‌حاجی سلیمانخان یکی از شناختگان بابیان بشمار می‌رفت ، و چون با قاسم بدست فراشان داده شده بودند ، در تن‌های ایشان سوراخهایی پدید آوردند و شمعها فروبرده روشن گردانیدند ، و رقصنده و نوازنده بجلوشان انداخته در کوچه‌های تهران گردانیدند و پس از دُژرفتاریهای بسیاری که فراشان و مردم کردند ، در بیرون دروازه چهار تکه‌شان گردانیده از دروازه‌ها آویختند. تهران چنین دُژرفتاری در خود ندیده بود که آن روز دید.

میرزا ابوالفضل گلپایگانی یکی از بنامترین ملایان بهائی گزارش نشست ملایان با سید علیمحمد باب را که ولیعهد (ناصرالدین میرزا) بپدرش نوشته در کتابش بنام «کشف‌الغطاء» آورده است.

📗 پندارها ـ گفتار سوم : آيا چيزهايي خوش‌شكون يا بدشكون تواند بود؟..

بخش دوم


مسافران سخن او را بكار بستند. درميان راه پياپي «صلوات» كشيده مي‌شد. گاهي نيز بشيوه‌ي شيعيگري نفرينها فرستاده مي‌شد. اتوبوس با سختي راه مي‌پيمود و جلو قهوه‌خانه‌ها مي‌ايستاد. آنچه مرا سخت مي‌آزرد اين مي‌بود كه پس از ايستادن چون مي‌خواست راه افتد و يكي از آن ميان عطسه‌اي مي‌زد همگي آواز برمي‌داشتند : «صبر آمد». شوفر كه خود پندارپرست‌تر از ديگران مي‌بود بيدرنگ مي‌ايستاد و بايستي چندي گذرد و «صلواتها» كشيده شود ، و آنگاه اگر «صبر» ديگري نيامد راه افتد.
در يكي از كتلها باز در جلو قهوه خانه‌اي ايستاديم ، و چون خواستيم راه افتيم «صبر آمد». من گفتم : شب نزديكست و بهتر است زودتر رويم و از اين دزدگاهها درگذريم. گفتند : «پس بصبر گوش ندهيم؟!..». گفتم : «صبر» كدامست؟!.. اين عطسه است و چه كار با رفتن و ايستادن ما دارد؟!.. همگي از اين سخن رنجيدند و آن مدير دبستان به چخش و پرخاش پرداخته چنين گفت : «راستست كه شما در اروپا درس خوانده متمدن هستيد. ما نيز متدين هستيم و بايد بديانت خود رفتار كنيم» گفتم : «من در اروپا درس نخوانده‌ام و اين رفتار شما نيز از ديانت بسيار دور است».
پس از گفتگوي بسياري اتوبوس راه افتاد و شب نيز فرارسيد ، و چون يك ساعت كمابيش رفتيم در يك جا بداستاني برخورديم : يك اتومبيل باري را ديديم كه در جلوتر از ما ايستاده و در جلو آن سنگهايي درميان راه چيده شده.
از ديدن سنگها رنگ از رخسارها پريد. زيرا چيده شدن سنگ بدانسان نشان راهزنان مي‌بود. راه را با سنگ مي‌بستند كه چون اتومبيل بآنجا رسد ناچار شده بايستد و آنان بسرش ريخته كار خود را كنند. همگي دانستيم دزداني هستند. ليكن ديديم شوفر اتومبيل باري پايين آمد و سنگها را بكنار گردانيد و سوار شده اتومبيل را راند كه اتوبوس ما نيز از دنبال آن روان گرديد.
پنداشته شد دزداني نبوده‌اند. ولي چون پس از نيم ساعت به كازرون رسيديم و با شوفر اتومبيل باري ديدار و گفتار رخ داد دانسته شد داستان چنين بوده : «آن اتومبيل چون بجلو سنگها رسيده و ايستاده ناگهان سه تن دزد با تفنگهايي در دست از پشت درختها بيرون جسته و شوفر را با يك تن زني كه با وي مي‌بوده ، پايين آورده‌اند. شوفر را لخت كرده رخت و پول هرچه داشته گرفته‌اند ، و از زن جامه‌دانش را كه پر از رخت مي‌بوده و پولي نيز مي‌داشته برده‌اند ، و بشوفر دستور داده‌اند كه نيم ساعت بايستد و پس از آن براه افتد. شوفر نيم ساعت ايستاده و هنگامي كه مي‌خواسته راه افتد ما رسيده‌ايم».
اين داستان كه دانسته شد ، همراهان ما نخست شادماني نمودند كه اتوبوس ما ديرتر رسيد و دزدان رفته بودند ، و سپس بياد «صبر آمدن» و گفتگويي كه در كُتَل با من رفته بود افتاده همگي رو بمن آوردند و با لحن فيروزانه چنين گفتند : «ديديد آقا صبر راستست؟!.. ما اگر در آنجا صبر نكرده بوديم با دزدها مصادف نمي‌شديم؟!..» چون هايهوي بسيار مي‌كردند گفتم : خاموش باشيد و تنها يكيتان سخن گويد تا پاسخ دهم. اين را پذيرفتند و خاموش گرديدند. من رو بمدير دبستان گردانيده گفتم :
«بعقيده‌ي شما اين عطسه‌ها از سوي خداست و معنايش اينست كه بايستيد و نرويد؟.».
گفت : «اينكه ثابت شد. خدا چون مي‌خواست ما را حفظ كند آن صبرها آمد».
گفتم : «پس چرا خدا نخواسته شوفر اتومبيل باري و آن زن را حفظ كند؟!.. پس چرا براي ايشان صبر نيامده؟!.. مگر آنان آفريدگان خدا نيستند؟!..»
يكي از كنار گفت : «ببين آنها چه گناهي داشتند كه خدا گرفتارشان كرده؟!..»
گفتم : «آنها همچون شمايند. هر گناهي كه شما كرده‌ايد آنها نيز كرده‌اند. آنگاه مگر هر كسي كه گناه كرد خدا مي‌گيردش؟!.. پس چرا همان دزدان را نمي‌گيرد؟!.. چرا چنگيزخان و تيمور لنگ و صمدخان را نگرفته؟!.. آخر دليل اين گفته‌ها چيست؟!.. كي خدا آگاهي داده كه اگر عطسه كرديد بدانيد كه مي‌گويم بايستيد و نرويد؟!..».
يكي گفت : «مگر پيغمبر ما خبر نداده؟!..».
گفتم : «كجا خبر داده؟!..»
پس از همه‌ي اين سخنان شوفر بانگ برآورد و چنين گفت : «من گوشم باين حرفها بدهكار نيست. من چهارده سالست شوفري مي‌كنم و هميشه تجربه كرده‌ام صبر كه آمد بايد بايستم». با اين سخن همگي برخاستند و پراكنده شدند.

🗂 چرا خردها از کار افتاده؟

💎 بخش یکم (دو بخش)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌📗 گفتار دوم
⬅️ چگونه بالبوآ اقيانوس جنوبي را پيدا كرد؟.. [تکه یکم]
✴️ آنچه بالبوآ را بسفر واداشت ـ دشواريهايي كه در سفر پديد آمد ـ رسيدن باقيانوس جنوبي ـ بازگشت ـ سرگذشت دلسوز بالبوآ ـ پاناما.
💎💎💎
پس از آن در سال 1513 يك كشف بزرگتر ديگر رخ داد ، و آن پيدايش اقيانوس جنوبي (درياي پاسيفيك) بود. سانت ماريا كه نامش برده گفتيم در نزديكي خليج دارين يكي از كوچ‌نشينها گرديد ، در اين زمان حكمران آنجا جواني بنام واسكونونيز بالبوآ بود. اين جوان هوشيار و كوشا و خود آرزومند نام و آوازه بوده مي‌خواست كاري انجام دهد كه در نزد دولت اسپانيا اعتباري پيدا كند و يك دسته پيرواني داشت كه با آرزوهاي او همداستان بودند.
...

📗 پندارها ـ گفتار سوم : آيا چيزهايي خوش‌شكون يا بدشكون تواند بود؟..

بخش سوم


اينست نمونه‌اي از آلودگي ايرانيان به مُرغُوا. چنانكه گفته‌ايم يك رشته از اين پندارها نيز پديد آورده‌ي ستاره‌شمارانست. در پندار آنان بايد براي هر كاري ساعتي برگزيد وگرنه نيك نخواهد بود. فلان روز «قمر در عقرب» است و بايد بهيچ كاري برنخاست. بهمان زمان «تحت الشعاع» است و بايد از هر كاري خودداري نمود. فلان روز «تربيع نحسين» است. بهمان هنگام «آفتاب در دَلو» است. اينها كه پايه‌اش جز پندار نيست در نزد آنان معنيها دربر مي‌دارد. درميان ستارگان نيز بدشكون و خوش‌شكون مي‌باشد. آفتاب «سعد اكبر» است. كيوان (يا زحل) «نحس اكبر» شمرده مي‌شود. بچه‌اي كه زاييده مي‌شود از روي جايگاه آفتاب و حال ديگر گردندگان در زمان زايش او «طالعي» برايش ساخته ، نيكي يا بدي زندگانيش را بسته بآن مي‌پندارند. از اين گونه چندانست كه اگر شمارده شود سخن بدرازي انجامد.
در زمانهاي گذشته كه پادشاهان و بزرگان ستاره‌شمار در دستگاه خود نگاه داشتندي بايستي براي هر كاري ساعتي برگزيده شود. چه‌بسا رخ دادي كه پادشاهي تاجگزاري را هفته‌ها و ماهها بدير انداختي تا ساعت خوش كه ستاره‌شمار برگزيده بود فرارسد. (داستان تاجگزاري شاه سليمان را در پيش نوشته‌ايم). باور مردم باين پندارها تا اندازه‌اي مي‌بوده كه مي‌بينيم در كتابها پياپي ياد آنها كرده‌اند و چه بسيار كارهايي كه شُوندهاي آنها را نيك نبودن ساعت شمارده‌اند. تاريخهاي عثماني پر از اين گونه سخنانست.
اكنون در زمان ما نيز كه ستاره‌شماران بي‌آبرو شده‌اند و در دربارها جايگاهي نمي‌دارند ، پندارهاي آنان بيكبار از ارج نيفتاده ، و امروز نيز اگر بخواهند شاهي تاج گزارد ، و يا كسي بسفر رود ، و يا زني را بشوهر دهند ، از روي تقويم ساعت برمي‌گزينند. باز «تحت الشعاع» و «قمر در عقرب» و مانند اينها بديده گرفته مي‌شود. يكي از كارهايي كه بايد ملايان كويها براي مردم كنند آنست كه براي عروسي و سفر رفتن و خانه خريدن ايشان و مانندهاي اينها ، از روي تقويم ، ساعت خوب برگزينند.
مي‌بايد گفت همه‌ي اين پندارها نيز چه آنهايي كه درميان مردم مي‌بوده و هست و چه اينهايي كه ستاره‌شماران پديد آورده‌اند ـ بيپاست. مي‌بايد گفت : هيچ يكي از اين خوش‌شكونها و بدشكونها راست نيست. آنچه بدشكونست و مايه‌ي بدبختي تواند بود آلودگي باين پندارهاست.
روزهاي هفته همه يكيست و اگر شما نيك انديشيد خود هفته جز پندار نمي‌باشد. ما در گردش سپهر دوره‌ی هفت روزه‌اي نمي‌بينيم و به هر حال شنبه و يكشنبه و آدينه و مانند اينها نامهاييست كه گزارده شده و كمترين هنايشي در حال روزها از اين نامها نتواند بود.
ماهها نيز همه يكيست و محرم‌الحرام و رمضان‌المبارك و يا فروردين و اردي‌بهشت و مانند اينها جز نامهايي نيست.
از شماره‌ها سيزده را با دوازده يا چهارده چه جدايي توان پنداشت؟!.. از چه راهست كه سيزده بدشكون گرديده؟!

قمر در عقرب ‼️

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 13

بهائیان به این بسیار می‌نازند و یک دلیل استواری به بزرگی کيش خود و استواری بنیاد آن می‌شمارند. ولی این نازش و دلیل‌شماری هنگامی بجا بودی که ما سید باب را نشناخته و از گفته‌های او آگاه نشده بودیمی. اگر ما سید باب را نشناخته و از گفته‌هایش آگاه نشده بودیمی جا داشتی که با خود اندیشیده چنین گوییم : اگر باب دلیلها بدعوی خود نشان ندادی و سخنان گیرایی نگفتی آنهمه به او نگرویدندی و آنهمه تکان در مردم پدید نیامدی. ولی ما سید باب را شناخته و از گفته‌هایش آگاهیم. ما نیک می‌دانیم که از سید باب هرچه می‌پرسیده‌اند پاسخی نمی‌توانسته. چندان تهیدست می‌بوده که بدعوی خود دلیل آورده و می‌گفته : «نام من علی‌محمد از روی حساب ابجد با رب یکی می‌باشد». گفته‌هایش چندان خنک و خود چندان خوار می‌بوده که بفلکش می‌بسته‌اند و چوبش می‌زده‌اند و او در زیر چوب بیزاری از این دعوی می‌جسته و «غلط کردم» و «نفهمیدم» می‌گفته. نوشته‌های باب چندان چرند و بی‌معنیست که بهاءالله ناچار شده و دستور داده آنها را گرد آورند و از میان بردارند و زبان ایرادگیران را کوتاه گردانند.
با این حال آیا باز جا دارد که ما بگوییم اگر در باب چیزی نبودی مردم بتکان نیامدندی و ملایان به او نگرویدندی؟!. آیا نباید بگوییم : آن تکان مردم و گرویدن ملایان انگیزه‌ي دیگری می‌داشته؟!.
مانند این داستان آنکه ده سال پیش در یکی از دیههای نزدیک اسپهان امامزاده‌ای بنام گردید. به این معنی که ملایی در مشهد در کتابی خوانده بود که یکی از خواهران امام رضا در فلان دیه اسپهان مرده و بخاک سپرده شده ، و این را به یکی از ملایان اسپهان با تلگراف آگاهی داده بود ، و این ملا بآن دیه رفته و چون در ایران در بیشتر دیهها امامزاده‌ای هست و در آن دیه نیز یکی می‌بود ، همان را گرفته و راست یا دروغ آوازه انداخته بود که «قبر خواهر امام رضا در فلان دیه پیدا شده» ، و مردم این را شنیده و بتکان آمده و مرد و زن و بزرگ و کوچک رو بآن دیه آورده بودند که روزانه صدها کسانی می‌رفتند و برمی‌گشتند. از اینرو یکی از گاراژها سرویس اتومبیلرانی میانه‌ی اسپهان و آن دیه راه انداخته و از اینسو سیدی یا ملایی بگورداری برخاسته چراغها آویخته و زیارتنامه‌ای ساخته بود ، که از آیندگان و روندگان پولها می‌گرفت ، و چون می‌گفت گنبدی نیکوتر پدید خواهد آورد ، چنین نهاده بود که هر کسی که بزیارت می‌آید چند تا آجری همراه آورد. اینبود در اتوبوس هر کسی چند تا آجری همراه می‌برد.
در آن سال من به اسپهان رفته بودم و چون داستان را شنیدم همراه میزبانم (شادروان علیرضای بختیاری) بتماشا رفتیم. گوری و گنبدی می‌بود بسیار خوار و بی‌ارج. ولی مردم دسته‌دسته می‌آمدند و در پیرامون آن گله‌وار انبوه می‌شدند. یکسو نیز آجرها چیده می‌شد. اینها را تماشا کرده بازگردیدیم.
اکنون آیا توان گفت که اسپهانیان اگر چیزی ندیده بودندی بآن تکان برنخاستندی و رو بآن گور نیاوردندی؟!. آیا توان همین را دلیلی به ارجمندی آن گور و گنبد خوار و بی‌ارج گرفت؟!. آیا نه آنست که انگیزه‌ي تکان مردم گورپرستی هزارساله‌شان می‌بوده؟!..
درباره‌ي باب نیز همینست. چنانکه در بخش تاریخچه نیز گفته‌ایم ، ملایانی که به باب گرویدند از دسته‌ي شیخیان می‌بودند و اینان چنانکه گفتیم باور می‌داشتند که یا باید امام زمان خود پیدا شود و یا جانشینی ازو درمیان مردم باشد و پس از مرگ سید رشتی بجستجو افتاده همچون تشنه که پی آب گردد درپی آوازی می‌گردیدند. اینست چون سید باب را یافتند و دعوی او را شنیدند و هنرهایی را که از سید رشتی (از غلط‌بافی و گزافه‌سرایی و ابجدبازی) دیده بودند از این نیز دیدند ، جايی برای ایستادگی نیافته گردن گزاردند. بویژه که سید باب بدعویش دو رنگ داده بود : در نوشته‌هایش و در پیش بسیاری از پرسندگان خود را «باب» یا «جانشین امام زمان» می‌نامید و در همان حال از دعوی امام‌زمانی بازنایستاده چنین می‌خواست همچون او برخیزد و بکارهایی پردازد. و چنانکه دیدیم خود به مکه شتافت که همچون امام زمان از آنجا سر برآورد ولی نتوانست ، و از اینسو ملاحسین بشرویه‌ای و دیگران بخراسان رفته همچون یاران امام زمان از آنجا با درفشهای سیاه آمدند.
این دورنگی در دعوی باب کار را بملایان شیخی آسان می‌گردانید. یکی او را امام زمان مي‌پنداشت. ديگري كه چنين پنداري نمي‌يارَست[جرأت نداشت] ، بجانشينيش مي‌پذيرفت.

🗂 چرا خردها از کار افتاده؟

💎 بخش دوم (دو بخش)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌📗 گفتار دوم
⬅️ چگونه بالبوآ اقيانوس جنوبي را پيدا كرد؟.. [تکه دوم]
✴️ آنچه بالبوآ را بسفر واداشت ـ دشواريهايي كه در سفر پديد آمد ـ رسيدن باقيانوس جنوبي ـ بازگشت ـ سرگذشت دلسوز بالبوآ ـ پاناما.
💎💎💎
پس از آن چهار روز ديگر گذشت تا از كوه پايين رفته خود را بكنار دريا رسانيدند. بالبوآ به يك دست شمشير و بدست ديگر سپر گرفته تا سينه بدرون آب رفت و آن دريا را با هرچه در آنست بنام پادشاه اسپانيا تصرف كرد. آن نقطه از دريا در شرق پاناماست كه بالبوآ «سانت ميچل» نام نهاد (و تا كنون با همان نام بازمانده).
...

روستای بوژان ـ نیشاپور ـ خراسان

📗 بهائیگری ـ گفتار دوم ـ ایرادهاي بزرگی که بکیش بهائی توان شمرد. 14

اما مردم : هزارسال بیشتر ، روزان و شبان ، چشم براه امام ناپیدا دوخته همیشه بیرون آمدن او را از خدا خواسته و روزی چند بار «عجل‌الله فرجه» گفته بودند ، و هر کسی از درون دل آرزو می‌کرد که زمان آن امام را دریابد و در پیش رویش شمشیر زند و در راه او کشته گردد ، و اکنون که می‌شنیدند امام پیدا شده و ملایانی را در راه او در کوشش می‌دیدند ، نشدنی بود که بتکان نیایند و بشور و خروش برنخیزند.
راستست که یک دشواری پیش می‌آمد ، و آن اینکه امام زمان بایستی فرزند حسن عسکری باشد و از مکه بیرون آید. ولی شیخ احمد این دشواری را برای پیروانش آسان گردانیده و راه داده بود که اگر دیگری بنام امام زمان برخیزد بپذیرند ، و چنین پیداست که بیشتری از گروندگان به باب از میان مردم نیز از شیخیان بوده‌اند ، و دیگران نیز پیروی از آنان کرده‌اند.
هرچه هست مردم سید باب را ندیده و سخنی از او نشنیده بودند تا بگوییم به او گرویده‌اند. سید باب را از گام نخست ، دولتیان بزیر نگهبانی آوردند و از دسترس مردم دور داشتند که کمتر کسی او را دید. از گفته‌هایش هم در آن روزها جز تفسیر سوره‌ي کوثر و یا عربی‌بافیهای دیگری از آن گونه در دست نمی‌بود ، و این گفته‌ها نه چیزیست که در مردم هناید و مایه‌ي تکان ایشان باشد.
پس پیداست که آن شور و تکان در ملایان شیخی و در مردم نتیجه‌ي پندارهای کهن و نو خودشان می‌بوده ، نه نتیجه‌ي شایندگی یا راستگویی سید باب. این شور و تکان بدروغسازیهای عثمان بن سعید و حسین بن روح و محمد بن علی سِیمَری و ببافندگیهای شیخ صَدوق و شیخ مفید و مجلسی ، و پس از همه بگزافگوییهای شیخ احمد و سید رشتی بیشتر بستگی می‌داشته تا به پیدایش سید باب و دعویهای او. این چیزیست که جای هیچ گفتگو نمی‌باشد.
یک چیز دیگری که بیگمان در شور و تکان مردم کارگر افتاده حال ناتوانی دولت ایران و نومیدی مردم از آن بوده. در زمان فتحعلیشاه که ایران سالها با روس در جنگ می‌بود و سرانجام قفقاز را با هفده شهر حکمران‌نشین آن از دست داد ، مردم دانستند که از سوی شمال با دولت بسیار توانای آزمندی همسایه گردیده‌اند و از آنسو همیشه در فشار و سختی خواهند بود. سپس در زمان محمدشاه که ایران لشکر بسر هرات کشید و پس از جنگها و خونریزیهای بسیار هنگامی که می‌خواست بشهر دست یابد ، ناگهان انگلیسیان سر برآوردند و کشتیهاشان بجنوب آمده با فشار و بیم دادن ، محمدشاه را ناچار گردانیدند که دست از هرات بردارد و بازگردد ، این زمان مردم دانستند که از سوی جنوب نیز با دولت نیرومند و آزمند دیگری همسایه گردیده‌اند. دانستند که یک ایران ناتوان درمیان این دو دولت توانا سرنوشتی جز نابودی نخواهد داشت. چون در همان زمانها محمدشاه ناخوش شده کمتر بکاری می‌پرداخت و رشته‌ي کارهای کشور بدست حاجی میرزا آقاسی افتاده بود که جز ناتوانی و ناشایندگی از او دیده نمی‌شد ، مردم بیکبار از دولت نومید گردیده و چون پناهگاهی جز امام ناپیدا نشناخته و روزنه‌ي امیدی جز از سوی پیدایش او بازنمی‌یافتند ، ازینرو دلبستگی بآن امام و پیدایش او هرچه فزونتر گردیده و راستی را مردم خواهان و جویان کسی می‌بودند که بچنان دعوایی برخیزد.
می‌توان گفت باب به یک زمینه‌ي درچیده و بسیار آماده‌ای رسیده بوده که اگر شایندگی داشتی یک کار بزرگی به انجام رسانیدی. باب را که در شیراز به بزم حسینخان برده بگفتگو کشیدند ، اگر بجای عربیهای غلط که زبان ریشخند ملایان را باز کرد و او را در دیده‌ها خوار گردانید ، بسخنان پرمغز ارجداری پرداختی و گمراهیهای ملایان و ستمگریهای درباریان را به رخشان کشیدی و از درماندگی دولت و بدبختی کشور سخن راندی ، هرآيینه سرگذشتش آن نبودی که بوده است ، و چه‌بسا که توانستی شور بسیار بزرگتری برانگیزد و دولت قاجاری را براندازد. ولی از بس درمانده و بیمایه می‌بود ، نتوانست از چنین زمینه‌ای سود جوید و خود را و دیگران را بکشتن داد.

📗 پندارها ـ گفتار چهارم : آيا در خواب آينده را توان ديد؟..

بخش یکم


يكي ديگر از گرفتاريهاي مردمان خواب ديدنست. انبوه مردم چنين مي‌دانند كه چيزهايي كه در خواب مي‌بينند نشان كارهاييست كه در بيداري رخ خواهد داد. مثلاً اگر كسي در خواب مي‌بيند كه دندانش كنده شد نشان آنست كه يكي از خويشانش خواهد مرد. اگر يكي در خواب ديد مي‌پرد نشان آنست كه بسفر خواهد رفت يا بجايگاه بلندي خواهد رسيد.
چنين پيداست كه آدميان از روزي كه بوده‌اند اين باور را درباره‌ی خواب مي‌داشته‌اند. و اينست ما داستانهاي بسياري در توريت و كتابهاي باستان ديگر در اين زمينه مي‌يابيم.
ولي بايد دانست خواب يا نمودهايي كه پس از خوابيدن ، آدمي را پيدا شود بيشتر دنباله‌ي انديشه‌هاييست كه پيش از خواب در سر مي‌داشته. بارها رخ دهد كه كسي داستاني را كه سرشب شنيده و يا درباره‌ي آن انديشيده در خواب همان را بيند. كسي كه يك جُستار دشواري را بانديشه سپارده و در دل آن را دنبال مي‌كند ، اگر در همان حال خوابش گيرد چه‌بسا كه در خواب هم آن را دنبال كند ، و چه‌بسا كه به نتيجه‌هاي درستي رسد. اين را من خود بارها آزموده‌ام.
گاهي نيز خواب چيزهاييست كه آدمي ديده و يا شنيده و چنانست كه در بيداري آن را بياد نمي‌آورد ، ولي در خواب بخود پديدار مي‌گردد. چه‌بسا چند چيز جداگانه بهم آميخته ، نمود بس شگفتي پيدا كند. بويژه اگر كسي را ترس يا اندوه سختي رو داده كه خوابهايش هرچه پريشانتر خواهد گرديد.
يك رشته خوابهايي نيز نتيجه‌ي خواهشها و سَهِشهاي تني آدميست. مرداني كه خواهاي زنانند بارها در خواب زن بينند. كسي كه به يكي خشمناكست بارها در خواب با او به پيكار پردازد.
بيشتر خوابها از اين گونه است. با اين حال (اگر دانشها بپذيرد) ما دور نمي‌دانيم كه كساني خواب راستي هم ببينند. دور نمي‌دانيم كه در آدميان (يا در برخي از آنان) يك نيروي نهاني براي دريافت پيشامدهاي نزديك باشد ، و اين نيرو گاهي در خواب بكار افتد.
چيزي كه هست اين گونه خواب (اگر باشد) از صد ، بلكه از هزار يكيست. آنگاه خواب كه راست و ناراست ، هر دو تواند درآمد چه دلگرمي بآن توان داشت؟!.. چنين انگاريد كسي در خواب ديده‌ فلان خويشاوند او از سفر آمده ، آيا توان بيگمان بود كه خواب راستست و آن خويشاوند از سفر خواهد آمد؟!.. نه آنست كه بايد بيوسيد و ديد كه آيا او مي‌آيد و يا نه ، و آنگاه راست يا ناراست بودن خواب را دانست؟!.. چنين چيزي چه ارجي تواند داشت؟!.. يك مرد خردمند چه دل باين تواند بست؟!..
اينهاست آنچه ما درباره‌ي خواب مي‌دانيم. ما نمي‌دانيم خواب چگونه پديد مي‌آيد؟!.. نمي‌دانيم آنچه مي‌خوابد جان يا روان آدميست. بايد اين رازها را دانشها روشن گردانند. ما اين مي‌دانيم كه بخواب ارجي نتوان گزاشت و باوري بآن نتوان داشت.
ولي چنانكه گفتيم انبوه مردمان بخواب ارج گزارند و هر خوابي كه شبانه ديدند روزانه بازگويند كه خود يا ديگري به گزارش (تعبير) پردازد و معنيها از آن درآورد. بسياري از آنان خوابها ديدن و معنيها بآن دادن را عنواني براي خودستايي و فزوني‌فروشي ساخته چنين گويند : «من خوابم راست درمي‌آيد. من دلم پاكست». بارها اين دعوي از كسان آلوده و بدكار شنيده گرديده.
بيشتر از همه زنان بخواب ارج گزارند. در اينجا نيز اگر صد خواب ببينند و دروغ درآيد فراموش كنند ، و همانكه يك خواب راست درآمد و يا راست پنداشتند همان را دستاويزي سازند و در دست خود دليل گيرند.
بسياري نيز خوابي را كه ديده‌اند و خود چيزهاي بي‌ارج و پريشاني بوده پيرايه‌ها بآن بندند و دروغهايي افزايند تا يك چيز بسامان و درستي نشان دهند.
بسياري نيز هر داستاني كه رخ دهد چنين گويند : «من مي‌دانستم كه رخ خواهد داد. خوابش را ديده بودم».

🗂 چرا خردها از کار افتاده؟

💎 هر دو بخش

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

‌📗 گفتار سوم
⬅️ چگونه غريچالوا مكزيك را پيدا كرد؟.. [تکه‌ی یکم]
✴️ سفر گوردوا به يوكاتان ـ گزندي كه باو و همراهانش در پوتونجان رسيد ـ بازگشت گوردوا ـ سفر غريچالوا ـ اسپانياي نو ـ فيروزيهاي غريچالوا ـ بازگشت او و همراهانش ـ انديشه‌هاي والاسكز.
💎💎💎
چنانكه گفتيم والاسكويس (يا والاسكز) حكمران كوبا در آن جزيره بكار بازرگاني رواج داده هاوانا پايتخت آنجا را يكي از بندرهاي بازرگاني گردانيد. در اين شهر گوردوا نامي نشيمن گرفته چون مردي سفركرده و آزموده بود با همراهاني مي‌خواست سفري كند و بكشفهايي برخيزد. والاسكز از آهنگ او آگاهي يافته براي تشويق در خرج آن شركت كرد. دو تن با هم پولي گزارده سه كشتي خريدند كه همه را پر از كالاهاي بازرگاني و افزارهاي جنگي ساختند. مسافراني هم آماده گردانيدند. در سال 1517 گوردوا با آن كشتيها از بندر سانت جاكودو كوبا روانه گرديده براهنمايي و پيشوايي آلامانيوس نامی از كشتيرانان كه در سفر نخست كلمبوس با او همراهي كرده بود رو بسوي غرب نهادند.
...

🗂 درباره‌ی رضاشاه پهلوی و کارهای زمان آن شاه

💎 بخش یکم (دو بخش)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)