندگانی را با صد سختی بسر میبرند.

چرخ زندگانی ما را کیها می‌گردانند؟..

کارگران کارخانه‌ها ، شاگردان دکانها ، هیزم‌شکنها ، باربرها ، خشت‌مالها ، ناوه‌کشها ، ...

اینهایند که رنج میکشند و برای ما کار میکنند».

«باید باینها دل سوزانید. راهش هم اینست که ما ببینیم امروز زندگانی متوسط یک خانواده (یک خانواده‌ی پنج نفری) ، چه مبلغ خرج دارد و همان را میزان حقوق مزد کارگران و رنجکشان گردانیم.

همین رفتار را با پاسبانها باید کرد ، با سُپورها باید کرد ، با نظامیان باید کرد ، با کارمندان پایین‌رتبه‌ی ادارات باید کرد.

این چه نامردیست که کارگران رنج کشند و وسایل زندگی برای ما تهیه کنند و خودشان بی‌بهره باشند؟!..

این چه نامردیست که ما شب با فرزندان خود آسوده بخوابیم و این نیندیشیم که پاسبانهایی که در خیابانها ، در سرما و گرما ، میگردند و در راه پاسداری بما بیداری میکشند آنها نیز فرزندانی دارند ،

این نیندیشیم که باید بآنها چندان حقوق داد که باری وسایل ضروری زندگانی خانواده‌هاشان آماده گردد؟!..».

(« امروز چاره چیست؟» سات 43 و 44)

📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 35) بيكاري و سختي

پس از پيشامدهاي خوزستان من بر آن بودم كه ديگر بشهرستانها نروم. وزارت عدليه نيز همان انديشه را مي‌داشت و چون در تهران جاي باز نمي‌بود بيكار مانده بودم. پس از سميعي ، نصرت‌الدوله و فاطمي و وثوق‌الدوله بوزارت عدليه رسيدند. و هر يكي از ايشان در نوبت خود ارجشناسي بمن مي‌نمود. ولي كاري نمي‌توانست داد. نصرت‌الدوله روزي مرا خواسته بود. رفتم. گفت : «از خوزستان شكايتهاي بسياري رسيده. مي‌گويند رييس عدليه كه بجاي شما رفته علني پول مي‌گيرد. بعضي اعضا را نيز نوشته كه پول مي‌گيرند. مگر اين اعضا در زمان شما نبودند؟». گفتم : چرا ، مي‌بودند. گفت : «پس چرا آن وقت شكايت نمي‌شد؟». گفتم : با بودن من كه نتوانستندي رشوه گيرند و يا ناراستي كنند. گفت : «در اين كاغذها درخواست كرده‌اند كه باز شما را بفرستيم. ما كه نمي‌توانيم شما را بفرستيم». گفتم : خود من هم نتوانم رفت. ...

👇👇

📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 35) بيكاري و سختي

پس از پيشامدهاي خوزستان من بر آن بودم كه ديگر بشهرستانها نروم. وزارت عدليه نيز همان انديشه را مي‌داشت و چون در تهران جاي باز نمي‌بود بيكار ...

📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش هفتم از نشست سوم

ليكن اين اندازه بس نبودي. بايستي ايرانيان را از آن شور پايين آورند و خونها را از جوش اندازند. بيش از همه بايستي در انديشه‌ي جوانان و نورسان باشند. دسته‌ي بدخواهان چاره‌ي اينها را نيز پيدا كردند و به يك رشته كارهايي برخاستند كه در اينجا فرصت گفتگو نيست. درباره‌ي جوانان و نورسان چاره آن را ديده‌اند كه هياهوي «ادبيات» برانگيزند و به خيام و سعدي و حافظ و مولوي هواداريهاي بيش از اندازه نمايند و بشعر و رمان ارج بيش از اندازه گزارند. با پول دولت پياپي ديوانهاي شاعران را بچاپ رسانيده پراكنده گردانند. از اروپا نيز براون و ديگران آواز بآواز اينان انداخته هياهو را هرچه بزرگتر گردانند. در دبستانها و دبيرستانها «تاريخ الشعرا» درس گفته شود. روزنامه‌ها ستونهايي براي شعر بگشايند. براي شاعران بزرگ جشنها بنام هزاره‌ و صده گرفته شود. بروي گورهاشان گنبدها افراشته گردد.
...
👇

📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش هفتم از نشست سوم

ليكن اين اندازه بس نبودي. بايستي ايرانيان را از آن شور پايين آورند و خونها را از جوش اندازند. بيش از همه بايستي در انديشه‌ي جوانان و نورسان ...

آذری
گفتار چهارم
4 ✴️ نمونه‌هایی كه از آذری در دست است

4-4✴️ دوبیتیهای شیخ صفی‌الدین (بخش دو از سه)
تبه در ده‌ژران از بوجینم درد رنده‌پاشان برم چون خاك جون كرد
مرگ ژیریم بمیان دردمندان بور ره بادیان بهمراهی شرم برد
شرح ـ از غایت محبت و احسان در باب دلجویی دردمندان میفرماید كه بگذار تا درد همه‌ی دردمندان بر جان حزین من باشد و خاك پای قدمهای ایشان باشم و حیات من و ممات من درمیان دردمندان باشد كه ایشان همراه من و رفیقان من‌اند در معرفت حقایق عالم توحید.

👇👇

آذری
گفتار چهارم
4-4✴️ دوبیتیهای شیخ صفی‌الدین (بخش دو از سه)

✴️فزونی کارمندان دولت

«اینهمه کارمندانی که دولت در اداره‌های خود گرد آورده ، به بیشتر از یک ثلث آنها نیاز نیست و بازمانده فزونیست ،

اگر پای اصلاحات درمیان بود دولت باید اداره‌ها را کمتر و کوچکتر گرداند

(یکی از اصلاحات لازم کاستن از شماره‌ی کارمندان اداره‌هاست)

و بجای آنها بپاسبانها و سپورها و سربازها که نیاز بسیار بداشتن آنها هست حقوق باندازه‌ی کفایتشان پردازد».

(«امروز چاره چیست؟» سات 44)

کانال : یک گرهی که از آغاز بکار اداره‌ها در ایران پدید آمده ولی در حکومت ملایان هرچه سفتتر گردیده فزونی کارمندان دولت است.

میدانید که چون ملایان حکومت را بدست گرفتند از بیم آنکه آن را از دست دهند یک لشکری از غیراداریها را بنام آنکه آنان همدست و هوادارشان گردند ـ شایا یا ناشایا ، کاردان یا ناکاردان ـ در اداره‌ها جا دادند و ناچار باید به اینها حقوق می‌پرداختند.

از هر بودجه‌ای که برای آبادانی و بهبود اوضاع کشور می‌بایست خرج می‌شد کاستند تا بتوانند شکم این «همدستان» را سیر کنند.

این یکی از آسیبهای بزرگی است که دیکتاتوری به کشور میزند.

از جیب مردم خرج خفقان و سرکوب خودشان میکند. به چه بهایی؟!..

به بهای مفتخورپروری و رسیدگی نکردن به آبادی کشور.