🔶 راستی‌پرستی

بخش دوم

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

ما چه میخواهیم؟
بخش 1 ـ تکه‌ی 13

در آغازِ جنبش چون شور آزاديخواهي درميان يك دسته بسيار نيرومند بود تا ديري بر انديشه‌هاي پراكنده‌ی كهن چيرگي مي‌نمود و اميد ميرفت كه بآنها فيروز درآيد و كم‌كم از ميان بردارد. ولي در آزمايش نتيجه‌ی ديگري بدست آمد و چنين ديده شد كه آن انديشه‌ها در دلهايي كه مي‌بود شور آزاديخواهي و ميهن‌دوستي را از نيرو انداخت. از آنسوي پس از زماني شور آزادي[خواهي] خود كمتر گرديد و چنانكه خواهيم ديد دستهايي در كار بود كه مي‌كوشيد از يكسو آن شور را از نيرو اندازد و از يكسو نگزارد آلودگيهاي هزار ساله‌ی كهن از ميان رود و يا از اثر افتد ، و نتيجه‌ی آنها اين شد كه اين انديشههاي نوين با آنها آميخت و در دلها جا براي اينها نيز باز گرديد و مايه‌ی گيجي و سرشكستگي مردم هرچه فزونتر شد. در جايي كه انبوه مردم بدآموزيهاي ماديگري را پذيرفته و از دين بيزاري مي‌نمودند باز چهارده كيش گوناگون بجاي خود مي‌ايستاد و دسته‌بنديها همچنان برپا بود.
در هشت سال پيش هنگامي كه ما بكار برخاستيم زمان بحران اين آلودگيها بود و آشفتگي انديشه‌ها از اندازه مي‌گذشت و ما مي‌ديديم بيش از همه بايد با اينها نبرد كنيم ، و در اينجا پيش از آنكه بتاريخچه‌ی خود پردازيم مي‌بايد براي روشني گفته‌هاي خود اندكي از نتيجه‌هاي ناستوده‌ی آن آلودگيها را بنويسيم.
چنانكه گفتيم سرچشمه‌ی همه‌ی كارهاي آدمي انديشه‌هاي اوست ، و اين آشفتگي انديشه‌ها در ايرانيان روانها را ناتوان و خردها را سست و خويها را بسيار پست گردانيده و در همه‌ی اين زمينه‌ها نتيجه‌هاي شوم خود را آشكار ساخته بود. ليكن چون اثر يكسر[=مستقیم] آنها ناتواني روانها و سستي خردها و فهمها بود و ما نيز در گام نخست بيش از همه از اينرو زيان مي‌ديديم اينست در اينجا از اين زمينه نگذشته و تنها مثلهايي از اين باره مي‌آورم ، و اين براي آنست كه در آينده كساني پي باين چيزها نخواهند برد و ما اگر ننويسيم بيست سال ديگر كسي بچنين چيزهايي گمان نخواهد برد.
ما چون بكار برخاستيم يكي از سختيهاي ما كشاكشي بود كه در پيرامون خِرد گرفتار شديم. ما كه بايستي خردها را تكان دهيم و آنها را نيرومند گردانيده پشتيبان خود سازيم ، ما كه در هر سخني داوري خرد را پيش مي‌كشيديم با مردمي روبرو بوديم كه چه ديندار و چه بيدين ، چه كهنه‌خواه و چه تازه‌خواه همگي از خرد بيزار و گريزان مي‌بودند و برفتار ما تلخترين ريشخند را مي‌نمودند. زيرا آنكه ديندارانند باورشان اين بود كه خردهاشان نارساست و آدمي نتواند به خرد اعتماد نمايد. بلكه بايد همه چيز را از امامان و پيشوايان ياد گيرد. اين باوريست كه همه‌ی شيعيان مي‌داشتند. از آنسوي چنانكه در جاي ديگر گفته‌ايم1 باطنيان و صوفيان و خراباتيان هر سه دسته با خرد دشمني نموده‌اند و گفته‌ها و نوشته‌هاي آنها پر از نكوهش خرد مي‌باشد و اينست بيزاري از خرد و خوار داشتن آن ، ريشه در انديشه‌ها و باورهاي شرقيان دارد و مي‌توان گفت كه هر باسوادي شعرها و جمله‌هاي بسيار در نكوهش خرد و در بسته بودن راه راستيها و بيهوده بودن كوششها در اين راه ازبر مي‌خواند. اينان همگي بگفته‌هاي ما ايراد گرفته و از ريشخند بازنمي‌ايستادند.
مثلاً ما مي‌نوشتيم : «دين بايد خردپذير باشد» دسته‌ی بزرگي بگله و ايراد برخاسته مي‌گفتند : «مگر ما مي‌توانيم با عقول ناقص خود حق را تشخيص دهيم؟ اگر اينطور است پس وجود انبياء و ائمه براي چه بوده؟!.» كساني ريشخند نموده مي‌گفتند : «بيكبارگي ديني با عقل درست كن و اسمش را بگزار دين خرد» ما از حسين حلاج پسر منصور گفتگو كرده و تاريخچه‌ی او را نوشته نكوهش مي‌كرديم مي‌ديديم يكي از گرايندگان بصوفيگري نامه نوشته و دلسوزانه گله نموده : «چون حقيقتي معلوم نيست شما هم حسين منصور را ملامت نكنيد».
از آنسوي فلسفه‌ی ماديگري كه بدآموزيهاي آن با تندي بسياري در ايران رواج يافته بود آن نيز خرد را بمعني‌اي كه ما مي‌گوييم و شناسنده‌ی نيك و بدش مي‌شماريم نمي‌پذيرفت و پيروان آن بدآموزيها نيز از راه ديگري بگفته‌ی ما ايراد مي‌گرفتند و بارها مي‌ديديم كساني مي‌آمدند و مي‌نشستند و بسخن پرداخته مي‌گفتند : «بشر مگر قابل اصلاح است؟!. حق و باطل يعني چه؟!. هر كس مطابق ساختمان دِماغي خود تصورات ديگري دارد. طرز تفكر هر كس جداست. شما مي‌گوييد عقل .. عقل شما آنطور قضاوت مي‌كند و عقل من اينطور ...» اينها را كساني مي‌گفتند كه خود را از رده‌ی يكمِ دانشمندان مي‌شماردند. اينان نه تنها خرد را انكار مي‌كردند خود آدمي را نيكي‌پذير نمي‌شناختند و چنانكه بارها گفته‌ايم اين يكي از لغزشهاي بزرگ فلسفه‌ی مادي مي‌باشد.

پابرگیها :
1ـ [کتاب] «راه رستگاری»

صفهای دراز مردم بیکار و گرسنه در آمریکا هنگام «بحران بزرگ» (دهه‌ی 1930) برای دریافت سوپ رایگان

جنبش وال استریت یا نودونه درصدیها در آمریکا (12-2011 م)

✴️راه چاره به درماندگی ایرانیان و دیگر شرقیان چیست؟..

🔸هنوز هم انبوه مردم ـ بویژه درسخواندگان ـ همین باور را دارند و چنین میدانند كه شرقیان باید بكوشند و تمدن اروپا را نیك فراگیرند و آن هنگامست كه خواهند توانست از این درماندگی رها گردند و با اروپاییان همسری نمایند.
این عقیده‌ی انبوه مردمست.

ولی ما میگوییم این عقیده ناسنجیده و نااندیشیده است.

🔸زیرا از یكسو شرقیان با حال كنونی این نخواهند توانست كه تمدن اروپا را بگیرند و در آن راه با اروپاییان همگام گردند ، و از یكسو اگر هم بتوانند تازه بجایی نخواهند رسید زیرا همان اروپاییان در سختیها گرفتارند و در كار خود درمانده‌اند.
...
🔸 آری راستست كه [ایرانیان] در بیرون چیزهای بسیاری از اروپاییان گرفته‌اند ولی از درون هیچ كاری نكرده‌اند و فاصله درمیان اینها با اروپاییان همان است كه بوده.

🔸برای آنكه سخن را با دلیلِ روشن توأم گردانم میگویم : در ایران سی و هفت سال است كه حكومت مشروطه[=دمکراسی] برپا گردیده و آنهمه كوششها و خونریزیها در راه این رخ داده ، با این حال امروز هزار یك مردم این سرزمین معنی درست مشروطه را نمیدانند و از درون دل خواهان آن نمی‌باشند[1].

🔸همین یكی بسست كه شما بدانید این توده تمدن اروپا را چگونه میگیرد و چه رفتاری با آن میكند مشروطه را گرفته ولی باین حال ننگین انداخته كه می‌بینید.

میدانم كسانی خواهند گفت تا بامروز مردم بیسواد بودند و اینست درست نتوانسته‌اند تمدن را بگیرند. ولی از این پس كه همگی باسواد گردند بآسانی خواهند توانست.

🔸میگویم برای آنكه بی‌پایگی پاسخ خود را دریابید بهتر است حال جوانان درسخوانده را بیاد آورید.

(پرچم روزانه شماره‌ی213)

[1] : کانال : جای افسوس فراوانست که اکنون نیز پس از صد و دوازده سال که از مشروطه میگذرد هنوز بیشتر درسخواندگان دمکراسی را جز انتخابات و مجلس و قانون اساسی و اینگونه چیزها نمی‌دانند.
اینکه در دمکراسی رفتار توده و اندیشه‌هاشان بناچار باید دیگر گردد و حقایق زندگانی را یاد گیرند ، چیزی نیست که به گوشهاشان رسیده باشد.

🔸رفته‌رفته نشانه‌های بیداری و آگاهی از این‌ گوشه و آن گوشه نمایان میگردد و این مایه‌ی امید و سرفرازی ایرانیان است. گفتار زیر یک نمونه‌ای از آن نشانه‌هاست.
دهها سال بود که «بنیادگزاران دستگاه فرهنگ» در این کشور میدان سخنرانی و قلم‌دوانیها را در دست داشتند و بدیگران مجال نمی‌دادند که زبان گشایند و به نقد یادگار گذشته‌ی ایران بپردازند. همینکه آواز مخالفی برمی‌خاست با غوغا و هوچیگری بلکه با دسیسه کوشیده‌ می‌شد جلوش گرفته شود. اینکه در این کار چه سودی ایشان را بود و چه سیاستی در پشت آن ،‌ زمینه‌ی دیگریست و باید در جای خود گفتگو کرد. ولی آنچه اکنون باید گفت اینست که آن دوره در کار بسر رسیدن و میدان از چنگ بدخواهان بدرآمدنست و امروز دیگر چنان نیست که صدایی جز از بلندگوهای آنها شنیده نشود. امروز این یک نیکبختیست که ما فرصت می‌یابیم سخنان خردمندانه و دلسوزانه‌‌ای نیز بشنویم.

گفتار زیر نماینده‌ی پیدایش دسته‌ایست که سخنانی جز گفته‌های تکراری و خمود «سران فرهنگ» دارند. این مایه‌ی دلگرمی بسیار برای ایرانخواهان می‌باشد.
نویسنده در این گفتار خردمندی و باریک‌بینی و دلسوزی و حقگویی همه را بهم درآمیخته و با زبان شیرین و ساده‌ای از یکی از بدبختیهای بزرگ این کشور که باید «سرطان اندیشه‌ها» نامیدش پرده برمیدارد. باید آفرینها بر این قلم گفت و شادمانیها از اینگونه اندیشه‌های روشن و نیکخواه نمود.
نشانی گفتار در پایان آمده. ما از گفتار جز اندکی نکاستیم. بعنوان انگیزه‌ی آن ، بسنده است بگوییم : رنسانس در اروپا رخ نداد و دانشها پیش نرفت مگر آنکه دانشمندان توانستند گریبان خود را از دست ارسطوها و جالینوسها و سرانجام بطلمیوس و مانندگانش رها گردانند.

✴️ لزوم بازگشت ایرانیان به جاده‌ی عقل و خرد ✴️

🔸مژگان باقری (کارشناس ارشد جامعه‌شناسی)

پنجشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۷

✴️ بالای کوه چهل‌مقام در شرق تنگه‌ی الله‌اکبر شیراز ، آرامگاه یکی از صوفیان قرن دهم قرار دارد به نام مرتاض‌علی. قبر او تقریباً در عمق شش متری زمین واقع شده که به چاه مرتاض‌علی معروف است. حدود پانزده پله‌ی لیز و خطرناک را که با سلام و صلوات پایین میروید به یک فضای نمور و تاریک میرسید با ارتفاع ۱۵۰ تا ۱۸۰ سانتی‌متر که وسط آن یک سنگ یادبود نصب است و نام مرتاض‌علی‌شاه بر روی آن نوشته شده. بر روی دیواره‌های آن فضای مسطح ، تاقچه‌هایی وجود دارد که ظاهراً مرتاض‌علی و مریدانش روی آن می‌نشسته‌اند و چهل روز ذکر میگفته‌اند و تمام آن چهل روز ، خود را با خوردن روزانه یک عدد خرما سیر میکرده‌اند و از آن فضای تاریک قبرگونه بیرون نمی‌آمده‌اند تا چله تمام شود! اما چرا صوفیان چنین رنجی را بر خود هموار میکرده اند؟ ظاهراً برای تزکیه نفس و پالایش گناهان و فناء فی‌الله و رسیدن به معبود.
در آن تاریکی وحشت‌زا اگر چراغ گوشیهایتان را روشن نکنید قادر به دیدن جلوی پایتان هم نیستید اما بدتر از تاریکی ، بوی بسیار متعفنی است که نفس کشیدن را مشکل میکند ، به همین دلیل افراد بیش از چند دقیقه قادر به ماندن در آن دخمه نیستند و در حالی که دست یکدیگر را گرفته‌اند با احتیاط از چاه بیرون می‌آیند و بالای چاه باید آنقدر اکسیژن به درون ریه‌های خود بفرستند تا حالشان جا بیاید!
بیرون از چاه اولین چیزی که توجه هر کسی را جلب میکند تابش آفتاب درخشان بر فراز شهر زیبای شیراز است که همه را سرخوش و از خود بیخود کرده است به طوریکه عده‌ای ناخودآگاه شروع به پایکوبی و دست‌افشانی میکنند! اینجاست که این سؤال در ذهن هر بازدید کننده‌ای به وجود می‌آید که اگر مرتاض‌علی به جای آن چاه متعفن و تاریک ، زیر همین آسمان آبی صاف و در این هوای دل‌انگیز ذکر میگفت آیا به مقام فناء فی‌الله نمیرسید؟! اگر به جای گرسنگی کشیدن ، روزانه سه وعده غذا میخورد تا انواع ویتامینها و مواد معدنی لازم به بدنش برسد آیا خدا را بهتر نمی‌شناخت؟! و یک سؤال مهمتر اینکه اساساً وجود این همه صوفی و مرتاض در طول چندین قرن ، چه کمکی به پیشرفت جامعه‌ی ایران کرده است و کدام درد از هزاران درد تاریخ پررنج این سرزمین را درمان نموده است؟
(بخش 1 از 4)

✴️همان طور که میدانیم صوفیگری در کشور ما پس از حمله‌ی ویرانگر مغول به شدت رواج یافت. مردمی که در مقابل هجوم بی‌امان بیابانگردان آسیای میانه ، تمام زندگی خود را باخته بودند و اندک مقاومتشان با خشونت بی‌سابقه‌ای سرکوب شده بود ، به یکباره امید به زندگی خود را از دست دادند و دچار یأس و افسردگی شدند. در چنین شرایطی برخی برای فرار از واقعیت تلخ پیش رو به خانقاه‌ها پناه بردند ؛ بنابراین از مهم‌ترین پیامدهای فرهنگی حمله‌ی مغولان ، رشد و گسترش صوفیگری بود که با اعتقادات آنان به جادوگری و دنیای غیب نیز هماهنگی داشت.
به واسطه‌ی خرابیها و کشتارها و به نتیجه نرسیدن تلاشهای دفاعی و تدابیر امنیتی مردم در برابر قوم مهاجم ، به تدریج حس ناامنی ، تسلیم و رضا و بی‌اعتنایی نسبت به امور دنیوی و تقویت روحیه‌ی گوشه‌گیری بیش از پیش در مردم ایجاد شد.
قرن هفتم هجری همزمان با قرن چهاردهم میلادی مصادف بود با آغاز رنسانس در اروپا و مهمترین حرکت علمی و فرهنگی غرب که تا سه سده ادامه یافت و موجب دگرگونی دانش و روش زندگی در غرب شد. به عبارت دیگر درست همان زمانی که اروپاییان به تدریج خود را از زیر یوغ حاکمیت کلیسا و دوران سیاه قرون وسطی بیرون میکشیدند و میرفتند تا با تکیه بر عقل و خرد بشری بنیانگذار تمدنی شوند که تمام مرزهای جغرافیایی را درمی‌نوردید ، در همان زمان ایرانیان که وارث تمدنی بزرگ در قبل از اسلام بودند و پس از اسلام نیز دانشمندانی چون ابوعلی سینا ، ابوریحان بیرونی و زکریای رازی را به تمدن بشری هدیه داده بودند ، به ناگهان از جاده خرد بازگشتند تا به نام وصال معشوق و فناء فی‌الله در سراشیبی جهل و خرافات سقوط کنند.
البته مبارزه با خردگرایی قرنها قبل از حمله‌ی مغول آغاز شده بود ؛ تقریباً از ابتدای قرن پنجم و با ظهور جزم‌گرایانی چون امام‌محمد غزالی و خواجه‌نظام‌الملک توسی. اما این خردستیزی پس از حمله‌ی مغول و در پیوند با یأس و وحشت شدید ایرانیان چنان تبدیل به ایدئولوژی غالب شد که عرصه را بر هر نوع عقل و خرد بشری تنگ کرد.
عقلای قوم به جای امید دادن و یافتن راه حل برای دردهای بیشمار ایرانیان ، به کوهها گریختند و بدبختی و فلاکت را جزء سرنوشت محتوم مردم شمردند.
شاعران نیز در همنوایی با صوفیان و عارفان ، ندای«دلا خو کن به تنهایی که از تن‌ها بلا خیزد» سر دادند و بدینسان مردم بیچاره‌ی غرق در ظلم و ستم را با چادرنشینانی که تفاوت مسجد و اصطبل را نمی دانستند تنها گذاشتند.
آنها نه تنها به ساختن شهرهای ویران شده و احیاء مزارع لگدکوب شده و آباد کردن کتابخانه‌های سوخته شده همت نگماشتند بلکه حتی به نظر میرسد این گفته‌ی چنگیز را که «من همان بلای الهی‌ام که بر شما نازل شده‌ام» با جان و دل پذیرفته بودند و شاید به همین دلیل بود که در مقابل آن بلای الهی به جای مقاومت کردن به کوهها و چاهها گریختند تا تضرع کنان از خداوند بخواهند از سر تقصیراتشان بگذرد!
(بخش 2 از 4)

✴️ ظهور شاعران بسیار پس از قرن هفتم در غیبت فیلسوفان و دانشمندان ، خود دلیل روشنی است که جامعه‌ی ایرانی به تدریج از تعقل و فلسفه دور شده و به شعر و عرفان روی آورده است. در واقع شاعران همان صوفیان و عارفان بودند که اعتقادات خود را به زبان شعر در بین مردم رواج میدادند. البته شعر و شاعری به خودی خود امر ناپسندی نیست اما میتوان در یک مقاله‌ی مستقل به تفصیل نشان داد که چگونه روح حاکم بر تمام این اشعار ، دنیا گریزی ، آبادانی آخرت به جای دنیا ، دشمنی عجیب و غریب با عقل بشری و تسلیم و رضا در برابر قدرت برتر است. می‌توان ثابت کرد که چگونه شعر ایرانی همچون ماده‌ی مخدر بسیار قوی روح تلاش و مقاومت و اهتمام به امر دنیوی را از ایرانیان گرفته و آنها را به عالم خلسه فرو برده است. از اعتراف مولوی به ناتوانی انسان در این بیت شعر :
در کف شیر نر خونخواره‌ای / غیر تسلیم و رضا کو چاره‌ای
تا واگویه‌های نومیدانه‌ی حافظ که امیدش را به هر گونه تغییر از دست داده است :
بیا که قصر امل سخت سست‌بنیاد است / بیار باده که بنیاد عمر بر باد است
شاعر وارسته‌ای به این نتیجه رسیده که :
پای استدلالیان چوبین بود / پای چوبین سخت بی‌تمکین بود!
و شاعری دیگر با افتخار بیان میکند :
آزمودم عقل دوراندیش را / بعد از این دیوانه سازم خویش را!
گویی بین شاعران مسابقه‌ای درگرفته بود برای لگدمال کردن بالاترین عضو بدن انسان که هرچند خیلی هم کامل نیست ولی به هر حال برای حل بسیاری از مشکلات بشری چاره‌ساز است!
مقایسه‌ای طنزآمیز میان حافظ و نیوتن ، تفاوت خردگرایی غربی و عرفان شرقی را به خوبی نشان میدهد. نیوتن با سقوط یک سیب روی سرش قانون جاذبه‌ی زمین را کشف میکند اما حافظ با دیدن یک مزرعه‌ی سرسبز و هلال ماه ، به یاد قیامت می‌افتد و اینکه هنوز برای آخرت توشه‌ای جمع نکرده است! آنجا که میگوید :
مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو / یادم از کشته‌ی خویش آمد و هنگام درو
گفتم ای بخت بخسبیدی و خورشید دمید / گفت با اینهمه از سابقه نومید مشو
جالب است بدانیم که حافظ در مقایسه با زهدنمایان و صوفیان ریاکار قرن هشتم یک فرد خردگرای انقلابی محسوب می‌شود!!! ولی از منظر جامعه‌شناسی می‌توان این سؤال را پرسید که اینهمه کوبیدن بر طبل رسوایی صوفیان و اینهمه آه و فغان از دست دین‌فروشان ، عملاً چه تأثیر عینی بر زندگی مردم کوچه و بازار داشته است؟ آیا غیر از این است که هیجانات و ناراحتی‌های مردم با خواندن این اشعار زیبا تخلیه شده و به آرامش کاذب میرسند؟! اساساً همینکه می‌بینیم اشعار حافظ هنوز برای ایرانیان قرن بیست و یکم تازگی دارد و قابل فهم است یعنی اینکه جامعه ما با جامعه‌ی زمان حافظ تفاوت چندانی نکرده است!

✴️ به جرأت می توان گفت ضربه‌ای که تصوف و مکاتب عرفانی بر تمدن ایران وارد ساخته هیچ دشمن خارجی از تازیان گرفته تا مغولان و حتی همین اواخر استعمار نیز وارد نکرده است. ایرانیان هرچه دیده‌اند از عارف‌نماهای تنبل بیعاری دیده‌اند که چون همت کار کردن نداشته‌اند به یک دانه خرما قناعت ورزیده و مردم را به کار نکردن و نخوردن و دوری از لذات دنیا تشویق کرده‌اند. افرادی که اگر در قرن بیست و یکم زندگی میکردند حتماً با تشخیص بیماری شیزوفرنی و پارانوئید در بیمارستان‌های اعصاب و روان بستری می‌شدند!! اما در آن دوران ، پیر و مراد هزاران آدم بدبخت‌تر و ناتوان‌تر از خودشان بودند و تأسف بارتر اینکه کرامات عجیب و غریبشان با آب و تاب در تذکره‌نامه‌ها ثبت شده است تا امروز ما ایرانیان با افتخار از آنها یاد کنیم در حالی که هیچ یک نمی‌توانیم به این سؤال پاسخ دهیم که این خرقه‌پوشان چه افتخاری برای تاریخ ما کسب کرده‌اند و چه مشکلی از مشکلات ما را از پیش رو برداشته‌اند.

✴️آنها ما را نصیحت کرده‌اند که اندرون از طعام خالی بداریم تا در آن نور معرفت ببینیم ، در حالی که امروز همه میدانیم اگر اندرون از طعام خالی شود نتیجه‌ی آن فقط از کار افتادن کلیه و روده و کبد و چشم ما خواهد بود و نه دیدن نور معرفت!! حتی همان کسانی هم که توصیه میکردند :
چشم دل باز کن که جان بینی / آنچه نادیدنی‌ست آن بینی
دل هر ذره را که بشکافی / آفتابیش در میان بینی
همین‌ها نتوانستند یا خود ، اتم را کشف کنند و یا دیگران را به کشف آن رهنمون سازند چرا که اساساً نگاه حاکم بر جامعه ، نگاه عرفانی و خیال‌پردازانه بود و نه نگاه نقادانه و علمی.
(بخش 3 از 4)

✴️ شوربختانه تفکر صوفیگری چنان در ذهن تاریخی ایرانیان ریشه دوانده که هنوز در قرن بیست‌و‌‌یکم و با کمال تعجب درمیان افراد تحصیل‌کرده طرفداران زیادی دارد. کسانی که چندین سال در دانشگاه با علم و روشهای علمی سر و کار داشته‌اند اما در واقع خردگرایی که پایه و اساس علوم غربی است در روح و جانشان نفوذ نکرده است. ما امروز در ایران با افرادی روبرو هستیم که در دانشگاه‌ها که یکی از مظاهر تمدن غرب است مدرک دکترا گرفته‌اند ، لباس غربی می‌پوشند ، با ماشین‌های ساخت غرب رفت و آمد میکنند و تمام زندگیشان چکیده‌ی فلسفه‌ی خردگرای غربی است اما تفکرشان از تفکر امثال شیخ پشم‌الدین کشکولی واپسگراتر است! اتفاقاً بزرگترین مانع توسعه در ایران همین افراد هستند.

✴️ البته تعداد معدودی از اینان ، صاحب‌منصبانی هستند که به خاطر حفظ مقام خود ، تفکر صوفیگری را در جامعه رواج میدهند و صد البته خود بدان معتقد نیستند.

✴️ از این سیاستمداران منفعت‌طلب و ریاکار که بگذریم عده‌ی زیادی از نویسندگان ، هنرمندان ، معلمان و اساتید دانشگاه هستند که تفکرشان ملغمه‌ی خطرناکی است از علم غربی و عرفان شرقی! ترکیبی ناموزون از ولتر فرانسوی و مرتاض‌علی‌شاه شیرازی!!
اینان خدای سفسطه هستند ؛ تمام گزاره‌های عقلانی را به خدمت میگیرند تا خرافات غیرعقلانی را اثبات کنند. با وجود چنین افراد بیمار و پرمدعایی ، جامعه‌ی ایران از آن مسیر اشتباهی که قرنها رفته بازنمیگردد و در جاده‌ی عقل و منطق قرار نمیگیرد.

عقل گرایان باید نیروی خود را بر پرورش نسل جدید متمرکز کنند. باید خردورزی را به عنوان یک روش وارد زندگی کودکان و نوجوانان کرد تا بدین وسیله نسل جدید در مقابل هر گونه تفکر صوفیگری واکسینه شود.
(بخش 4 از 4)

http://www.movarekhan.com/blog/persians_and_semitism

📘 شهریاران گمنام

بخش یکمین ـ 14

✅ گفتار دومین ـ کنکریان در تارم و زنگان و ابهر و سهرورد
✴️ ۳ و ۴ـ نوح پسر وهسودان ، و پسر او :

کانال : سخنان زیر همه راست و بجاست. از اینرو همان را در زیر می آوریم و داوری را به خوانندگان وامی‌گزاریم.

🎈 توسعه یافتگی شوخی نیست!


زمانی که ولیعهد جوان سعودی، بن سلمان، دست به اصلاحات زد. برخی عوامانه فکر می کردند که عنقریب عربستان در ردیف کشورهای توسعه یافته آسیا قرار می گیرد و کشورهایی مثل ایران حسرت دمکراسی و پیشرفت عربستان را خواهند خورد!. غافل از اینکه در کنار پیشرفت و مدرن شدن، دمکراسی و آزادی اجتماعی- سیاسی نیز نیاز است. به عبارتی بدون آزادی منتقد و مخالف، توسعه یافتگی شوخی‌ای بیش نیست.

ایران این تجربه را نیم قرن قبل از سر گذرانده بود. محمدرضا شاه پهلوی هم سینما را گسترش داد، برای ما بی حجابی و لباس متحدالشکل آورد. او ارتش قوی ساخت، ژاندارم منطقه شد و ما را "به سوی تمدن بزرگ" دعوت می کرد. در همان حال زندان هایش مملو از مخالفان و منقدانش بود و ساواک وحشیانه ترین رفتار ها را با هموطنانشان داشتند.

نیم قرن بعد از شاه پهلوی، بن سلمان جوان تازه یاد گرفته به زنان اجازه حضور اجتماعی دهد، تئاتر بسازد و سینما تاسیس کند؛ زنان اجازه حضور در ورزشگاهها به عنوان تماشاگر داشته باشند و رانندگی کنند. عوام هم خیال می کردند سالی به سر نیامده عربستان در ردیف ژاپن ، کره، هند و ... قرار می گیرد! اما ناپدید شدن و مرگ جمال خاشقجی خط بطلانی بر این همه توهمات کشید. اگر بخواهی کشور پیشرفته ای داشته باشی، "باید اسباب بزرگی همه آماده کنی".

نمی شود؛
-زندانی سیاسی داشته باشی،
-آزادی مطبوعات نداشته باشی،
-شکنجه در زندانها رایج باشد،
-اقلیتها از حقوق قانونی برخوردار نباشند،
- با ائتلاف با بدون ائتلاف دخالت و تجاوز در کشور همسایه و سایر کشورها داشته باشی،
-در کشورت گروهی ثروت افسانه ای داشته باشند و بقیه زندگی معمولی و فقیر باشند،
-احزاب قوی و انتخابات آزاد نداشته باشی،
-در نهایت مخفیانه روزنامه نگاران و دگراندیشان را بکشی،
و آنگاه دنبال توسعه باشی.

نمی شود. ما این راه را تجربه کرده ایم آنهم نیم قرن قبل، زمانی که بن سلمان هنوز به دنیا نیامده بود! گام نخست در توسعه و مکراسی احترام به حقوق مردم به ویژه مخالفان و دگراندیشان است. حقی که شاه ایران و بن سلمان و بقیه دیکتاتورها از آن غفلت می کنند، که در این صورت ره به جایی نمی برند و دیر یا زود سقوط خواهند کرد و یک جامعه عقب مانده از خود به یادگار می گذارند.

خلاصه آنکه در جهان مدرن، توسعه یافتگی همه جانبه و موزون است نه تک بعدی و ناموزون.

👤 سعید معدنی

از کانال کارگران ـ کارکنان

🔶 چادرسیاه و سینه‌زنی

🖌 کانال

🔷 (گفتاری از پرچم روزانه)

🔶 راستی‌پرستی

بخش سوم

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

ما چه میخواهیم؟
بخش 1 ـ تکه‌ی 14

كساني اگر ميخواهند بدانند ما چه كشاكش در پيرامون خرد و معني و داوري آن كرده‌ايم و چه رنجها برده‌ايم گفتارهايي را كه در پنج سال گذشته‌ی پيمان در اين باره نوشته‌ايم و آخرين آنها گفتاريست كه زير عنوان «در پيرامون خرد» در شماره‌ی دهم سال پنجم چاپ شده بخوانند ، اين گفتارها گذشته از گفتگوهاييست كه در نشستهاي شبهاي آدينه پيش مي‌آمده.
چنانكه گفته‌ايم نخستين سنگ راه ما شور اروپاييگري بود و چون آن را از پيش برداشتيم اينك با اين دشواريها روبرو شده و ناچار گرديده بوديم كه بكشاكش سختي پردازيم و در اينجا خواست ما تنها نشان دادن اندازه‌ی ناتواني روانها و درماندگي خردهاست.
دومين سختي ما اين بود كه مي‌ديديم كه همه‌ی آنان كه درس خوانده‌اند و روي گفته‌ها و نوشته‌هاي ما پيش از همه با آنانست هر يكي از ايشان خود را از صف توده بيرون گرفته. يك دسته‌ی بزرگي خود را چون پيشوا مي‌شماردند از سخنان ما رنجيدگي مي‌نمودند ، و ديگران هم خود را بيكبار كنار گرفته و گفته‌هاي ما را تنها در توده مي‌سنجيدند و عنوان اينكه اينها راستيهاييست كه چون گفته مي‌شود بنام راستي‌پژوهي آن را بپذيرم و در راه پيشرفت آن بكوشم چيزي بود كه بانديشه‌ی ايشان نمي‌رسيد. مثلاً كساني مي‌آمدند و چنين مي‌گفتند : «اين مطالب صحيح است ولي جامعه قابل نيست» يا مي‌گفتند : «اين مردم اصلاح شدني نيست» يا مي‌گفتند : «اين مطالب زود بود حالا مردم مستعد نيستند». يا مي‌گفتند : «آقا بيهوده زحمت مي‌كشيد. زور لازم است تا اين مردم آدم شوند».
اين ناآگاهي از خود از شگفتترين بيماريهاست ، و ما گمان نمي‌كنيم در يك توده‌ی ديگري چنين بيماري‌اي پيدا شود و تا باين اندازه كه ما در ايرانيان مي‌ديديم برسد. شما چون به نشستي مي‌رفتيد و بگفتگوها گوش مي‌داديد مي‌ديديد سخن همه از اين گونه است : «محيط فاسد است» و «جامعه خرابست» و «بايد ملت را تربيت كرد». اين بيماري تا باندازه‌اي بود كه زماني كه ما بگفتگو از دين پرداختيم و گفتارهايي نوشتيم كساني نزد ما آمده و نشسته و چنين مي‌گفتند : «راست مي‌نويسيد مردم بايد دين داشته باشند ...» اين را كساني مي‌گفتند كه خودشان بيدين بوده و همچنين بيدين مي‌ماندند و هرگز خود را بياد نمي‌آوردند ، و ما چون بزبان آمده مي‌گفتيم : «چرا از خودتان سخن نمي‌گوييد؟!.» يكه مي‌خوردند كه توگويي يك سخن شگفتي مي‌شنيدند.
جوانان كه در دبستانها1 درس مي‌خواندند از انديشه‌ی هيچ يكي نمي‌گذشت كه خودش نيك شود و چيزهايي براي خود ياد بگيرد. همه از گام نخست خود را فراموش كرده و توده را بچشم گرفته و بآرزوي آنكه از دبستان بيرون آيند و «جامعه» را «تربيت» كنند روز مي‌شمردند و هرچه ياد مي‌گرفتند نه براي خودشان بلكه براي ياد دادن بمردم مي‌بود. هنگامي كه ما از شعر نكوهش مي‌نوشتيم جواناني نزد من مي‌آمدند و هميشه گفتگوشان از نيكي يا بدي توده و از پيشوايي خودشان بود. مثلاً درباره‌ی شعرهاي زمان مغول كه ما مي‌نكوهيديم مي‌گفتند : «ما در تعليم و تربيت باينها احتياج داريم و مي‌توانيم گلچين كنيم». درباره‌ی رمان مي‌گفتند : «يكي از وسايل تهذيب اخلاق مردم رمانست». من يك بار نديدم گفتگو از خودشان كنند و يا دربند آن باشند كه راستيهايي هست و بايد ما ياد گيريم و پيروي نماييم. يك مرد كلاهبرداري در بازار تهران كه در انجمني دشمني با پيمان مي‌نموده از جمله چنين مي‌گفته : «پيمان از شعر بدگويي مي‌كند. من اگر بخواهم يكي را اصلاح كنم بايد سه تا شعر برايش بخوانم ...» مرد كلاهبردار نادان مردم را اصلاح مي‌كند آن هم با سه تا شعر.
اين بيماري كه سراپا زيان بود يك نتيجه‌ی بسيار زشت آن اين شده بود كه هر يكي از اينان خود را پيشوا و راهنما شمرده اندرزسرايي مي‌كرد و در اين كار غلط و بيهوده نيز پاكدل نبوده و بهوسبازي و سودجويي خود راه مي‌داد. باين معني كه جز بچيزهايي كه با هوسهاي كودكانه‌ی خود سازش داشت و يا مايه‌ی خودنمايي توانستي بود و يا پول از آن توانستي درآورد ـ از رمانبافي و شعرسرايي و گفتارنويسي و بمنبر رفتن و حوزه‌هاي هفتگي براي عاميان درست كردن ـ برنمي‌خاست ، و با اين حال دربند جداسري نيز مي‌بود. باين معني كه هر يكي از ايشان ميخواست انديشه‌هايي بنام خود دارد و سخناني بنام خود سرايد (اگرچه از راه دزدي از ديگران بدست آيد) ، و اين را ننگ خود مي‌شمرد كه بسخني كه ديگري گفته گردن گزارد.
ببينيد چند بيماري بهم آميخته! ببينيد از خرد تا چه اندازه بدورند! توده‌اي با اين نادانيها و بيراهيها بكجا توانستي رسيد و در اينجهان پرآشوب بكجا توانستي راه برد؟!. ناآگاهي از خود ، و هوسبازي در كار توده ، و خودنمايي ، و جداسري ، هر يكي درخورِ آنست كه ما بيست يا سي صفحه را با گفتگو از زيانهاي آن پر كنيم. اينها به تنهايي يك توده را از پا اندازد. چه رسد بآنكه همگي در يكجا گرد آيد و بهم آميزد.

آنروزها كه ما پيمان را تازه آغاز كرديم هر گفتاري كه مي‌نوشتيم و بيرون مي‌آمد بارها مي‌ديديم يكي آمده چنين مي‌گويد : «آن مقاله را خواندم خوب نوشته‌ايد. من هم يكي خواهم نوشت» ، يا مي‌ديديم گفتاري نوشته و آورده و زماني كه مي‌گفتيم : «هر كاري براي يك نتيجه بايد بود. از اين گفتار شما چه نتيجه بدست آيد؟!. نوشتن را ما نوشتيم و كنون بايد دست بهم داده و درپي نتيجه باشيم و شما نيز در اين باره بما كمك كنيد» سخن باين سادگي و استواري را پذيرفتن نمي‌توانستند و رنجيدگي مي‌كردند و گاهي بيشرمي كرده و چنين مي‌گفتند : «شما هر كارتان غير از كار ديگران است» يا مي‌گفتند : «من قريحه‌ی نويسندگي دارم اين هم موضوعيست پيدا شده بايد قلمفرسايي كنم». باز زيان اينان كمتر بود اين جداسري كه مي‌گوييم يك بيماري بسيار پليدي است و از نتيجه‌هاي زشت آنست كه در اين چند سال ما هرچه مي‌نويسيم بيشتر مردم آن را براست مي‌دارند و مي‌پذيرند ولي چون با جداسري خو گرفته‌اند اين نمي‌توانند كه بهمراهي برخيزند و بما ياري كنند و چنين كاري را كه اگر كنند نشان پاكي سرشت ايشان باشد كمي خود مي‌شمارند و در اينجاست كه بايد بگوييم ، همچون كودكان معني درست زندگاني و راه پيشرفت آن را نمي‌شناسند و از آيين زيست توده‌اي ناآگاهند.

پابرگیها :
1ـ نويسنده دبستان را همسنگ «مدرسه» بكار برده. اين نكته در آغازِ بخش دوم نيز ديده مي‌شود. ـ و

کتابخانه‌ی احمد کسروی ، کتابها ، روزنامه‌ها و نوشته‌های او و یارانش :
در کانال تلگرامی
@kasravi_ahmad