‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار چهارم
✴️ جزیره‌های دیگری كه كلمبوس پیدا كرد.
(تکه‌ی دوم)
كلمبوس بار دیگر آماده‌ی سفر گردیده با همراهان راه افتادند. ولی در این سفر دچار توفان شدند و كشتی پینتا كه راننده‌ی آن مارتین پنسون بود از دیگران جدا افتاد. سرانجام روز ششم دسمبر بجزیره‌ی هیتی رسیده در بندری لنگر انداختند. كلمبوس آن بندر را «سانت نیكولا» و خود جزیره را «هیسپانیولا» یا اسپانیای كوچك نام نهاد. (ولی این نام نماند و جزیره امروز هم بنام دیرین خود شناخته می‌شود).

راه ما اینست كه هر كسی نخست بخود پردازد و آن نیكیهایی را كه از دیگران میخواهد نخست در خود پدید آورد.
(پرچم روزانه ش 5)

‌✴️ اندیشه‌های پراکنده یا سرچشمه‌های درماندگی

(پنج گفتار از پرچم روزانه)

همه میدانیم كه ما در زندگی پس مانده‌ایم. امروز شما با هر كسی از ایرانیان كه بهره از فهم و غیرت دارد گفتگو كنید از حال توده و كشور دلتنگ و گله‌مند است. این دلتنگی و گله‌مندی بیجا نیست. ایران یك كشور بزرگی بوده و از دویست سال پیش در نتیجه‌ی حوادث كوچك گردیده. از آنسوی زندگانی در این كشور از هر باره افسوس‌آور می‌باشد و چیزی كه خوشدلی‌آور است كمتر پدیدار است. ...

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 37ـ زیانهای پراکنده‌اندیشی کدامست؟ [بخش یکم]
مي‌بايد فهمانيد كه سرخودي و جداانديشي براي يك توده با مرگ برابر است بلكه مرگ خود همان است. مرگِ يك چيزي جز همان نيست كه ذره‌هايش از كشش افتد و هر يكي جدا از ديگري ايستد. يك توده هنگامي زنده است كه يكان يكانش همه در يك راه باشند و بتوانند نيروهاي خود را رويهم ريخته نيروي بزرگي پديد آورند. اگر نه چنانست آن مرده است و نام توده را نشايد.
...

📗 بهائیگری (بخش سیزدهم)

شنيدني‌تر اینست که سید باب فریب حدیثهای گوناگون ساخته‌ای را که در کتابها درباره‌ي پیدایش امام زمان است خورده و در کار خود درمانده بوده. در یک جا در حدیثها گفته می‌شود امام زمان از مکه با شمشیر سر خواهد برآورد. در یک جا سخن از آمدن درفشهای سیاه از سوی خراسان رانده می‌شود. سید باب چنین می‌پنداشته که باید پیدایش او با این حدیثها سازگار درآید و این را بخود بایا[=واجب] می‌شمارده.

اینست بملا حسین دستور داده که بخراسان رود و دسته‌ای گرد آورد و از آنجا با درفشهای سیاه رو به اینسو گزارد. خود نیز آهنگ مکه کرده که در آنجا آواز بلند گرداند و با شمشیر پدید آید. این خود نمونه‌ای از ساده‌دلی اوست.

ملا حسین که بخراسان رفت ، داستانش را یاد خواهیم کرد. اما خود باب که بمکه رفت ، هیچ گونه نشانی از بودن او در مکه پدیدار نگردیده. تا آنجا که کسانی رفتنش را بمکه باور نکرده‌اند. چنین پیداست که در آنجا در کار خود درمانده و بجان خود ترسیده ، خاموشی را بهتر دانسته. بویژه که تنها می‌بوده و یارانی جز یکی دو تن نمی‌داشته. هرچه بوده با دست تهی رو ببازگشت آورده.

در حالی که تا این هنگام ملا حسین و دیگران آوازه‌ي او را بگوشها رسانیده درمیان مردم تکانی پدید آورده بودند. از اینرو چون باب به بوشهر رسید ، دیری نگذشت که با دستور حسینخان والی فارس او را گرفتند و با نگهبانی به شیرازش آوردند و در خانه‌ي خودش بند کردند. سپس حسینخان نشستی برپا گردانیده ملایان را خواند و باب را نیز بآنجا آوردند. ولی چون از باب جز دعوی شنیده نمی‌شد ، و سخنانی که معنی‌دار باشد و شنوندگان را بتکان آورد نمی‌تراوید ، و تنها سرمایه‌ي او مناجات بافیهایی می‌بود که با عربی غلط و خنده‌آور می‌ساخت ، ملایان بریشخند پرداختند و حسینخان دستور داد پاهایش را بفلک گزارده ، چوب زدند و رویش را سیاه گردانیده بمسجدش بردند ، و در آنجا باب بمنبر رفت و از دعوی خود بیزاری نموده پشیمانی نشان داد.

این چیزیست که بهائیان نتوانسته‌اند پرده برويش کشند و عبدالحسین آواره ، مبلغ بهایی که تاریخی نوشته و کتاب او از دیده‌ي عبدالبهاء گذشته ، در این باره بيش از این پرده‌کشی نتوانسته که می‌نویسد : «نتوانستند خدشه‌ای بر سخنان ایشان وارد نمایند و بدانند که این کلمات نافی ادعاست یا مثبت آن».

خود عبدالبهاء نیز در «مقاله‌ي سیاح» نزدیک بهمین سخنانی رانده.1

این در سال1261 قمری رخ داد. پس از این داستان ، باب خانه‌نشین می‌بود. ولی با آن بیزاری و پشیمانی که در زیر چوب و فلک و بالای منبر کرده بود ، باز هوس گریبانش را رها نمی‌کرد و در خانه نشسته از آن عربیهای غلط خنک می‌بافت. از آنسو چون آوازه‌اش در ایران پیچیده بود ، در مردم تکانی پدید می‌آورد. مردم که همه‌ي امیدهای خود را به پیدایش امام زمان بسته و نهصد سال بیشتر شب و روز «عجل الله فرجه» گفته بودند ، اکنون که می‌شنیدند کسی برخاسته و خود را امام زمان یا درِ او می‌خواند ، خواهان و ناخواهان بجنب و جوش می‌آمدند و برخی آهنگ شیراز کرده بدیدن سید باب می‌رفتند.

اگر سید باب عربیهای غلط نبافتی و برخی سخنان معنی‌دار و سودمند گفتی ، بیگمان کارش پیش رفتی و بدولت چیره شده آن را برانداختی. ولی این مرد بیکبار بیمایه می‌بود و گذشته از آنکه آن غلط‌بافیها را می‌کرد و آبروی خود را در نزد باسوادان می‌ریخت ، برخی گفته‌های بسیار بیخردانه ازو سر می‌زد.

مثلاً چون درباره‌ي همان غلط‌بافی ایراد می‌گرفتند ، چنین پاسخ می‌داد : «صرف و نحو گناهی کرده و تاکنون در بند می‌بود. ولی من چون خواستم ، خدا گناهش را بخشید و آزادش گردانید». ببینید در برابر غلط‌گوییهای خود چه بهانه می‌آورد. این سخن یا از روی ریشخند بوده و یا گوینده‌اش جز دیوانه نمی‌بوده. آیا از این پاسخ ، ایرادگیران چه توانستندی فهمید؟!.

شگفتست که عبدالبهاء در کتاب «مقاله‌ي سیاح» و دیگران از بهائیان و بابیان در کتابهای دیگر گله کرده‌اند که بسید باب «غلط نحوی» گرفتند. گویا چشم می‌داشته‌اند که نگیرند!. چشم می‌داشته‌اند که یکی غلط‌بافیهایی کند و همان را دستاویز دعوی امامی یا پیغمبری کند و مردم چشم پوشیده ایراد نگیرند!.

پابرگیها :
1ـ «بر سر منبر نوعی تکلم نمود که سبب سکوت و سکون حاضران و ثبوت و رسوخ تابعان گردید».

ما در زندگی ناچار نیستیم و چاره داریم
(بخش یکم)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار چهارم
✴️ جزیره‌های دیگری كه كلمبوس پیدا كرد.
(تکه‌ی سوم)
از آنسو بومیان خوشرفتاری بسیار با كلمبوس و همراهان او می‌نمودند و عنوانی پیدا شده بود كه نه تنها از ماندن یاران كلمبوس در جزیره ناخرسندی نمی‌نمودند آن را می‌خواستند و خشنودی از ماندن ایشان نشان می‌دادند.

‌✴️ یک خبری در بی‌بی‌سی فارسی امروز درآمده که میگوید ، کیارش نامی از ایران فیلم زیر را فرستاده و نوشته : «هی میگیم دولت بده حکومت بده زمین بده زمان بده ، اما ما خود مردم همه چیز رو از ریشه میزنیم. مردم تشنه‌ی یه قطره آب ... بعد یک سری‌ها کارشون هر روز شستن کوچه و خیابان با آب مصرفی! اصلاً انگار اینجا نیستن از همه چیز بی خبرن. بهشون هم گفتیم باهامون برخورد میکنن که مال خودمونه به شما چه؟»

علتی ندارد به این فیلم و خبر شک کنیم زیرا خود بارها چنین چیزهایی را دیده‌ایم. این زن نمونه‌ی نافهمی یک دسته از مردم است که تو گویی در جهان دیگری زندگی میکنند. تو گویی نه میدانند این آب از کجا می‌آید ، آب تصفیه شده و لوله‌کشی چیست ، نه میدانند مردم و توده یعنی چه ، زندگانی توده‌ای و سود و زیان توده یعنی چه ، کشور یعنی چه ، قانون یعنی چه ، دولت یعنی چه. صرفه‌جویی یعنی چه ، منابع ملی یعنی چه. هیچیک از اینها را نمی‌دانند. بلکه تنها نامی از اینها را شنیده‌اند. بیشتر اینها مغزشان پر است از تعلیمات ملایی مانند استخاره و نماز و احکام روزه و گونه‌های دعا و زیارت و پیشامد کربلا و مرگ امام رضا و دخیل بستن و از مرده حاجت خواستن و اینگونه چیزها که کمترین کمکی به زندگانی توده‌ای نمی‌کند.
اینها آن اندازه پرتند که گمان میکنند با پول دادن منابع ملی را می‌توانند دارا شوند و بدتر آنکه هدر گردانند.

فرستنده در پایان نوشته : «اداره‌ی آب و فاضلاب هم که بیانیه داده جز خواهش و تبلیغ برای الگوی مصرف کاری از ما برنمیاد...». باید گفت : جز این هم نیست. دولتها که نمی‌توانند بالا سر هر یک فردی یک مأموری از خود بگزارندکه ناظر بر کارهای او باشد. آن مردمی که باور دارند همه‌ی کارها را باید دولت کند ،‌ آن مردمی که گمان دارند دولت همه کاری می‌تواند بکند ، در نتیجه گرفتار همین نابسامانیها می‌شوند و راستی آنست که حق گله هم ندارند.

✴️ اگر توده‌ی ایرانی به آن پایه از شایندگی رسید که اختیار زندگی خود را بدست گرفت ، آنگاه میتواند گامهای بعدی را نیز برای آسایش و بهتری زندگانی خود بردارد.
برای مثال ، جز شما که رفته و تذکر داده‌اید کسان دیگری هم در کویتان پیدا شوند که دست بدست هم دهید و جلو کارهای خلاف برخاسته از چنین نافهمیهایی را با دلیل و تذکر و اگر نتیجه نداد با احترام نکردن به متخلفان و تنها گزاشتنشان بگیرید ، آن زمان پلیس خود خواهید بود و کشور از این بدبختیها رفته رفته دور خواهد شد. وگرنه با این گله کردنها کمترین دردی درمان نخواهد گردید. سراسر زندگی ایرانیان گله‌گزاریست. آیا تاکنون این گله‌گزاریها کوچکترین گرهی از کار کشور گشاده که از این پس بگشاید؟!

✴️ نکته‌ی دیگر در پایان سخن ،‌ درباره‌ی خود فرستنده است. ما از ایرانیان در شگفت می‌شویم که یک خبرگزاری بیگانه را «محرم راز» و گره‌گشای گرفتاریهای کشور میدانند.
پیشتر چون رسانه‌های دولتی دهها دروغ گفته بودند مردم اعتماد خود را به آنان از دست داده و برای آگاهی از خبرهای درون و بیرون کشور از خبرگزاریهای بیگانه سود می‌بردند. ولی سپس که پیامرسانها راه افتاد و رواج بسیار گرفت ، خبرگزاریهای ایرانی مستقل بسیاری پدیدار شدند. ما می‌پرسیم : یکی از اینها به اندازه‌ی بی‌بی‌سی دارای اعتبار نبوده که شما خبر و فیلم به او می‌فرستید؟! اگر آن زن از روی نادانی و اینکه آموزگارانش ملایان بود‌ه‌اند بدانسان رفتار میکند ، شما که بیگمان درسخوانده و دانش اندوخته‌اید چرا اینهمه به ایرانیگری بیپروایید؟!

این بما گران می‌افتد که می‌بینیم ایرانیان این خبرگزاریهای بیگانه را همچون خویش و نزدیک خود می‌پندارند و به آنها ـ آن هم رایگان ـ خوراک خبری میدهند. بجاست شما که بحال مردم دلسوزی میکنید ، یک جستجویی هم بکنید تا بدانید بی‌بی‌سی در برافتادن رضاشاه و سپس برافتادن رژیم محمدرضاشاه چه اندازه مؤثر بوده است. باید دانست که این خبرگزاری بیرونش هرچه میخواهد باشد ، جز برای سیاست و سود دولت بریتانیا کار نمی‌کند. تاکنون هم سود ایشان در زیان ما بوده. دیگر خبرگزاریها از فرانسه و وی اُ ای و دیگران نیز برای سود کشورشان میکوشند نه برای آسایش ما و شما.

✴️ نیكی‌ای كه از راهش نباشد بدیست. ...

درباره‌ی روزنامه‌ها همین را توان گفت : گرفتم كه هر یك از نویسندگان آنها بتوده و كشور دلسوز و علاقه‌مندند و مقصودشان پند و راهنمایی بمردم میباشد ، ولی راهی را كه می‌پیمایند جز زیان نتیجه نتواند داد.

زیرا هر یك از آنها بضد سخنان آن دیگری می‌نویسد. بلكه بسیاری آنچه امروز نوشته فردا متناقض آن را بچاپ میرساند

و پیداست كه در نتیجه‌ی این تناقض‌نویسیها مردم نه تنها سودی نمیتوانند برداشت بلكه با زیانها مصادف میباشند.

زیرا آن پراكندگی اندیشه‌ها و درماندگی مغزها كه گفتیم سرچشمه‌ی همه دردهاست ، با این رفتار روزنامه‌ها فزونی می‌یابد و پریشانی و درماندگی بیشتر میگردد.

✴️ بسیاری از روزنامه‌نویسها و نویسندگان از این نتیجه ناآگاهند و چنین سخنی را تاكنون نشنیده و ندانسته‌اند.

من بارها می‌بینم كسی گفتاری نوشته می‌آورد كه ما در روزنامه بچاپ رسانیم. و چون میگویم : ما خودمان ضد این را نوشته‌ایم میگوید : «چه عیب دارد ، بگزارید مطالب متنوع باشد» یا میگوید : «آن نظر شما بود اینهم نظریه‌ی منست».

ولی اینها همه نادرست است و این روزنامه‌نویسان و نویسندگان بی‌آنكه خود بدانند و بخواهند بدیها با توده‌ی خود میكنند و در این روز درماندگی بار دوش آنان را هرچه سنگینتر میگردانند.

در جایی كه میتوانند بسیار سودمند باشند و نیكیها نموده نامی از خود بیادگار گزارند بدینسان زیانمند درمی‌آیند.

(پرچم روزانه شماره‌ی 115)

📗 بهائیگری (بخش چهاردهم)

در پوچی سخنان سید باب و در غلط‌آمیز بودن آنها همین بس که بهاءالله که غلط‌بافی و پوچگوییش را نشان خواهیم داد ، آنها را مایه‌ي رسوایی دانسته و دستور داده که از میان برند و نگزارند بدست مردم بیفتد.

ما را در اینجا فرصت آنکه از پوچی گفته‌های سید باب و از غلطهای آنها سخن رانیم نیست. تنها برای نمونه بخشهایی از آن گفته‌ها را در پایین آورده ، داوری درباره‌ي آنها را بخود خوانندگان بازمی‌گزاریم :

یکی از کتابهایی که سید باب در آغاز کار خود نوشته و آن را همچون قرآن معجزه‌ي خود گردانیده «تفسیر سوره‌ي کوثر» است که بنام سید یحیا دارابی نوشته. برخی از جمله‌های آن کتاب اینهاست :

فانظر لطرف البدء الی ما اردت ان ارشحناک من آیات الختم ان کنت سکنت فی ارض اللاهوت و قرأت تلک السورة المبارکة فی البحر الاحدیه وراء قلزم الجبروت فایقن کل حروفها حرف واحدة و کل یغایر الفاظها و معانیها ترجع الی نقطة واحدة لان هنا لک المقام الفؤاد و رتبة مشعر التوحید... و ان ذلک هو الا کسیر الاحمر الذی من ملکه یملک ملک الاخرة و الاولی فورب السموات و الارض لم یعدل کلها کتب کاظم علیه السلام و قبل احمد صلوات الله علیه1 فی معارف الالهیة و الشئونات القدوسیه و المکفهرات الا فریدوسیه بحرف انا اذا القیت الیک باذن الله فاعرف قدرها و اکتمها بمثل عینیک الاعن اهلها فانالله و انا الی ربنا لمنقلبون و ان کنت سکنت فی ظل المشیة مقام الارادة علی ارض الجبروت و تقرأ تلک السورة المبارکة فاعرف فی الکلمة الاولی من الالف ماء الایداع ثم من النون هواء الاختراع ثم من الالف الظاهر ماء الانشاء ثم رکن المخزون المقدم لظهور الارکان الثالثة حرف الغیب بعنصر التراب... و انی لواردت ان افصل حرفا من ذلک البحر المواج الزاخر الاجاج لنفد المداد و انکسر الاقلام و لانفاد لما الهمنی الله فی معناه.

باری ، باب چندی در شیراز در خانه‌ي خود گوشه‌نشین می‌بود تا در فارس وبا افتاد و مردم بحال خود پرداختند و از آنسوی منوچهرخان معتمدالدوله والی اسپهان که از گروندگان یا از گرایندگان به باب می‌بود ، سوارگانی فرستاد که نهانی باب را از خانه‌اش بیرون آوردند و به اسپهانش بردند. در اینجا باب آسوده می‌زیست و معتمدالدوله ازو نگهبانی می‌کرد. ولی چون شش ماه کمابیش گذشت ، معتمدالدوله بدرود زندگی گفت و جانشین او که برادرزاده‌اش می‌بود ، باب را نگهداری ننموده چگونگی را بتهران به محمدشاه و حاجی میرزا آقاسی نوشت. همچنان ملایان اسپهان بحاجی میرزا آقاسی نامه‌ای نوشتند ، و چون پاسخی که حاجی میرزا آقاسی بنامه‌ي آنان در تاریخ 11 محرم 1263 داده نسخه‌ي آ‌ن در دستست ، آن را در پایین می‌آوریم :

خدمت علمای اعلام و فضلای ذوی‌العز و الاحترام ، مصدع می‌شود که در باب شخص شیرازی که خود را باب و نایب امام نامیده ، نوشته بودند که چون ضال مضل است بر حسب مقتضیات دین و دولت لازم است مورد سیاست اعلیحضرت قدر قدرت قضا شوکت شاهنشاه اسلام پناه روح‌العالمین فداه شود تا آينده را عبرتی باشد. آن دیوانه‌ي جاهل جاعل دعوی نیابت نکرده بلکه دعوی نبوت کرده زیرا که از روی کمال نادانی و سخافت رأی در مقابل با آنکه آيه‌ي شریفه‌ي فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ دلالت دارد که مقابله‌ی یک سوره‌ی اقصر محال است ، کتابی از مزخرفات جمع کرده و قرآن نامیده و حال آنکه لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا چه رسد بقرآنِ آن نادان که بجای کهیعص مثلاً کاف ، ها ، جیم ، دال ، نوشته و بدین نمط مزخرفات و اباطیل ترتیب داده. بلی ، حقیقت احوال او را من بهتر می‌دانم که چون اكثر این طایفه‌ی شیخی را مداومت به چرس2 و بنگ است جمیع گفته‌ها و کرده‌های او از روی نشئه‌ی حشیش است که آن بدکيش به این خيالات باطل افتاده و من فکری که برای سیاست او کرده‌ام اینست که او را به ماکو فرستم که در قلعه‌ي ماکو حبس مؤبد باشد. اما کسانی که به او گرویده‌اند و متابعت کرده‌اند مقصرند. شما چند نفر از تابعین او را پیدا کرده بمن نشان بدهید تا آنها مورد تنبیه و سیاست شوند. باقی ایام فضل و افاضت مستدام باد.3

پابرگیها :
1ـ خواستش سیدکاظم و شیخ احمد است.
2ـ مادّه‌ي‌ مخدري‌ است‌ كه‌ از مالش‌ دادن‌ سرشاخه‌هاي‌ گياه‌ شاهدانه‌ با دست‌ يا روي‌ پارچه‌ بدست‌ مي‌آيد و آن‌ را با توتون‌ يا تنباكو مي‌كشند. (فرهنگ معين) ـ و
3ـ این نامه از کتاب «امیرکبیر و ایران» آورده شده و از تاریخ آن پیداست که پیش از مرگ معتمدالدوله (که در ربیع‌الاولی آن سال درگذشت) بوده. می‌توان پنداشت که نامه رسیده ولی معتمدالدوله از فرستادن باب خودداری کرده تا پس از مرگ او برادرزاده‌اش فرستاده.

‌📘 در پاسخ حقیقتگو

🖌 احمد کسروی

✴️ 37ـ زیانهای پراکنده‌اندیشی کدامست؟ [بخش دوم]
و چون يك زمينه با گفت و شنود روشنتر گردد در پايانِ گفتار گفت و شنودي را كه در سال پيش مرا با يكي رو داده در اينجا مي‌آورم و اين نمونه‌ايست كه چگونه اينان معني هيچ چيز را نمي‌فهمند و گيج‌وار تكاني بخود مي‌دهند و زندگي بسر مي‌برند : مردي نزد من آمده با بودن كساني چنين گفت : من مي‌خواهم نويسنده باشم و يك رشته گفتارهايي درباره‌ی ...

ما در زندگی ناچار نیستیم و چاره داریم
(بخش پایانی)
(گفتاری از پرچم روزانه)

‌✴️ پیدایش آمریکا
گفتار پنجم
✴️ چگونه كلمبوس به اروپا بازگشت؟..
(تکه‌ی یکم)
رو آوردن كلمبوس و همراهانش باروپا ـ توفان سخت و نومیدی ـ نامه‌ی كلمبوس به ایزابل ـ جزیره‌ی سانت ماریا ـ توفان سخت دیگر ـ پذیرایی كلمبوس در پرتغال

📗 بهائیگری (بخش پانزدهم)

از روی این دستور ، باب را بسوارانی سپردند که به تبریز بردند و از آنجا به ماکو بردند که چند ماه در بند می‌بود و سپس از آنجا به دز چَهریق که در نزدیکی مرز ایران و عثمانی و در دست كردان شکّاک می‌بود روانه گردانیدند.

چون در این هنگام سه سال بیشتر از آغاز برخاستن باب گذشته و آوازه‌ي او بهمه‌ي شهرها افتاده بود ، و از آنسوی ملا حسین بشرویه‌ای شهر بشهر گردیده مردم را می‌شورانید و همچنین قرةالعین و ملا محمدعلی قدوس و دیگران بمیان آمده بودند و رویهم‌رفته تکان بزرگی در مردم دیده می‌شد ، حاجی میرزا آقاسی چنین اندیشید که این شور و تکان در مردم بيش از همه نتیجه‌ي آنست که باب در زندانست و مردم سخنان او را نشنیده از دور مهر می‌ورزند. این اندیشه چندان دور نمی‌بود زیرا راستی را مردم از باب و از سخنانش آگاهی نمی‌داشتند و آن شور و هیاهو بیش از همه بنام امام زمان و به پیروی از ملایان شیخی می‌بود.

به هر حال حاجی میرزا آقاسی به تبریز دستور فرستاد که باب را بآنجا آورند و نشستی با بودن ملایان برپا گردانند و از او پرسشهایی کنند و سخنانش را دانند. در تبریز این دستور را بکار بستند و باب را از چَهریق خواسته نشستی برای گفتگو در پیش ناصرالدین میرزای ولیعهد که جوانی شانزده ساله می‌بود برپا گردانیدند.

مجتهد بزرگ تبریز در این هنگام میرزا احمد می‌بود که سردسته‌ي متشرعان شمرده می‌شد (چنانکه نامش را برده‌ایم). او به این نشست نیامد. از شیخیان ملا محمد مَمَقانی آمد. ملایان دیگر نامهاشان خواهد آمد.

این نشست که در سال 1263 رخ داده یک نشست تاریخی بیمانندی بوده. کسی که دعوی مهدیگری می‌داشته ، علمای بزرگ یک کیشی گرد آمده با بودن ولیعهد کشور با او گفتگو کرده‌اند. آیا چه پرسیده‌اند و او چه پاسخی داده؟.. چه دلیلها بمهدیگری خود نشان داده؟..

گفتگوهای آن مجلس را در ناسخ‌التواریخ و دیگر تاریخهای قاجاری نوشته‌اند. نیز میرزا محمد تنكابنی از ملایان آن زمان در قصص‌العلماء آورده. نوشته‌ي اینها یکسان است و همه می‌رساند که باب بسیار بیمایه می‌بوده و اینست هرچه پرسیده‌اند پاسخی نتوانسته و درماندگی نشان داده. بابيان و بهائیان نیز ایرادی به اینها نگرفته نوشته‌هاشان دروغ نشمارده‌اند. تنها گله کرده‌اند که پرسشها بیرون از زمینه می‌بوده.

راستی هم اینست که این نشست چنانکه بیمایگی باب را رسانیده ، بیمایگی ملایان را نیز روشن گردانیده. زیرا از کسی که دعوی امام یا مهدی بودن می‌داشته ، برخی پرسشهایی کرده‌اند که اگر پاسخ دادی باز هم مهدی یا امام نبودی. برخی از این پرسشها به چیستان ماننده‌تر است تا به یک پرسش خردمندانه.

گله‌ی بابيان و بهائیان بیجاست. زیرا سید باب اگر راستگو بودی و نیرویی از سوی خدا داشتی ، توانستی از جلوی ملایان درآید و بگوید : «این پرسشها بیرون از زمینه است و من برای چیستان‌گشایی برنخاسته‌ام». چنان فرصت بی‌مانند که برايش پیش آمده بود ، توانستی بسخن پردازد و بگوید : من از سوی خدا برخاسته‌ام و جهان را بنیکی خواهم آورد. سخنان من این است و دلیلهایم آن می‌باشد. توانستی با دلیلها زبان ملایان را ببندد و جا در دلها برای خود باز کند.
ولی دیده می‌شود بیچاره هیچی نتوانسته و جز نمی‌دانم و نمی‌توانم پاسخی نداشته. از آنسوی با غلط‌بافیها و سخنان سست و خنک خود ، زبان ریشخند ملایان و دیگران را بخود باز گردانیده و بار دیگر کار بچوب خوردن و «غلط کردم» گفتن انجامیده.

به هر حال ما درباره‌ي آن نشست تاریخی یک سند ارجداری در دست می‌داریم. چگونگی آنکه ، گزارش نشست را که ولیعهد بپدرش محمدشاه نوشته ، نسخه‌ي آن بدست افتاده (که گفته می‌شود اکنون در کتابخانه‌ي مجلس است) ، و میرزا ابوالفضل گلپایگانی که بنامترین ملایان بهائی می‌بود آن را در کتاب «کشف‌الغطاء» که با دستور عبدالبهاء نوشته و بچاپ رسانیده آورده و ما از کتاب او برداشته‌ایم.

این سند از هر باره ارجدار و استوار است. زیرا نوشته‌ي رسمی دولتیست. گزارشیست که ولیعهدی برای آگاه بودن شاهی نوشته. پیداست که گمان دروغ و گزاف کمتر توان برد. از آنسو خود بهائیان این را استوار داشته پذیرفته‌اند که جای ایرادی از سوی ایشان نتواند بود. گذشته از اینها با آنچه ناسخ‌التواریخ و قصص‌العلماء نوشته‌اند یکیست. آنها بدرازی نوشته‌اند و این کوتاهتر گردانیده. اینست ما همان را در اینجا می‌آوریم :

📗 کتاب پندارها از فردا پراکنده میشود.

👇👇


«چون اين كتاب درباره‌ي خانواده‌هاست و بيش از همه با بانوان بستگي دارد آن را به بانوان پاكدين ارمغان مي‌گردانم.» كسروي




در پيرامون اين دفتر

ما چون برآنيم كه بنياد زندگاني آدمي از هر باره بروي پايه‌ي آميغها گزارده شود ، با همه‌ي نادانيها از هر گونه و به هر نامي كه باشد در جنگ مي‌باشيم. جنگ ما با بديها و نادانيهاست كه درفش افراشته سخت مي‌كوشيم و از پاي نخواهيم نشست تا پيروز گرديم. و چون يك رشته‌ي بزرگي از نادانيها پندارهاي گوناگونيست كه درميان توده‌ها رواج يافته ، اينست با آنها نيز درنبرديم و اين كتاب درباره‌ي آنها است.
اين كتاب نخست برويه‌ي گفتارهايي در روزنامه‌ي پرچم بچاپ مي‌رسيد كه ناانجام ماند ، سپس در سال ١٣٢٢ برويه‌ی كتاب چاپ يافت. چون نسخه‌هاي آن در همان موقع پايان پذيرفت و كساني از تهران و شهرستانها آن را مي‌خواستند ، اينست دوباره بچاپ دوم آن برخاستيم.
دفتر پرچم


14ـ هر كاري را بايد از راهش و با افزارش كرد.

جهان از روي يك آييني مي‌گردد ، آييني كه هيچگاه ديگر نگردد. بيرون از آيين جهان چيزي نتواند بود.
هر كاري را بايد از راهش و با افزارش كرد. آنان كه بكارهاي بيراهي برمي‌خيزند با خدا مي‌جنگند. مردمي كه در انديشه‌ي زندگي نبوده چشم براه پيشامدها مي‌دوزند جز بدبختي بهره نخواهند يافت.
خدا آدميان را آفريده و در كارهاشان آزاد گزارده. دروغست آنچه مي‌گويند : بودنيها بوده. دروغست آنچه مي‌گويند : بدبختي يا نيكبختي هر كسي بسرش نوشته شده.
هر كسي به هر كاري كوشد هوده خواهد برداشت. ولي كوشش از راهش و با افزارش بايد بود.
بند ١٤ ـ بخش يكم ـ ورجاوند بنياد


هر كاري را بايد از راهش و با افزارش كرد.

«ورجاوند بنياد» كه كتابيست همه‌ي سخنان ما را دربر داشته (و خواهد داشت) ، بسياري از گفته‌ها در آن نياز بشرح درازي دارد. با آنكه در خود كتاب در زير هر شماره‌اي شرحي براي آن نوشته شده باز برخي از آنها بشرح درازتري نيازمند است. اينست ما براي برخي از آنها شرحي در دفتر جداگانه مي‌نويسيم.
از جمله اين كتاب شرح برخي از جمله‌هاي شماره‌ی ١٤ است كه زير عنوان «هر كاري را بايد از راهش و با افزارش كرد» آغاز مي‌يابد.
ما نتوانسته‌ايم در اين كتاب همه‌ي پندارهايي را كه درميان مردمست ، بگفتگو گزاريم. ولي از آنچه بگفتگو گزارده‌ايم حال آن ديگرها نيز دانسته خواهد شد.
پايه‌ی همه‌ي اين گفتگوها دو چيز است :
يكي آنكه اينجهان از روي يك آييني مي‌گردد و آن آيين هيچگاه ديگر نشود. اينست بايد مردمان آن را نيك شناسند و در كارها و كوششهاي خود بديده گيرند ، و بچيزهايي كه بيرون از آن آيينست دل نبندند و بآنها نزديك نشوند ، وگرنه رنجهاشان بيهوده شده و خود در زندگاني پس افتند. فال و پيشگويي و جادوگري و دعانويسي و ماننده‌هاي اينها همه بيرون از آيين جهانست.
ديگري اينكه بخش بزرگي از دين شناختن همان آيين خداست. در دين چنانكه خدا را مي‌شناسيم بايد آيين او را نيز بشناسيم. اين فيروزي بزرگي در جهانست كه مردمان آيين خدا يا بهتر گوييم : «آيين گردش جهان» را بشناسند.
اينست مي‌گوييم : كساني كه مي‌خواهند معني راست دين را بدانند و از آيين جهان آگاه باشند بهترين راه خواندن همان كتاب «ورجاوند بنياد» مي‌باشد.
دفتر پرچم


فهرست

گفتار يكم : آيا توان پيشگويي كرد؟..
١ـ پيشگويي
٢ـ فالگيري
3ـ ستاره‌شماري
4ـ چهره‌بيني و كف‌بيني
5ـ استخاره
گفتار دوم : آيا توان از جادو هوده‌اي برداشت؟..
1ـ جادو
2ـ جنگيري
3ـ دعانويسي
گفتار سوم : آيا چيزهايي خوش‌شگون يا بدشگون تواند بود؟..
گفتار چهارم : آيا در خواب آينده را توان ديد؟..
گفتار پنجم : آيا با مردگان گفتگو توان داشت؟..
گفتار ششم : آيا رشته‌ي كارها در دست خود آدميان نيست؟..

بخوانندگان پرچم