📗 #پرسش_و_پاسخ (رشته‌ی یکم ـ بخش پانزدهم)
شنيدنيست كه پل صراط يك افسانه‌ی ايرانيست. در زبان عربي «صراط» بمعني راه است ، بمعني پل نيست. اين يكي از افسانه‌هاي ايرانيان بوده كه روان مرده براي رسيدن به بهشت بايد از پل «چنرت» گذرد. واژه‌ی «چنرت» را معرب گردانيده «صراط» ساخته‌اند و افسانه را درميان عقايد اسلامي جا داده‌اند.
نكير و منكر از پرسشهايي كه خواهند كرد يكي هم درباره‌ی آنست : «هل الصراط حق؟.» آيا پل چنرت راستست؟! بايد پاسخ دهد و بگويد : «و الصراط حق» (پل چنرت راستست).
براي خنده مي‌گويم : در آغاز جواني يكي از خويشانم مرده بود به تشييع جنازه‌اش رفتيم. چون بخاك سپرده شد ملايي آغاز تلقين كرد و براي آنكه هنرنمايي كند چيزهايي هم از خود مي‌افزود. از جمله گفت : «و فشار القبر حق و سئوال المنكر و النكير حق؟...». يكي از حاضران بشوخي گفت : «و گرزهما الآتشين حق؟». با آنكه جاي خنده نبود همه خنديدند.
ج ـ ميزان كه در قرآن آمده است ، بآن كه ايراد نيست.
د ـ آنچه من بياد ميدارم در قرآن ميزان باين معني كه جزو عقايد مردم است نيامده. در قرآن در يك جا ميگويد «و مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ» و البته مقصود فزوني ثواب است نه آنكه راستي را ترازو بياويزند و اعمال نيك و بد را بكشند. گذشته از آنكه اعمال نيك و بد كشيدني نيست و اندازه‌ی عمل را با كشيدن در ترازو معين نمي‌كنند. اين كار بخدا توهين است. مگر خدا اندازه‌ی كارهاي نيك يا بد بندگان خود را نمي‌داند كه نياز بكشيدن باشد؟!. به هر حال ترازو يا ميزان نيز بآن معني كه فهميده‌ی مردمست جز پندار نتواند بود.
ب ـ نتيجه‌ی حرفهاي شما آنست كه ما هرچه عقيده داريم عاميانه است ، عكس حقايق است. تعجب من از آنست كه ما در پيش خود باين عقيده‌ها مي‌نازيم.
هنگامي كه در بازار نشسته‌ايم اگر يك فرنگي بيايد و رد شود در نظر ما حقير است. چرا كه بيدين است ، كافر است ، او بيدينست و ما دين داريم ، من حالا مي‌بينم كه بكلي در غفلت بوده‌ايم. دين را بآن معنايي كه شما ميگوييد ما بيكبار از آن بي‌بهره هستيم.
يك موضوع ديگر كه مرا شرمنده ميگرداند آنست كه آيا بر سر اين عقيده‌هاي عاميانه است كه با شما مي‌جنگند؟!. بر سر اينهاست كه گلوله به تنتان ميزنند؟!. حقيقتاً مايه‌ی شرمندگي است.
ج ـ چيزي كه مرا بسيار ناآسوده ميگرداند آنست كه عقايدي كه بما ياد داده‌اند مخالف صريح قرآنست. بگفته‌ی شما قرآن گفته است : «وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ». اينها ميگويند : اگر بزيارت رفتي از تمام گناهها پاك مي‌شوي ، اگر گريه كردي تمام گناههايت آمرزيده مي‌شود. اگر وصيت كني جنازه‌ات را بكربلا يا نجف برند از حساب و عذاب آسوده خواهي بود.
قرآن بما دستور ميدهد كه نيك و پاك باشيم و گناه نكنيم و اينها ما را وادار ميكنند كه هر گناهي كه خواستيم بكنيم و راه فرار از مجازات را بما ياد ميدهند.
علما هميشه منّت ميگزارند كه اسلام را حفظ كرده‌اند و حالا مي‌بينيم كه ما را بكلي از اسلام دور ساخته‌اند. من نمي‌دانم كدام اسلام است كه آنها حفظ كرده‌اند.
ب ـ موضوع ديگري را ميخواهم از شما بپرسم : درميان گفته‌هاي خودتان دو سه بار ياد تهمت «قرآن‌سوزاني» كرديد كه بجمعيت شما ميزنند. اين مطلب را من هم بارها شنيده‌ام. ميگويند : «اينها قرآن مي‌سوزانند.» اين قضيه چيست؟ مطلب از كجا برخاسته؟.
د ـ قضيه آنست كه اين ملاها هر كجا كه گير كردند و چاره‌اي نتوانستند قرآن را پيش مي‌كشند. اينها شاگردان معاويه‌اند. معاويه در جنگ صفين چون درمانده بود دست بدامن قرآن زد و كار خود را پيش برد. اينها آن را ياد گرفته‌اند. اينها كه دشمن قرآنند و نود درصد عقايدشان بضد قرآن ميباشد براي پيشرفت كار خودشان هميشه قرآن را دستاويز قرار ميدهند.
اين قضيه در تبريز سابقه پيدا كرده كه ملاها هر زمان كه در يك تنگنايي افتادند و راه پيدا نكردند هايهوي قرآن‌سوزاني راه اندازند و مردم عامي بازاري را بشورانند و خود را از تنگنا بيرون آورند. شما دو تن چون آذربايجاني هستيد بيگمان از قضايا آگاهيد.
در مدت سي سال سه بار اين رذالت را در آن شهر تكرار كرده‌اند : يك بار سي سال پيش از اين در زمان حكمراني صمدخان مراغه‌اي بود. در آنزمان يك نفر بلژيكي بعنوان پيشكار ماليه‌ی آذربايجان به تبريز آمد و بگردن‌كلفتان كه چند سال ماليات نپرداخته بودند سخت گرفت و ماليات خواست. از جمله امام‌جمعه‌ی تبريز كه از انبارداران و ديهداران بزرگ بود ساليان دراز ماليات نپرداخته بود و پيشكار بلژيكي باو نيز سخت گرفت. امام‌جمعه بفشار افتاده نمي‌دانست چه كار كند و پي دستاويزي مي‌گشت كه مردم را بشوراند و قضا را دستاويزي پيدا شد.
شنيدنيست كه پل صراط يك افسانه‌ی ايرانيست. در زبان عربي «صراط» بمعني راه است ، بمعني پل نيست. اين يكي از افسانه‌هاي ايرانيان بوده كه روان مرده براي رسيدن به بهشت بايد از پل «چنرت» گذرد. واژه‌ی «چنرت» را معرب گردانيده «صراط» ساخته‌اند و افسانه را درميان عقايد اسلامي جا داده‌اند.
نكير و منكر از پرسشهايي كه خواهند كرد يكي هم درباره‌ی آنست : «هل الصراط حق؟.» آيا پل چنرت راستست؟! بايد پاسخ دهد و بگويد : «و الصراط حق» (پل چنرت راستست).
براي خنده مي‌گويم : در آغاز جواني يكي از خويشانم مرده بود به تشييع جنازه‌اش رفتيم. چون بخاك سپرده شد ملايي آغاز تلقين كرد و براي آنكه هنرنمايي كند چيزهايي هم از خود مي‌افزود. از جمله گفت : «و فشار القبر حق و سئوال المنكر و النكير حق؟...». يكي از حاضران بشوخي گفت : «و گرزهما الآتشين حق؟». با آنكه جاي خنده نبود همه خنديدند.
ج ـ ميزان كه در قرآن آمده است ، بآن كه ايراد نيست.
د ـ آنچه من بياد ميدارم در قرآن ميزان باين معني كه جزو عقايد مردم است نيامده. در قرآن در يك جا ميگويد «و مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ» و البته مقصود فزوني ثواب است نه آنكه راستي را ترازو بياويزند و اعمال نيك و بد را بكشند. گذشته از آنكه اعمال نيك و بد كشيدني نيست و اندازه‌ی عمل را با كشيدن در ترازو معين نمي‌كنند. اين كار بخدا توهين است. مگر خدا اندازه‌ی كارهاي نيك يا بد بندگان خود را نمي‌داند كه نياز بكشيدن باشد؟!. به هر حال ترازو يا ميزان نيز بآن معني كه فهميده‌ی مردمست جز پندار نتواند بود.
ب ـ نتيجه‌ی حرفهاي شما آنست كه ما هرچه عقيده داريم عاميانه است ، عكس حقايق است. تعجب من از آنست كه ما در پيش خود باين عقيده‌ها مي‌نازيم.
هنگامي كه در بازار نشسته‌ايم اگر يك فرنگي بيايد و رد شود در نظر ما حقير است. چرا كه بيدين است ، كافر است ، او بيدينست و ما دين داريم ، من حالا مي‌بينم كه بكلي در غفلت بوده‌ايم. دين را بآن معنايي كه شما ميگوييد ما بيكبار از آن بي‌بهره هستيم.
يك موضوع ديگر كه مرا شرمنده ميگرداند آنست كه آيا بر سر اين عقيده‌هاي عاميانه است كه با شما مي‌جنگند؟!. بر سر اينهاست كه گلوله به تنتان ميزنند؟!. حقيقتاً مايه‌ی شرمندگي است.
ج ـ چيزي كه مرا بسيار ناآسوده ميگرداند آنست كه عقايدي كه بما ياد داده‌اند مخالف صريح قرآنست. بگفته‌ی شما قرآن گفته است : «وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ». اينها ميگويند : اگر بزيارت رفتي از تمام گناهها پاك مي‌شوي ، اگر گريه كردي تمام گناههايت آمرزيده مي‌شود. اگر وصيت كني جنازه‌ات را بكربلا يا نجف برند از حساب و عذاب آسوده خواهي بود.
قرآن بما دستور ميدهد كه نيك و پاك باشيم و گناه نكنيم و اينها ما را وادار ميكنند كه هر گناهي كه خواستيم بكنيم و راه فرار از مجازات را بما ياد ميدهند.
علما هميشه منّت ميگزارند كه اسلام را حفظ كرده‌اند و حالا مي‌بينيم كه ما را بكلي از اسلام دور ساخته‌اند. من نمي‌دانم كدام اسلام است كه آنها حفظ كرده‌اند.
ب ـ موضوع ديگري را ميخواهم از شما بپرسم : درميان گفته‌هاي خودتان دو سه بار ياد تهمت «قرآن‌سوزاني» كرديد كه بجمعيت شما ميزنند. اين مطلب را من هم بارها شنيده‌ام. ميگويند : «اينها قرآن مي‌سوزانند.» اين قضيه چيست؟ مطلب از كجا برخاسته؟.
د ـ قضيه آنست كه اين ملاها هر كجا كه گير كردند و چاره‌اي نتوانستند قرآن را پيش مي‌كشند. اينها شاگردان معاويه‌اند. معاويه در جنگ صفين چون درمانده بود دست بدامن قرآن زد و كار خود را پيش برد. اينها آن را ياد گرفته‌اند. اينها كه دشمن قرآنند و نود درصد عقايدشان بضد قرآن ميباشد براي پيشرفت كار خودشان هميشه قرآن را دستاويز قرار ميدهند.
اين قضيه در تبريز سابقه پيدا كرده كه ملاها هر زمان كه در يك تنگنايي افتادند و راه پيدا نكردند هايهوي قرآن‌سوزاني راه اندازند و مردم عامي بازاري را بشورانند و خود را از تنگنا بيرون آورند. شما دو تن چون آذربايجاني هستيد بيگمان از قضايا آگاهيد.
در مدت سي سال سه بار اين رذالت را در آن شهر تكرار كرده‌اند : يك بار سي سال پيش از اين در زمان حكمراني صمدخان مراغه‌اي بود. در آنزمان يك نفر بلژيكي بعنوان پيشكار ماليه‌ی آذربايجان به تبريز آمد و بگردن‌كلفتان كه چند سال ماليات نپرداخته بودند سخت گرفت و ماليات خواست. از جمله امام‌جمعه‌ی تبريز كه از انبارداران و ديهداران بزرگ بود ساليان دراز ماليات نپرداخته بود و پيشكار بلژيكي باو نيز سخت گرفت. امام‌جمعه بفشار افتاده نمي‌دانست چه كار كند و پي دستاويزي مي‌گشت كه مردم را بشوراند و قضا را دستاويزي پيدا شد.
cand porsew va pãsoxhãye ãnhã 1,2,3.pdf
127.2 KB
🗂 چند پرسش و پاسخهای آنها
💎 هر سه بخش در یکجا
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
💎 هر سه بخش در یکجا
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
negãhi be Hendustãn 1.pdf
97.5 KB
🗂 نگاهی به هندوستان
💎 بخش یکم
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
💎 بخش یکم
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
... در کربلا بارها کشتار و تاراج سختی رو داده و بارها آن صندوقها را شکسته و کنده‌اند :
در سال ٨۵٨ مولاعلی پسر سيدمحمدمشعشع به آنجا دست يافت و تاراج و کشتار سختی کرد و کسان بسياری را بند کرده با خود برد.
در سال ١٢١۶ چون وهابيان به آهنگ تاراج و کشتار به عراق تاخته بودند در روز عاشورا به آن شهر ريخته در شهر و در پيرامون بارگاهها به کشتار پرداختند و به خانه‌ها آمده دست به زنان و دختران يازيدند و بچگان شيرخوار را سر بريدند و صندوقها را شکستند و گورها را کندند.
و در چند ساعت نزديک به هفت هزار تن را از مجتهدان و سادات و ديگران کشته بارگاهها را تاراج کرده فيروزانه بازگشتند.
... شگفتست که وهابيان در آن تاخت خود به عراق ، نخست آهنگ نجف کردند. ولی چون اين شهر باروی استوار ميداشت دست يافتن نتوانستند و آنجا را گزارده آهنگ کربلا کردند و به آن کشتار و تاراج پرداختند. شيعيان از همان داستان نجف عنوانی بدست آورده «معجزه‌‌ای» ساختند. «يکی از صلحا» در خواب اميرالمؤمنين را ديد که کفهای دستش سياه شده و چگونگی را پرسيد. پاسخ داد : «پس آن توپها را از شهر که باز ميگردانيد؟!».
ببينيد اندازه‌ی نادانی را. بجای آنکه ببينند که نجف چون بارو ميداشت از آسيب دور مانْد ، و کربلا چون نميداشت آن آسيب را يافت ، و از همينجا پی به آميغها [حقایق] برده بدانند که در اين جهان هرکاری جز از راهش نتواند بود و از آن گورها و گنبدها هوده‌ای نتواند برخاست ، بدانسان کوردرونی نشان داده دروغی به آن رسوايی ساخته بيرون داده‌اند.
هشتم : داستان گريه و زاری به کشتگان کربلا ايراد بزرگ ديگر ميباشد. يک داستان بايستی رخ ندهد. پس از آنکه رخ داده از گريستن چه سود تواند بود؟!... يک داستانی را عنوان کردن و بزم‌های سوگواری برپا گردانيدن ، گريستن و گريانيدن با خِرد چه می‌سازد؟!...
اينکه گفته‌اند : « هر که بگريد و بگرياند و خود را گريان وانمايد بهشت برو بايا گردد» بايستی پرسيد : چرا؟!...
گريستن يا گريانيدن چيست که خدا بآنها چنين پاداش بزرگی دهد؟!... آنگاه شما اين سخن را از کجا می‌گوييد؟!... شما را به خدا چه راهی بوده؟!... اي بيخردان مگر خدا اسکندر ماكدونی است که يک هفستيونی را دوست دارد و چون او مُرد ، مردم را چند ماه به سوگواری وادارد؟!...
حسين‌بن‌علی به طلب خلافت برخاست و نتوانست و کاری از پيش نبرد. ليکن مردانگی بسيار ستوده‌ای از خود نشان داد ، و آن اينکه زبونی ننموده کشته شدن خود و فرزندان و يارانش را ، از گردن گزاردن به يزيد و ابن‌زياد بهتر دانسته مردانه پافشاری کرد و خود و پيروانش کشته گرديدند.
اين کار او بسيار ستوده بوده. ولی هرچه بوده بوده. هزار و سيصد سال گريستن چه معنی دارد؟!... به آن نمايشهای بسيار بيخردانه‌ی محرم و صفر چه توان گفت؟!...
اين داستانهای زيارت و گريه با آن حديثهاشان از راه ديگری نيز درخور ايراد است. اينها ريشه‌ی دين را کندن و آنرا از ميان بردنست. در جائيکه با يک زيارت همه‌ی گناهان آمرزيده شود و با يک گريه بهشت بايا گردد ، کسی چرا از خوشيهای سزا و ناسزا بازايستد؟!... چرا فلان حاجی آزمندانه انبارداری نکند؟!... چرا بَهمان ستمگر خونها نريزد؟!... چرا آزمندان به پول‌اندوزی نکوشند؟!... چرا مردان دنبال زنان بيگانه نيفتند؟!...
سران شيعه در آن کوششهاي سياسی خود پروای هيچی نکرده هرچه خواسته گفته و هرچه خواسته کرده‌اند. ولی ما آيا ميتوانيم چشم از کارهای سراپا زيان ايشان پوشيم؟!....
ببينيد گستاخی را تا به کجا رسانيده‌اند : «هرکه حسين را در کربلا زيارت کند مانند کسی است که خدا را در عرش زيارت کرده». «با هستی امامست که زمين و آسمان پايدار ميباشد و به پاس اوست که مردم روزی ميخورند». «هرکه بگريد و بگرياند و يا خود را گريان نمايد بهشت به او بايا شود».
بايد پرسيد : چرا؟!. مگر گريستن به کشتگانی چه کاريست و چه سودی از آن تواند برخاست که خدا چنان مزدی دهد؟!. چنين گزافه‌دهی از خدا سزاست؟!.
«هرکه به زيارت رود همه‌ی گناهانش آمرزيده گردد» بايد پرسيد : پس دين چه می‌بايسته؟!. سخن از نيک و بد و حلال و حرام چه می‌سزيده؟!. در جايی که با گريستن يا به زيارت رفتن هر گناهی آمرزيده شود و بهشت بايا گردد چرا کسی از گناه بازايستد؟!. چرا در بند نيک و بد و حلال و حرام باشد؟!. ...
(کتاب داوری)
در سال ٨۵٨ مولاعلی پسر سيدمحمدمشعشع به آنجا دست يافت و تاراج و کشتار سختی کرد و کسان بسياری را بند کرده با خود برد.
در سال ١٢١۶ چون وهابيان به آهنگ تاراج و کشتار به عراق تاخته بودند در روز عاشورا به آن شهر ريخته در شهر و در پيرامون بارگاهها به کشتار پرداختند و به خانه‌ها آمده دست به زنان و دختران يازيدند و بچگان شيرخوار را سر بريدند و صندوقها را شکستند و گورها را کندند.
و در چند ساعت نزديک به هفت هزار تن را از مجتهدان و سادات و ديگران کشته بارگاهها را تاراج کرده فيروزانه بازگشتند.
... شگفتست که وهابيان در آن تاخت خود به عراق ، نخست آهنگ نجف کردند. ولی چون اين شهر باروی استوار ميداشت دست يافتن نتوانستند و آنجا را گزارده آهنگ کربلا کردند و به آن کشتار و تاراج پرداختند. شيعيان از همان داستان نجف عنوانی بدست آورده «معجزه‌‌ای» ساختند. «يکی از صلحا» در خواب اميرالمؤمنين را ديد که کفهای دستش سياه شده و چگونگی را پرسيد. پاسخ داد : «پس آن توپها را از شهر که باز ميگردانيد؟!».
ببينيد اندازه‌ی نادانی را. بجای آنکه ببينند که نجف چون بارو ميداشت از آسيب دور مانْد ، و کربلا چون نميداشت آن آسيب را يافت ، و از همينجا پی به آميغها [حقایق] برده بدانند که در اين جهان هرکاری جز از راهش نتواند بود و از آن گورها و گنبدها هوده‌ای نتواند برخاست ، بدانسان کوردرونی نشان داده دروغی به آن رسوايی ساخته بيرون داده‌اند.
هشتم : داستان گريه و زاری به کشتگان کربلا ايراد بزرگ ديگر ميباشد. يک داستان بايستی رخ ندهد. پس از آنکه رخ داده از گريستن چه سود تواند بود؟!... يک داستانی را عنوان کردن و بزم‌های سوگواری برپا گردانيدن ، گريستن و گريانيدن با خِرد چه می‌سازد؟!...
اينکه گفته‌اند : « هر که بگريد و بگرياند و خود را گريان وانمايد بهشت برو بايا گردد» بايستی پرسيد : چرا؟!...
گريستن يا گريانيدن چيست که خدا بآنها چنين پاداش بزرگی دهد؟!... آنگاه شما اين سخن را از کجا می‌گوييد؟!... شما را به خدا چه راهی بوده؟!... اي بيخردان مگر خدا اسکندر ماكدونی است که يک هفستيونی را دوست دارد و چون او مُرد ، مردم را چند ماه به سوگواری وادارد؟!...
حسين‌بن‌علی به طلب خلافت برخاست و نتوانست و کاری از پيش نبرد. ليکن مردانگی بسيار ستوده‌ای از خود نشان داد ، و آن اينکه زبونی ننموده کشته شدن خود و فرزندان و يارانش را ، از گردن گزاردن به يزيد و ابن‌زياد بهتر دانسته مردانه پافشاری کرد و خود و پيروانش کشته گرديدند.
اين کار او بسيار ستوده بوده. ولی هرچه بوده بوده. هزار و سيصد سال گريستن چه معنی دارد؟!... به آن نمايشهای بسيار بيخردانه‌ی محرم و صفر چه توان گفت؟!...
اين داستانهای زيارت و گريه با آن حديثهاشان از راه ديگری نيز درخور ايراد است. اينها ريشه‌ی دين را کندن و آنرا از ميان بردنست. در جائيکه با يک زيارت همه‌ی گناهان آمرزيده شود و با يک گريه بهشت بايا گردد ، کسی چرا از خوشيهای سزا و ناسزا بازايستد؟!... چرا فلان حاجی آزمندانه انبارداری نکند؟!... چرا بَهمان ستمگر خونها نريزد؟!... چرا آزمندان به پول‌اندوزی نکوشند؟!... چرا مردان دنبال زنان بيگانه نيفتند؟!...
سران شيعه در آن کوششهاي سياسی خود پروای هيچی نکرده هرچه خواسته گفته و هرچه خواسته کرده‌اند. ولی ما آيا ميتوانيم چشم از کارهای سراپا زيان ايشان پوشيم؟!....
ببينيد گستاخی را تا به کجا رسانيده‌اند : «هرکه حسين را در کربلا زيارت کند مانند کسی است که خدا را در عرش زيارت کرده». «با هستی امامست که زمين و آسمان پايدار ميباشد و به پاس اوست که مردم روزی ميخورند». «هرکه بگريد و بگرياند و يا خود را گريان نمايد بهشت به او بايا شود».
بايد پرسيد : چرا؟!. مگر گريستن به کشتگانی چه کاريست و چه سودی از آن تواند برخاست که خدا چنان مزدی دهد؟!. چنين گزافه‌دهی از خدا سزاست؟!.
«هرکه به زيارت رود همه‌ی گناهانش آمرزيده گردد» بايد پرسيد : پس دين چه می‌بايسته؟!. سخن از نيک و بد و حلال و حرام چه می‌سزيده؟!. در جايی که با گريستن يا به زيارت رفتن هر گناهی آمرزيده شود و بهشت بايا گردد چرا کسی از گناه بازايستد؟!. چرا در بند نيک و بد و حلال و حرام باشد؟!. ...
(کتاب داوری)
✴️پیدایش آمریکا
بخش دوم
✴️ گفتار دهم
(تکه‌ی یکم)
چگونه كُرتيز دوباره نيرومند گرديد؟..
رسيدن كُرتيز و همراهانش به تلاسگالا ـ وفاداري تلاسگالاييان ـ نيروهايي كه به كُرتيز رسيد ـ آهنگ بازگشت بپايتخت ـ كوتيلاواگا ـ گوايتموزين ـ جنگهاي سخت.
***
پس از اين جنگ ، ديگر مكزيكيان بسر راه نيامدند و اسپانياييها آسوده راه پيموده بتلاسگالا رسيدند ، و برخلاف آنچه گمان مي‌رفت تلاسگالاييان با نوازش و پذيرايي پيش آمدند و مهرباني و دلبستگي بيشتر نمودند. اينها كه از نخست دشمني با مكزيكيان داشتند چون در جنگهاي اخير هم چند هزار تن از همجنسانشان با دست آنها كشته شده بودند دلهاشان پر از كينه گرديده بيش از كُرتيز و همراهانش داوطلب جنگ بودند.
بخش دوم
✴️ گفتار دهم
(تکه‌ی یکم)
چگونه كُرتيز دوباره نيرومند گرديد؟..
رسيدن كُرتيز و همراهانش به تلاسگالا ـ وفاداري تلاسگالاييان ـ نيروهايي كه به كُرتيز رسيد ـ آهنگ بازگشت بپايتخت ـ كوتيلاواگا ـ گوايتموزين ـ جنگهاي سخت.
***
پس از اين جنگ ، ديگر مكزيكيان بسر راه نيامدند و اسپانياييها آسوده راه پيموده بتلاسگالا رسيدند ، و برخلاف آنچه گمان مي‌رفت تلاسگالاييان با نوازش و پذيرايي پيش آمدند و مهرباني و دلبستگي بيشتر نمودند. اينها كه از نخست دشمني با مكزيكيان داشتند چون در جنگهاي اخير هم چند هزار تن از همجنسانشان با دست آنها كشته شده بودند دلهاشان پر از كينه گرديده بيش از كُرتيز و همراهانش داوطلب جنگ بودند.
Telegram
attach 📎
📗 پرسش و پاسخ (رشته‌ی یکم ـ بخش شانزدهم)
چگونگي اين بود كه در يكي از دبستانها يكي از آموزگاران ورق‌پاره‌هايي را كه توي اتاق بوده گرد آورده بدرون بخاري مي‌اندازد و درميان آنها تكه‌پاره‌اي از قرآن نيز بوده. يكي از شاگردان در بيرون اين را حكايت مي‌كند و داستان بگوش امام‌جمعه ميرسد. امام‌جمعه آن را دستاويز گردانيده كساني را ببازار مي‌فرستد كه هايهوي راه اندازند و مردم را بشورانند.
در آن هنگام من در تبريز بودم. يكروز ديدم شهر بهم خورده و بازارها بسته گرديده و هايهوي بزرگي بلند شده كه در دبستانها قرآن سوزانيده‌اند. نزديك بود بريزند و دبستانها را تاراج كنند. آن آموزگار كه ورق‌پاره‌ها را بدرون بخاري انداخته بود گرفتارش كردند و امام‌جمعه و ديگران فتوا بكشتنش دادند و چوبه‌ی دار هم برپا گرديد. ولي حاجي ميرزا حسن مجتهد بهمچشمي با امام‌جمعه حمايت ازو كرد و او را از دار بازرهانيد.
او را از دار بازرهانيد و غائله خوابيد. ولي امام‌جمعه نيز بمقصود خود رسيد. زيرا دولت ديگر جسارت نكرد و ازو مطالبه‌ی ماليات كند.
قضيه‌ی ديگر در سال١٣٤٠ قمري بود. تفصيل آنست كه در سال 1329[ق] اداره‌ی فرهنگ آذربايجان خواسته بود كه اوقاف را از دست ملايانِ اوقاف‌خوار درآورد و بمصرف دبستانها رساند و در اينكار جديتي از خود نشان داده بود. در آنزمان در تبريز حزبي بنام سوسياليست بود. اينها نيز باداره‌ی فرهنگ حمايت كرده نمايشهايي در بازارها داده بودند كه ملايان موهون شده و شكست خورده بگوشه‌اي خزيده بودند. ولي درپي فرصت بودند كه بيرون آيند و مردم را بشورانند و دولت را ترسانده دوباره اوقاف را بدست گيرند.
اين فرصت در سال١٣٤٠[ق] بدست آمد. نخست يك بهانه‌ی بسيار كوچكي پيدا كرده آن را بزرگ گردانيدند و هايهوي راه انداختند. در آنزمانها كتابي بنام «الدروس‌النحويه» كه در مصر چاپ شده بود در مدارس درس خوانده مي‌شد. در مراغه يك فشنگ‌سازي از ورق‌پاره‌ی آن فشنگي ساخته بود ، كه چون فشنگ را انداخته بودند ورق‌پاره‌ی نيم‌سوخته را به تبريز فرستادند و در اينجا طلبه‌ها هايهوي برپا كردند كه چندان نتيجه‌اي نداد. ليكن در آن ميان داستان ديگري در خود تبريز پيش آمد.
بدينسان كه حاجي ميرزا علي‌اصغر نامي كتابفروش زماني قرآن بچاپ رسانيده بود كه باطلههاي چاپ آن را كه يك رويش قرآن و روي ديگرش سفيد بوده بمصرف‌هاي ديگر مي‌رسانيده. از جمله هنگامي خواسته بوده است يك آگهي بچاپ رساند كه در آن تصوير شيري بوده و چند نسخه را بروي آن ورق‌پاره‌هاي باطله بچاپ مي‌رساند كه اين بدست ملاها مي‌افتد و عنوان هايهوي مي‌گردد.
يكروز بازارها بسته شده سراسر شهر پر از غوغا مي‌گردد كه بروي ورق قرآن عكس سگ چاپ كرده‌اند ، لامذهب‌ها بقرآن توهين كرده‌اند. طلبه‌ها بچند چاپخانه رفته دستبرد و آزار دريغ نمي‌گويند.
در محله‌هاي دوردست ميخواسته‌اند بريزند و دبستانها را تاراج كنند. تفصيل اين وحشيگري زياد است و مرا مجال گفتگو نيست.
در اينجا نيز ملايان بمقصود خود رسيدند. با همان آشوب و غوغا اداره‌ی فرهنگ را ترسانيده از میان بردند و دوباره اوقاف را بچنگ خود آوردند.
داستان سوم دو سال پيش درباره‌ی جمعيت ما بود. در اينجا نيز چون ملايان تبريز درمانده و دكانهاي خود را در نتيجه‌ی كوششهاي ما در خطر مي‌ديدند و چاره‌ی ديگر نمي‌يافتند بهمدستي صوفيها و بهائيها و ديگران آشوب راه انداختند كه اينان قرآن مي‌سوزانند و مردم عامي بازاري را بهيجان آوردند كه يكرشته وحشيگريها رخ داد.
اين داستان كه در تبريز رخ داده است ، از آنزمان ملايان تهران كوشش بسيار دارند كه شايد ماننده‌ی آن غائله را در تهران يا در شهرهاي ديگر نيز برپا گردانند و با صد بيشرمي و خيره‌رويي بر منبرها و در مجلسها عنوان ميكنند كه اينها قرآن مي‌سوزانند و با اين بيشرمي پست ، يخ‌فروش و سلماني و دلاك و درودگر و باربر را بر ما مي‌شورانند. اينست داستان آن.
ج ـ ما شنيده‌ايم شما هر ساله جشن مي‌گيريد و كتاب مي‌سوزانيد ، آيا آن هم دروغست؟..
د ـ آن دروغ نيست. ولي آن چه ربط بقرآن‌سوزاني دارد؟!. اين يكي از كارهاي ماست كه كتابهاي زيانمند را از رمانها و ديوانهاي شاعران و كتابهاي فال و جادو و مانند اينها مي‌سوزانيم و از ميان مي‌بريم. اين دنباله‌ی آن نبردي است كه با گمراهيها و نادانيها داريم. اين چه ارتباط بقرآن دارد كه ما آن را گرامي مي‌داريم و از كتابهاي وَرجاوَند[=مقدس] مي‌شماريم؟.
اين كتابسوزان كار نهاني نيست. همه‌ساله جشن براي آن گرفته مي‌شود و همه‌ساله فهرستي از كتابهاي سوخته شده بچاپ ميرسد. باز همه‌ساله تكرار مي‌شود كه قرآن در نزد ما ارجمند است.
نه تنها قرآن همه‌ی كتابهاي ديني نزد ما ارج و احترام دارد. پس از همه‌ی اينهاست كه چند تن آخوند بيشرم بميان افتاده‌اند و از اين تهمت استفاده براي خود ميخواهند ، اينها چندان پست است كه من شرمم مي‌آيد گفتگويش كنم.
چگونگي اين بود كه در يكي از دبستانها يكي از آموزگاران ورق‌پاره‌هايي را كه توي اتاق بوده گرد آورده بدرون بخاري مي‌اندازد و درميان آنها تكه‌پاره‌اي از قرآن نيز بوده. يكي از شاگردان در بيرون اين را حكايت مي‌كند و داستان بگوش امام‌جمعه ميرسد. امام‌جمعه آن را دستاويز گردانيده كساني را ببازار مي‌فرستد كه هايهوي راه اندازند و مردم را بشورانند.
در آن هنگام من در تبريز بودم. يكروز ديدم شهر بهم خورده و بازارها بسته گرديده و هايهوي بزرگي بلند شده كه در دبستانها قرآن سوزانيده‌اند. نزديك بود بريزند و دبستانها را تاراج كنند. آن آموزگار كه ورق‌پاره‌ها را بدرون بخاري انداخته بود گرفتارش كردند و امام‌جمعه و ديگران فتوا بكشتنش دادند و چوبه‌ی دار هم برپا گرديد. ولي حاجي ميرزا حسن مجتهد بهمچشمي با امام‌جمعه حمايت ازو كرد و او را از دار بازرهانيد.
او را از دار بازرهانيد و غائله خوابيد. ولي امام‌جمعه نيز بمقصود خود رسيد. زيرا دولت ديگر جسارت نكرد و ازو مطالبه‌ی ماليات كند.
قضيه‌ی ديگر در سال١٣٤٠ قمري بود. تفصيل آنست كه در سال 1329[ق] اداره‌ی فرهنگ آذربايجان خواسته بود كه اوقاف را از دست ملايانِ اوقاف‌خوار درآورد و بمصرف دبستانها رساند و در اينكار جديتي از خود نشان داده بود. در آنزمان در تبريز حزبي بنام سوسياليست بود. اينها نيز باداره‌ی فرهنگ حمايت كرده نمايشهايي در بازارها داده بودند كه ملايان موهون شده و شكست خورده بگوشه‌اي خزيده بودند. ولي درپي فرصت بودند كه بيرون آيند و مردم را بشورانند و دولت را ترسانده دوباره اوقاف را بدست گيرند.
اين فرصت در سال١٣٤٠[ق] بدست آمد. نخست يك بهانه‌ی بسيار كوچكي پيدا كرده آن را بزرگ گردانيدند و هايهوي راه انداختند. در آنزمانها كتابي بنام «الدروس‌النحويه» كه در مصر چاپ شده بود در مدارس درس خوانده مي‌شد. در مراغه يك فشنگ‌سازي از ورق‌پاره‌ی آن فشنگي ساخته بود ، كه چون فشنگ را انداخته بودند ورق‌پاره‌ی نيم‌سوخته را به تبريز فرستادند و در اينجا طلبه‌ها هايهوي برپا كردند كه چندان نتيجه‌اي نداد. ليكن در آن ميان داستان ديگري در خود تبريز پيش آمد.
بدينسان كه حاجي ميرزا علي‌اصغر نامي كتابفروش زماني قرآن بچاپ رسانيده بود كه باطلههاي چاپ آن را كه يك رويش قرآن و روي ديگرش سفيد بوده بمصرف‌هاي ديگر مي‌رسانيده. از جمله هنگامي خواسته بوده است يك آگهي بچاپ رساند كه در آن تصوير شيري بوده و چند نسخه را بروي آن ورق‌پاره‌هاي باطله بچاپ مي‌رساند كه اين بدست ملاها مي‌افتد و عنوان هايهوي مي‌گردد.
يكروز بازارها بسته شده سراسر شهر پر از غوغا مي‌گردد كه بروي ورق قرآن عكس سگ چاپ كرده‌اند ، لامذهب‌ها بقرآن توهين كرده‌اند. طلبه‌ها بچند چاپخانه رفته دستبرد و آزار دريغ نمي‌گويند.
در محله‌هاي دوردست ميخواسته‌اند بريزند و دبستانها را تاراج كنند. تفصيل اين وحشيگري زياد است و مرا مجال گفتگو نيست.
در اينجا نيز ملايان بمقصود خود رسيدند. با همان آشوب و غوغا اداره‌ی فرهنگ را ترسانيده از میان بردند و دوباره اوقاف را بچنگ خود آوردند.
داستان سوم دو سال پيش درباره‌ی جمعيت ما بود. در اينجا نيز چون ملايان تبريز درمانده و دكانهاي خود را در نتيجه‌ی كوششهاي ما در خطر مي‌ديدند و چاره‌ی ديگر نمي‌يافتند بهمدستي صوفيها و بهائيها و ديگران آشوب راه انداختند كه اينان قرآن مي‌سوزانند و مردم عامي بازاري را بهيجان آوردند كه يكرشته وحشيگريها رخ داد.
اين داستان كه در تبريز رخ داده است ، از آنزمان ملايان تهران كوشش بسيار دارند كه شايد ماننده‌ی آن غائله را در تهران يا در شهرهاي ديگر نيز برپا گردانند و با صد بيشرمي و خيره‌رويي بر منبرها و در مجلسها عنوان ميكنند كه اينها قرآن مي‌سوزانند و با اين بيشرمي پست ، يخ‌فروش و سلماني و دلاك و درودگر و باربر را بر ما مي‌شورانند. اينست داستان آن.
ج ـ ما شنيده‌ايم شما هر ساله جشن مي‌گيريد و كتاب مي‌سوزانيد ، آيا آن هم دروغست؟..
د ـ آن دروغ نيست. ولي آن چه ربط بقرآن‌سوزاني دارد؟!. اين يكي از كارهاي ماست كه كتابهاي زيانمند را از رمانها و ديوانهاي شاعران و كتابهاي فال و جادو و مانند اينها مي‌سوزانيم و از ميان مي‌بريم. اين دنباله‌ی آن نبردي است كه با گمراهيها و نادانيها داريم. اين چه ارتباط بقرآن دارد كه ما آن را گرامي مي‌داريم و از كتابهاي وَرجاوَند[=مقدس] مي‌شماريم؟.
اين كتابسوزان كار نهاني نيست. همه‌ساله جشن براي آن گرفته مي‌شود و همه‌ساله فهرستي از كتابهاي سوخته شده بچاپ ميرسد. باز همه‌ساله تكرار مي‌شود كه قرآن در نزد ما ارجمند است.
نه تنها قرآن همه‌ی كتابهاي ديني نزد ما ارج و احترام دارد. پس از همه‌ی اينهاست كه چند تن آخوند بيشرم بميان افتاده‌اند و از اين تهمت استفاده براي خود ميخواهند ، اينها چندان پست است كه من شرمم مي‌آيد گفتگويش كنم.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
چنانکه گفتيم اين کارها زيانهايی را درپی ميداشت و اينک آنها را فهرست‌وار بکوتاهی می‌شماريم :
1ـ داستانی که هزار و سيصد سال پيش رخ داده به آن پرداختن و به گريه و سوگواری برخاستن از خرد رو گردانيدن و آنرا لگدمال ساختنست. اينکه پنداشته‌اند که خدا از اين گريه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی ديگری از آنان می‌باشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخيزد. گريه و مويه به يک داستان کهن هزار ساله چه سودی تواند داد؟!... چرا خدا به آن پاداش دهد؟!..
شگفتست که بازماندگان حسين ، خودشان پس از يکی دو سال ، پيشامد را فراموش ساختند و به زندگی پرداختند. چنانکه گفتيم علی‌بن‌الحسين با يزيد آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکينه دختر حسين که به گفته‌ی روضه‌خوانان در ويرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شيعيان به اين مرگ او خروارها اشک ريخته‌اند سالها پس از آن زيسته و زن مصعب‌بن‌زبير شده بود که سپس نيز زن عبدالملک‌بن‌مروان گرديد و با خوشيها زندگی بسر داد.
ولی شيعيان پس از هزار و سيصد سال آن داستان را فراموش نمی‌کنند و آيا اين دليل روشنی به سبک مغزی و بيخِرَدی يک مردمی شمرده نخواهد بود؟!...
2ـ به سينه زدن ، زنجير به تن کوفتن ، گل به رو ماليدن ، خاک بر سر ريختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره کشيدن و اينگونه کارها جز نشان دژخويی و بيابانيگری نيست. شيعيان اينها را هنری پنداشتندی و اگر در ميان تماشاچيان يک يا چند تن اروپائی بودی به نام خودنمايی بيشتر کوفتندی و زدندی و بلندتر نعره کشيدندی. ولی راستی آنست که همين نادانيها و مانندهای آن دستاويز بدست اروپائيان داده که ايرانيان و ديگر شرقيان را « نيمه وحشی» شمارند و به زندگانی آزاد شاينده ندانند.
اروپائيان از سالها کوشيده‌اند که شرقيان را در نادانيها و دژخوييهايی که ميداشته‌اند و ميدارند پايدار گردانند و از اين رفتار دو نتيجه خواسته‌اند : يکی آنکه شرقيان در سايه‌ی همين نادانی‌ها ، ناتوان و درمانده باشند و به آسانی گردن به يوغ چيرگی آنان گزارند. ديگری اينکه بهانه در دست باشد و به «نيکخواهان جهان» که در اروپا نيز فراوانند پاسخی توانند داد. اينکه از صد سال باز اروپائيان که به ايران و هند آمده‌اند داستانها از اين نمايشها و نادانيهای شيعيان در کتابهاشان نوشته‌اند و پيکره‌ها برداشته به چاپ رسانيده‌اند ، اينکه برخی از شرقشناسان به ستايشهايی از شيعيگری و از اين نمايشها پرداخته‌اند ، همه از اين راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که يکی مسیو ماربین آلمانی و ديگری دکتر جوزف فرانسه‌ای بوده ، در کتابهای خود از کيش شيعی و از اين نمايشهای شيعيان ستايشها نوشته‌اند ، و اينها عنوانی بدست ملايان داده که آن دو نوشته را که به فارسی ترجمه شده در دفتری بنام «سياست‌الحسينيه» به چاپ رسانيده‌اند. ولی ما نيک ميدانيم که اين شرقشناسان از کارکنان سياسی می‌باشند و نوشته‌هاشان جز از راه فريبکاری نيست.
به گفته‌ی مسيو ماربين ، نصيرالدين‌توسی کار بسيار نيکی کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاری ، کينه‌ی شيعی و سنّی را فراموش نساخته و مغولان را بر سر بغداد برده و کينه از دشمنان خاندان علی جسته است. اين بوده آرزويش که شيعيان هميشه چنان باشند و هيچگاه کينه‌ی سنّيان را از دل بيرون نکرده به کارهای ديگری نپردازند.
به گفته‌ی دکتر جوزف ، شيعيگری در نتيجه‌ی روضه‌خوانی پيشرفت بسياری کرده ، و او آرزومند ميبوده که شيعيان در اين راه ، پيشرفت را از دست ندهند و به شماره‌ی شيعيان (که به کار سياست اروپائی نيک ميخورند) بيفزايند.
3ـ گذشته از آنکه گريه و ناله سهشها را فرو نشاند و آتش غيرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانيها و دسته‌بنديها که مردم را سرگرم ميساخت بی‌گفتگوست که از پرداختن به کار زندگانی بازمی‌داشت. بدبختيهايی که گريبانگير ايرانيان شده و بدينسان درمانده و زبونشان گردانيده شوندهای بسيار داشته و بيگمان يکی از آنها اين بوده.
مردم بجای آنکه از پيشامدهای جهان و از پيشرفتهايی که در دانشها و ديگر زمينه‌ها رخ داده بود آگاه باشند و يا به انديشه‌ی کشور و توده پردازند به آن نمايشهای بيهوده پرداخته‌اند.
اين نتيجه‌ی آن سرگرميست که می‌بينيم از دست آزمندان اروپا مشت ميخورند و از ستم يزيد مينالند.
زنان ايران که از همه جا ناآگاهند و کمترين دلبستگی به کشور و زندگانی توده‌ای نميدارند [1] ، و از درسخواندگان نيز هوش و فهمی در اين باره ديده نميشود ، شوندش جز اين نبوده که بيشتر زمان را در روضه‌خوانيها بسر برده و هوش و جربزه‌ی خود را در آن راهها بکار انداخته‌اند.
[1] : با آنكه از برداشتن چادر تا نوشتن اين كتاب هشت سال ميگذشته و زنان بسياری بميان توده درآمده بودند ليكن چنين دانسته می‌شود كه از ايشان تا آن هنگام شور و دلبستگی‌ای به كشور پديدار نگرديده بوده. بيگفتگو اكنون جز از آن سالهاست.
(کتاب داوری)
1ـ داستانی که هزار و سيصد سال پيش رخ داده به آن پرداختن و به گريه و سوگواری برخاستن از خرد رو گردانيدن و آنرا لگدمال ساختنست. اينکه پنداشته‌اند که خدا از اين گريه و زاری خشنود گردد و پاداشها دهد نادانی ديگری از آنان می‌باشد. خدا از کاری خشنود گردد که بخردانه باشد و سود از آن برخيزد. گريه و مويه به يک داستان کهن هزار ساله چه سودی تواند داد؟!... چرا خدا به آن پاداش دهد؟!..
شگفتست که بازماندگان حسين ، خودشان پس از يکی دو سال ، پيشامد را فراموش ساختند و به زندگی پرداختند. چنانکه گفتيم علی‌بن‌الحسين با يزيد آشتی کرد و با او دوستی نمود. سکينه دختر حسين که به گفته‌ی روضه‌خوانان در ويرانه‌ی شام مرده است ، و باشد که شيعيان به اين مرگ او خروارها اشک ريخته‌اند سالها پس از آن زيسته و زن مصعب‌بن‌زبير شده بود که سپس نيز زن عبدالملک‌بن‌مروان گرديد و با خوشيها زندگی بسر داد.
ولی شيعيان پس از هزار و سيصد سال آن داستان را فراموش نمی‌کنند و آيا اين دليل روشنی به سبک مغزی و بيخِرَدی يک مردمی شمرده نخواهد بود؟!...
2ـ به سينه زدن ، زنجير به تن کوفتن ، گل به رو ماليدن ، خاک بر سر ريختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره کشيدن و اينگونه کارها جز نشان دژخويی و بيابانيگری نيست. شيعيان اينها را هنری پنداشتندی و اگر در ميان تماشاچيان يک يا چند تن اروپائی بودی به نام خودنمايی بيشتر کوفتندی و زدندی و بلندتر نعره کشيدندی. ولی راستی آنست که همين نادانيها و مانندهای آن دستاويز بدست اروپائيان داده که ايرانيان و ديگر شرقيان را « نيمه وحشی» شمارند و به زندگانی آزاد شاينده ندانند.
اروپائيان از سالها کوشيده‌اند که شرقيان را در نادانيها و دژخوييهايی که ميداشته‌اند و ميدارند پايدار گردانند و از اين رفتار دو نتيجه خواسته‌اند : يکی آنکه شرقيان در سايه‌ی همين نادانی‌ها ، ناتوان و درمانده باشند و به آسانی گردن به يوغ چيرگی آنان گزارند. ديگری اينکه بهانه در دست باشد و به «نيکخواهان جهان» که در اروپا نيز فراوانند پاسخی توانند داد. اينکه از صد سال باز اروپائيان که به ايران و هند آمده‌اند داستانها از اين نمايشها و نادانيهای شيعيان در کتابهاشان نوشته‌اند و پيکره‌ها برداشته به چاپ رسانيده‌اند ، اينکه برخی از شرقشناسان به ستايشهايی از شيعيگری و از اين نمايشها پرداخته‌اند ، همه از اين راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که يکی مسیو ماربین آلمانی و ديگری دکتر جوزف فرانسه‌ای بوده ، در کتابهای خود از کيش شيعی و از اين نمايشهای شيعيان ستايشها نوشته‌اند ، و اينها عنوانی بدست ملايان داده که آن دو نوشته را که به فارسی ترجمه شده در دفتری بنام «سياست‌الحسينيه» به چاپ رسانيده‌اند. ولی ما نيک ميدانيم که اين شرقشناسان از کارکنان سياسی می‌باشند و نوشته‌هاشان جز از راه فريبکاری نيست.
به گفته‌ی مسيو ماربين ، نصيرالدين‌توسی کار بسيار نيکی کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاری ، کينه‌ی شيعی و سنّی را فراموش نساخته و مغولان را بر سر بغداد برده و کينه از دشمنان خاندان علی جسته است. اين بوده آرزويش که شيعيان هميشه چنان باشند و هيچگاه کينه‌ی سنّيان را از دل بيرون نکرده به کارهای ديگری نپردازند.
به گفته‌ی دکتر جوزف ، شيعيگری در نتيجه‌ی روضه‌خوانی پيشرفت بسياری کرده ، و او آرزومند ميبوده که شيعيان در اين راه ، پيشرفت را از دست ندهند و به شماره‌ی شيعيان (که به کار سياست اروپائی نيک ميخورند) بيفزايند.
3ـ گذشته از آنکه گريه و ناله سهشها را فرو نشاند و آتش غيرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانيها و دسته‌بنديها که مردم را سرگرم ميساخت بی‌گفتگوست که از پرداختن به کار زندگانی بازمی‌داشت. بدبختيهايی که گريبانگير ايرانيان شده و بدينسان درمانده و زبونشان گردانيده شوندهای بسيار داشته و بيگمان يکی از آنها اين بوده.
مردم بجای آنکه از پيشامدهای جهان و از پيشرفتهايی که در دانشها و ديگر زمينه‌ها رخ داده بود آگاه باشند و يا به انديشه‌ی کشور و توده پردازند به آن نمايشهای بيهوده پرداخته‌اند.
اين نتيجه‌ی آن سرگرميست که می‌بينيم از دست آزمندان اروپا مشت ميخورند و از ستم يزيد مينالند.
زنان ايران که از همه جا ناآگاهند و کمترين دلبستگی به کشور و زندگانی توده‌ای نميدارند [1] ، و از درسخواندگان نيز هوش و فهمی در اين باره ديده نميشود ، شوندش جز اين نبوده که بيشتر زمان را در روضه‌خوانيها بسر برده و هوش و جربزه‌ی خود را در آن راهها بکار انداخته‌اند.
[1] : با آنكه از برداشتن چادر تا نوشتن اين كتاب هشت سال ميگذشته و زنان بسياری بميان توده درآمده بودند ليكن چنين دانسته می‌شود كه از ايشان تا آن هنگام شور و دلبستگی‌ای به كشور پديدار نگرديده بوده. بيگفتگو اكنون جز از آن سالهاست.
(کتاب داوری)
negãhi be Hendustãn 2.pdf
92.3 KB
🗂 نگاهی به هندوستان
💎 بخش پایانی
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
💎 بخش پایانی
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
✴️پیدایش آمریکا
بخش دوم
✴️ گفتار دهم
(تکه‌ی دوم)
چگونه كُرتيز دوباره نيرومند گرديد؟..
اين مرد با اسپانياييها كينه‌ي سخت مي‌ورزيد. از اينرو همانكه بپادشاهي رسيد بكار برخاست. از يكسو همه‌ي بنيادها و بندهايي را كه اسپانياييها برانداخته بودند دوباره برپا ساخته بجاي افزارهاي جنگي كه سوخته بودند از نو افزارهايي بسيج گردانيد. اينبار از شكسته‌هاي نيزه [و] شمشير و اين گونه چيزها كه از اسپانياييها بازمانده بود سود جسته آنها را بر سر نيزه‌هاي چوبين خود بند كردند. گذشته از اينها براي افزودن بكينه و غيرت مردم آگاهينامه‌ها داير بستمگري اسپانياييها و دشمني آنها با خدايان مكزيك به هر سوي كشور فرستادند. چون در يكي از آنها به تلاسگالاييان نكوهش بسيار كرده بودند ، در اين زمينه كه با دشمنان خدايان خود ياوري ميكنند ، اين نوشته به تلاسگالاييان بسيار كار كرد و نزديك بود كه درميان سپاهيان ايشان آشوبي پديد آيد كه كُرتيز با زيركيهاي خود جلو گرفت.
بخش دوم
✴️ گفتار دهم
(تکه‌ی دوم)
چگونه كُرتيز دوباره نيرومند گرديد؟..
اين مرد با اسپانياييها كينه‌ي سخت مي‌ورزيد. از اينرو همانكه بپادشاهي رسيد بكار برخاست. از يكسو همه‌ي بنيادها و بندهايي را كه اسپانياييها برانداخته بودند دوباره برپا ساخته بجاي افزارهاي جنگي كه سوخته بودند از نو افزارهايي بسيج گردانيد. اينبار از شكسته‌هاي نيزه [و] شمشير و اين گونه چيزها كه از اسپانياييها بازمانده بود سود جسته آنها را بر سر نيزه‌هاي چوبين خود بند كردند. گذشته از اينها براي افزودن بكينه و غيرت مردم آگاهينامه‌ها داير بستمگري اسپانياييها و دشمني آنها با خدايان مكزيك به هر سوي كشور فرستادند. چون در يكي از آنها به تلاسگالاييان نكوهش بسيار كرده بودند ، در اين زمينه كه با دشمنان خدايان خود ياوري ميكنند ، اين نوشته به تلاسگالاييان بسيار كار كرد و نزديك بود كه درميان سپاهيان ايشان آشوبي پديد آيد كه كُرتيز با زيركيهاي خود جلو گرفت.
Telegram
attach 📎
📗 پرسش و پاسخ (رشته‌ی دوم ـ بخش یکم)
رشته‌ی دوم
روزي دو تن جواني آمدند و با بودن كساني ديگر پرسشهايي كردند و پاسخهايي داده شد كه چون يادداشت كرده‌ام در اينجا بچاپ ميرسانيم. براي آنكه نامها برده نشود يكي از پرسندگان را «الف» و ديگري را «ج» و خود را «د» ناميده‌ام.
کسروی
الف ـ ما كتابهاي شما را خوانده‌ايم. حرفهاي شما اساسيست. ولي اشكالهايي بنظر ما رسيده كه ميخواستيم از خودتان بپرسيم.
د ـ بپرسيد.
الف ـ يكي از ايرادها كه بشما مي‌گيرند آنست كه شما ميگوييد ايرانيها گرفتار اختلافاتند. آنها ميگويند اين هم اختلاف ديگري خواهد بود. بگفته‌ی خودتان در ايران چهارده مذهب هست. آنها ميگويند اين هم مذهب پانزدهم خواهد بود.
د ـ مقصودشان چيست؟.. از اين ايراد چه نتيجه ميخواهند؟.. گرفتم كه سخنشان راستست و چنان خواهد بود كه آنان ميگويند ، چه كار بايد كرد؟. آيا بايد بخاموشي گراييد و بهيچ كوشش برنخاست؟!. آيا بايد اين اختلافها را بحال خود گزاشت و درپي چاره نبود چرا كه آن هم اختلاف ديگري خواهد بود؟!.
آنگاه اين ايراد بديگران هم وارد است. مثلاً پيغمبر اسلام مي‌بايست با بت‌پرستي نبرد نكند و اسلام را بنياد نگزارد چرا كه آن هم اختلاف تازه‌ی ديگري بود. كارل ماركس با سرمايه‌داري بمعارضه برنخيزد چرا كه آن هم كشاكش تازه‌اي مي‌شد. ما در ايران مشروطه را نخواهيم چرا كه اختلاف ديگري پديد مي‌آورد.
بدبختان چون درپي نيكي نيستند و نيك نمي‌توانند شد اين بهانه‌ها را مي‌آورند. سخناني بآن روشني و استواري ، ببينيد در برابرش چه ياوه‌ها مي‌بافند.
تو گويي در بهشت برينند و ما آمده‌ايم بيرونشان مي‌بريم كه بدينسان ناز ميكنند و بهانه‌ها مي‌آورند. در لجنزار ناداني و گمراهي فرورفته‌اند و ما كه حقايق را گفته ميخواهيم رهاشان گردانيم چنين سخناني را مي‌شنويم. آيا اينان شايسته‌ی نام آدمي هستند؟!.
آنگاه آنان اشتباه ميكنند. اين سخنان اختلاف ديگري نخواهد بود. مذهبي بمذهبها افزوده نخواهد شد. اينكه شما مي‌بينيد در ايران قرنهاست كيشهاي گوناگون پديد آمده و همه با هم بازمانده و هيچيكي نتوانسته ديگرها را از ميان برد از آنجاست كه همه‌ی آنها در يك رديف است ، يكي را بديگري برتري نيست. هيچكدام از روي دليل نيست. همه از روي پندار است. شيعيگري با بهائيگري هر دو در يك رديف است. اگر هزارها سال بگذرد هيچيكي آنديگري را از ميان نتواند برد. آنديگرها نيز بهمين حالست.
اين چه ربط بآن دارد كه ما مردمان را بحقايق ميخوانيم و سخناني ميگوييم كه در استواري همسنگ دانشهاست و در هر كجا داوري خرد را بميان مي‌كشيم؟!. آنها كجا و اين كجاست؟!. كسي تا چه اندازه نافهم باشد كه جدايي درميانه نگزارد!.
شما امروز مي‌بينيد هزارها مردان و زنان ، همانكه كتابهاي ما را خوانده و سخنان ما را شنيده‌اند بي‌اختيار آن را پذيرفته‌اند و در راهش پايداري مي‌نمايند و روزبروز بشماره‌شان مي‌افزايد.
مي‌بينيد ما بهمه‌ی كيشها و بهمه‌ی بدآموزيها ايرادها گرفته‌ايم و بيپايي يكايك آنها را نشان داده‌ايم. پيروان آنها چون نمي‌توانند پاسخي دهند يا آنان نيز ايرادي گيرند مردم عامي را بما مي‌شورانند و دست بجنايت مي‌گشايند ، و گاهي كه ناچار شده ميخواهند كتابي نويسند چندان سخنان پست و بيفرهنگانه در آن مي‌گنجانند كه مايه‌ی نفرت خوانندگان مي‌شود.
چندي پيش داستاني رخ داده كه بهتر است برايتان بگويم : دو ماه پيش هنگامي كه من در بيمارستان بودم باهَماد[=حزب] ما نياز به وام پيدا كرده بود. از تهران بشهرستانها تلگراف كرده‌اند كه هرچه توانند بنام وام بتهران فرستند. در اهواز پولي گرد آورده ميخواسته‌اند بفرستند. بازرگاني يكي از همراهان ما را خوانده و چنين گفته : «شنيدم از تهران پولي به وام خواسته‌اند. اين بيست‌هزار ريال را هم من ميدهم كه بفرستيد» گفته : «وام را از خود باهَماد خواسته‌اند. شما چون از ما نيستيد نبايد از شما پولي پذيريم». گفته : «من از شما هستم ، كتابهاتان خوانده‌ام. اگر تاكنون بآشكار نينداخته‌ام جهتي داشته».
رشته‌ی دوم
روزي دو تن جواني آمدند و با بودن كساني ديگر پرسشهايي كردند و پاسخهايي داده شد كه چون يادداشت كرده‌ام در اينجا بچاپ ميرسانيم. براي آنكه نامها برده نشود يكي از پرسندگان را «الف» و ديگري را «ج» و خود را «د» ناميده‌ام.
کسروی
الف ـ ما كتابهاي شما را خوانده‌ايم. حرفهاي شما اساسيست. ولي اشكالهايي بنظر ما رسيده كه ميخواستيم از خودتان بپرسيم.
د ـ بپرسيد.
الف ـ يكي از ايرادها كه بشما مي‌گيرند آنست كه شما ميگوييد ايرانيها گرفتار اختلافاتند. آنها ميگويند اين هم اختلاف ديگري خواهد بود. بگفته‌ی خودتان در ايران چهارده مذهب هست. آنها ميگويند اين هم مذهب پانزدهم خواهد بود.
د ـ مقصودشان چيست؟.. از اين ايراد چه نتيجه ميخواهند؟.. گرفتم كه سخنشان راستست و چنان خواهد بود كه آنان ميگويند ، چه كار بايد كرد؟. آيا بايد بخاموشي گراييد و بهيچ كوشش برنخاست؟!. آيا بايد اين اختلافها را بحال خود گزاشت و درپي چاره نبود چرا كه آن هم اختلاف ديگري خواهد بود؟!.
آنگاه اين ايراد بديگران هم وارد است. مثلاً پيغمبر اسلام مي‌بايست با بت‌پرستي نبرد نكند و اسلام را بنياد نگزارد چرا كه آن هم اختلاف تازه‌ی ديگري بود. كارل ماركس با سرمايه‌داري بمعارضه برنخيزد چرا كه آن هم كشاكش تازه‌اي مي‌شد. ما در ايران مشروطه را نخواهيم چرا كه اختلاف ديگري پديد مي‌آورد.
بدبختان چون درپي نيكي نيستند و نيك نمي‌توانند شد اين بهانه‌ها را مي‌آورند. سخناني بآن روشني و استواري ، ببينيد در برابرش چه ياوه‌ها مي‌بافند.
تو گويي در بهشت برينند و ما آمده‌ايم بيرونشان مي‌بريم كه بدينسان ناز ميكنند و بهانه‌ها مي‌آورند. در لجنزار ناداني و گمراهي فرورفته‌اند و ما كه حقايق را گفته ميخواهيم رهاشان گردانيم چنين سخناني را مي‌شنويم. آيا اينان شايسته‌ی نام آدمي هستند؟!.
آنگاه آنان اشتباه ميكنند. اين سخنان اختلاف ديگري نخواهد بود. مذهبي بمذهبها افزوده نخواهد شد. اينكه شما مي‌بينيد در ايران قرنهاست كيشهاي گوناگون پديد آمده و همه با هم بازمانده و هيچيكي نتوانسته ديگرها را از ميان برد از آنجاست كه همه‌ی آنها در يك رديف است ، يكي را بديگري برتري نيست. هيچكدام از روي دليل نيست. همه از روي پندار است. شيعيگري با بهائيگري هر دو در يك رديف است. اگر هزارها سال بگذرد هيچيكي آنديگري را از ميان نتواند برد. آنديگرها نيز بهمين حالست.
اين چه ربط بآن دارد كه ما مردمان را بحقايق ميخوانيم و سخناني ميگوييم كه در استواري همسنگ دانشهاست و در هر كجا داوري خرد را بميان مي‌كشيم؟!. آنها كجا و اين كجاست؟!. كسي تا چه اندازه نافهم باشد كه جدايي درميانه نگزارد!.
شما امروز مي‌بينيد هزارها مردان و زنان ، همانكه كتابهاي ما را خوانده و سخنان ما را شنيده‌اند بي‌اختيار آن را پذيرفته‌اند و در راهش پايداري مي‌نمايند و روزبروز بشماره‌شان مي‌افزايد.
مي‌بينيد ما بهمه‌ی كيشها و بهمه‌ی بدآموزيها ايرادها گرفته‌ايم و بيپايي يكايك آنها را نشان داده‌ايم. پيروان آنها چون نمي‌توانند پاسخي دهند يا آنان نيز ايرادي گيرند مردم عامي را بما مي‌شورانند و دست بجنايت مي‌گشايند ، و گاهي كه ناچار شده ميخواهند كتابي نويسند چندان سخنان پست و بيفرهنگانه در آن مي‌گنجانند كه مايه‌ی نفرت خوانندگان مي‌شود.
چندي پيش داستاني رخ داده كه بهتر است برايتان بگويم : دو ماه پيش هنگامي كه من در بيمارستان بودم باهَماد[=حزب] ما نياز به وام پيدا كرده بود. از تهران بشهرستانها تلگراف كرده‌اند كه هرچه توانند بنام وام بتهران فرستند. در اهواز پولي گرد آورده ميخواسته‌اند بفرستند. بازرگاني يكي از همراهان ما را خوانده و چنين گفته : «شنيدم از تهران پولي به وام خواسته‌اند. اين بيست‌هزار ريال را هم من ميدهم كه بفرستيد» گفته : «وام را از خود باهَماد خواسته‌اند. شما چون از ما نيستيد نبايد از شما پولي پذيريم». گفته : «من از شما هستم ، كتابهاتان خوانده‌ام. اگر تاكنون بآشكار نينداخته‌ام جهتي داشته».
az gomãn peyravi nabãyad kard.pdf
100.9 KB
🗂 از گمان پیروی نباید کرد
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)
مقصود از پیکره‌ی بالا و شرح آن نه اینست که تنها بدی و زیان نمایشهای محرم خرجهای بیهوده‌ی آنست.
زیانهای بی‌اندازه‌ی آن در گفتارهای این چند روز کانال آمده و خواهد آمد.
لیکن همین که کسانی آن را به راه نیکوکارانه‌ای بیندازند و دست از نمایش آنها بردارند ، یک گام رو به پیش است.
زیانهای بی‌اندازه‌ی آن در گفتارهای این چند روز کانال آمده و خواهد آمد.
لیکن همین که کسانی آن را به راه نیکوکارانه‌ای بیندازند و دست از نمایش آنها بردارند ، یک گام رو به پیش است.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
4- این داستان گریه و زیارت با آن پاداشهایی که نوید داده شد زیان بسیار بزرگ دیگری را دربر میدارد ، و آن اینکه شیعیان به بدکاری گستاخ باشند.
باید دانست که مردم عامی درباره‌ی نیک و بد فهم و بینشی را که می‌بایست ندارند و یک چیز که بد است (مثلا دزدی) آنان درباره‌اش تنها این را دانند که گناهست و مایه‌ی خشم خدا باشد و بدکاره (یا دزد) به دوزخ خواهد رفت ، و یگانه جلوگیرشان همان ترس دوزخ می‌باشد. ابنکه بدیها زیان به زندگانی رساند و مایه‌ی نابسامانی آن گردد چیزیست به اندیشه‌ی ایشان نرسیده.
اينست چون می‌شنوند که کسی که گريه به حسين کرد و يا به زيارت بارگاه او رفت همه‌ی گناهانش آمرزيده گردد و بهشت به او بايا باشد ، از ترسی که می‌داشته‌اند ايمن شده به هر بدی پا ميگزارند.
اين چيزيست که از نخست آزموده بود و در اين چند سال که به شوند جنگ در ايران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمايش ديگری بدست آمد. زيرا ديده شد که کسانی که انبارداری کردند يا پياپی به نرخها افزودند و هزارها خاندان از پا انداختند بيشتر حاجيان «مقدس» و مشهديان «لب‌جنبان» ميبودند.
نيز ديده شد که همان پولهائی را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پيشانی باز روانه‌ی کربلا و نجف شدند که زيارت کنند و به ملايان پولهايی دهند.
اين نامردان که بهانه در دست ميدارند و به کشور و توده پروايی نمی‌نمايند و به ميهن‌پرستی ريشخند ميکنند ، بدينسان از بدکاری نيز نمی‌پرهيزند و در سايه‌ی کيش بيپايی که ميدارند خود را به هر «دلخواهی» آزاد می‌شمارند.
شما اگر زمانی به توده‌ی عامی پردازيد و باورهای آنان را نيک سنجيد ، خواهيد ديد در سايه‌ی سخنانی که هميشه از ملايان و روضه‌خوانان شنيده‌اند چنين می‌پندارند که آدمی در اين جهان ناچار از گناهست و چاره‌ی کار همان گريستن به امام حسين و رفتن به زيارت او و ديگران می‌باشد. اينست خدا روز «الست» با امام حسين آن پيمان را بسته است.
اگر شما با يک شيعی که به کربلا می‌رود به سخن پرداخته بپرسيد : «چرا به کربلا می‌رويد؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاريم بايد برويم و از گناهان پاک شويم». اگر بگوييد : «بهتر است گناه نکنی تا نيازمند پاک شدن نباشی» با شگفتی پاسخ خواهد داد : «مگر آدم ميتواند گناه نکند؟!...».
در تبريز سخنی هست و بارها از زبانهاشان شنيده‌ام. ميگويند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گرديد پاک شود. ما گناهکاريم و ناپاکيم و خود را به نمکزار می‌اندازيم تا پاک شويم». اگر نيک انديشيد در اين باره باورهای شيعيان بی‌مانندگی به باورهای مسيحيان (درباره‌ی گناه و کفاره) نمی‌باشد.
اين نکته را ميتوان با زبان ديگری نيز باز نمود. چنانکه ميدانيم آدمی دارای دو گوهر است : يکی گوهر جان که خواهان بديهاست ، و ديگری گوهر روان که خواهان نيکيهاست. در بسياری از مردم گوهر جان بسيار چيره باشد و اينست ايشان خودداری از بديها نتوانند. ليکن در همانحال روانشان بيکار نمانده آنانرا نکوهش کند و فرجادشان(وجدانشان) هميشه ناآسوده باشد.
چنين کسانی همانکه بشنوند اگر کسی به امام حسين گريست يا به زيارت رفت گناهانش آمرزيده شود ، همچون تشنه‌ای که به آب رسد با خشنودی و شادمانی پذيرند ، و اين را يک پاسخی به نکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند.
به گفته‌ی عاميان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». يک آدمکش ، يک انباردار ، يک دزد ، يک زن بدکاره ، يک آخوند فريبکار به چه نيازمند است؟... يک دستگاه آنچنانی که بی‌رنج و کوشش گناهان خود را بيامرزاند.
از همينجاست که شما می‌بينيد تيمورلنگ با آن خونخواری و تيره‌دلی که در اسپهان در يکروز هفتاد هزار آدم کُشت و در بغداد از سرهای کُشتِگان مناره‌ها برافراشت ، هميشه در جستجوی پيران صوفی می‌بوده و چون يکی را می‌يافته دست به دامنش می‌يازيده.
می‌بينيد صمدخان با آن پليديش که افزار سياست نکولا گرديد و کسان بسياری از آزاديخواهان غيرتمند را کُشت ، روضه ميخوانانيده و هرساله چهارصد تومان پول شمع به کربلا ميفرستاده. اينها رازش همانست که باز نموديم....
(کتاب داوری)
باید دانست که مردم عامی درباره‌ی نیک و بد فهم و بینشی را که می‌بایست ندارند و یک چیز که بد است (مثلا دزدی) آنان درباره‌اش تنها این را دانند که گناهست و مایه‌ی خشم خدا باشد و بدکاره (یا دزد) به دوزخ خواهد رفت ، و یگانه جلوگیرشان همان ترس دوزخ می‌باشد. ابنکه بدیها زیان به زندگانی رساند و مایه‌ی نابسامانی آن گردد چیزیست به اندیشه‌ی ایشان نرسیده.
اينست چون می‌شنوند که کسی که گريه به حسين کرد و يا به زيارت بارگاه او رفت همه‌ی گناهانش آمرزيده گردد و بهشت به او بايا باشد ، از ترسی که می‌داشته‌اند ايمن شده به هر بدی پا ميگزارند.
اين چيزيست که از نخست آزموده بود و در اين چند سال که به شوند جنگ در ايران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمايش ديگری بدست آمد. زيرا ديده شد که کسانی که انبارداری کردند يا پياپی به نرخها افزودند و هزارها خاندان از پا انداختند بيشتر حاجيان «مقدس» و مشهديان «لب‌جنبان» ميبودند.
نيز ديده شد که همان پولهائی را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پيشانی باز روانه‌ی کربلا و نجف شدند که زيارت کنند و به ملايان پولهايی دهند.
اين نامردان که بهانه در دست ميدارند و به کشور و توده پروايی نمی‌نمايند و به ميهن‌پرستی ريشخند ميکنند ، بدينسان از بدکاری نيز نمی‌پرهيزند و در سايه‌ی کيش بيپايی که ميدارند خود را به هر «دلخواهی» آزاد می‌شمارند.
شما اگر زمانی به توده‌ی عامی پردازيد و باورهای آنان را نيک سنجيد ، خواهيد ديد در سايه‌ی سخنانی که هميشه از ملايان و روضه‌خوانان شنيده‌اند چنين می‌پندارند که آدمی در اين جهان ناچار از گناهست و چاره‌ی کار همان گريستن به امام حسين و رفتن به زيارت او و ديگران می‌باشد. اينست خدا روز «الست» با امام حسين آن پيمان را بسته است.
اگر شما با يک شيعی که به کربلا می‌رود به سخن پرداخته بپرسيد : «چرا به کربلا می‌رويد؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاريم بايد برويم و از گناهان پاک شويم». اگر بگوييد : «بهتر است گناه نکنی تا نيازمند پاک شدن نباشی» با شگفتی پاسخ خواهد داد : «مگر آدم ميتواند گناه نکند؟!...».
در تبريز سخنی هست و بارها از زبانهاشان شنيده‌ام. ميگويند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گرديد پاک شود. ما گناهکاريم و ناپاکيم و خود را به نمکزار می‌اندازيم تا پاک شويم». اگر نيک انديشيد در اين باره باورهای شيعيان بی‌مانندگی به باورهای مسيحيان (درباره‌ی گناه و کفاره) نمی‌باشد.
اين نکته را ميتوان با زبان ديگری نيز باز نمود. چنانکه ميدانيم آدمی دارای دو گوهر است : يکی گوهر جان که خواهان بديهاست ، و ديگری گوهر روان که خواهان نيکيهاست. در بسياری از مردم گوهر جان بسيار چيره باشد و اينست ايشان خودداری از بديها نتوانند. ليکن در همانحال روانشان بيکار نمانده آنانرا نکوهش کند و فرجادشان(وجدانشان) هميشه ناآسوده باشد.
چنين کسانی همانکه بشنوند اگر کسی به امام حسين گريست يا به زيارت رفت گناهانش آمرزيده شود ، همچون تشنه‌ای که به آب رسد با خشنودی و شادمانی پذيرند ، و اين را يک پاسخی به نکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند.
به گفته‌ی عاميان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». يک آدمکش ، يک انباردار ، يک دزد ، يک زن بدکاره ، يک آخوند فريبکار به چه نيازمند است؟... يک دستگاه آنچنانی که بی‌رنج و کوشش گناهان خود را بيامرزاند.
از همينجاست که شما می‌بينيد تيمورلنگ با آن خونخواری و تيره‌دلی که در اسپهان در يکروز هفتاد هزار آدم کُشت و در بغداد از سرهای کُشتِگان مناره‌ها برافراشت ، هميشه در جستجوی پيران صوفی می‌بوده و چون يکی را می‌يافته دست به دامنش می‌يازيده.
می‌بينيد صمدخان با آن پليديش که افزار سياست نکولا گرديد و کسان بسياری از آزاديخواهان غيرتمند را کُشت ، روضه ميخوانانيده و هرساله چهارصد تومان پول شمع به کربلا ميفرستاده. اينها رازش همانست که باز نموديم....
(کتاب داوری)