پاکدینی ـ احمد کسروی

🌒 کشتن کسروی

🔸خوانندگان بیگمان به جداییهایی میان گفتار و رفتار ما با ازآنِ دیگران پی برده‌اند. چنین جداییهایی بیش از همه از گردن نهادن ما به داوری خرد و دوری جستن از هوس و کینه و اینگونه سَهِشها برمیخیزد.

امروز میخواهیم در پیرامون یکی از آن جداییها با شما گفتگو کنیم.

🔸بارها خوانندگانی از ما سراغ گور جانسپاران کسروی و حدادپور را گرفته‌اند. ما نه جای آن را دیده و نه بدرستی میدانیم کجاست. از نوشته‌های یاران این میدانیم که کالبد آن دو را به کوهی در شمال تهران به جایی بنام چشمه‌ی آبَک برده زمین سخت را کنده درمیان سنگ بزرگی هر دو را بخاک سپارده و روی آن را با سیمان پوشانیده‌اند.
این هم پرروشن است که نخواسته‌اند ایشان گور بدارند. در آیین ما مرده را با پاسداری بخاک سپردن هست ولی مرده‌پرستی و پیاپی بر سر گور رفتن سزا نیست. جای گور هرچه ناشناخته‌تر بهتر. ما نه درپی بارگاه ساختنیم و نه این را کاری بخردانه میدانیم. برای دیگران گورِ عزیزانشان جای گرد آمدن و مراسم برپا داشتن می‌باشد و هر زمان که توانند به آنجا شتابند. ولی اینها در نزد ما نیست.

🔸اینکه برخی نوشته‌اند یاران کسروی کالبدها را به گورستان ظهیرالدوله برده و چون سرپرست گورستان با خاکسپاری آنها «مخالفت» کرده آنها ناچار کالبدها را به آبک برده‌اند ، جز میوه‌ی پنداربافی نیست.
کالبدها را شهربانی به آنجا برده‌ بوده و میخواسته هرچه زودتر بخاک سپرده شوند!‌

🔸آری این تواند بود که یاران کسروی چون آن گورستان را جای خاکسپاری پیشوایان صوفی و برخی از بدنامترین کسان میدانستند از خاکسپاری در آنجا خودداری کردند ولی این اندیشه هم کارگر بوده که اساساً آزادگان با گوربازی و بارگاه ساختن مخالف بوده‌اند.
اینست که سرانجام کالبدها را به دامنه‌ی کوه برده در آنجا چنانکه گفتیم در شکاف سنگ بزرگی جا داده و روی گور را با سیمان پوشانده‌اند. سالها پس از آن نیز راهداری راهی از آنجا می‌گذراند و بدینسان آن سنگ هم از میان برداشته می‌شود.

🔸به این پیشامد که دلسوختگانی با افسوس از آن یاد میکنند ، ما طور دیگری می‌اندیشیم. ما میگوییم آدمیان از نخست بدینسان که امروز هست زندگی نمی‌کرده‌اند. دگرگونیهای بسیاری در اندیشه‌ی آدمی پیش آمده تا زندگانی او به سان امروزی رسیده. روزگاری مردمان دو دسته‌ی آزاد و برده بوده‌اند و این بسیار عادی بوده که کسی از زاده شدنش برده‌ی دیگری باشد و فرمان ازو برد. لیکن چنین اندیشه‌ی خواری‌آوری امروز از میان برخاسته و خود بس ناپسندست.
درباره‌ی باور به زندگانی زیر خاک پس از مرگ و ارج گزاردن به گور و بارگاه پدید آوردن و زیارت آنها نیز ، تاریخ و کاوشهای باستان‌شناسان بما چیزهای شگفت‌آوری می‌آموزد که پاره‌ای از مردمان امروز آنها را دور از خرد می‌شمارند. پس چه جای شگفت است که روزی این مراسم نیز همچون بسیاری از مراسم بیهوده بیکباره برچیده شود.

🔸ما برآنیم که این پیشامد خود نقطه عطفی در تاریخ جهان تواند بود که در آینده مردمان این اندازه که امروز به گورها ارج بیهوده می‌گزارند ، نگزارند و از کار امروزیان در شگفت باشند.

🔸اینها گفتگو از گور و زیارت و سر گور گرد آمدنها بود. ولی درباره‌ی پیشامدی که در روز بیستم اسفند 1324 در تهران رخ داده ما سخنان بسیاری داریم. زیرا آن یک قتل ساده‌ای نبوده. گذشته از دسیسه‌های شوم و جنایتکارانی که همه دست به هم دادند تا زمینه‌ی آن را فراهم آورند ، این قتل یک تأثیر بسیار زیانمندی بر سرنوشت این توده بلکه توده‌های شرقی و جهانیان داشته است.
کسانی تا به ژرفای اندیشه‌های پاکدینی راه نبرند این سخنان را گزافه شمارند. لیکن باید دانست که این سخن گزافه نیست و هرچه هست از دور افتادن آن کسان از اندیشه‌های پاکدینی و این راه خدایی است.

🔸اینست ما درباره‌ی آن پیشامد هر زمانی بتوانیم به سخن درآمده گفتنیها را میگوییم. و دربند آن نیستیم که تنها در چنین روزهایی گفته شود.

🔸برخی کسان را می‌بینیم که به روز زادن کسروی و کشته شدنش ارج می‌گزارند و آن را بیادها می‌آورند. ما دربند چنین مراسمی نیز نیستیم.

تنها چنین روزی ، روز بیستم اسفند ، نیست که ما را افسرده می‌گرداند. هرگاه که بیاد چنان دسیسه‌ی ننگ‌آلود رسوایی می‌افتیم سخت برمی‌آشوبیم ـ دسیسه‌ای که یک چند نافهم دُژخیم که از دروغهای مشتی خداناشناسِ بیدین برانگیخته شده و با دستهای آنها ببازی درآمدند ، پدید آوردند.

از سوی دیگر ما می‌بینیم همینکه به این روزها نزدیک می‌شویم خوانندگانمان خواهان خواندن سخنانی در پیرامون آن کشتار ننگ‌آور می‌باشند و اینست نمی‌توانیم خاموش بنشینیم و سخن را به زمان دیگری واگزاریم.

235 views23:40