✴️چه بسیار دشوارها كه به آسانی پیش رفته✴️

كسانی میگویند : این راه كه شما پیش گرفته‌اید راه بسیار دوریست.

میگویم : همانا كه نیك نیندیشیده‌اید ، و خواست ما را نمیدانید.

ما میگوییم : جهانیان باید معنی راست زندگی را بشناسند ، و به آیین خرد زندگی كنند ،

و برای این كار یک راه بیشتر نیست : باید معنی زندگی را روشن گردانیم ، گمراهیها را براندازیم ، خردها را به تكان آوریم ، یك آیین بخردانه بنیاد گزاریم.

باید آمیغها[=حقایق] را بازنماییم ، خردمندان و پاكدلان را از دور و نزدیك با خود همدست گردانیم.

اینست راه و جز این نیست.

برخی میگویند : پیش نرود. میگویم : آن اندیشه‌ی پست شما است.

دیگران میگویند : كار بسیار دشواریست.

میگویم : چه بسیار دشوارها كه به آسانی پیش رفته ، بویژه در كاری كه خواست خدا پشتیبان است.

می‌گویند : از نكوهشها كه به شاعران و صوفیان میكنید ، و از خرده‌ها كه به كیشها میگیرید بسیاری میرنجند.

میگویم : ما را از رنجش آنان چه باكست؟!.

آنان اگر بخرد و پاكدرون بودندی از آمیغها نرنجیدندی ، و چون نیستند چه بهتر كه برنجند و از ما كناره جویند.

پرچم نیمه‌ماهه ـ سال یکم ـ شماره‌ی یکم ـ نیمه‌ی یکم فروردین ماه 1322

✴️ چگونه میتوان یگانه گردید؟!..

«شما اگر تاریخ خوانده‌اید ، چه برانگیختگان خدا و چه دیگر پیشوایان هیچكدام این نكرده كه چون برخاست به آواز بلند بگوید : «مردم یگانگی نمایید» یا ستایش از یگانگی سراید ، یا از ایستادگی برخی از نادانان ترسیده از سخن خود بازایستد ،

بلكه همگی راهشان این بوده كه با گمراهیها و نادانیها كه مایه‌ی پراكندگی و بیپروایی مردم بوده به نبرد پرداخته آنها را برانداخته

و راستیها را در دلها جا داده‌اند و در نتیجه ، همین یك دسته بگفته‌های او گردن گزارده خواه ناخواه همدست و یگانه گردیده‌اند

و آنان با دست همین دسته كار خود را پیش برده‌اند.

پیغمبر اسلام چه كرد؟!. آیا آواز بلند كرد «اتحدوا ایها العرب» ، آیا بستایشهای خشكی از «اتحاد» پرداخت؟!

آیا نه آنست كه با بت‌پرستی و دیگر گمراهیها نبرد آغازید و از دشمنی های بوجهل و بوسفیان و بولهب نترسید؟!.

✴️✴️✴️...

در ایران تا كیشهای شیعی و سنی و شیخی و متشرع و كریمخانی و بهایی و مسیحی و زردشتی و صوفیگری و فلسفه و خراباتیگری و مادیگری و مانند اینها هست یگانگی نشدنیست

تا بهایی بهاییست و شیعی شیعی یگانگی در میان آنها نخواهد بود.

بهایی خواهد گفت : امام زمان آمده ، شیعی خواهد گفت نیامده.

بهایی باین ریشخند خواهد نمود و شیعی بآن دشنام خواهد داد.

بهایی نابودی این را خواهد خواست و شیعی بآزار او خواهد كوشید.

تنها این دو تا نیست دیگران نیز چنینند.

و اینست باید باین پراكندگیها چاره كرده شود و ما نیز بآن میكوشیم».

(پرچم روزانه شماره‌ی 251)

‌📘 گفت و شنید

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش نهم

شما از من پرسيديد : «ايرادتان بمذهب شيعه چيست؟!.» من تاريخچه‌ی آن مذهب را شرح دادم و اينست ايرادهايم را فهرست ميكنم :
١ـ بنياد اين مذهب بر آن بوده كه خليفه بايد از سوي خدا برگزيده شود و اين راست نبوده.
٢ـ آنچه درباره‌ی اجبار امام علي بن ابيطالب به بيعت و اذيت دختر پيغمبر و امثال اينها گفته شده سرتاپا دروغست و آن توهيني كه شيعيان به شيخين و ديگر ياران پيغمبر كرده‌اند ناداني و بدنهادي بزرگي از ايشان بوده است.
٣ـ اينكه امام ششم شما و جانشينان او دعوي خلافت كرده‌اند من نميدانم خليفه‌ی خانه‌نشين كه دعوي خود را هم پنهان ميكرده چه معني توانستي داشت؟!.
...
👇👇

‌📘 ده سال در عدلیه

🖌 احمد کسروی

✴️ 49) پرونده‌هاي شناسنامه‌اي و داستان آنها

پرونده هاي شناسنامه اي داستان دراز ميدارد كه ميبايد بكوتاهي ياد كنم : رضا شاه چون قانون «نظام وظيفه» را بكار بست بمردم گران افتاد. پدران و مادران نمي خواستند پسران خود را بسربازخانه فرستند. از سوي ديگر ملايان از روي كيش خود بسربازي رفتن را حرام مي شمردند. كه اگر فراموش نشده چند رشته آشوبها نيز پديد آمد.

بهر حال كسان بسياري بويژه از توانگران و زورمندان نمي خواستند پسرانشان بسربازي روند و راهيكه براي اين كار مي شناختند آن بود كه سال فرزندان خود را بيش از بيست و شش نشان دهند ، و براي آنكه اينكار را پيش برند پسران بعدليه آمده ...

👇👇

✴️نجات کشور به چه نیازمند است؟!

«امروز برای نجات ایران یک جمعیت می‌خواهد ،

یک جمعیت ایرانخواه بیطرف ، یک جمعیت ریشه‌دار آبرومند».

(«امروز چاره چیست؟» سات 29)

«اولاً این جمعیت باید دارای حقیقت باشد.

باین معنی یک دسته از روی فهم و بینش احتیاجات ایران را بدیده گیرند ...

از روی اینها موادی تهیه کنند که برنامه‌ی زندگانی توده و سیاست کشور باشد ،

و خودشان آنها را بپذیرند و محترم شمارند و آرزومند اجرایش باشند ،

بکوششهای خود قیمت داده برای فداکاری در آن راه آماده باشند.

درباره‌ی آن مواد کتابها نویسند ، سخنرانیها کنند ، روزنامه‌هاشان آنها را دنبال کند ، تا بدینسان توده‌ی انبوه را آگاه گردانند و با خود همراه سازند و زمینه برای اجرای مواد آماده گردانند.

ثانیاً کسانی که باین جمعیت می‌آیند باید برای خود سودی منظور ندارند.

مقصودشان آن نباشد که پارتی پیدا کنند و از فلان اداره کار بگیرند ، در فلان وزارتخانه مدیرکل باشند.

بنام غیرت و مردانگی پا بمیان نهند و خواستشان این باشد که بیست ملیون مردم را از بدبختی رهانند.

مزدی که برای خود در نظر گیرند جز نیکنامی و شهرت تاریخی نباشد.

در این کشور از بس اندیشه‌ها کوتاه شده ، بیشتر مردم چنین می‌پندارند که به هر کاری که می‌آیند باید برای خود سودی منظور دارند. کوشیدن در راه کشور و توده در نزد آنها دارای معنی نیست. دخالت در کارهای توده و سودجویی از آن راه در ایران پیشه‌ای گردیده.

این دبستان فساد در ایران از سالهاست تأسیس یافته و پیاپی شاگرد بیرون میدهد. فلان آقا میهن‌پرست است. چه کار میکند؟.. به اینجا و آنجا میدود ، آواز بآوازها می‌اندازد ، پول درمی‌آورد ، ثروت می‌اندوزد ، تحصیل جاه و شکوه میکند.

بهترین میهن‌پرستان در این کشور کسانیند که تا زیان یا ترسی درمیان نباشد ـ غلط یا درست ـ بسود میهن میکوشند. ولی اگر ترسی یا زیانی درمیان بود بخود حق میدهند که میهن و سود آن را فراموش کنند و بخاموشی گرایند ، بلکه اگر نیاز افتاد بزیان آن هم بکوشند».

(«امروز چاره چیست؟» سات 34)

✴️اصلاح و بهبود معاش کارگران و رنجکشان

اصلاح و بهبود معاش کارگران و رنجکشان از دیگر اصلاحاتی است که باید بدیده داشت.

این را تاکنون به عهده‌ی «عرضه و تقاضا» گزارده‌اند که بیدادگرانه است. در جایی که کارگر فراوانست و کار کم ، تا می‌شده از دستمزدی که با آن میتوان یک زندگی حداقلی را گذرانید کاسته حتا یک سوم آن را به کارگر (همچنین به کارمند) داده‌اند.

در هر حال این زمینه‌ایست که نمی‌توان به آن بی‌پروایی کرد. در این بخش باید تا میتوان بدادگری نزدیک گردید و آن را نمی‌توان به عهده‌ی «عرضه و تقاضا» گزارد.

✴️ «همه میدانیم که گروه بزرگی از مردم این کشور کار میکنند و رنج میکشند و زندگانی توده را براه می‌اندازند

و در همانحال خودشان و خانواده‌هاشان بآتش نداری می‌سوزند و زندگانی را با صد سختی بسر میبرند.

چرخ زندگانی ما را کیها می‌گردانند؟..

کارگران کارخانه‌ها ، شاگردان دکانها ، هیزم‌شکنها ، باربرها ، خشت‌مالها ، ناوه‌کشها ، ...

اینهایند که رنج میکشند و برای ما کار میکنند».

«باید باینها دل سوزانید. راهش هم اینست که ما ببینیم امروز زندگانی متوسط یک خانواده (یک خانواده‌ی پنج نفری) ، چه مبلغ خرج دارد و همان را میزان حقوق مزد کارگران و رنجکشان گردانیم.

همین رفتار را با پاسبانها باید کرد ، با سُپورها باید کرد ، با نظامیان باید کرد ، با کارمندان پایین‌رتبه‌ی ادارات باید کرد.

این چه نامردیست که کارگران رنج کشند و وسایل زندگی برای ما تهیه کنند و خودشان بی‌بهره باشند؟!..

این چه نامردیست که ما شب با فرزندان خود آسوده بخوابیم و این نیندیشیم که پاسبانهایی که در خیابانها ، در سرما و گرما ، میگردند و در راه پاسداری بما بیداری میکشند آنها نیز فرزندانی دارند ،

این نیندیشیم که باید بآنها چندان حقوق داد که باری وسایل ضروری زندگانی خانواده‌هاشان آماده گردد؟!..».

(« امروز چاره چیست؟» سات 43 و 44)

✴️فزونی کارمندان دولت

«اینهمه کارمندانی که دولت در اداره‌های خود گرد آورده ، به بیشتر از یک ثلث آنها نیاز نیست و بازمانده فزونیست ،

اگر پای اصلاحات درمیان بود دولت باید اداره‌ها را کمتر و کوچکتر گرداند

(یکی از اصلاحات لازم کاستن از شماره‌ی کارمندان اداره‌هاست)

و بجای آنها بپاسبانها و سپورها و سربازها که نیاز بسیار بداشتن آنها هست حقوق باندازه‌ی کفایتشان پردازد».

(«امروز چاره چیست؟» سات 44)

کانال : یک گرهی که از آغاز بکار اداره‌ها در ایران پدید آمده ولی در حکومت ملایان هرچه سفتتر گردیده فزونی کارمندان دولت است.

میدانید که چون ملایان حکومت را بدست گرفتند از بیم آنکه آن را از دست دهند یک لشکری از غیراداریها را بنام آنکه آنان همدست و هوادارشان گردند ـ شایا یا ناشایا ، کاردان یا ناکاردان ـ در اداره‌ها جا دادند و ناچار باید به اینها حقوق می‌پرداختند.

از هر بودجه‌ای که برای آبادانی و بهبود اوضاع کشور می‌بایست خرج می‌شد کاستند تا بتوانند شکم این «همدستان» را سیر کنند.

این یکی از آسیبهای بزرگی است که دیکتاتوری به کشور میزند.

از جیب مردم خرج خفقان و سرکوب خودشان میکند. به چه بهایی؟!..

به بهای مفتخورپروری و رسیدگی نکردن به آبادی کشور.

✴️دلسوزی بروستاییان و کوشش بنیکی حال آنها.

«همه میدانیم در ایران روستاییان که کشاورزان این کشور و بسیجندگان [1] خواربارند ، بدترین حال را دارند. ...

جز هوای آزاد و آب پاکیزه از دیگر چیزها بهره برای آنها منظور نیست. ...

در دهات گرمابه نیست ، پزشک نیست ، داروخانه نیست ، دادگاه نیست. ...
بدیهیست که باید چاره‌ای اندیشیده شود. یک گام بزرگی در اصلاحات در این زمینه باید بود.
...
از دیده‌ی اصلاح‌طلبی این یک موضوع مهمیست که در آینده

✴️شهرهای ایران کوچکتر و دهها بزرگتر شود✴️.

با این ترتیب که در دهات وسایل زندگانی آماده گردد : خانه‌ها با دستورهای بهداشتی ساخته شود ، برق بکار افتد ، تلفن کشیده شود ، دبستان بنیاد یابد ، پزشک باشد ، داروخانه باشد ، دادگاه بخش باشد.

آنگاه از شهرها کسانی که کار مشروعی ندارند و با مفتخواری و یا با کارهای بیهوده زندگانی میکنند بآنجاها کوچانیده شوند که با کشاورزی و یا هر کار مشروع دیگری که میتوانند زندگی آغازند.

اگر چنین ترتیبی پیش آمد دسته‌های انبوهی از مردم خودشان داوطلبانه بآن دیه‌ها خواهند رفت و در آنجا زندگی خواهند آغازید.

زندگی درمیان باغها و کشتزارها ، با آب پاکیزه و هوای آزاد ، با نگهداشتن گاوها و گوسفندهای شیرده ، با بهره‌مندی از نغمه‌های مرغها ، زندگانی بسیار لذیذی است.

کسی را نتوان پنداشت که دارای خرد باشد و مزیت چنین زندگی را درنیابد.

آنچه امروز جلو مردم را گرفته ، نبودن وسایل در روستاهاست.

اینکه گفتم دولت باید اداره‌ها را کوچک گردانیده بیش از اندازه نیاز کارمندان نگاه ندارد ، راه آن هم اینست که کسانی که خودشان آرزومند باشند و یا دولت صلاح داند باین دهها کوچاند که نشیمن گیرند و با کشاورزی و یا کارهای دیگر زندگی بسر برند.

اگر سرمایه ندارند دولت بآنها سرمایه نیز پردازد.

در این زمینه سخن بسیار است و من چون مقصودم یادآوریست باین اندازه بس میکنم.

(«امروز چاره چیست؟» سات 48 و 49)

[1] : بسیجیدن = تدارک کردن ـ و

‌📘 دین و جهان

🖌 احمد کسروی

✴️ بخش دوم از نشست چهارم

بلكه اگر راستي را خواهيم اين نادانيها جلوگير سامان يافتن زندگاني و از ميان برخاستن بينواييها خواهد بود. اين چيزها چندان روشنست كه من در شگفتم چگونه كساني اينها را درنمي‌يابند.
براي مثل ميگوييم : در ايران يك رشته از گمراهيها و نادانيها بدآموزيهاییست كه خراباتيان ـ يا بهتر گوييم خيام و حافظ ـ در شعرهاي خود گنجانيده‌اند : «جهان هيچست و پوچست ، بايد پروايش نداشت و ارجي بآن نگزاشت ، بايد دربند گذشته و آينده نبود و زندگي را با مستي و سرخوشي بسر برد ، در جهان بودنيها بوده است و كوششها هيچ سودي نتواند داشت ..» اينها از زهرآلودترين نادانيها و بدآموزيهاست. يكي از شُوندهاي بدبختي ايرانيان اين شعرهاي خراباتيان بوده است.
دكتر اراني يك شعر از حافظ ياد مي‌كند :
غلام همت آنم كه زير چرخ كبود ز هرچه رنگ تعلق پذيرد آزاد است
...
👇

✴️سرچشمه‌ی بیدادگریهای اقتصادی

«فلان خانواده روزانه یک مَن روغن میخرد و مصرف میکند و بفلان خانواده یک سیر هم نمیرسد و با نانِ تهی شکمهای خود را پر میگردانند. همچنین در دیگر کالاها.

از نظر کار و کوشش نیز چنانست : فلان مرد هیچ کاری نمیکند و شبان و روزان به تن‌پروری می‌پردازد و فلان کارگر روزانه دوازده ساعت رنج میکشد و عرق میریزد.

اجحافات باین آشکاری را نمی‌شود که از دیده دور داشت. ...

ببینیم این اجحافات از کجا ناشی می‌شود و سرچشمه‌ی آن را بدست آوریم و از همان راه جلو گیریم.

آنچه ما دانسته‌ایم این اجحافات از سه جا ناشی می‌شود : یکی مفتخواری ، دیگری عادلانه نبودن مزدها و حقوقها ، دیگری محدود نبودن سرمایه ، و من درباره‌ی هر کدام چند جمله‌ای مینویسم :

✴️1) مفتخواری در این کشور رواج بسیار دارد و راههای مختلفی پیدا کرده.

مثلاً فلان کس در خانه می‌نشیند و از دولت مستمری میگیرد ، یا خانقاهی باز کرده مریدانش پول می‌آورند ، یا از املاکش میرسد و میخورد ، یا پول بمرابحه میدهد و عایدی دارد.

امثال اینها بسیار است ـ یک رشته کارها نیز هست که چون بیهوده است ، در حکم مفتخواریست. مثلاً فلان شخص رمان مینویسد و میفروشد ، فلان مرد فال میگیرد و پیشگویی میکند ، بازرگانان در بازار کالاها را دست بدست میگردانند. اینها نیز بسیار است.

این مفتخواران اگر جلوشان گرفته شود ناچار خواهند بود بکار پردازند و باندازه‌ی کوشش خود پول بدست آورند و به همان اندازه از کالاها و از خوشیهای زندگانی سهم یابند و این برخوردهای بیحساب امروزی از میان خواهد رفت.

✴️2) عادلانه نبودن مزدها و حقوقها موضوع مهم دیگریست.

یک رشته‌ی بزرگی از اجحافات از این راه تولید می‌شود.

از یکسو بکارهای لازم مزد کمتر از اندازه‌ی عدالت داده می‌شود و از یکسو بکارهایی که چندان لازم نیست ، مزد یا حقوق بیش از اندازه منظور میگردد.

فلان هیزم‌شکن چند ساعت عرق میریزد و صد ریال بیشتر بدستش نمی‌آید و فلان پشت میزنشین عالی‌رتبه که دانسته نیست بکارش چه نیازی هست ، روزانه پانصد ریال حقوق میبرد.

اگر اینها تعدیل شود بدیهیست که رشته‌ی بزرگی از اجحافات از میان خواهد برخاست.

کسی اگر هوش و جربزه بیشتر دارد و از کوششهای خود بتوده سود بیشتر میرساند ، باید مزد بیشتر هم ببرد.

نمیتوان گفت که یک پزشک که با دانش خود روزانه ده کسی را از بیماری نجات میدهد ، با یک باربر یکسان باشد.

اگر یک پزشک روزانه چند برابر یک باربر عایدی داشت و چند برابر او از خوشیهای زندگی بهره یافت ، جای ایراد نیست.

جای ایراد آنست که کار کسی کم سود یا بیهوده باشد و مزدهای گزاف گیرد و یا بعکس در برابر کار سودمند لازم ، مزد کم بدست آورد.

✴️3) داد و ستد یا بازرگانی از کارهاییست که بآن نیازمندیم.

کسی که کالایی را تهیه میکند (مثلاً کشاورزی که گندم میکارد و یا کارخانه‌ای که قند می‌سازد) ، چه بسا که خود نمیتواند یکسره با خانواده‌ها طرف شود و بآنها بفروشد و نیاز بمیانجی پیدا می‌شود.

داد و ستد و بازرگانی باین معنی است.

باز میگویم که در زندگانی توده‌ای بآن هم نیاز داریم.

چیزی که هست باید سرمایه محدود باشد که یک کسی نتواند با راه‌انداختن سرمایه‌ی بسیار بزرگی بخش عمده‌ی خرید و فروش را ویژه‌ی خود گرداند و دست دیگران را بندد.

اکنون یک رشته از اجحافها نیز از این راهست.

کسانی سرمایه‌های بزرگی راه ‌انداخته‌اند و روزانه چند برابر نیاز زندگانی خود سود می‌برند و دیگران چون مایه‌شان کمتر است ، باندازه‌ی نیاز هم سهم نمی‌یابند ،

و چون از این ترتیب جلوگیری شود و سرمایه محدود گردیده زیر دیده‌بانی گرفته شود ، رشته‌ی دیگر اجحافات نیز از میان خواهد رفت».

(«امروز چاره چیست؟» سات 59 و 60)