بالا راست : نیتچه ، پایین راست : ولتر ، چپ باخنر (یا بوخنر)
سه تن از فیلسوفانی که با زورگوییهای کلیسا نبردیدند.
سه تن از فیلسوفانی که با زورگوییهای کلیسا نبردیدند.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هايي كه مسلمانان مي‌آورند - تکه‌ی نهم
اين يك برداشت نيك‌نماييست و بيرون خوشي مي‌دارد. ولي درونش ناخوشست و جز هوده‌هاي ناستوده از آن بدست نيامده ، و اين با چند شُوند است كه در پايين با كوتاهي ياد مي‌كنيم :
1) اينان با قرآن آن رفتار را مي‌كنند كه بنيادگزاران كيشها و آموزاكها كرده‌اند. بنيادگزاران كيشها و آموزاكها آيه‌هاي قرآن را بدلخواه معني كرده و هر آيه‌اي را كه با گفته‌هاي خود ناسازگار يافته‌اند بگزارش پرداخته‌اند ، اينان نيز همين رفتار را مي‌كنند. مثلاً يك شيعي چون قرآني مي‌گردد بجاي آنكه باورهاي خود را با قرآن بسنجد قرآن را با باورهاي خود مي‌سنجد ، مثلاً در قرآن كه در دو جا آشكارا مي‌گويد : «لَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ»(1) سردسته‌ی قرآنيان با من گفتگو كرده مي‌گفت : «اي من عندي»(2) .
2) قرآن پاسخده بسياري از گمراهيهاي اين زمان ـ از صوفيگري و خراباتيگري و جبريگري و مادّيگري و مانند اينها ـ نيست ، و آنان كه دلهاشان پر از اين گمراهيها نيز هست از خواندن قرآن و از سر سپاردن بآن ، هوده‌اي در اين باره بدست نمي‌آورند و دودل و گيجسر مي‌مانند.
3) بسياري از دستورهاي ارجدار قرآن ـ همچون باهمي و يگانگي مسلمانان ، جنگيدن با بيدينان ، فرمان بردن از اولوالأمر ، و پرداختن زكات و مانند اينها ـ بي‌زمينه گرديده. اينست از خواندن آيه‌هايي درباره‌ی اينها و از گفتگو كردن ، جز دور شدن از زمان و از خواهاكهاي آن نتيجه برنمي‌دارند.
4) از دلبستگي‌ای كه به قرآن پيدا مي‌كنند هر سخن ارجداري كه شنيدند و هر دانشي كه دانستند در زير آيه‌هاي آن جا مي‌دهند ، و اين را كه جز ناداني و نافهمي نيست كار نيكي مي‌پندارند.
5) همين دستاويزي گرديده كه خود را رستگار مي‌پندارند و بهيچ سخني ، اگرچه با دليل باشد ، گوش نمي‌دهند و بهيچ راهنمايي گردن نمي‌گزارند. بلكه بهمين دستاويز به هر كسي برتري مي‌فروشند.
روي‌همرفته بجاي سود بردن زيان مي‌برند و بجاي نيك شدن بدتر مي‌گردند. اين چيزيست كه ما نيك آزموده‌ايم. آري وهابيان از رو آوردن به قرآن به نتيجه‌ی نيكي رسيده‌اند و خود درميان مسلمانان بهترين گروه مي‌باشند ، و اين در سايه‌ی آن بود كه از يكسو محمد بن عبدالوهاب مردي دانشمند مي‌بوده و معني قرآن را بهتر از ديگران مي‌فهميده ، و از يكسو مردم بيابان‌نشين عرب كسان ساده‌اي مي‌بوده‌اند و دلهاشان باندازه‌ی ديگران آلوده نمي‌بوده.
كوتاهسخن : قرآن يكي از بهانه‌ها در دست مسلمانانست ، و اين كتاب كه روزي مايه‌ی رستگاري توده‌ها بوده امروز دستاويزي براي پافشاري در گمراهي و ايستادگي در برابر رستگاري مي‌باشد.
درباره‌ی قرآن گيجسريهاي بسياري درميان مسلمانانست و من براي روشني سخن داستاني را در اينجا مي‌نويسم :
چندي پيش يكي از ملايان بنزد من آمده چنين مي‌گويد : «شما اگر به قرآن دعوت مي‌كرديد بهتر بود». گفتم : آن دعوت را شما كنيد. اگر اين كار چندان آسانست كه يك كسي بسر خود برخيزد و خواهش اين و آن را هم بپذيرد ، شما گام پيش گزاريد و مردمان را به قرآن خوانيد. ديگر چرا بمن دستور مي‌دهيد؟!. اين كِي بوده كه كوشنده يكي باشد و دستور دهنده يكي؟!.
1ـ ناپيدا نمي‌دانم. سوره‌ی انعام (6) ، آیه‌ی 50 و سوره‌ی هود (11) ، آیه‌ی 31.
2 ـ از پيش خودم ـ مي‌خواهد بگويد پيغمبر كه گفته «ناپيدا نمي‌دانم» خواستش اين بوده كه از پيش خود نمي‌دانم وگرنه از پيش خدا مي‌دانم.
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هايي كه مسلمانان مي‌آورند - تکه‌ی نهم
اين يك برداشت نيك‌نماييست و بيرون خوشي مي‌دارد. ولي درونش ناخوشست و جز هوده‌هاي ناستوده از آن بدست نيامده ، و اين با چند شُوند است كه در پايين با كوتاهي ياد مي‌كنيم :
1) اينان با قرآن آن رفتار را مي‌كنند كه بنيادگزاران كيشها و آموزاكها كرده‌اند. بنيادگزاران كيشها و آموزاكها آيه‌هاي قرآن را بدلخواه معني كرده و هر آيه‌اي را كه با گفته‌هاي خود ناسازگار يافته‌اند بگزارش پرداخته‌اند ، اينان نيز همين رفتار را مي‌كنند. مثلاً يك شيعي چون قرآني مي‌گردد بجاي آنكه باورهاي خود را با قرآن بسنجد قرآن را با باورهاي خود مي‌سنجد ، مثلاً در قرآن كه در دو جا آشكارا مي‌گويد : «لَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ»(1) سردسته‌ی قرآنيان با من گفتگو كرده مي‌گفت : «اي من عندي»(2) .
2) قرآن پاسخده بسياري از گمراهيهاي اين زمان ـ از صوفيگري و خراباتيگري و جبريگري و مادّيگري و مانند اينها ـ نيست ، و آنان كه دلهاشان پر از اين گمراهيها نيز هست از خواندن قرآن و از سر سپاردن بآن ، هوده‌اي در اين باره بدست نمي‌آورند و دودل و گيجسر مي‌مانند.
3) بسياري از دستورهاي ارجدار قرآن ـ همچون باهمي و يگانگي مسلمانان ، جنگيدن با بيدينان ، فرمان بردن از اولوالأمر ، و پرداختن زكات و مانند اينها ـ بي‌زمينه گرديده. اينست از خواندن آيه‌هايي درباره‌ی اينها و از گفتگو كردن ، جز دور شدن از زمان و از خواهاكهاي آن نتيجه برنمي‌دارند.
4) از دلبستگي‌ای كه به قرآن پيدا مي‌كنند هر سخن ارجداري كه شنيدند و هر دانشي كه دانستند در زير آيه‌هاي آن جا مي‌دهند ، و اين را كه جز ناداني و نافهمي نيست كار نيكي مي‌پندارند.
5) همين دستاويزي گرديده كه خود را رستگار مي‌پندارند و بهيچ سخني ، اگرچه با دليل باشد ، گوش نمي‌دهند و بهيچ راهنمايي گردن نمي‌گزارند. بلكه بهمين دستاويز به هر كسي برتري مي‌فروشند.
روي‌همرفته بجاي سود بردن زيان مي‌برند و بجاي نيك شدن بدتر مي‌گردند. اين چيزيست كه ما نيك آزموده‌ايم. آري وهابيان از رو آوردن به قرآن به نتيجه‌ی نيكي رسيده‌اند و خود درميان مسلمانان بهترين گروه مي‌باشند ، و اين در سايه‌ی آن بود كه از يكسو محمد بن عبدالوهاب مردي دانشمند مي‌بوده و معني قرآن را بهتر از ديگران مي‌فهميده ، و از يكسو مردم بيابان‌نشين عرب كسان ساده‌اي مي‌بوده‌اند و دلهاشان باندازه‌ی ديگران آلوده نمي‌بوده.
كوتاهسخن : قرآن يكي از بهانه‌ها در دست مسلمانانست ، و اين كتاب كه روزي مايه‌ی رستگاري توده‌ها بوده امروز دستاويزي براي پافشاري در گمراهي و ايستادگي در برابر رستگاري مي‌باشد.
درباره‌ی قرآن گيجسريهاي بسياري درميان مسلمانانست و من براي روشني سخن داستاني را در اينجا مي‌نويسم :
چندي پيش يكي از ملايان بنزد من آمده چنين مي‌گويد : «شما اگر به قرآن دعوت مي‌كرديد بهتر بود». گفتم : آن دعوت را شما كنيد. اگر اين كار چندان آسانست كه يك كسي بسر خود برخيزد و خواهش اين و آن را هم بپذيرد ، شما گام پيش گزاريد و مردمان را به قرآن خوانيد. ديگر چرا بمن دستور مي‌دهيد؟!. اين كِي بوده كه كوشنده يكي باشد و دستور دهنده يكي؟!.
1ـ ناپيدا نمي‌دانم. سوره‌ی انعام (6) ، آیه‌ی 50 و سوره‌ی هود (11) ، آیه‌ی 31.
2 ـ از پيش خودم ـ مي‌خواهد بگويد پيغمبر كه گفته «ناپيدا نمي‌دانم» خواستش اين بوده كه از پيش خود نمي‌دانم وگرنه از پيش خدا مي‌دانم.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
9) لوكولوس ـ تکه‌ی 7
🔸 اين گفته و بسپاهيان دلداريها داده از رود بگذشت و خويشتن كه زره آهنين داراي پولكهاي فولادين درخشان در بر كرده جبه‌ی سجافداري بر خود پوشيده بود جلو سپاه افتاده آنان را بروي دشمن براند. از همان آغاز شمشير از غلاف بيرون و اين نشانه‌ی آن بود كه سپاهيان شتاب كرده با دشمن جنگ دست بدست كنند. زيرا هنر دشمن جنگ در ميدان پهناور و باز بود. وآنگاه روميان بايستي بسيار نزديك رفته از تيررس جلوتر باشند. در اين ميان ديد كه سوارگان سنگين‌ابزار كه خود سرآمد لشكر بودند بپاي يك پشته‌اي رانده شده كه بالاي آن سطح همواري بمسافت نيم ميل مي‌باشد و بالا رفتن بر آن پشته سخت آسانست از اين جهت سوارگان ثراكي و گالاتي خود را بدانجا دواند كه پهلوي آن سوارگان ايستاده و شمشيرهاي خود را با گرزهاي آنان توأم گردانند. اين دسته‌ی سوارگان تنها ابزاري كه براي جنگ با دشمن يا نگهداري خود داشتند گرز بود و ابزار ديگري را نداشتند و اين بجهت سنگيني بي‌اندازه‌ی آن گرزها بود. سپس خود او با دو کوهورت بسوي كوه شتافت و چون سپاهيان حال او را ديدند كه پياده از كوه بالا مي‌رود و از كوشش بازنمي‌ايستد آنان هم از دنبال وي بس چابكانه از كوه بالا رفتند و چون بر تپه‌ی كوه رسيدند لوكولوس با صداي بلند داد زد : «اي برادران سپاهي! ما فيروزمنديم!» اين گفته بر سوارگان درست‌ابزار حمله برد و بر سپاهيان دستور داد كه بر رانها و ساقهاي ايشان زخم بزنند چرا كه از همه‌ی تن‌ها‌ی اين دو جا باز و درخور زخم زدن بود. ولي اين دستور بيجا بود. زيرا آن سوارگان نايستادند تا روميان بآنان برسند بلكه روي بگريز آورده با اسبهاي سنگين خود بر روي تيپهاي پياده افتادند و آنان را از سامان انداختند. بدينسان سپاه بآن بزرگي شكست يافت بي‌آنكه چندان كشته شده يا زخمي گردانيده شود. ولي در ميان گريز كشتار بزرگي رويداد. زيرا آنان كه در پي گريز بودند از انبوهي و سنگيني سپاه خود راه گريز را بسته داشتند. هنوز در آغاز شكست تيكران همراه چند تن آماده‌ی گريز گرديد. ولي چون ديد كه پسرش در خطر است تاج را از سر خود برداشته با ديده‌ی اشكبار باو داده گفت : اگر مي‌تواني خودت را از راه ديگري برهان. ليكن آن جوان جرأت اين را نداشت كه تاج را بر سر بگزارد. آن را بيكي از نوكران امين خود سپرد كه نگهدارد. قضا را اين مرد دستگير شده نزد لوكولوس آوردند كه بدينسان تاج تيكران هم بدست روميان افتاد. گفته‌اند در اين جنگ بيش از صد تن پياده نابود شدند و از سواره جز دسته‌ی اندكي رهايي نيافت. اما از روميان صد تن زخمي گرديده پنج تن كشته شد. انتيوخوس1 فيلسوف در كتاب خود كه گفتگو از خدايان دارد از اين جنگ نام برده مي‌گويد : خورشيد ماننده‌ی چنين جنگي را هرگز نديده بود. فيلسوف ديگر استرابو2 در يادداشتهاي تاريخي خود مي‌گويد : روميان روي خود را سرخ كرده بر خودشان ريشخند كردند كه شمشير بروي چنان بندگان بيچاره‌اي كشيدند. لويوس3 مي‌گويد : «روميان هرگز با دشمني بآن اندازه تفاوت جنگ نكرده بودند. زيرا شماره‌ی سپاه فيروزمند باندازه‌ی يك بيستم سپاه شكست يافته هم نبود.» سرداران خردمند و آزموده‌ی روم هميشه از لوكولوس ستايش نموده مي‌گفتند : او دو پادشاه بزرگ و نيرومند را از دو راه ضد يكديگر برانداخت. مثرادات را بوسيله‌ی دير كردن و شكيبايي نمودن از پا انداخته و تيكران را از راه شتاب و چابكي بي‌پا نمود و او يكي از سرداران كميابي است كه دير كردن را بكار مي‌برند در جايي كه بايد كوشش بسيار نمود و شتاب را بكار مي‌برند در جايي كه اطمينان بنتيجه دارند.
1ـ Antiochus
2ـ Strabo
3ـ Litus Livius يكي از تاريخنگاران معروف روم است كه بخشهايي از كتاب او گم شده ولي آنچه بازمانده بزبانهاي اروپايي ترجمه گرديده و بسيار معروف است.
9) لوكولوس ـ تکه‌ی 7
🔸 اين گفته و بسپاهيان دلداريها داده از رود بگذشت و خويشتن كه زره آهنين داراي پولكهاي فولادين درخشان در بر كرده جبه‌ی سجافداري بر خود پوشيده بود جلو سپاه افتاده آنان را بروي دشمن براند. از همان آغاز شمشير از غلاف بيرون و اين نشانه‌ی آن بود كه سپاهيان شتاب كرده با دشمن جنگ دست بدست كنند. زيرا هنر دشمن جنگ در ميدان پهناور و باز بود. وآنگاه روميان بايستي بسيار نزديك رفته از تيررس جلوتر باشند. در اين ميان ديد كه سوارگان سنگين‌ابزار كه خود سرآمد لشكر بودند بپاي يك پشته‌اي رانده شده كه بالاي آن سطح همواري بمسافت نيم ميل مي‌باشد و بالا رفتن بر آن پشته سخت آسانست از اين جهت سوارگان ثراكي و گالاتي خود را بدانجا دواند كه پهلوي آن سوارگان ايستاده و شمشيرهاي خود را با گرزهاي آنان توأم گردانند. اين دسته‌ی سوارگان تنها ابزاري كه براي جنگ با دشمن يا نگهداري خود داشتند گرز بود و ابزار ديگري را نداشتند و اين بجهت سنگيني بي‌اندازه‌ی آن گرزها بود. سپس خود او با دو کوهورت بسوي كوه شتافت و چون سپاهيان حال او را ديدند كه پياده از كوه بالا مي‌رود و از كوشش بازنمي‌ايستد آنان هم از دنبال وي بس چابكانه از كوه بالا رفتند و چون بر تپه‌ی كوه رسيدند لوكولوس با صداي بلند داد زد : «اي برادران سپاهي! ما فيروزمنديم!» اين گفته بر سوارگان درست‌ابزار حمله برد و بر سپاهيان دستور داد كه بر رانها و ساقهاي ايشان زخم بزنند چرا كه از همه‌ی تن‌ها‌ی اين دو جا باز و درخور زخم زدن بود. ولي اين دستور بيجا بود. زيرا آن سوارگان نايستادند تا روميان بآنان برسند بلكه روي بگريز آورده با اسبهاي سنگين خود بر روي تيپهاي پياده افتادند و آنان را از سامان انداختند. بدينسان سپاه بآن بزرگي شكست يافت بي‌آنكه چندان كشته شده يا زخمي گردانيده شود. ولي در ميان گريز كشتار بزرگي رويداد. زيرا آنان كه در پي گريز بودند از انبوهي و سنگيني سپاه خود راه گريز را بسته داشتند. هنوز در آغاز شكست تيكران همراه چند تن آماده‌ی گريز گرديد. ولي چون ديد كه پسرش در خطر است تاج را از سر خود برداشته با ديده‌ی اشكبار باو داده گفت : اگر مي‌تواني خودت را از راه ديگري برهان. ليكن آن جوان جرأت اين را نداشت كه تاج را بر سر بگزارد. آن را بيكي از نوكران امين خود سپرد كه نگهدارد. قضا را اين مرد دستگير شده نزد لوكولوس آوردند كه بدينسان تاج تيكران هم بدست روميان افتاد. گفته‌اند در اين جنگ بيش از صد تن پياده نابود شدند و از سواره جز دسته‌ی اندكي رهايي نيافت. اما از روميان صد تن زخمي گرديده پنج تن كشته شد. انتيوخوس1 فيلسوف در كتاب خود كه گفتگو از خدايان دارد از اين جنگ نام برده مي‌گويد : خورشيد ماننده‌ی چنين جنگي را هرگز نديده بود. فيلسوف ديگر استرابو2 در يادداشتهاي تاريخي خود مي‌گويد : روميان روي خود را سرخ كرده بر خودشان ريشخند كردند كه شمشير بروي چنان بندگان بيچاره‌اي كشيدند. لويوس3 مي‌گويد : «روميان هرگز با دشمني بآن اندازه تفاوت جنگ نكرده بودند. زيرا شماره‌ی سپاه فيروزمند باندازه‌ی يك بيستم سپاه شكست يافته هم نبود.» سرداران خردمند و آزموده‌ی روم هميشه از لوكولوس ستايش نموده مي‌گفتند : او دو پادشاه بزرگ و نيرومند را از دو راه ضد يكديگر برانداخت. مثرادات را بوسيله‌ی دير كردن و شكيبايي نمودن از پا انداخته و تيكران را از راه شتاب و چابكي بي‌پا نمود و او يكي از سرداران كميابي است كه دير كردن را بكار مي‌برند در جايي كه بايد كوشش بسيار نمود و شتاب را بكار مي‌برند در جايي كه اطمينان بنتيجه دارند.
1ـ Antiochus
2ـ Strabo
3ـ Litus Livius يكي از تاريخنگاران معروف روم است كه بخشهايي از كتاب او گم شده ولي آنچه بازمانده بزبانهاي اروپايي ترجمه گرديده و بسيار معروف است.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 ورجاوندْ بنیاد
به زبان عادی (بخش دوم ـ بند سوم)
🔹تکه‌ی یکم
✴️ 3ـ جهان هميشه در پيشرفت است.
جهان همیشه در پيشرفت است. این فصلي از آيين مقدس الهي است. مردمان از زماني كه بر روي زمين پيدا شده‌اند ، هميشه در ترقي بوده رو بسوي بهتري داشته ، همیشه پيش رفته‌اند. ولي اين پيشرفت و ترقي هميشه بايد از دو راه باشد. يكي از راه علوم ، و ديگري از راه عقل (يا دين). اين دو راه گرچه از هم جداست ، ولي بايد هميشه و در همه حال موازي هم بوده دوش بدوش يكديگر پيش روند.
🔸🔸🔸
جهان همیشه در پيشرفت و ترقي است. اين پيشرفت فصلي از آيين مقدس الهي است. اين موضوع يعني ترقي و پيشرفت جهان را ، علوم بخوبي نشان مي‌دهند و آشكار مي‌سازند : اين كره‌ي زمين كه زيستگاه ما آدمیان است قسمتي از يك دستگاه بسيار بسیار بزرگيست كه خدا آفريده. اين زمين نخست خالي بوده و هيچي در آن ديده نمي‌شده. سپس گياهان و درختان کم‌کم نمايان گرديده ، و پس از آن حيوانات پیدا شده‌اند و هر زمان گونه‌ی ديگري پديد آمده فراوان شده‌اند. سپس نوبت انسان رسيده و اين اشرف مخلوقات پيدا شده است. اين كه گفتيم ، خلاصه‌ي داستان آفرينش و پیدایش است كه علوم در آن باره آگاهیهای گرانبهایی بدست آورده و هنوز هم مي‌آورد.
به همین ترتیب ، آدمیان از روزي كه بروي زمين پيدا شده‌اند زندگانیشان همیشه رو بسوي بهتري داشته قدم بقدم پيش رفته‌اند.
علم بخوبي نشان میدهد : روزي بوده كه مردمان در جنگلها يا در غارها زندگي مي‌كرده ، و هیچ یک از وسائل امروزي را نمی‌داشته‌اند. هيچ يك از کارهایی مانند كشاورزي ، درختكاري ، دامپروري ، خانه‌سازی ، پارچه‌بافي ، و مانند اينها را نمي‌شناخته‌اند. از دانشها و آگاهیها کاملاً بی‌خبر بوده‌اند. پوشاک و زیرانداز نداشته ، و از خوراكها جز ميوه‌هاي جنگلي (يا گوشت حيوانات) چيزي نمي‌خورده‌اند. زبان براي سخن گفتن با يكديگر نداشته‌اند. منتها ، از همان اوایل همیشه رو بسوي بهتري داشته پيش مي‌آمده‌اند ، تا باينجا كه امروز هستند رسيده‌اند كه اگر كسي بخواهد تنها وسايل و اسباب زندگاني را بشمارد و يا فهرستي از دانشها و آگاهیهای آدمیان تهيه كند بايد چندين صفحه را پر گرداند. همين پيشرفت آدميان در راه زندگاني است كه «سيويلزاسيون»[1] يا شهريگري (تمدن) ناميده مي‌شود.
اينها چيزهاييست كه علوم نشان مي‌دهند ، و ما سخني در آن باره نداريم. آنچه ما بايد بگوييم آنست كه اين پيشرفت آدمیان (يا تمدن) هميشه از دو راه بوده و بايد هم از دو راه باشد :
يكي از راه صنايع و افزودن بشكوه ظاهری زندگاني ، و پيشرفت در دانشها و آگاهیها (كه مي‌بايد آن را راه علوم بناميم). ديگري از راه نيرومندي روانها و شناختن حقايق زندگاني و افزودن براهنمايي خردها ، (كه مي‌بايد اين را راه دين يا عقل بناميم).
اين دو راه يكي نيست و نتيجه‌ي آنها نيز يكي نمي‌باشد. راه نخستين نتيجه‌اش تسلط يافتن بطبيعت و برخورداریِ بيشتر از نيروهاي طبیعی و از موجودات است. راه دوم نتيجه‌اش تسلط يافتن بجان (غلبه به نفْس) و برخورداری بيشتر از مواهب زندگی انساني و آسايش و سعادت است.
ولي اين دو راه با همه‌ي اين جدايي و اختلافي كه باهم دارند ، بايد هميشه موازي يكديگر پيش رفته و يكي از ديگري عقب نماند ، وگرنه سودي نخواهد داد و چه‌بسا كه زيانهايي نيز (از پيش رفتن يكي و از پس ماندن ديگري) خواهد داد.
شاهد اين مدعا ، همان داستان پيشرفت یا تمدن است. چنانكه گفتيم ، آدميان از آغاز پیدایش رو به سوی پيشرفت و بهتري داشته‌اند ، و اين است كه از يك طرف بساختن وسایل و به تهيه كردن اسباب زندگي پرداخته‌اند (كه بگفته‌ي دانشمندان و محققين باستانشناسي انسان تا صدها قرن و هزاران سال جز سنگ چيز ديگري نمي‌شناخته ، و هرچه مي‌ساخته از سنگ بوده تا سپس سفالكاري را ياد گرفته ، و بعداً معادن را شناخته و فلزها را مانند آهن و مس و غيره بدست آورده) ، و از طرف ديگر بكشاورزي و پرورش حيوانات و بنگهداري مرغها و ساختنِ خانه‌ها و مانند اينها پرداخته ، و همچنين علومي را ياد گرفته آگاهیهایي از ستاره‌شناسي و غيره بدست آورده ، آتش را شناخته و در زندگاني خود بكار برده ، زبان براي سخن گفتن ابداع کرده‌اند. نمي‌دانيم پس از چند هزار سال اين پيشرفتها را كرده ، همين قدر مي‌دانيم كه به يك زمان بس درازی نیاز داشته‌اند.
[1] : سیویلیزاسیون در زبانهای اروپایی را که به معنی تمدن در عربی و شهریگری در فارسی گرفته‌اند خود از واژه‌ی سیویل به معنی شهری می‌آید.
به زبان عادی (بخش دوم ـ بند سوم)
🔹تکه‌ی یکم
✴️ 3ـ جهان هميشه در پيشرفت است.
جهان همیشه در پيشرفت است. این فصلي از آيين مقدس الهي است. مردمان از زماني كه بر روي زمين پيدا شده‌اند ، هميشه در ترقي بوده رو بسوي بهتري داشته ، همیشه پيش رفته‌اند. ولي اين پيشرفت و ترقي هميشه بايد از دو راه باشد. يكي از راه علوم ، و ديگري از راه عقل (يا دين). اين دو راه گرچه از هم جداست ، ولي بايد هميشه و در همه حال موازي هم بوده دوش بدوش يكديگر پيش روند.
🔸🔸🔸
جهان همیشه در پيشرفت و ترقي است. اين پيشرفت فصلي از آيين مقدس الهي است. اين موضوع يعني ترقي و پيشرفت جهان را ، علوم بخوبي نشان مي‌دهند و آشكار مي‌سازند : اين كره‌ي زمين كه زيستگاه ما آدمیان است قسمتي از يك دستگاه بسيار بسیار بزرگيست كه خدا آفريده. اين زمين نخست خالي بوده و هيچي در آن ديده نمي‌شده. سپس گياهان و درختان کم‌کم نمايان گرديده ، و پس از آن حيوانات پیدا شده‌اند و هر زمان گونه‌ی ديگري پديد آمده فراوان شده‌اند. سپس نوبت انسان رسيده و اين اشرف مخلوقات پيدا شده است. اين كه گفتيم ، خلاصه‌ي داستان آفرينش و پیدایش است كه علوم در آن باره آگاهیهای گرانبهایی بدست آورده و هنوز هم مي‌آورد.
به همین ترتیب ، آدمیان از روزي كه بروي زمين پيدا شده‌اند زندگانیشان همیشه رو بسوي بهتري داشته قدم بقدم پيش رفته‌اند.
علم بخوبي نشان میدهد : روزي بوده كه مردمان در جنگلها يا در غارها زندگي مي‌كرده ، و هیچ یک از وسائل امروزي را نمی‌داشته‌اند. هيچ يك از کارهایی مانند كشاورزي ، درختكاري ، دامپروري ، خانه‌سازی ، پارچه‌بافي ، و مانند اينها را نمي‌شناخته‌اند. از دانشها و آگاهیها کاملاً بی‌خبر بوده‌اند. پوشاک و زیرانداز نداشته ، و از خوراكها جز ميوه‌هاي جنگلي (يا گوشت حيوانات) چيزي نمي‌خورده‌اند. زبان براي سخن گفتن با يكديگر نداشته‌اند. منتها ، از همان اوایل همیشه رو بسوي بهتري داشته پيش مي‌آمده‌اند ، تا باينجا كه امروز هستند رسيده‌اند كه اگر كسي بخواهد تنها وسايل و اسباب زندگاني را بشمارد و يا فهرستي از دانشها و آگاهیهای آدمیان تهيه كند بايد چندين صفحه را پر گرداند. همين پيشرفت آدميان در راه زندگاني است كه «سيويلزاسيون»[1] يا شهريگري (تمدن) ناميده مي‌شود.
اينها چيزهاييست كه علوم نشان مي‌دهند ، و ما سخني در آن باره نداريم. آنچه ما بايد بگوييم آنست كه اين پيشرفت آدمیان (يا تمدن) هميشه از دو راه بوده و بايد هم از دو راه باشد :
يكي از راه صنايع و افزودن بشكوه ظاهری زندگاني ، و پيشرفت در دانشها و آگاهیها (كه مي‌بايد آن را راه علوم بناميم). ديگري از راه نيرومندي روانها و شناختن حقايق زندگاني و افزودن براهنمايي خردها ، (كه مي‌بايد اين را راه دين يا عقل بناميم).
اين دو راه يكي نيست و نتيجه‌ي آنها نيز يكي نمي‌باشد. راه نخستين نتيجه‌اش تسلط يافتن بطبيعت و برخورداریِ بيشتر از نيروهاي طبیعی و از موجودات است. راه دوم نتيجه‌اش تسلط يافتن بجان (غلبه به نفْس) و برخورداری بيشتر از مواهب زندگی انساني و آسايش و سعادت است.
ولي اين دو راه با همه‌ي اين جدايي و اختلافي كه باهم دارند ، بايد هميشه موازي يكديگر پيش رفته و يكي از ديگري عقب نماند ، وگرنه سودي نخواهد داد و چه‌بسا كه زيانهايي نيز (از پيش رفتن يكي و از پس ماندن ديگري) خواهد داد.
شاهد اين مدعا ، همان داستان پيشرفت یا تمدن است. چنانكه گفتيم ، آدميان از آغاز پیدایش رو به سوی پيشرفت و بهتري داشته‌اند ، و اين است كه از يك طرف بساختن وسایل و به تهيه كردن اسباب زندگي پرداخته‌اند (كه بگفته‌ي دانشمندان و محققين باستانشناسي انسان تا صدها قرن و هزاران سال جز سنگ چيز ديگري نمي‌شناخته ، و هرچه مي‌ساخته از سنگ بوده تا سپس سفالكاري را ياد گرفته ، و بعداً معادن را شناخته و فلزها را مانند آهن و مس و غيره بدست آورده) ، و از طرف ديگر بكشاورزي و پرورش حيوانات و بنگهداري مرغها و ساختنِ خانه‌ها و مانند اينها پرداخته ، و همچنين علومي را ياد گرفته آگاهیهایي از ستاره‌شناسي و غيره بدست آورده ، آتش را شناخته و در زندگاني خود بكار برده ، زبان براي سخن گفتن ابداع کرده‌اند. نمي‌دانيم پس از چند هزار سال اين پيشرفتها را كرده ، همين قدر مي‌دانيم كه به يك زمان بس درازی نیاز داشته‌اند.
[1] : سیویلیزاسیون در زبانهای اروپایی را که به معنی تمدن در عربی و شهریگری در فارسی گرفته‌اند خود از واژه‌ی سیویل به معنی شهری می‌آید.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
تمدن درمیان سومریان
🔶 ورجاوندْ بنیاد
به زبان عادی (بخش دوم ـ بند سوم)
🔹تکه‌ی دوم
✴️ 3ـ جهان هميشه در پيشرفت است.
جهان همیشه در پيشرفت است. این فصلي از آيين مقدس الهي است. مردمان از زماني كه بر روي زمين پيدا شده‌اند ، هميشه در ترقي بوده رو بسوي بهتري داشته ، همیشه پيش رفته‌اند. ولي اين پيشرفت و ترقي هميشه بايد از دو راه باشد. يكي از راه علوم ، و ديگري از راه عقل (يا دين). اين دو راه گرچه از هم جداست ، ولي بايد هميشه و در همه حال موازي هم بوده دوش بدوش يكديگر پيش روند.
🔸🔸🔸
هرچه هست اين كارها پیشرفت بزرگي بوده. آدمیان از جنگلها و غارها بيرون آمده با دست خود خانه‌ها ساخته و در آنها نشیمن گرفته‌اند. وسايل و اسباب زندگي بسيار از سنگ يا از سفال يا از فلز ساخته در زندگاني بكار برده‌اند ، چهارپايان و مرغاني را اهلي كرده و از آنها سودجویی کرده‌اند ، آتش را شناخته از گرمي و از روشنايي آن برخوردار می‌شده‌اند ، درختهاي گوناگون ميوه را پرورش داده و انواع حبوبات را كاشته و از آنها خوراكهاي خوشمزه درست کرده‌اند ، زبان براي سخن گفتن داشته رازهاي خود را بهمديگر رسانيده‌اند ، از زمين و كوهها و درياها و از آفتاب و ماه و ستارگان آگاهیهای مفيدي بدست آورده آنها را شناخته‌اند.
اينها هر يكي قدم بزرگي در راه پيشرفت بوده. منتها ، ما مي‌دانيم آدميان از اينهمه پيشرفت نتيجه‌اي كه لازم بود بدست نمي‌آورده ، و از آسايش و سعادت كه هدف هر كسي است بهره‌ي لازم را نمي‌برده‌اند. زيرا كه مردمان هنوز معني زندگاني اجتماعي را نشناخته و با يكديگر وحشيانه زورآزمايي مي‌كرده‌اند. ، هر طایفه كه در نقاط مختلف زمين پیدا شده بود جدا از ديگران زندگي ميکرده. در هر کدام آنكه زورش مي‌چربيد بسر ديگران مي‌تاخته و بكشتار و تاراج مي‌پرداخته. مردان را كشته زنان را به بردگي مي‌برده‌اند.
اين رفتاري بوده كه باهم مي‌كرده‌اند ، و از اينجا يك بدي ديگري بوجود می‌آمده. زيرا گذشته از آنكه خودشان هميشه دچار سختي و رنجها و صدمات بوده ، و از آسايش و سعادت كمتر برخوردار می‌شدند ، و آدمهای ناتوان در زير پا لگدمال مي‌شده‌اند ، يك خسارت ديگر نیز اين مي‌بوده كه هر طایفه‌ای در هر جايي كه مي‌نشسته از ديگران در ترس بوده و خود را پايدار و جاويد نشناخته بآبادي مسكن خود نمي‌كوشيده‌اند. خانه‌هاي محكم نساخته ، باغها و كشتزارها بوجود نياورده ، گله‌هاي بزرگ از چهارپايان پرورش نمي‌داده‌اند.
شیوه‌ی زندگاني انسان بدين منوال مي‌گذشته ، تا اينكه كساني پيدا شده و درباره‌ي زندگاني اجتماعي تعليماتي داده و بمردم فهمانيده و ياد داده‌اند كه : بجاي كشاكش و زورآزمايي مي‌توانند برادروار با همدستي و همکاری زندگاني كنند ، و قوانين و مقرراتي برای آنان گذاشته اساس حكومت را بنا نهاده‌اند ، و كم‌كم در اين رشته نيز پیشرفتهایی شده و مردمان باين نوع زندگاني عادت كرده‌اند.
بايد گفت : پس از این بوده که آدمیان در زندگانی به آسايش و سعادت رسیده‌اند. پس از اين بوده كه درميان طایفه‌ها امنيت برقرار گرديده ، و هر کدام از آنها در هر كجا كه مي‌بوده خود را در آنجا پايدار و برقرار دانسته و بساختن خانه‌ها و ايجاد باغها و مزارع و پروردن گله‌ها و رمه‌ها شروع كرده‌اند. از اين پس بوده كه دلگرمي پيدا شده به پيشرفت صنايع و افزارسازی پرداخته و هر كسي به هنرنمایی پرداخته ،پس از این بوده که نخست داد و ستد و سپس بازرگاني بوجود آمده است. مختصر اينكه : پس از اين بوده که پیشرفت کامل شده و بجاده‌ي خود افتاده. تا زماني كه پیشرفت تنها از يك راه مي‌بوده نتيجه‌ي درستي بدست نمي‌آمده ، ولي همينكه از دو راه (یکم ، تسلط يافتن بطبيعت و دوم تسلط يافتن بنفس) بطور تساوي شروع به پيشرفت نموده به نتيجه‌ي صحيح رسيده است.
همان نام شهريگري (تمدن) دلیل محکمی بگفته‌هاي ما است : انسان دو جور زندگاني مي‌داشته كه يكي را زندگاني متمدن و ديگري را زندگاني وحشي مي‌گفته‌اند ، چرا چنين بوده؟! براي آنكه يك دسته از مردمان كم و بيش از معني و هدف زندگاني آگاه شده و برتری زندگانی اجتماعي را دانسته بودند و با همدستي و همکاری با يكديگر در يكجا زندگی کرده بآبادي و بوجود آوردن شهرها و دهات مي‌كوشيده‌اند. دسته‌ي ديگر در وحشيگري باقي مانده همان شيوه‌ي زورآزمايي را از دست نداده و بهمين علت ده يا شهري بنا نكرده و در بيابانها با چادرنشيني بسر مي‌برده‌اند.
به زبان عادی (بخش دوم ـ بند سوم)
🔹تکه‌ی دوم
✴️ 3ـ جهان هميشه در پيشرفت است.
جهان همیشه در پيشرفت است. این فصلي از آيين مقدس الهي است. مردمان از زماني كه بر روي زمين پيدا شده‌اند ، هميشه در ترقي بوده رو بسوي بهتري داشته ، همیشه پيش رفته‌اند. ولي اين پيشرفت و ترقي هميشه بايد از دو راه باشد. يكي از راه علوم ، و ديگري از راه عقل (يا دين). اين دو راه گرچه از هم جداست ، ولي بايد هميشه و در همه حال موازي هم بوده دوش بدوش يكديگر پيش روند.
🔸🔸🔸
هرچه هست اين كارها پیشرفت بزرگي بوده. آدمیان از جنگلها و غارها بيرون آمده با دست خود خانه‌ها ساخته و در آنها نشیمن گرفته‌اند. وسايل و اسباب زندگي بسيار از سنگ يا از سفال يا از فلز ساخته در زندگاني بكار برده‌اند ، چهارپايان و مرغاني را اهلي كرده و از آنها سودجویی کرده‌اند ، آتش را شناخته از گرمي و از روشنايي آن برخوردار می‌شده‌اند ، درختهاي گوناگون ميوه را پرورش داده و انواع حبوبات را كاشته و از آنها خوراكهاي خوشمزه درست کرده‌اند ، زبان براي سخن گفتن داشته رازهاي خود را بهمديگر رسانيده‌اند ، از زمين و كوهها و درياها و از آفتاب و ماه و ستارگان آگاهیهای مفيدي بدست آورده آنها را شناخته‌اند.
اينها هر يكي قدم بزرگي در راه پيشرفت بوده. منتها ، ما مي‌دانيم آدميان از اينهمه پيشرفت نتيجه‌اي كه لازم بود بدست نمي‌آورده ، و از آسايش و سعادت كه هدف هر كسي است بهره‌ي لازم را نمي‌برده‌اند. زيرا كه مردمان هنوز معني زندگاني اجتماعي را نشناخته و با يكديگر وحشيانه زورآزمايي مي‌كرده‌اند. ، هر طایفه كه در نقاط مختلف زمين پیدا شده بود جدا از ديگران زندگي ميکرده. در هر کدام آنكه زورش مي‌چربيد بسر ديگران مي‌تاخته و بكشتار و تاراج مي‌پرداخته. مردان را كشته زنان را به بردگي مي‌برده‌اند.
اين رفتاري بوده كه باهم مي‌كرده‌اند ، و از اينجا يك بدي ديگري بوجود می‌آمده. زيرا گذشته از آنكه خودشان هميشه دچار سختي و رنجها و صدمات بوده ، و از آسايش و سعادت كمتر برخوردار می‌شدند ، و آدمهای ناتوان در زير پا لگدمال مي‌شده‌اند ، يك خسارت ديگر نیز اين مي‌بوده كه هر طایفه‌ای در هر جايي كه مي‌نشسته از ديگران در ترس بوده و خود را پايدار و جاويد نشناخته بآبادي مسكن خود نمي‌كوشيده‌اند. خانه‌هاي محكم نساخته ، باغها و كشتزارها بوجود نياورده ، گله‌هاي بزرگ از چهارپايان پرورش نمي‌داده‌اند.
شیوه‌ی زندگاني انسان بدين منوال مي‌گذشته ، تا اينكه كساني پيدا شده و درباره‌ي زندگاني اجتماعي تعليماتي داده و بمردم فهمانيده و ياد داده‌اند كه : بجاي كشاكش و زورآزمايي مي‌توانند برادروار با همدستي و همکاری زندگاني كنند ، و قوانين و مقرراتي برای آنان گذاشته اساس حكومت را بنا نهاده‌اند ، و كم‌كم در اين رشته نيز پیشرفتهایی شده و مردمان باين نوع زندگاني عادت كرده‌اند.
بايد گفت : پس از این بوده که آدمیان در زندگانی به آسايش و سعادت رسیده‌اند. پس از اين بوده كه درميان طایفه‌ها امنيت برقرار گرديده ، و هر کدام از آنها در هر كجا كه مي‌بوده خود را در آنجا پايدار و برقرار دانسته و بساختن خانه‌ها و ايجاد باغها و مزارع و پروردن گله‌ها و رمه‌ها شروع كرده‌اند. از اين پس بوده كه دلگرمي پيدا شده به پيشرفت صنايع و افزارسازی پرداخته و هر كسي به هنرنمایی پرداخته ،پس از این بوده که نخست داد و ستد و سپس بازرگاني بوجود آمده است. مختصر اينكه : پس از اين بوده که پیشرفت کامل شده و بجاده‌ي خود افتاده. تا زماني كه پیشرفت تنها از يك راه مي‌بوده نتيجه‌ي درستي بدست نمي‌آمده ، ولي همينكه از دو راه (یکم ، تسلط يافتن بطبيعت و دوم تسلط يافتن بنفس) بطور تساوي شروع به پيشرفت نموده به نتيجه‌ي صحيح رسيده است.
همان نام شهريگري (تمدن) دلیل محکمی بگفته‌هاي ما است : انسان دو جور زندگاني مي‌داشته كه يكي را زندگاني متمدن و ديگري را زندگاني وحشي مي‌گفته‌اند ، چرا چنين بوده؟! براي آنكه يك دسته از مردمان كم و بيش از معني و هدف زندگاني آگاه شده و برتری زندگانی اجتماعي را دانسته بودند و با همدستي و همکاری با يكديگر در يكجا زندگی کرده بآبادي و بوجود آوردن شهرها و دهات مي‌كوشيده‌اند. دسته‌ي ديگر در وحشيگري باقي مانده همان شيوه‌ي زورآزمايي را از دست نداده و بهمين علت ده يا شهري بنا نكرده و در بيابانها با چادرنشيني بسر مي‌برده‌اند.
بیشک آدمیان هزارها سال معني زندگي اجتماعي را نمي‌دانسته ، و اینکه هر کسی بايد ملاحظه‌ی ديگران را كند و آسايش عموم را در نظر گيرد ناآگاه بوده‌اند. هر مرد يا زني خودرو (بی‌فرهنگ) بار آمده جز كينه ، هوس و خودخواهي و حسد و دیگر عادات پست نداشته و از حقايق گرانمايه و اينكه در جهان (يا در سرشت خود انسان) نيك و بد توأم است و هر كسي بايد هواخواه نيكيها باشد و از بديها پرهيز نمايد ، براي آنها کاملاً مجهول بوده ، و اين حقايق پربها در سايه‌ي ظهور مردان خدايي (يا بهتر گويم : از راه دين) دانسته شده و مردم از آنها آگاه گرديده‌اند.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هايي كه مسلمانان مي‌آورند - تکه‌ی دهم
سپس پرسيدم : آيا قرآن امروز درميان قرآنيان روانست؟!. از پاسخ درمانده ندانست چه گويد. گفتم : ناگفته پيداست كه روان نيست. امروز كمتر يكي از دستورهاي قرآنست كه بكار بسته مي‌شود. مثلاً قرآن مي‌گويد : «قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُم مِّنَ الْكُفَّارِ ...»(1) ، دستور مي‌دهد كه مسلمانان با نامسلماناني كه در نزديكي آنان مي‌باشند هميشه در جنگ باشند. امروز مسلمانان جنگِ با نامسلمانان بماند ، در آرزوي جداسري و آزادي خود نيستند و با خرسندي و خشنودي در زير دست بيگانگان مي‌زيند. قرآن مي‌گويد : «أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنكُمْ»2 ، كه فرمانبرداري از خليفه را به هر كسي بايا=واجب مي‌شمارد. امروز در جهان اسلام خليفه‌اي نيست ، آن روزهايي كه مي‌بود ما فراموش نكرده‌ايم كه مسلمانان با وي چه رفتاري مي‌كردند ، فراموش نكرده‌ايم كه جنگهايي كه برمي‌خاست مسلمانان هند و مراكش تفنگهاي خود را برداشته و با سپاه خليفه (سلطان عثماني) مي‌جنگيدند ، فراموش نكرده‌ايم كه در جنگ جهانگير گذشته عربها بخليفه نافرماني نمودند و با دشمنان او كه دولتهاي بزرگ اروپا باشند همدستي كرده بجنگ پرداختند. اينبود ارجي كه مسلمانان به «اولوالأمر» مي‌گزاردند. قرآن از شعرگويي نكوهش مي‌كند3 و مسلمانان ـ بويژه درس‌خوانندگانشان ـ شعر را يكي از ستودگيهاي خود مي‌شمارند. قرآن از باده‌خواري نهي مي‌كند4 و مسلمانان باده را بجاي آب مي‌خورند. بسخن دراز چه نياز : ما ديديم كه در بيشتر از كشورهاي اسلامي به قرآن و دستورهاي آن شوريدند و از اروپا «قانون اساسي» آورده بجاي آن روان گردانيدند. پس بيگفتگوست كه قرآن درميان خود قرآنيان روان نيست. من مي‌پرسم : چرا چنين شده؟!. چرا قرآن بخود قرآنيان اثر نمي‌كند؟!. شما پاسخ اين را بگوييد.
گفت : «عقيده‌ها سست گرديده ، مردم بد شده‌اند».
گفتم : «نخست مي‌پرسم چرا مردم سست‌باور يا بد شده‌اند؟ هر چيزي در جهان شُوندي دارد آيا شُوند اين چيست؟!. دوم مي‌گويم : مردم هميشه بدند و اين دينست كه بايد مردم را از بدي بيرون آورد. قرآن آنروزي كه بيرون آمد مردم بدتر از اكنون مي‌بودند. عربها بت مي‌پرستيدند ، دخترهاي خود را مي‌كشتند ، داشته و خانه‌ی يكديگر را تاراج مي‌كردند. ولي قرآن آنان را از بديها بيرون آورده از مردم نافهم و بت‌پرست عربستان مردان پاكدل و جانفشاني همچون علي و ابوبكر و عمر و عمّار و اباذر و عبدالله رواحه و خالد وليد و ديگران پديد آورد. اين هنايش آنروزي قرآن بود ولي امروز كمترين هنايشي نمي‌دارد و ملايان قرآن را از اينسر تا آنسر مي‌خوانند و كمترين پروايي نمي‌نمايند. اين از چه روست؟!.
شما مي‌گوييد : چرا مردم را به قرآن نمي‌خوانيد؟ من مي‌گويم : اگر بخوانم خواهند آمد؟!. آنهمه ملايان و ديگران كه هستند و همگيشان مي‌كوشند ، و آنهمه كتابها درباره‌ی اسلام و قرآن نوشته‌اند و مي‌نويسند آيا كارگر مي‌افتد و كساني از مسيحيان يا از ديگران به قرآن مي‌گرايند؟!. من گرفتم كه گراييدند و آمدند ، آيا بهتر از خود قرآنيان خواهند بود؟!. شما نخست شُوند بي‌پروايي مسلمانان را به قرآن و دستورهاي آن روشن گردانيد تا بدانيم چه بايد كرد.
اين را گفتم و خاموش ايستادم كه پاسخي شنوم و او چون ديد ناچار است پاسخي بدهد چنين گفت : «مردم عمل نمي‌كنند!».
گفتم باز پاسخ عاميانه دادي. آخر چرا عمل نمي‌كنند؟!. صد ميليون مسلمان با آن باوري كه درباره‌ی قرآن مي‌دارند و آن را كتاب آسماني خود مي‌پندارند ، چه شده كه دستورهايش را بكار نمي‌بندند؟!. آيا اين يك شُوندي نداشته است؟. من شُوند اين را از شما مي‌پرسم.
از آنسوي به چه چيز عمل كنند؟. مثلاً شمشيرها را كشيده نامسلمانان را بكشند؟!. به «اولوالأمري» كه نيست فرمانبري نمايند؟!.. اداره‌هاي ماليات و بانكها را بهم زده بگرفتن خمس و زكات پردازند؟!.. دانشهاي نوين را كه با گفته‌هاي قرآن سازشي نمي‌دارد بكنار گزارند؟!.. با ديگران كاري نداريم بگو ببينم خود تو دستورهاي قرآن را يكايك بكار مي‌بندي؟!.
1ـ با بيديناني كه بشما نزديكند بجنگ پردازيد. سوره‌ی یونس (9) آیه‌ی 123.
2 ـ سوره‌ی نساء (4) ، آیه‌ی 59. ـ و
3 ـ «و شاعران را گمراهان پیروی کنند.» سوره‌ی شعراء (26) ، آیه‌ی 224 ـ و
4 ـ «از تو درباره‌ی باده و گروبندی[=قمار] می‌پرسند ، بگو در آنها گناهی بزرگ است.» سوره‌ی بقره (2) ، آیه‌ی 219 ـ و]
🔸 گفتار دوم : بهانه‌هايي كه مسلمانان مي‌آورند - تکه‌ی دهم
سپس پرسيدم : آيا قرآن امروز درميان قرآنيان روانست؟!. از پاسخ درمانده ندانست چه گويد. گفتم : ناگفته پيداست كه روان نيست. امروز كمتر يكي از دستورهاي قرآنست كه بكار بسته مي‌شود. مثلاً قرآن مي‌گويد : «قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُم مِّنَ الْكُفَّارِ ...»(1) ، دستور مي‌دهد كه مسلمانان با نامسلماناني كه در نزديكي آنان مي‌باشند هميشه در جنگ باشند. امروز مسلمانان جنگِ با نامسلمانان بماند ، در آرزوي جداسري و آزادي خود نيستند و با خرسندي و خشنودي در زير دست بيگانگان مي‌زيند. قرآن مي‌گويد : «أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنكُمْ»2 ، كه فرمانبرداري از خليفه را به هر كسي بايا=واجب مي‌شمارد. امروز در جهان اسلام خليفه‌اي نيست ، آن روزهايي كه مي‌بود ما فراموش نكرده‌ايم كه مسلمانان با وي چه رفتاري مي‌كردند ، فراموش نكرده‌ايم كه جنگهايي كه برمي‌خاست مسلمانان هند و مراكش تفنگهاي خود را برداشته و با سپاه خليفه (سلطان عثماني) مي‌جنگيدند ، فراموش نكرده‌ايم كه در جنگ جهانگير گذشته عربها بخليفه نافرماني نمودند و با دشمنان او كه دولتهاي بزرگ اروپا باشند همدستي كرده بجنگ پرداختند. اينبود ارجي كه مسلمانان به «اولوالأمر» مي‌گزاردند. قرآن از شعرگويي نكوهش مي‌كند3 و مسلمانان ـ بويژه درس‌خوانندگانشان ـ شعر را يكي از ستودگيهاي خود مي‌شمارند. قرآن از باده‌خواري نهي مي‌كند4 و مسلمانان باده را بجاي آب مي‌خورند. بسخن دراز چه نياز : ما ديديم كه در بيشتر از كشورهاي اسلامي به قرآن و دستورهاي آن شوريدند و از اروپا «قانون اساسي» آورده بجاي آن روان گردانيدند. پس بيگفتگوست كه قرآن درميان خود قرآنيان روان نيست. من مي‌پرسم : چرا چنين شده؟!. چرا قرآن بخود قرآنيان اثر نمي‌كند؟!. شما پاسخ اين را بگوييد.
گفت : «عقيده‌ها سست گرديده ، مردم بد شده‌اند».
گفتم : «نخست مي‌پرسم چرا مردم سست‌باور يا بد شده‌اند؟ هر چيزي در جهان شُوندي دارد آيا شُوند اين چيست؟!. دوم مي‌گويم : مردم هميشه بدند و اين دينست كه بايد مردم را از بدي بيرون آورد. قرآن آنروزي كه بيرون آمد مردم بدتر از اكنون مي‌بودند. عربها بت مي‌پرستيدند ، دخترهاي خود را مي‌كشتند ، داشته و خانه‌ی يكديگر را تاراج مي‌كردند. ولي قرآن آنان را از بديها بيرون آورده از مردم نافهم و بت‌پرست عربستان مردان پاكدل و جانفشاني همچون علي و ابوبكر و عمر و عمّار و اباذر و عبدالله رواحه و خالد وليد و ديگران پديد آورد. اين هنايش آنروزي قرآن بود ولي امروز كمترين هنايشي نمي‌دارد و ملايان قرآن را از اينسر تا آنسر مي‌خوانند و كمترين پروايي نمي‌نمايند. اين از چه روست؟!.
شما مي‌گوييد : چرا مردم را به قرآن نمي‌خوانيد؟ من مي‌گويم : اگر بخوانم خواهند آمد؟!. آنهمه ملايان و ديگران كه هستند و همگيشان مي‌كوشند ، و آنهمه كتابها درباره‌ی اسلام و قرآن نوشته‌اند و مي‌نويسند آيا كارگر مي‌افتد و كساني از مسيحيان يا از ديگران به قرآن مي‌گرايند؟!. من گرفتم كه گراييدند و آمدند ، آيا بهتر از خود قرآنيان خواهند بود؟!. شما نخست شُوند بي‌پروايي مسلمانان را به قرآن و دستورهاي آن روشن گردانيد تا بدانيم چه بايد كرد.
اين را گفتم و خاموش ايستادم كه پاسخي شنوم و او چون ديد ناچار است پاسخي بدهد چنين گفت : «مردم عمل نمي‌كنند!».
گفتم باز پاسخ عاميانه دادي. آخر چرا عمل نمي‌كنند؟!. صد ميليون مسلمان با آن باوري كه درباره‌ی قرآن مي‌دارند و آن را كتاب آسماني خود مي‌پندارند ، چه شده كه دستورهايش را بكار نمي‌بندند؟!. آيا اين يك شُوندي نداشته است؟. من شُوند اين را از شما مي‌پرسم.
از آنسوي به چه چيز عمل كنند؟. مثلاً شمشيرها را كشيده نامسلمانان را بكشند؟!. به «اولوالأمري» كه نيست فرمانبري نمايند؟!.. اداره‌هاي ماليات و بانكها را بهم زده بگرفتن خمس و زكات پردازند؟!.. دانشهاي نوين را كه با گفته‌هاي قرآن سازشي نمي‌دارد بكنار گزارند؟!.. با ديگران كاري نداريم بگو ببينم خود تو دستورهاي قرآن را يكايك بكار مي‌بندي؟!.
1ـ با بيديناني كه بشما نزديكند بجنگ پردازيد. سوره‌ی یونس (9) آیه‌ی 123.
2 ـ سوره‌ی نساء (4) ، آیه‌ی 59. ـ و
3 ـ «و شاعران را گمراهان پیروی کنند.» سوره‌ی شعراء (26) ، آیه‌ی 224 ـ و
4 ـ «از تو درباره‌ی باده و گروبندی[=قمار] می‌پرسند ، بگو در آنها گناهی بزرگ است.» سوره‌ی بقره (2) ، آیه‌ی 219 ـ و]
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
9) لوكولوس ـ تکه‌ی 8
🔸 از همين جهت بود كه مثرادات در آمدن بنزد تيكران شتاب نمي‌كرد ، زيرا مي‌پنداشت لوكولوس چنانكه در جنگهاي پيشين كرده در اينجا هم احتياط بكار برده بجنگ دير آغاز خواهد كرد و بهمين اميدواري راه را با سستي مي‌پيمود. و چون نخستين بار بدسته‌هايي از ارمنيان برخورد كه سراسيمه و بيمناك راه مي‌پيمودند اندكي بشك افتاد ولي چون سپس دسته‌هاي ديگر را ديد كه بسياري از ايشان لخت يا زخمي بودند دانست كه جنگ رويداده و ارمنيان شكست يافته‌اند. اينبود كه بسراغ تيكران افتاده جستجوي او كرد و چون باو رسيد تيكران اين بار بسيار فروتن و سرافكنده بود. ولي مثرادات چيزي بروي او نياورده نخواست دل او را بيازارد بلكه بمهرباني پيش آمده باحترام وي از اسب پياده شد و از جهت آن شكست كه زيانش بر هر دوي ايشان بود دلداري داد و پاسبانان خاص خود را باو داد. بدينسان او را از ترس درآورده قرار دادند كه دوباره سپاه گرد آورده آماده‌ی جنگ باشند. از آنسوي در شهر تيكراناگرد يونانيان خود را از آسياييان جدا گرفته خواستند شهر را به لوكولوس بسپارند. لوكولوس هم از بيرون هجوم آورده شهر را بگشاد. خود او دست بگنجينه‌ی تيكران يازيده شهر را باختيار سپاهيان گزاشت كه تاراج نمايند كه گذشته از مالهاي بسيار هشت‌هزار تالنت پول سكه شده بدست آوردند. خود او هم به هر يك تن سپاهي گذشته از بهره‌اي كه از تاراج مي‌يافت هشتصد درهم پول بخشيد و چون دانست كه بازيگران بسياري در آن شهر گرد آمده‌اند كه تيكران بدانجا خوانده بوده تا در تياتر تازه‌ی ساخته او بازي كنند آنان را گرد آورده فرمان داد براي جشن فيروزي بازيها برپا نمايند و نمايشها بدهند. يونانيان را كه در آنجا بودند خرج راه داده بشهرهاي خود راه انداخت. ديگران را نيز هر تيره را بشهر خود گردانيد كه بدينسان يك شهري ويران ولي شهرهاي بسياري آباد گرديد و اينان لوكولوس را آباد كننده‌ی آن شهرهاي خود دانسته هميشه نام او را بنيكي مي‌بردند. راستي هم لوكولوس در سايه‌ی پاكدلي و مهرباني و دادگري خود شايسته نيكنامي بود و بزرگي او از اين نيكيهايش بيشتر پيداست تا از فيروزيهاي جنگي. زيرا آن فيروزيها بيشتر بدستياري سپاهيان يا بعبارت بهتر بدستياري بخت بود. كوتاهسخن : او مردم آسيا را نه تنها با زور بلكه با مهرباني و نيكي نيز رام خود مي‌گردانيد ، چنانكه پادشاهان عرب با پاي خود نزد وي آمده داراييهاي خود را پيشكش ساختند. همچنين مردم سوفيني1 بدلخواه خود آمده فرمانبرداري نمودند. با گوردينيان رفتاري نمود كه همگي مي‌خواستند خانه‌هاي خود را گزارده با زنان و فرزندان دنبال او را گيرند. شرح داستان ايشان آنكه زاربنيوس پادشاه گوردينيان كه نام او را برديم چون از ستمگري تيكران در ستوه بوده نهاني با آپيوس رابطه يافته و بميانجيگري او با لوكولوس پيمان همدستي مي‌بندد و اين راز او آشكار گرديده پيش از آنكه روميان به ارمنستان برسند با همه‌ی زنان و فرزندان خود كشته مي‌شود. لوكولوس اينزمان او را فراموش نكرده چون به گوردينيان رسيد بياد زاربنيوس سوگواري برپا كرد و روي گور او را با رختهاي شاهانه و زرينه‌ابزار كه از تاراج تيكران بدست آورده بود پوشانيد و آتش را با دست خود برافروخته و بهمدستي خويشان و كسان آن مرده بويهاي خوش بر آن ريخت و او را همدست خود و هم‌پيمان روميان شمرده دستور داد بناي پرارجي بنام يادگار از او برپا نمايند. در آنجا هم از گنجينه‌ی‌زاربنيوس زر و سيم بسياري بدست آمد. نيز مقدار گزافي گندم كه كمتر از سه مليون پيمانه نبود بدست آمد كه بدينسان هم آذوقه براي سپاهيان پيدا شده و هم او نيازمند نشد خرج لشكركشي را از گنجينه‌ی جمهوري بخواهد.
1ـ Sophenia بخشي از ارمنستان است. ولي اين نام امروز از ميان رفته است.
9) لوكولوس ـ تکه‌ی 8
🔸 از همين جهت بود كه مثرادات در آمدن بنزد تيكران شتاب نمي‌كرد ، زيرا مي‌پنداشت لوكولوس چنانكه در جنگهاي پيشين كرده در اينجا هم احتياط بكار برده بجنگ دير آغاز خواهد كرد و بهمين اميدواري راه را با سستي مي‌پيمود. و چون نخستين بار بدسته‌هايي از ارمنيان برخورد كه سراسيمه و بيمناك راه مي‌پيمودند اندكي بشك افتاد ولي چون سپس دسته‌هاي ديگر را ديد كه بسياري از ايشان لخت يا زخمي بودند دانست كه جنگ رويداده و ارمنيان شكست يافته‌اند. اينبود كه بسراغ تيكران افتاده جستجوي او كرد و چون باو رسيد تيكران اين بار بسيار فروتن و سرافكنده بود. ولي مثرادات چيزي بروي او نياورده نخواست دل او را بيازارد بلكه بمهرباني پيش آمده باحترام وي از اسب پياده شد و از جهت آن شكست كه زيانش بر هر دوي ايشان بود دلداري داد و پاسبانان خاص خود را باو داد. بدينسان او را از ترس درآورده قرار دادند كه دوباره سپاه گرد آورده آماده‌ی جنگ باشند. از آنسوي در شهر تيكراناگرد يونانيان خود را از آسياييان جدا گرفته خواستند شهر را به لوكولوس بسپارند. لوكولوس هم از بيرون هجوم آورده شهر را بگشاد. خود او دست بگنجينه‌ی تيكران يازيده شهر را باختيار سپاهيان گزاشت كه تاراج نمايند كه گذشته از مالهاي بسيار هشت‌هزار تالنت پول سكه شده بدست آوردند. خود او هم به هر يك تن سپاهي گذشته از بهره‌اي كه از تاراج مي‌يافت هشتصد درهم پول بخشيد و چون دانست كه بازيگران بسياري در آن شهر گرد آمده‌اند كه تيكران بدانجا خوانده بوده تا در تياتر تازه‌ی ساخته او بازي كنند آنان را گرد آورده فرمان داد براي جشن فيروزي بازيها برپا نمايند و نمايشها بدهند. يونانيان را كه در آنجا بودند خرج راه داده بشهرهاي خود راه انداخت. ديگران را نيز هر تيره را بشهر خود گردانيد كه بدينسان يك شهري ويران ولي شهرهاي بسياري آباد گرديد و اينان لوكولوس را آباد كننده‌ی آن شهرهاي خود دانسته هميشه نام او را بنيكي مي‌بردند. راستي هم لوكولوس در سايه‌ی پاكدلي و مهرباني و دادگري خود شايسته نيكنامي بود و بزرگي او از اين نيكيهايش بيشتر پيداست تا از فيروزيهاي جنگي. زيرا آن فيروزيها بيشتر بدستياري سپاهيان يا بعبارت بهتر بدستياري بخت بود. كوتاهسخن : او مردم آسيا را نه تنها با زور بلكه با مهرباني و نيكي نيز رام خود مي‌گردانيد ، چنانكه پادشاهان عرب با پاي خود نزد وي آمده داراييهاي خود را پيشكش ساختند. همچنين مردم سوفيني1 بدلخواه خود آمده فرمانبرداري نمودند. با گوردينيان رفتاري نمود كه همگي مي‌خواستند خانه‌هاي خود را گزارده با زنان و فرزندان دنبال او را گيرند. شرح داستان ايشان آنكه زاربنيوس پادشاه گوردينيان كه نام او را برديم چون از ستمگري تيكران در ستوه بوده نهاني با آپيوس رابطه يافته و بميانجيگري او با لوكولوس پيمان همدستي مي‌بندد و اين راز او آشكار گرديده پيش از آنكه روميان به ارمنستان برسند با همه‌ی زنان و فرزندان خود كشته مي‌شود. لوكولوس اينزمان او را فراموش نكرده چون به گوردينيان رسيد بياد زاربنيوس سوگواري برپا كرد و روي گور او را با رختهاي شاهانه و زرينه‌ابزار كه از تاراج تيكران بدست آورده بود پوشانيد و آتش را با دست خود برافروخته و بهمدستي خويشان و كسان آن مرده بويهاي خوش بر آن ريخت و او را همدست خود و هم‌پيمان روميان شمرده دستور داد بناي پرارجي بنام يادگار از او برپا نمايند. در آنجا هم از گنجينه‌ی‌زاربنيوس زر و سيم بسياري بدست آمد. نيز مقدار گزافي گندم كه كمتر از سه مليون پيمانه نبود بدست آمد كه بدينسان هم آذوقه براي سپاهيان پيدا شده و هم او نيازمند نشد خرج لشكركشي را از گنجينه‌ی جمهوري بخواهد.
1ـ Sophenia بخشي از ارمنستان است. ولي اين نام امروز از ميان رفته است.