🔶 دشمنان نهان

(بخش سوم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از دفتر بهمن‌ماه 23)

نیكی‌ای كه از راهش نباشد بدیست.
...
درباره‌ی روزنامه‌ها همین را توان گفت : گرفتم كه هر یك از نویسندگان آنها بتوده و كشور دلسوز و علاقه‌مندند و مقصودشان پند و راهنمایی بمردم میباشد ، ولی راهی را كه می‌پیمایند جز زیان نتیجه نتواند داد.

زیرا هر یك از آنها بضد سخنان آن دیگری می‌نویسد. بلكه بسیاری آنچه امروز نوشته فردا متناقض آن را بچاپ میرساند و پیداست كه در نتیجه‌ی این تناقض‌نویسیها مردم نه تنها سودی نمیتوانند برداشت بلكه با زیانها مصادف میباشند.

زیرا آن پراكندگی اندیشه‌ها و درماندگی مغزها كه گفتیم سرچشمه‌ی همه دردهاست ، با این رفتار روزنامه‌ها فزونی می‌یابد و پریشانی و درماندگی بیشتر میگردد.

بسیاری از روزنامه‌نویسها و نویسندگان از این نتیجه ناآگاهند و چنین سخنی را تاكنون نشنیده و ندانسته‌اند.

من بارها می‌بینم كسی گفتاری نوشته می‌آورد كه ما در روزنامه بچاپ رسانیم. و چون میگویم : ما خودمان ضد این را نوشته‌ایم میگوید : «چه عیب دارد ، بگزارید مطالب متنوع باشد»

یا میگوید : «آن نظر شما بود این هم نظریه‌ی منست».

ولی اینها همه نادرست است و این روزنامه‌نویسان و نویسندگان بی‌آنكه خود بدانند و بخواهند بدیها با توده‌ی خود میكنند و در این روز درماندگی بار دوش آنان را هرچه سنگینتر میگردانند.

در جایی كه میتوانند بسیار سودمند باشند و نیكیها نموده نامی از خود بیادگار گزارند بدینسان زیانمند درمی‌آیند.

(پرچم روزانه شماره‌ی 115)

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
1) ثميستوكليس‌ ـ تکه‌ی 10

🔸 پس از اين جنگ بزرگ دريايى خشایارشا سخت برآشفته بر آن سر شد كه با ريختن ‌سنگ و خاك انبوه آن تنگه را انباشته گرداند تا از روى آن بتواند زور و سپاه خشكى خود [را] بجزيره‌ی سالامين برساند.
ثميستوكليس براى آنكه دانش و فهم آريستيديس را بسنجد باو چنين گفت كه مى‌خواهم ‌بسوى هلسپونت1 رفته جسرى را كه از كشتيها در آنجا پديد آورده‌اند ويران گردانيده ‌بدينسان راه بازگشت آسياييان را بسته آنان را در اروپا بزندان نگاهدارم. ولى آريستيديس اين پيشنهاد را نپسنديده چنين گفت : «تاكنون با دشمنى جنگ مى‌كرديم كه بيش از هر كارى بشكوه و نمايش بيرونى خود دلبستگى داشت. ولى ما اگر او را در اين خاك يونان زندانى گردانيم ناچار حال خود را تغيير داده از نيازمندى و ناچارى آسايش را بر خود حرام مى‌سازد و با اينهمه زور و سپاهى كه در زير دست خود دارد ديگر پس از اين تنها بداشتن يك چتر زرين بسنده نمى‌نمايد و جنگ را تنها براى لذتهاى بيهوده‌ی خود نمى‌كند. بلكه از اين پس جنگ را مايه‌ی زندگى خود دانسته ‌سختترين كوششها را بکار مى‌برد. خود پادشاه بتلاش برخاسته خطاهاى گذشته را جبران و سستى پيشين را بسختى و استوارى مبدل مى‌گرداند. از اينجا اى ثميستوكليس نه بسود ماست كه پلى را كه هست براندازيم بلكه اين بسود ماست كه اگر بتوانيم پل ديگرى بر سر راه او ساخته بازگشت را براى او آسانتر گردانيم.» ثميستوكليس پاسخ داده گفت : «پس اگر راى شما اين است ما بايد از هر راهى كه مى‌توانيم و به هر تدبيرى كه مى‌شناسيم‌ خودمان را از دست دشمن آزاد گردانيم.» از اين جهت در ميان اسيران جستجو نموده يكى از خواجه‌سرايان خشایارشا را كه‌ دستگير شده و نام او آرناكس2 بود پيدا كردند. ثميستوكليس او را نزد پادشاه ايران فرستاده چنين پيام داد كه يونانيان چون در دريا فيروز [در]آمده‌اند كنون مى‌خواهند كسانى را فرستاده جسر هلسپونت را ويرانه سازند ولى ثميستوكليس ‌كه خود را هوادار پادشاه مى‌شناسد خواسته شاه را آگاه گرداند تا زود است و مى‌تواند خود را بسوى آبهاى آسيا بكشد و بكشور خويش بازگردد. او نيز بنوبت خود كوشش خواهد نمود كه يونانيان را نگاهداشته از شتاب و تندى در آن كار بازدارد. خشایارشا همينكه اين را شنيد ديگر ايستادگى نتوانسته ترسناك و نگران خاك يونان را رها كرده بازگشت. خردمندى و هوشيارى ثميستوكليس و آريستيديس در زمينه‌ی اين گفتگو و تصميم بهتر از همه هنگامى روشن گرديد كه جنگ پلاتاى3 پيش آمد و ماردونيوش با بخش بسيار اندكى از سپاه خشایارشا يونانيان را در فشار گزاشت و خود بيم آن بود كه بيكبار جنگ را باخته و نابود گردند.
هرودوتوس مى‌نويسد از ميان همه‌ی شهرهاى يونان آييگينا پرسودترين كار را در اين‌ جنگ انجام داد. با آنكه يكايك يونانيان سر در پيش ثميستوكليس فرود آوردند. اگرچه بسيارى از ايشان از راه رشك از درون ناخرسند بودند و اينبود كه چون بدهانه‌ی پلوپونيسوس رسيدند و در آنجا در زمينه‌ی اينكه كدام سركرده بهتر كوشيده رای‌گيرى آغاز شد. پاره‌ای سركردگان در رايى كه ‌مى‌دادند خود را نخست و ثميستوكليس را دوم ياد مى‌كردند. لاكيدومنيان او را همراه خودشان به اسپارت برده پاداش دليرى را بر ايوروبياديس‌ بخشيده پاداش خردمندى را باو دادند و تاجى از زيتون بر سر او گزاردند. نيز او را بر بهترين گردونه‌اى نشانيده در شهر بگردانيدند. سپس سيصد تن جوان را همراه ساخته تا نزديكيهاى خاك آتن بدرقه نمودند. در بازيهاى المپياد كه پشت سر اين جنگ پيش آمد چون ثميستوكليس بآن جايگاه درآمد همه‌ی مردم رو بسوى او گردانيده بجاى تماشاى گروبندان و كشتى‌گيران تماشاى او را مى‌نمودند و به بيگانگان كه او را نمى‌شناختند نشانش داده ستايشش مى‌كردند و دست باو زده ‌و آفرين گفته هرگونه شادى نشان مى‌دادند. چنانكه او بسيار خرسند گرديده بدوستان خود گفت : من ميوه‌ی تلاشهاى خود را در راه يونانيان چيدم.



1ـHellespont جاييست كه اكنون داردانيل ناميده مى‌شود و آنزمان شهرى نيز باين نام در آنجا بوده.
2ـ Arnaces
3ـPlatae جايى است كه يك رشته جنگهاى ايران و يونان در آنجا رویداده و شرح آن در سرگذشت آريستيديس خواهد آمد.

🔶 آفتاب حقایق یا دروغ رسوا
(بخش ششم)

🔸شما تنها آن را نبینید كه یك مردی به چنین چرندبافیهایی برمیخاسته است. این را هم ببینید كه این چرندها خریدارانی میداشته كه كسان بسیاری از راه دور به نجف یا كربلا رفته در پای درس سید رشتی می‌نشسته‌اند. اینست نمونه‌ای از اندازه‌ی پستی اندیشه‌ها.

🔸بهائیگری از بابیگری پیدا شده ، بابیگری از شیخیگری پدید آمده ، شیخیگری از درهم شدن شیعیگری و باطنیگری و فلسفه‌ی یونان رخ نموده است.

🔸كسانی در مسجد كوفه «به اعتكاف» نشسته از خدا بزاری و لابه می‌خواستند كه جانشین امام را به آنان بشناساند ، و خود در این هنگام بود كه سید باب به دعوی «بابی» برخاست

🔶 «آفتاب حقایق» یا «دروغ رسوا»

(بخش پایانی)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

🔶 دشمنان نهان
(بخش چهارم)

🔸پريشان‌مغزي و گيجسري نتيجه‌ي ناچاري اين كتابهاي گوناگون و آموزاكهاي درهم است و بيشتر ايرانيان بآن گرفتارند.

🔸بسيار ديدنيست كه [نویسنده‌ی ایرانشهر] در بيشتر شماره‌ها ستايش از مولوي مي‌كند و شعرهاي او را مي‌نويسد و با اينحال در يك جا از بيچارگي ايرانيان افسوس‌خواري نشان مي‌دهد و چنين مي‌نويسد : «با اوضاع امروزي ... كه افراد بدبخت اين كشور كهن را پابسته‌ي زنجير خرافات و اوهام و تنبلي و درويشي و زبوني و گرسنگي كرده ...». در اينجا از درويشي گله مي‌كند.

🔶 دشمنان نهان

(بخش پایانی)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از دفتر بهمن‌ماه 23)

ببینید فرق تا كجاست : در آمریكا كه یكصدوسی ملیون مردمست تنها دو حزب هست و تا آنجا كه ما میدانیم سومی پیدا نشده.

ولی در ایران هر زمان كه فرصتی پیش آید در اندك زمانی بیست و سی حزب بیشتر پدید می‌آید چرا چنینست؟..

برای اینكه آن آمریكایی معنی حزب را میداند. میداند كه حزب برای هوسبازی نیست و برای همدست بودن [و] برهایی كشور كوشیدن است و اینست مادامی كه یك حزب دیگری در پیش هست و یك جمعیتی برای چنان كوششی آماده می‌باشند هر كسی بخود حق نمیدهد كه با چند تن دست بهم دهد و یك دسته‌ی نوینی پدید آورد.

چه ، میداند كه چنان كاری جز بخیانت كشور نیست. با خود می‌اندیشد كه من كه امروز گردن بهمراهی با فلان جمعیت نمیگزارم و خودخواهی مانعم می‌شود دیگران نیز با جمعیتی كه من خواهم ساخت همین رفتار را میكند و نتیجه آن می‌شود كه صدها حزب ده نفری و بیست نفری پدید آید و جز كشاكش و نابسامانی سودی بدست نیاید.

آن آمریكایی آن را میداند و میفهمد و اینست حزب در آنجا بیش از دو تا نیست.

ولی ایرانی از پستی اندیشه و كوتاهی همت این را نمیداند و آن رفتار را میكند كه همگی میدانید و پیداست كه چنین كسانی همسری با آنان نخواهند توانست.

پیداست كه سرنوشتی جز زیردستی پیدا نخواهد كرد.

(پرچم روزانه شماره‌ی ۱۶۴)

🔶 فرهنگ است یا نیرنگ؟ بخش چهارم

🔸 البته از نظر تحليل علمي بايستي بين چيزهاي غيرممكن1 كه بحكم عقل و علم و منطق و قوانين عالم شهود بصراحت ممتنع است و چيزهاي ممكن كه يك قسم توضيح و توجيه علمي و طبيعي دارد بايد فرق گذاشت مثلاً قسمتي از كرامات منسوب باوليا مطابق با اصول و قواعدي است كه در معرفة‌النفس و فن تحليل و تجزيه‌ي قواي روحي محرز و مقرر است از قبيل معالجه از راه عقيده و ايمان و توجه و تلقين فكر و تصرف در اراده و اشراف بر خواطر و نيز القاء و تلقين تحت تأثير خواب مغناطيسي و امثال آن كه هر كس بدقت در كتب عرفا و دستورهاي آنها بمبتديان اهل سلوك بنگرد برمي‌خورد كه چگونه مطابق اصول و موازين علم‌النفس مريد را مستعد اخذ تلقين مي‌سازند مثلاً غالباً دستور اينست كه مريد بايد با مراقبت تام و توجه كاملِ حواس به يك مركز بكوشد كه ذكري را كه از طرف مرشد باو داده شده يا شخص مرشد را كاملاً در ذهن خود حاضر داشته باشد بطوري كه همه‌ي قواي فكري او در آن ذكر يا در شخص مرشد مثل ملك حافظ هميشه با او باشد و در هر حال و در همه‌جا از او منفك نباشد بالاخره اين توجه شديد باندازه‌اي دوام بيابد كه مريد و مرشد را در همه‌ي خلق و در همه‌ي اشياء حاضر و ناظر ببيند تا بمقام «فناي در مرشد» برسد و چون اين تمرين حاصل شد و روح مريد با مرشد اتصال يافت همين تمرين را با مراقبت تام و تحت راهنمايي و ارشاد مرشد نسبت بقطب يعني پيشوايي كه مرشد دستگير از مشايخ طريقه‌ی اوست بجا بياورد تا بمقام «فناي در قطب» برسد بعد بهمين طريق «فناي در پيغمبر» براي او حاصل شود و بالاخره بمقام «فناء في الله» برسد و بطوري خود را در خدا مستغرق سازد كه خود از ميان برخيزد و در همه‌ي اشياء جز خدا چيزي نبيند و بتحقيق بداند كه با غيرت وحدانيت وجود اغيار محال باشد و هر غيري كه در توهم آيد خيال بود چنانكه محققي گفته است :
هر ديده كه بر فطرت اول باشد يا آنكه بنور حق مكحل باشد
بيرون ز تو هر چه بيند اندر عالم نقش دوم‌ديده‌ احول باشد2
براي نمونه چند فقره خوارق عادات و كرامات و امور غريبه‌يي كه بمشايخ بزرگ نسبت داده شده از بعضي كتب تراجم احوال عرفا التقاط نموده و در اينجا ثبت مي‌كنيم ...
حكايت بخط امام احمد مالكان ديدم كه نوشته بود كه زني را در مجلس شيخ در ميهنه حالتي پديد آمد خويشتن را از بام بينداخت شيخ اشارت كرد در هوا معلق بماند باز دست فرو كردند و او را بر بام كشيدند بنگريستند دامن او در ميخي ضعيف آويخته بود.
نقل است كه مالك دينار وقتي در سايه‌ي درختي خفته بود ماري آمده بود و يك شاخ نرگس در دهان گرفته و او را باد مي‌كرد.
وقتي رابعه‌ی عدويه بعزم حج در باديه مي‌رفت درميان باديه خر بمرد مردمان گفتند اين بار تو ما برداريم گفت شما برويد كه من بر توكل شما نيامده‌ام مردمان برفتند رابعه تنها بماند سر بركرد گفت الهي پادشاهان چنين كنند با عورتي غريب عاجز مرا بخانه‌ي خود خواندي پس درميان راه خر مرا مرگ دادي و مرا به بيابان تنها بگذاشتي هنوز اين مناجات تمام نكرده بود كه خر بجنبيد و برخاست رابعه بار بر وي نهاد و برفت.
نقل است كه وقتي ديگر رابعه بمكه مي‌رفت درميان راه كعبه را ديد كه باستقبال او آمد رابعه گفت مرا رب‌البيت مي‌بايد بيت چه كنم.
نقل است كه بايزيد در راه اشتري داشت زاد و راحله‌ي خود بر آنجا نهاده بود كسي گفت بيچاره آن اشتري كه بار بسيار است برو و اين ظلمي تمام است بايزيد چون اين سخن بكرات از او بشنود گفت اي جوانمرد بردارنده‌ي بار اشترك نيست فرو نگريست تا بار بر پشت اشتر هست بار به يك بَدَست3 از پشت اشتر برتر ديد او را از گراني هيچ خبر نبود گفت سبحان الله چه عجب كاري است. بايزيد گفت اگر حقيقت حال خود از شما پنهان دارم زبان ملامت دراز كنيد و اگر مكشوف گردانم حوصله‌ي شما طاقت ندارد با شما چه بايد كرد ...


1ـ مثلاً از قبيل حكايتهاي ذيل كه شيخ عطار در جلد اول تذكرةالاولياء (صفحه‌ي 153 چاپ لندن) در ذكر بايزيد بسطامي مي‌گويد : «نقل است كه روزي يكي درآمد و از حيا مسئله‌اي پرسيد. شيخ جواب داد آن كس آب شد. مردي درآمد آبي زرد ديد. ايستاده گفت يا شيخ اين چيست؟ گفت يكي درآمد و سئوالي از حيا كرد و من جواب دادم طاقت نداشت چنين آب شد از شرم.»
2ـ «رسالة‌الوجود» مير سيد شريف جرجاني ، چاپ حضرت آقاي حاج سيد نصرالله تقوي.
3ـ بَدَست = وجب ـ و ...

ویرایش تازه‌‌ و بسامانی از این کتاب فراهم آمده و در کتابخانه‌ی پاکدینی گزارده شده.
https://t.me/ketabsudmand/6064

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
1) ثميستوكليس‌ ـ تکه‌ی 11

🔸 او از سرشت خود دوستار آبرو و سرفرازى بود ، چنانكه حكايتهايى كه ازو بر زبانها افتاده اين را بخوبى مى‌رساند. زمانى كه آتنيان او را سردار خود برگزيدند او كارهاى پيشين خود را چه ازآن خويشتن و چه ازآن توده همچنان دنبال مى‌نمود تا هنگامى كه راه سفر را پيش گرفتند كه اين هنگام ‌كارهاى بيشتر ديگرى پيش آمده بود و ناگزير از رها كردن كارهاى پيشين خود گرديد. هنگامى لاشه‌هاى مردگانى را ديد كه دريا بكنار انداخته و بر گردنها و بازوهاى آنان ‌بازوبندها و گردنبندهاى زرين نمايان بود. او با بى‌پروايى از آنها گذشته بكسى كه همراهش بود چنين گفت : «تو كه ثميستوكليس نيستى‌ اينها را براى خودت بردار». به آنتيفاتيس1 كه جوان نكورويى بود و پيش از آن از ثميستوكليس ‌كناره مى‌جسته و در اين هنگام شكوه و بزرگى نزديكى مى‌نمود چنين گفت : «روزگار به هر دوى ما يك درس آموخته است اى جوان!» نيز گاهى مى‌گفت : «آتنيان نوازش بمن نكرده و سزايى ندادند. بلكه مرا درخت چنارى پنداشتند كه تا هوا گرم بود زير سايه‌ی آن پناهنده گرديدند و چون هوا خنك گرديد برگهاى آن را اُسترده و شاخه‌هايش را بريدند.» مردى از سريفوس2 چون باو گفت : «اين بزرگى را تو نه از برازندگى خود بلكه از بزرگى شهر آتن بدست آوردى.» او پاسخ داده گفت : «راست مى‌گويى! من اگر از سرفيا بودم هرگز شهرتى پيدا نمى‌كردم. همچنين تو اگر از آتن‌ بودى.» همچنين يكى از سرداران كه هميشه مدعى بود نيكيهايى براى آتن انجام داده و كارهاى‌ خود را با كارهاى ثميستوكليس بسنجش مى‌آورد ، او پاسخ داده مى‌گفت : روز پس از جشن با روز جشن بپيكار برخاسته چنين مى‌گفت : كه تو بيش از اين نيستى كه چون فرامى‌رسى مردم‌ همه در تلاش و كوشش هستند و بسيج ساز و برگ مى‌كنند. ولى من چون فرامى‌رسم مردم‌ مى‌آسايند و از رنج رها مى‌گردند. روز جشن پاسخ داده گفت : همه‌ی اينها درست است ولى اگر من نيايم تو هرگز نخواهى بود. تو هم كه بر خود مي‌بالى اگر ثميستوكليس نبود كجا مى‌توانستى ‌بودن؟.» پسر او كه بر مادرش چيره بوده و بدستيارى او بر پدرش نيز چيرگى كرده و آنچه دلخواه ‌خودش بود پيش مى‌برد. او خنديده چنين مى‌گفت : «تو تواناترين كسى در يونان مى‌باشى. زيرا آتنيان بر سراسر يونانيان فرمان مى‌رانند. من هم بر آتنيان فرمان مى‌رانم. مادر تو نيز بر من فرمان مى‌راند. تو نيز بر مادر خود فرمان‌ مى‌رانى.» از آنجا كه در هر كارى جدايى را دوست مى‌داشت ، هنگامى زمينى را مى‌فروخت بآن ‌كسى كه بايستى بآواز اعلان آن را كند دستور داد كه بگو : اين زمين همسايه‌هاى بسيار نيكى دارد. دو تن كه دوستار و خواستار دختر او بودند او يكى را كه برازندگى داشت بر آنكه توانگر بود برگزيد و چون پرسيدند گفت : «من مردى را بى‌توانگرى دوست‌تر مى‌دارم تا توانگرى را بى‌مردى.» اينبود نمونه‌اى از خوى و گفتار او.
پس از اين كارها او خواست شهر آتن را دوباره آباد گرداند. ثئوپومپوس3 مى‌گويد به ‌ايفوران‌4 لاكيدومنيان رشوه داد تا آنان را از مخالفت بازداشت. ولى بسيارى نقل كرده‌اند كه وى اين كار را با تدبير و فريب پيش برد بدينسان كه ببهانه‌ی نمايندگى سفرى به اسپارت كرده و در آنجا اسپارتيان او را درباره‌ی اينكه مى‌خواهد شهر آتن‌ را دوباره بسازد زير بازخواست آوردند و پوليارخوس‌5 از آييگينا براى خبر دادن اين‌ موضوع بدانجا آمده بود. ولى او چگونگى را انكار كرده گفت : چه بهتر كه شما كسانى را بفرستيد تا به آتن رفته با چشم خود ببينند كه چنين كارى نشده. بدين تدبير فرصت بدست آتنيان داد كه ديوارهاى شهر را بلند گردانند ، همچنين اين كسان را بدانجا فرستاد تا بعنوان گرو در عوض خود او در آتن نگاهدارند. اينبود كه چون اسپارتيان سپس راست قضيه را دريافتند هيچگونه جلوگيرى نتوانستند بلكه ناگزير شدند كه با روى باز و خندان او را بشهر خود بازفرستند.



1ـ Antiphates
2ـ Seriphus
3ـ Theopompus
4ـEphor مجلس شورايى كه اسپارتيان داشتند نمايندگان آن را ايفور مى‌ناميدند.
5ـ Poliarchus

🔶 پیشوندها و پسوندها
(بخش دوم)

🔸این پسوند [«آد»] دسته‌ای را که برای انجام رسانیدن یک کاری پدید آمده‌اند میرساند. مثلاً «نویساد» چند تنی را میرساند که برای نوشتن یک چیزی گرد آمده‌اند.

🔸کلمه‌های کمیسیون ، کمیته ، کنگره و مانند اینها را با این پسوند ترجمه توان کرد.

🔸ما برای آنکه فارسی را هرچه آسانتر گردانیم باید آن را هرچه بسامانتر سازیم. اینست تا توانیم خواهیم کوشید که چیزهای بیرون از قاعده را از زبان بیرون گردانیم

🔶 پیشوندها و پسوندها

(بخش دوم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

🔶 از گمان پیروی نباید كرد
(بخش یکم)

🔸این شیوه‌ی بسیاری از ایرانیان است كه هرچه از پیشامدهای جهان بشنوند نافهمیده و نااندیشیده تفسیر كنند و مخصوصاً از این پنداربافی لذت میبرند.

🔸اینگونه خودنماییها در ایران فراوانست. مردمی كه عادیترین كارهای زندگانی خود را درنمی‌یابند میخواهند چنین وانمایند كه برازهای پوشیده‌ی كارهای دیگران پی می‌برند.

🔸یك چیزی كه شاید تاكنون بگوششان نرسیده زشتی «پیروی از گمان» میباشد. یك مرد باخرد از گمان پیروی ننماید.

🔶 از گمان پیروی نباید کرد

(بخش یکم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

امروز ایرانیان بچند گرفتاری سنگینی دچارند :

1) نادانی و نافهمی ـ از بیست ملیون مردم هزار تن پیدا نمیكنید كه بحقایق زندگی آشنا باشند و هر یكی مغزهاشان پر از پندارهای بیپاست.
سی و شش سالست در این كشور مشروطه اجرا گردیده و شاید هزار تن نیست كه معنی درست آن را بشناسد. در دیگر زمینه‌ها نیز چنینند.

2) پراكندگی و پریشانی ـ از این بیست ملیون ، هزار تن دارای یک راه یا یك مقصد نیستند و شما ده تن را كه دارای یك اندیشه باشند در میان ایشان پیدا نتوانید كرد.

3) پستی و آلودگی خویها ـ از بزرگ و كوچك و زن و مرد گرفتار خویهای پست رشك و كینه و خودخواهی و خودنمایی و مانند اینها هستند و بسیاری از آنان پستترین خویها را دارند.

4) كوتاهی اندیشه‌ها و پستی آرزوها ـ انبوه مردم ـ بخصوص درسخواندگان ـ جز در اندیشه‌ی خوشیهای خود نیستند و كمتر یكی دربند رستگاری توده یا پیشرفت كشور میباشند ، این هایهویها و روزنامه‌نویسها و حزبسازیها بیشترش جز بامید سودهای خودشان نمی‌باشد.

این چهار رشته گرفتاریست كه هر یكی برای نابودی یك توده بسست ، هر یكی زیانكارتر از وبا و طاعون میباشد

ولی چاره‌ی همه‌ی اینها یك چیز و آن منتشر كردن حقایق است.

(پرچم روزانه شماره‌ی ۱۶۶)