📘 پیدایش آمریکا

💎 بخش دوم
گشادن کورتیز مکزیک را

در این بخش گفتگو خواهد شد :
از کشفهایی که پس از مرگ کلمبوس با دست دیگران در آمریکا رخ داد.
از تعصب مذهبی اسپانیاییها و بدرفتاریهایی که از این باره با مردم می‌نمودند.
از سفر تاریخی بالبوا بکنار پاسیفیک و پیدا کردن او آن اقیانوس را.
از سفر تاریخی غریچالوا و پیدا کردن او مکزیک را.
از سفر تاریخی ماچلان در اقیانوس پاسیفیک و گردیدن او بگرد زمین.
از آهنگ کورتیز بکشور مکزیک و رسیدنش بآنجا.
از جنگهای دراز و توانفرسای او و از فیروزیهایش.
از اندازه‌ی تمدن مکزیکیان و از تاریخچه‌ی اینگاهای آنجا.
از کیش مکزیکیان و از پرستشگاههای ایشان.

‌📘 پیدایش آمریکا [بخش دوم]
⬅️ گفتار یكم
✴️ چگونه كشفهای تازه‌ای رخ داد؟.. [تکه‌ی یکم]
كوچ نشاندن در پورتوریكو ـ كشف یوكاتان ـ سفر اوجیدا و دونیگوسا ـ كوچ‌نشانی در كوبا ـ ستمگری با بومیان ـ جستجوی آب زندگی ـ كشف فلوریدا.
💎💎💎
كشفهایی كه تا زمان مرگ كلمبوس (در سال 1506) در آمریكا یا در جهان نو شده بود در بخش گذشته بازنمودیم. آنها كشفهایی بود كه چنانكه گفتیم كلمبوس یا دیگری از اسپانیا می‌رفت و بانجام می‌رسانید. ولی چون كم‌كم كوچ‌نشینان در هیسپانیولا فزونتر شده فرمانروایان آنجا توانایی و دارایی پیدا كرده بودند این بار خود آنها بسفرهای كشفی می‌پرداختند و یك رشته فیروزیهای دیگری رخ داد كه باید آن را «دوره‌ی دوم پیدایشها» نامیم.

👇

📗 پندارها ـ گفتار سوم : آيا چيزهايي خوش‌شكون يا بدشكون تواند بود؟..

بخش یکم


رشته‌ي ديگري از پندارها چيزهايي را خوش‌شكون يا بدشكون دانستن است كه در فارسي «مُروا» يا «مُرغُوا» نامند.
«مُروا» آنست كه چيزي را خوش‌شكون شمارند و از آن شادماني و خشنودي كنند «مُرغُوا» آخشيج آن مي‌باشد.
اين پندارها نيز درميان توده رواج بي‌اندازه مي‌دارد و يكي از گرفتاريهاي مردم همينها مي‌باشد.
از روزهاي هفته برخي خوش‌شكونست و به هر كاري كه در آن روز پردازند نيك درآيد ، و برخي بدشکونست كه بكاري در آن روز نبايد آغازيد.
از ماهها صفر بدشكونست و نبايد در آن بعروسي يا بكاري از آن گونه پرداخت.
از شماره‌ها سيزده بدشكونست و بايد روز سيزده نوروز را از شهر بيرون رفت و بدشكوني را از خود دور گردانيد. روز سيزده صفر دو بدشكوني را در يكجا گرد آورده. در آن روز بهيچ كاري نبايد پرداخت. پيش از جنبش مشروطه روز سيزده صفر بازارها بسته شدي.
از مرغها بوم[=جغد] شوم است و به هر كجا نشيند در آنجا مرگي رو خواهد داد ، و كَشكَرَك خوش‌شكون و مژده‌آور مي‌باشد.
از چهارپايان خرگوش بدشكونست و كسي كه سفر مي‌كند اگر نخست خرگوش ديد آن سفر با خوشي نخواهد گذشت. ولي گرگ خوش‌شكونست و سفر با خوشي خواهد گذشت.
كسي كه مي‌خواهد از خانه بيرون آيد و يا بكاري پردازد ، اگر عطسه‌اي زده شد نشانست كه نتيجه‌ي خوبي نخواهد بود و بايد از رفتن و يا از پرداختن بكار چشم پوشيد و يا كمي درنگ كرد و دست نگه داشت.
بچه‌اي كه زاييده مي‌شود برخي از آنها خوش‌قدم است و برخي بدقدم باشد.
عروسي كه بخانه آورده مي‌شود برخي قدمش نيك و برخي بد باشد.
درختي كه در پاييز گل كرده «آمد و نيامد» دارد و بايد براي جلوگيري سر گوسفندي بريد.
ماكياني كه همچون خروس بانگ مي‌كند بدشكونست و بايد بخانه‌ي سيدي فرستاد.
برخي كسان چشمهاشان شور است و به هر كه يا به هر چيزي نگريستند آسيب توانند رسانيد. بايد براي جلوگيري خرمهره از خود آويخت و يا «وَ إِن يَكَاد» نويساند و نگه داشت.
از اين گونه چندانست كه بشمار نيايد. يكي از دانشهايي كه پيرزنان و پيرمردان دارند و در خانواده‌ها از «وجود» ايشان بهره توان جست همين رشته پندارهاست. در هر خانه‌اي يك «كلثوم ننه‌اي» يا «خاله جان آغايي» بايد بود.
در اين باره نيز داستانهاي فراواني هست و خدا مي‌داند كه چه زيانهايي از همين پندارها برمي‌خيزد. در اينجا تنها يك داستاني را مي‌نويسم :
در شهريور ١٣٢٠ كه سپاهيان روس و انگليس مرزهاي ايران را شكافتند و در سراسر كشور آشوب و ناايمني برخاست ، من در آن هنگام ناچار بودم سفري به برازجان كنم. آن سفر داستانهاي اندوه‌آور بسياري مي‌دارد كه در اينجا نبايد نوشت. تنها اين داستان را مي‌نويسم كه چون از شيراز با بيست و چند تن ديگري از شيرازيان و بوشهريان باتوبوس نشستيم و از راه آگاهيهاي بيم‌انگيزي رسيده بود ، يك دبيري كه به گناوه براي گشادن دبستان مي‌رفت رو بمسافران كرد و چنين گفت : «شش قُلْ هُوَ اللَّه بخوانيد و بشش سوي خود بدميد و خاطر جمع باشيد اگر بمب هم از آسمان بريزند كاري نخواهد كرد».

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 11

ماننده‌ي سخن بهاء را ما امروز از وزیر خارجه‌ي آمریکا می‌شنویم. این وزیر خارجه می‌گوید :
«پس از جنگ[جنگ جهانی دوم] باید همه‌ي دینها یکی باشد». ولی این هم یک آرزوی بیجایی بيش نیست. راستست دولت آمریکا بسیار نیرومند است ، پول بسیار می‌دارد ، زر و سیم فراوان اندوخته ، ماشینهای بسیار می‌سازد. چیزی که هست یکی شدن دینها با نیرو و پول و زر و سیم و ماشین نتواند بود.
این کار یک راه بیشتر نداشته و آن اینکه از یکسو معنی راست دین روشن گردد و از یکسو بيپایی این دینها و کيشهای گوناگونی که در جهانست بازنموده شود که از هیچ راهی تاریکی درمیان نباشد (و ما چون این کار را به انجام رسانیده‌ایم در اینجا بیشتر از این سخن نمی‌رانیم. کسانی که می‌خواهند این را نیک دانند «ورجاوند بنیاد» و دیگر کتابهای ما را بخوانند).
این بوده راه یکی شدن دینها. آیا بهاء در این باره چه کاری کرده؟!.. کدام دین راست را بنیاد گزارده؟!.. بکدام یکی از کيشهای گوناگون پرداخته؟!.. آیا نه آنست که او از همان کيشهای بيپا سود جسته و گفته‌هایش را بروی آنها بنیاد نهاده؟!.. نه آنست که خود یک کيش بیپای دیگری پدید آورده؟!..
درباره‌ي جنگ نیز همین سخن را باید گفت : بدی این جنگها را هر باخردی می‌داند. ولی چاره چیست؟!.. آیا تنها با حرام گردانیدن جلو جنگها گرفته خواهد شد؟!..
این یک جُستار بزرگیست که آیا آدمیان نیکی‌پذیرند یا نه؟.. آنگاه نیکی آنان از چه راه تواند بود؟.. جمال مبارکِ شما از این جُستار بیکبار ناآگاه می‌بوده و ناشیانه گزافه‌هایی سروده.
ما می‌گوییم : آدمیان نیکی‌پذیرند. راه نیکیشان نیز یکی بیشتر نیست ، و آن اینکه آمیغهای زندگی را نیک دریابند ، و خردها نیرومند گردد ، و هر کس بجهان و زندگانی با دیده‌ي بیناتری نگرد. اینست راه نیکی آدمیان و جز این نیست. از اینروست که یک راهنما یا برانگیخته‌ای که برخاسته ، باید آمیغهای زندگانی را روشن گرداند و خردها را بتکان آورد و با گمراهیها و نادانیها که مایه‌ي پستی خردهاست بنبرد پردازد. از این کارهاست که جهانیان را چند گامی پیش برده ، از جنگها و کشاکشهای بیجا جلو تواند گرفت (و یا تواند کاست) وگرنه تنها از گفتن اینکه «جنگ نکنید» هیچ سودی نتواند بود.
از اینها گذشته ، بدی در جهان تنها جنگ نیست. بدیهای بدتری می‌بوده و می‌باشد. این بدتر از جنگست که مردمی مردگان هیچکاره‌ای را گردانندگان جهان دانند و بروی گورهای آنان گنبدها افرازند و از صدها فرسنگ راه بزیارت آنها روند. بدتر از جنگست که مردمی از آيین گردش جهان ناآگاه باشند و بگرفتاریهای خود چاره از «دعا» خواهند. بدتر از جنگست که گروهی بنام درویشی بکار و پیشه‌ای نپردازند و جهان را خوار دارند و با تن‌های درست و گردن کلفت بگدایی و مفتخوری پردازند. بدتر از جنگست که از میان مردمی ، شاعران یاوه‌گویی برخیزند و آشکاره سخن از جبریگری زده مردم را به تنبلی و سستی وادارند. این نادانیها و مانندهای اینها در ایران و کشورهای شرقی رواج می‌داشته و جمال مبارکِ شما آن فهم و دانش نداشته که به اینها پردازد و مردم را از گمراهی بیرون آورد. بهاء به این نادانیها نپرداخته بماند ، که خود نادانیهایی بآنها افزوده. بجای برانداختن گنبدها ، خود چند گنبدی بلند گردانیده. بجای نابود گردانیدن دعاها ، خود دعاهایی ساخته و بدست مردم داده.
این بدترین بدیهاست که مرد درمانده‌ای همچون بهاء بدعوی خدایی برخیزد و یک دسته چندان پست‌اندیشه و نافهم باشند که بچنان دعوایی گردن گزارند.
آنچه شرقیان را بخواری و پستی کشانیده و بزیر یوغ غربیان انداخته ، پابستگی به این گمراهیها و نادانیهاست. بهاء اگر آن بودی که نیکی جهان خواهد ، بایستی به اینها پردازد و نبرد سختی آغازد. نه آنکه اینها را همه بگزارد و چند سخنی پا در هوا ـ از حرام کردن جنگ و دستور دادن به یکی شدن دینها ـ سراید و گردن فرازد.

🗂 یکی از دشواریها

💎 هر دو بخش

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🗂 در پاسخ روزنامه‌ی آزاد

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌📘 پیدایش آمریکا [بخش دوم]
✴️ گفتار یكم
⬅️ چگونه كشفهای تازه‌ای رخ داد؟.. [تکه‌ی دوم]
كوچ نشاندن در پورتوریكو ـ كشف یوكاتان ـ سفر اوجیدا و دونیگوسا ـ كوچ‌نشانی در كوبا ـ ستمگری با بومیان ـ جستجوی آب زندگی ـ كشف فلوریدا.
💎💎💎
بومیان كه مردم ناتراشیده و دلیری بودند و دانسته نیست از معماهای كیش مسیحی چه فهمیدند و چه دریافتند با زبان ساده‌ی خود چنین پاسخ دادند : «آن پاپ كه ما ندیده‌ایم و نشنیده‌ایم به چه حقی دخالت در زمینهای ما می‌كند و آن را بدیگری وامی‌گزارد؟!. پادشاه اسپانیا كه ما را هیچ نشناخته چگونه می‌خواهد زیردستمان گرداند؟!. آمدیم به خدا : خورشید كه پرورنده‌ی همه‌ی جهانیانست شما چگونه از خدایی جز او سخن می‌رانید؟!. چنان خدایی كجاست؟!. چگونه است؟!.. ما كه اینها را نمی‌دانیم چگونه آن را بپذیریم؟!. ما هیچگاه بسخنان شما گردن نخواهیم گزاشت؟!.».

...

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 12

آنچه جلو مردمان را از جنگ و از دیگر بدیها تواند گرفت خردهای ایشانست و چنانکه گفتیم راهنمایی که می‌خواهد جهان نیک گردد ، باید به توانا گردانیدن خردها کوشد. بهاء کوشیده که خردها را در پیروان خود بکشد و آنان را هرچه نافهمتر و نادانتر گرداند. این همان مردیست که عربی را غلط می‌نویسد و می‌گوید : بمن ایراد نگیرید و شما نیز غلط نویسید. همان مردیست که سیزده سال پس از باب برخاسته می‌گوید : او فرستاده‌ي خدا می‌بود. من نیز فرستاده خدایم و شما در این باره هیچ نیندیشید و ایرادی نگیرید.
آنگاه آیا باورکردنیست که جهانیان بکیش بهاء گروند و گفته‌ي او را بکار بسته دست از جنگ بردارند؟!.. در جایی که مردمان می‌بینند او با غلط‌نویسیها و وارونه‌گوییهای خود همگی را بخود می‌خندانیده و با چنین درماندگی دعوی خدایی نیز می‌کرده ، آیا شدنیست که او را راهنمایی شناسند و بپاس گفته‌ي او جنگ و کشاکش را کنار گزارند؟!..
آری بهائیان دروغهای بسیاری از پیشرفت بهائیگری در اروپا و آمریکا می‌گویند. یکی از ایشان بنام دکتر فرهنگ نامه‌ای بمن نوشته و چنین گفته : «در بیشتر از چهل اقلیم پرچم یا بهاء الاَبها در نهایت عظمت و جبروت به اهتزاز است» ، ولی آیا به این سخنان ارجی توان گزاشت؟!. یکی از ایرادهای ما به بهائیان همین گستاخیشان بدروغگوییست. همچون شیعیان و صوفیان دروغ را در راه کيش خود سزا می‌شمارند و تاریخ خود را از سرتاپا با دروغ آلوده‌اند.
ما نمی‌دانیم آن کدام اقلیم است که در آنجا «پرچم یا بهاء الاَبها» به اهتزاز است؟!.. ما نمی‌دانیم از دروغ به این آشکاری چه هوده‌ای[نتیجه] می‌خواهند؟!. شیعیان باری برای امام پنداری خود و فرمانروایی پنداری او جابُلقا و جابُلسایی ساخته بودند و برای دروغهای خود جايی نشان می‌دادند. اینان بآن نیز نیازی نمی‌بینند و دروغهای به این بیجایی را بزبان می‌رانند.
این یک نمونه از خواری کيش بهائی و از ناهنایندگی آنست که خود بهاء و پسرش عبدالبهاء تا زنده می‌بودند در عَکّا درمیان مسلمانان با «تقیه» می‌زیستند. شصت سال کمابیش در آنجا زیسته و این اندازه نتوانسته بودند کيش خود را آشکار گردانند. بدبخت بهاء از اینسو در نوشته‌های خود به بهائیان ایران و هند خدایی می‌فروخت و از آنسو ناچار می‌بود از ترس مسلمانان بروزه و نماز مسلمانی پردازد. عبدالبهاء نیز همین ناچاری را می‌داشت. بچنین کيش قاچاق و خواری ، امید جهانگیری می‌بندند.
یک چیز دیگری که بهائیان بآن بسیار می‌نازند اینست که در آغاز پیدایش سید باب انبوهی از ملایان ـ از ملا حسین بُشرویه‌ای و سید یحیا دارابی و ملا محمدعلی بارفروشی و ملا محمدعلی زنجانی و سید جواد کربلایی و دیگران به او گرویده در راهش بکوشش و جانفشانی برخاسته‌اند. همچنین مردم بتکان سختی آمده و بسر ملا حسین و دیگران فراهم شده دلیرانه با دولت بجنگ برخاسته‌اند و انبوهی از ایشان کشته شده در این راه سر باخته‌اند. می‌خواهند بگویند : اگر دعوی باب راست نبودی ، آنهمه ملایان به او نگرویدندی ، آنهمه تکان در مردم پدید نیامدی ، آنهمه جانبازیها رخ ندادی. از آنسو بهائیان این کشته‌شدگان (یا بگفته‌ي خودشان : شهدا) را سرمایه‌ای برای کیششان می‌پندارند. بارها شنیده شده چنین می‌گویند : «ما اینقدر شهدا داده‌ایم. آیا از این دین دست برمی‌داریم؟!..».
راستی هم آنست که شور و خروش بابيان در آغاز کار شگفت‌آور می‌بوده. این یکی از چیزهایی است که چشمهای اروپاییان را بسوی آنان بازگردانیده. جنگهای قلعه‌ي طَبَرسی و شهر زنجان و قصبه‌ي نیریز هر یکی داستان شگفت دیگری می‌بوده. کشتار سال 1268 در تهران و مردانگیهای خونسردانه‌ای که حاجی سلیمانخان و دیگران در برابر شکنجه و مرگ نشان داده‌اند شگفتتر از همه افتاده. چنانکه گفتیم کنت گوبینو سفیر فرانسه در تهران ، این داستان را از نزدیک دیده و شنیده و در کتاب خود نوشته و همان شُوند شناختگی بابيان در اروپا شده است.

‌حاجی سلیمانخان یکی از شناختگان بابیان بشمار می‌رفت ، و چون با قاسم بدست فراشان داده شده بودند ، در تن‌های ایشان سوراخهایی پدید آوردند و شمعها فروبرده روشن گردانیدند ، و رقصنده و نوازنده بجلوشان انداخته در کوچه‌های تهران گردانیدند و پس از دُژرفتاریهای بسیاری که فراشان و مردم کردند ، در بیرون دروازه چهار تکه‌شان گردانیده از دروازه‌ها آویختند. تهران چنین دُژرفتاری در خود ندیده بود که آن روز دید.

میرزا ابوالفضل گلپایگانی یکی از بنامترین ملایان بهائی گزارش نشست ملایان با سید علیمحمد باب را که ولیعهد (ناصرالدین میرزا) بپدرش نوشته در کتابش بنام «کشف‌الغطاء» آورده است.

📗 پندارها ـ گفتار سوم : آيا چيزهايي خوش‌شكون يا بدشكون تواند بود؟..

بخش دوم


مسافران سخن او را بكار بستند. درميان راه پياپي «صلوات» كشيده مي‌شد. گاهي نيز بشيوه‌ي شيعيگري نفرينها فرستاده مي‌شد. اتوبوس با سختي راه مي‌پيمود و جلو قهوه‌خانه‌ها مي‌ايستاد. آنچه مرا سخت مي‌آزرد اين مي‌بود كه پس از ايستادن چون مي‌خواست راه افتد و يكي از آن ميان عطسه‌اي مي‌زد همگي آواز برمي‌داشتند : «صبر آمد». شوفر كه خود پندارپرست‌تر از ديگران مي‌بود بيدرنگ مي‌ايستاد و بايستي چندي گذرد و «صلواتها» كشيده شود ، و آنگاه اگر «صبر» ديگري نيامد راه افتد.
در يكي از كتلها باز در جلو قهوه خانه‌اي ايستاديم ، و چون خواستيم راه افتيم «صبر آمد». من گفتم : شب نزديكست و بهتر است زودتر رويم و از اين دزدگاهها درگذريم. گفتند : «پس بصبر گوش ندهيم؟!..». گفتم : «صبر» كدامست؟!.. اين عطسه است و چه كار با رفتن و ايستادن ما دارد؟!.. همگي از اين سخن رنجيدند و آن مدير دبستان به چخش و پرخاش پرداخته چنين گفت : «راستست كه شما در اروپا درس خوانده متمدن هستيد. ما نيز متدين هستيم و بايد بديانت خود رفتار كنيم» گفتم : «من در اروپا درس نخوانده‌ام و اين رفتار شما نيز از ديانت بسيار دور است».
پس از گفتگوي بسياري اتوبوس راه افتاد و شب نيز فرارسيد ، و چون يك ساعت كمابيش رفتيم در يك جا بداستاني برخورديم : يك اتومبيل باري را ديديم كه در جلوتر از ما ايستاده و در جلو آن سنگهايي درميان راه چيده شده.
از ديدن سنگها رنگ از رخسارها پريد. زيرا چيده شدن سنگ بدانسان نشان راهزنان مي‌بود. راه را با سنگ مي‌بستند كه چون اتومبيل بآنجا رسد ناچار شده بايستد و آنان بسرش ريخته كار خود را كنند. همگي دانستيم دزداني هستند. ليكن ديديم شوفر اتومبيل باري پايين آمد و سنگها را بكنار گردانيد و سوار شده اتومبيل را راند كه اتوبوس ما نيز از دنبال آن روان گرديد.
پنداشته شد دزداني نبوده‌اند. ولي چون پس از نيم ساعت به كازرون رسيديم و با شوفر اتومبيل باري ديدار و گفتار رخ داد دانسته شد داستان چنين بوده : «آن اتومبيل چون بجلو سنگها رسيده و ايستاده ناگهان سه تن دزد با تفنگهايي در دست از پشت درختها بيرون جسته و شوفر را با يك تن زني كه با وي مي‌بوده ، پايين آورده‌اند. شوفر را لخت كرده رخت و پول هرچه داشته گرفته‌اند ، و از زن جامه‌دانش را كه پر از رخت مي‌بوده و پولي نيز مي‌داشته برده‌اند ، و بشوفر دستور داده‌اند كه نيم ساعت بايستد و پس از آن براه افتد. شوفر نيم ساعت ايستاده و هنگامي كه مي‌خواسته راه افتد ما رسيده‌ايم».
اين داستان كه دانسته شد ، همراهان ما نخست شادماني نمودند كه اتوبوس ما ديرتر رسيد و دزدان رفته بودند ، و سپس بياد «صبر آمدن» و گفتگويي كه در كُتَل با من رفته بود افتاده همگي رو بمن آوردند و با لحن فيروزانه چنين گفتند : «ديديد آقا صبر راستست؟!.. ما اگر در آنجا صبر نكرده بوديم با دزدها مصادف نمي‌شديم؟!..» چون هايهوي بسيار مي‌كردند گفتم : خاموش باشيد و تنها يكيتان سخن گويد تا پاسخ دهم. اين را پذيرفتند و خاموش گرديدند. من رو بمدير دبستان گردانيده گفتم :
«بعقيده‌ي شما اين عطسه‌ها از سوي خداست و معنايش اينست كه بايستيد و نرويد؟.».
گفت : «اينكه ثابت شد. خدا چون مي‌خواست ما را حفظ كند آن صبرها آمد».
گفتم : «پس چرا خدا نخواسته شوفر اتومبيل باري و آن زن را حفظ كند؟!.. پس چرا براي ايشان صبر نيامده؟!.. مگر آنان آفريدگان خدا نيستند؟!..»
يكي از كنار گفت : «ببين آنها چه گناهي داشتند كه خدا گرفتارشان كرده؟!..»
گفتم : «آنها همچون شمايند. هر گناهي كه شما كرده‌ايد آنها نيز كرده‌اند. آنگاه مگر هر كسي كه گناه كرد خدا مي‌گيردش؟!.. پس چرا همان دزدان را نمي‌گيرد؟!.. چرا چنگيزخان و تيمور لنگ و صمدخان را نگرفته؟!.. آخر دليل اين گفته‌ها چيست؟!.. كي خدا آگاهي داده كه اگر عطسه كرديد بدانيد كه مي‌گويم بايستيد و نرويد؟!..».
يكي گفت : «مگر پيغمبر ما خبر نداده؟!..».
گفتم : «كجا خبر داده؟!..»
پس از همه‌ي اين سخنان شوفر بانگ برآورد و چنين گفت : «من گوشم باين حرفها بدهكار نيست. من چهارده سالست شوفري مي‌كنم و هميشه تجربه كرده‌ام صبر كه آمد بايد بايستم». با اين سخن همگي برخاستند و پراكنده شدند.

🗂 چرا خردها از کار افتاده؟

💎 بخش یکم (دو بخش)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌📗 گفتار دوم
⬅️ چگونه بالبوآ اقيانوس جنوبي را پيدا كرد؟.. [تکه یکم]
✴️ آنچه بالبوآ را بسفر واداشت ـ دشواريهايي كه در سفر پديد آمد ـ رسيدن باقيانوس جنوبي ـ بازگشت ـ سرگذشت دلسوز بالبوآ ـ پاناما.
💎💎💎
پس از آن در سال 1513 يك كشف بزرگتر ديگر رخ داد ، و آن پيدايش اقيانوس جنوبي (درياي پاسيفيك) بود. سانت ماريا كه نامش برده گفتيم در نزديكي خليج دارين يكي از كوچ‌نشينها گرديد ، در اين زمان حكمران آنجا جواني بنام واسكونونيز بالبوآ بود. اين جوان هوشيار و كوشا و خود آرزومند نام و آوازه بوده مي‌خواست كاري انجام دهد كه در نزد دولت اسپانيا اعتباري پيدا كند و يك دسته پيرواني داشت كه با آرزوهاي او همداستان بودند.
...

📗 پندارها ـ گفتار سوم : آيا چيزهايي خوش‌شكون يا بدشكون تواند بود؟..

بخش سوم


اينست نمونه‌اي از آلودگي ايرانيان به مُرغُوا. چنانكه گفته‌ايم يك رشته از اين پندارها نيز پديد آورده‌ي ستاره‌شمارانست. در پندار آنان بايد براي هر كاري ساعتي برگزيد وگرنه نيك نخواهد بود. فلان روز «قمر در عقرب» است و بايد بهيچ كاري برنخاست. بهمان زمان «تحت الشعاع» است و بايد از هر كاري خودداري نمود. فلان روز «تربيع نحسين» است. بهمان هنگام «آفتاب در دَلو» است. اينها كه پايه‌اش جز پندار نيست در نزد آنان معنيها دربر مي‌دارد. درميان ستارگان نيز بدشكون و خوش‌شكون مي‌باشد. آفتاب «سعد اكبر» است. كيوان (يا زحل) «نحس اكبر» شمرده مي‌شود. بچه‌اي كه زاييده مي‌شود از روي جايگاه آفتاب و حال ديگر گردندگان در زمان زايش او «طالعي» برايش ساخته ، نيكي يا بدي زندگانيش را بسته بآن مي‌پندارند. از اين گونه چندانست كه اگر شمارده شود سخن بدرازي انجامد.
در زمانهاي گذشته كه پادشاهان و بزرگان ستاره‌شمار در دستگاه خود نگاه داشتندي بايستي براي هر كاري ساعتي برگزيده شود. چه‌بسا رخ دادي كه پادشاهي تاجگزاري را هفته‌ها و ماهها بدير انداختي تا ساعت خوش كه ستاره‌شمار برگزيده بود فرارسد. (داستان تاجگزاري شاه سليمان را در پيش نوشته‌ايم). باور مردم باين پندارها تا اندازه‌اي مي‌بوده كه مي‌بينيم در كتابها پياپي ياد آنها كرده‌اند و چه بسيار كارهايي كه شُوندهاي آنها را نيك نبودن ساعت شمارده‌اند. تاريخهاي عثماني پر از اين گونه سخنانست.
اكنون در زمان ما نيز كه ستاره‌شماران بي‌آبرو شده‌اند و در دربارها جايگاهي نمي‌دارند ، پندارهاي آنان بيكبار از ارج نيفتاده ، و امروز نيز اگر بخواهند شاهي تاج گزارد ، و يا كسي بسفر رود ، و يا زني را بشوهر دهند ، از روي تقويم ساعت برمي‌گزينند. باز «تحت الشعاع» و «قمر در عقرب» و مانند اينها بديده گرفته مي‌شود. يكي از كارهايي كه بايد ملايان كويها براي مردم كنند آنست كه براي عروسي و سفر رفتن و خانه خريدن ايشان و مانندهاي اينها ، از روي تقويم ، ساعت خوب برگزينند.
مي‌بايد گفت همه‌ي اين پندارها نيز چه آنهايي كه درميان مردم مي‌بوده و هست و چه اينهايي كه ستاره‌شماران پديد آورده‌اند ـ بيپاست. مي‌بايد گفت : هيچ يكي از اين خوش‌شكونها و بدشكونها راست نيست. آنچه بدشكونست و مايه‌ي بدبختي تواند بود آلودگي باين پندارهاست.
روزهاي هفته همه يكيست و اگر شما نيك انديشيد خود هفته جز پندار نمي‌باشد. ما در گردش سپهر دوره‌ی هفت روزه‌اي نمي‌بينيم و به هر حال شنبه و يكشنبه و آدينه و مانند اينها نامهاييست كه گزارده شده و كمترين هنايشي در حال روزها از اين نامها نتواند بود.
ماهها نيز همه يكيست و محرم‌الحرام و رمضان‌المبارك و يا فروردين و اردي‌بهشت و مانند اينها جز نامهايي نيست.
از شماره‌ها سيزده را با دوازده يا چهارده چه جدايي توان پنداشت؟!.. از چه راهست كه سيزده بدشكون گرديده؟!