Forwarded from تاریخ مشروطه ایران
باقرخان سالار
پس از ستارخان دوم‌قهرمان در تبریز باقرخان سالار بود. اینمرد در میان مجاهدان خیابان آبرو پیدا کرده و سردسته‌ی آنان بود. و چون جنگهای تبریز آغاز گردید این یکی از پیشروان جانفشان و خود همپای ستارخان بود. و چون کوی خیابان در سر راه تهرانست و یک رشته از هجومها از آن راه میشد ده ماه کمابیش اینمرد آن بخش شهر را نگه میداشت.
درباره‌ی ستارخان و باقرخان بهترین ستایش آن لقبهاییست که از سوی توده داده شده : «سردار ملی» و «سالار ملی». اینها از راستترین و شایاترین لقبهاست. اینها مایه‌ی سرفرازی آن دو مرد و بازماندگانشان میباشد.
باقرخان سالار گذشته از خودش مردان دلیر و کاردانی در پیرامون خود داشت که مایه‌ی پیشرفت کار او میشدند. در اینجا از آنان نامهای میرهاشمخان ، حسن‌دلی ، نایب تقی ، و حاجی حسینخان مارالایی را می‌بریم.
باقرخان پس از پایان جنگهای تبریز همراه ستارخان به تهران آمد و در اییجا بود تا در پیشامد کوچ (در اثنای جنگ جهانگیر) او نیز کوچید و جای افسوس است که در یکی از دیههای کردستان شبانه با دست کردان کشته گردید.
پس از ستارخان دوم‌قهرمان در تبریز باقرخان سالار بود. اینمرد در میان مجاهدان خیابان آبرو پیدا کرده و سردسته‌ی آنان بود. و چون جنگهای تبریز آغاز گردید این یکی از پیشروان جانفشان و خود همپای ستارخان بود. و چون کوی خیابان در سر راه تهرانست و یک رشته از هجومها از آن راه میشد ده ماه کمابیش اینمرد آن بخش شهر را نگه میداشت.
درباره‌ی ستارخان و باقرخان بهترین ستایش آن لقبهاییست که از سوی توده داده شده : «سردار ملی» و «سالار ملی». اینها از راستترین و شایاترین لقبهاست. اینها مایه‌ی سرفرازی آن دو مرد و بازماندگانشان میباشد.
باقرخان سالار گذشته از خودش مردان دلیر و کاردانی در پیرامون خود داشت که مایه‌ی پیشرفت کار او میشدند. در اینجا از آنان نامهای میرهاشمخان ، حسن‌دلی ، نایب تقی ، و حاجی حسینخان مارالایی را می‌بریم.
باقرخان پس از پایان جنگهای تبریز همراه ستارخان به تهران آمد و در اییجا بود تا در پیشامد کوچ (در اثنای جنگ جهانگیر) او نیز کوچید و جای افسوس است که در یکی از دیههای کردستان شبانه با دست کردان کشته گردید.
Forwarded from تاریخ مشروطه ایران
ستارخان
«جنبش مشروطه در ايران آزمايشي بود و نيك نشان داد كه اگر ميداني باز شود و توده‌ي انبوه پا بميان كار گزارد از آنان مردان شاينده‌ي بسيار پديد تواند آمد. در آن جنبش درمیان جنگجویان مردانی پیدا شدند که آبروی تاریخ این کشورند و اگر رویهمرفته را بگیریم ستارخان از همه‌ی آنها والاتر بود.
این مرد بزرگ شده‌ی کوه و بیابان بود و هرچه داشت از خودش داشت و دیده شد که چه شایندگی نشان داد.»
«جنبش مشروطه در ايران آزمايشي بود و نيك نشان داد كه اگر ميداني باز شود و توده‌ي انبوه پا بميان كار گزارد از آنان مردان شاينده‌ي بسيار پديد تواند آمد. در آن جنبش درمیان جنگجویان مردانی پیدا شدند که آبروی تاریخ این کشورند و اگر رویهمرفته را بگیریم ستارخان از همه‌ی آنها والاتر بود.
این مرد بزرگ شده‌ی کوه و بیابان بود و هرچه داشت از خودش داشت و دیده شد که چه شایندگی نشان داد.»
✴️ مشروطه یا دمکراسی؟؟!
(تکه‌ی دوم)
🔶 امروز چه بايد كرد؟..
چون در ايران ، در اين روزهاي آخر تكاني پيش آمده و تغييراتي روي داده هر كسي مي‌فهمد كه يك كاري بايد كرد. ولي يك راهي در پيش نيست و دو تن كه بهم مي‌رسند از هم مي‌پرسند : «امروز چه بايد كرد؟..». ما مي‌خواهيم باين پرسش پاسخ دهيم و اينست مي‌گوييم : «امروز آنچه كه كشور نيازمند است بايد كرد».
خواهند گفت : كشور به چه نيازمند است؟!. مي‌گوييم : امروز كشور ما بآن نيازمند است كه مشروطه[=دمکراسی] و قانون اساسي اجرا گردد. حكومت ملي بروي بنياد استواري گزارده شود. طبقات توده براي چنان حكومتي آماده گردند. مجلس از روي قانون انتخاب شود. وزیران مسئول مجلس باشند. همه‌ی مطالب در پارلمان بگفتگو آيد. دولت يك سياست آشكاري دنبال كند. با همسايگان از هر باره حسن تفاهم درميان باشد. اينهاست آنچه كشور نيازمند است و امروز بايد پيشروان و خردمندان دست بهم دهند و اين مقصود را اجرا كنند.
در ايران در سي و اند سال پيش جنبشي بنام مشروطه‌خواهي برخاست كه مردان غيرتمند و ارجداري در راه آن با جان و مال كوشيدند و يك دسته از جوانان و مردانِ دلير خونهاي خود را در راه آن ريختند. اين كوششها بسيار گرانبها بود و در نتيجه‌ی آن ايران از بند استبداد رها گرديد و در شمار كشورهاي مشروطه درآمد ، و داراي قانون اساسي و پارلمان گرديد ، و در توده تكاني پديد آمد. از گفتن بي‌نياز است كه خودِ اين ، فيروزي بزرگي براي كشور ما بود و آن را به يك راه پيشرفتي انداخت.
چيزي كه هست ، بعللي كه يكي از آنها آماده نبودن توده را بايد شمرد ، آن كوششها به نتيجه‌ی مقصود نرسيد و جنبش آزادي پس از چند سال مبدل بآشوب و دسته‌بندي گرديد و دولت بيكبار از نيرو افتاده رشته‌ی ايمني از هم گسيخت ، و پس از چند سالِ ديگر اين آشوب مبدل بديكتاتوري و استبداد شد.
كنون كه پس از بيست سال [1] فرصتي پيدا شده بايد دنباله‌ی آن كوششهاي جانبازانه را گرفت و آن كار ناانجام مانده را به انجام رسانيد :
🔸 نخست بايد مشروطه و قانون اساسي و حكومت ملي را محترم شمرد و ارجي را كه دارند بآنها گزاشت ، و اين نكته را گوشزد همگي گردانيد و همگي را بمحترم شمردن اينها برانگيخت. چون قانون و مجلس بيست سال در اين كشور بازيچه بوده ناگزير احترام خود را از دست داده و در ديده‌ها خوار گرديده. بايد اين خواري را از ميان برداشت.
بايد گفت : آنچه در آن بيست سال در ايران رو داده نه مشروطه يا قانون ، بلكه استبداد و ديكتاتوري بوده ، و بايد كارهاي آن زمان ، همه را از قانون بيرون شمرد و اثر قانوني بآنها نداد.
بايد گفت : در آن بيست سال قانون و مشروطه در كنار مانده بوده و كنون از سر نو بكار افتاده و اجرا خواهد گرديد.
🔸دوم ، بايد قانون براستي اجرا گردد و مجلس از روي انتخابات برپا شود و هر گامي كه بضد مشروطه و قانون اساسي برداشته شده بازگردد.
🔸سوم ، بايد يك دسته‌ی شايسته‌ی بزرگي پديد آيد و در همه جاي كشور ريشه دوانَد و نيرومند باشد كه در اين هنگامِ جوشش احساسات ، مركزيتي بانديشه‌ها دهد و با همدستي پيشروان و خردمندان بنگهداري مشروطه و قانون اساسي و حكومت ملي كوشد و ديگر باره راه به آشوب و ديكتاتوري ندهد.
🔸چهارم ، بايد توده براي حكومت مشروطه آماده گردد. دوباره مي‌گويم :
🔸مانع بزرگي در راه مشروطه آماده نبودن توده است و بايد كوشيد اين مانع را براي هميشه از جلو برداشت.
[1] : خواست بیست سالیست که از کودتای سوم اسفند 1299 آغاز شد و شانزده سال آن پادشاهی رضاشاه بوده.
(تکه‌ی دوم)
🔶 امروز چه بايد كرد؟..
چون در ايران ، در اين روزهاي آخر تكاني پيش آمده و تغييراتي روي داده هر كسي مي‌فهمد كه يك كاري بايد كرد. ولي يك راهي در پيش نيست و دو تن كه بهم مي‌رسند از هم مي‌پرسند : «امروز چه بايد كرد؟..». ما مي‌خواهيم باين پرسش پاسخ دهيم و اينست مي‌گوييم : «امروز آنچه كه كشور نيازمند است بايد كرد».
خواهند گفت : كشور به چه نيازمند است؟!. مي‌گوييم : امروز كشور ما بآن نيازمند است كه مشروطه[=دمکراسی] و قانون اساسي اجرا گردد. حكومت ملي بروي بنياد استواري گزارده شود. طبقات توده براي چنان حكومتي آماده گردند. مجلس از روي قانون انتخاب شود. وزیران مسئول مجلس باشند. همه‌ی مطالب در پارلمان بگفتگو آيد. دولت يك سياست آشكاري دنبال كند. با همسايگان از هر باره حسن تفاهم درميان باشد. اينهاست آنچه كشور نيازمند است و امروز بايد پيشروان و خردمندان دست بهم دهند و اين مقصود را اجرا كنند.
در ايران در سي و اند سال پيش جنبشي بنام مشروطه‌خواهي برخاست كه مردان غيرتمند و ارجداري در راه آن با جان و مال كوشيدند و يك دسته از جوانان و مردانِ دلير خونهاي خود را در راه آن ريختند. اين كوششها بسيار گرانبها بود و در نتيجه‌ی آن ايران از بند استبداد رها گرديد و در شمار كشورهاي مشروطه درآمد ، و داراي قانون اساسي و پارلمان گرديد ، و در توده تكاني پديد آمد. از گفتن بي‌نياز است كه خودِ اين ، فيروزي بزرگي براي كشور ما بود و آن را به يك راه پيشرفتي انداخت.
چيزي كه هست ، بعللي كه يكي از آنها آماده نبودن توده را بايد شمرد ، آن كوششها به نتيجه‌ی مقصود نرسيد و جنبش آزادي پس از چند سال مبدل بآشوب و دسته‌بندي گرديد و دولت بيكبار از نيرو افتاده رشته‌ی ايمني از هم گسيخت ، و پس از چند سالِ ديگر اين آشوب مبدل بديكتاتوري و استبداد شد.
كنون كه پس از بيست سال [1] فرصتي پيدا شده بايد دنباله‌ی آن كوششهاي جانبازانه را گرفت و آن كار ناانجام مانده را به انجام رسانيد :
🔸 نخست بايد مشروطه و قانون اساسي و حكومت ملي را محترم شمرد و ارجي را كه دارند بآنها گزاشت ، و اين نكته را گوشزد همگي گردانيد و همگي را بمحترم شمردن اينها برانگيخت. چون قانون و مجلس بيست سال در اين كشور بازيچه بوده ناگزير احترام خود را از دست داده و در ديده‌ها خوار گرديده. بايد اين خواري را از ميان برداشت.
بايد گفت : آنچه در آن بيست سال در ايران رو داده نه مشروطه يا قانون ، بلكه استبداد و ديكتاتوري بوده ، و بايد كارهاي آن زمان ، همه را از قانون بيرون شمرد و اثر قانوني بآنها نداد.
بايد گفت : در آن بيست سال قانون و مشروطه در كنار مانده بوده و كنون از سر نو بكار افتاده و اجرا خواهد گرديد.
🔸دوم ، بايد قانون براستي اجرا گردد و مجلس از روي انتخابات برپا شود و هر گامي كه بضد مشروطه و قانون اساسي برداشته شده بازگردد.
🔸سوم ، بايد يك دسته‌ی شايسته‌ی بزرگي پديد آيد و در همه جاي كشور ريشه دوانَد و نيرومند باشد كه در اين هنگامِ جوشش احساسات ، مركزيتي بانديشه‌ها دهد و با همدستي پيشروان و خردمندان بنگهداري مشروطه و قانون اساسي و حكومت ملي كوشد و ديگر باره راه به آشوب و ديكتاتوري ندهد.
🔸چهارم ، بايد توده براي حكومت مشروطه آماده گردد. دوباره مي‌گويم :
🔸مانع بزرگي در راه مشروطه آماده نبودن توده است و بايد كوشيد اين مانع را براي هميشه از جلو برداشت.
[1] : خواست بیست سالیست که از کودتای سوم اسفند 1299 آغاز شد و شانزده سال آن پادشاهی رضاشاه بوده.
🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار پنجم : اسلام و پاكديني - تکه‌ی چهارم
كوتاه‌سخن : مي‌بايست سالها در اين راه بكوشيم تا دين را دوباره برپا گردانيم و اين كوششيست كه هنوز در آن مي‌باشيم.
اينست تاريخچه‌ی كارهاي ما. چنانكه گفتيم ما دنباله‌ی اسلام را گرفته‌ايم و همان خواستهاي آن را پيش مي‌بريم. اين جداييها كه پديدار است در رويه‌ی كار (يا بهتر گويم در راه دين) است. در بنياد هيچ جدايي نيست و نبايستي باشد. دوباره مي‌گويم : ما با اسلام همان رفتار را كرده‌ايم كه اسلام با «حَنَفيت» (يا تَحَنُّف) داشته است ، كساني كه از مسلمانان با ما دشمني مي‌نمايند آنانند كه از خود اسلام بيكبار دورند و در گمراهيهاي خود چندان فرورفته‌اند كه از آميغهاي اسلامي بيكبار بي‌بهره مي‌باشند ، و يا آنكه از اين زمينه و اين سخنان ناآگاهند و خواستي را كه از دين درميانست نمي‌شناسند.
اينان نمي‌دانند كه دين خود خواستي نيست بلكه براي رستگاري جهانيانست. اينست ديني كه نتوانست مردمان را برستگاري رساند و از گمراهيها بازدارد از ميان رفته بشمار است و ديگر آن را ارجي نيست. از آنسوي راه ديگري كه براي رستگاري باز مي‌شود همان ارج را خواهد داشت و جاي گله و دشمني نخواهد بود.
در روزهايي كه ما سخن از اسلام و آميغهاي آن مي‌رانديم و گوهر آن دين را بازمي‌نموديم و ديده‌ها را بسوي آن مي‌كشانيديم پنداشته مي‌شد كه كوششهاي ما جز در زمينه‌ی زنده گردانيدن اسلام نخست (با همان راهي كه مي‌داشته) نخواهد بود. اين گماني بود كه گذشته از بيگانگان خود ياران ما مي‌داشتند زيرا تا آن روز اين داستان كه «هر ديني يك بنيادي دارد و يك راهي» روشن نمي‌بود و از اينكه «زندگاني در پيشرفتست و دين بايد پرواي آن پيشرفت كند» آگاهي كمي درميان مي‌بود. ما هميشه مي‌نوشتيم : «دين نه چيزيست كه كهن و نو گردد. همان دين كهنست و بايد راه را از سر گرفت» ولي معناي اين سخن در آن روز دانسته نمي‌بود تا امروز پس از سالها دانسته گرديده و كاري كه مي‌بايست شود بانجام رسيده است.
بسيار شگفتست كه مسلمانان ـ يا بهتر گويم : شيعيان و صوفيان و علي‌اللهيان و شيخيان و كريمخانيان و آقاخانيان ـ بنام هواداري از اسلام با ما دشمني مي‌نمايند و از اينكه ما بكوششهاي خود نام «پاكديني» گزارده‌ايم و يا برخي چيزها را ديگر گردانيده‌ايم بهايهوي مي‌پردازند. بسيار شگفتست كه خود آنان كه بنياد دين را بيكباره بهم زده و همه‌ی خواستهاي دين را از ميان برده‌اند در كار خود جاي ايراد نمي‌بينند ، بما كه بنياد دين را زنده گردانيده و استوارترين پايه‌ها را براي آن گزارده‌ايم خرده مي‌گيرند. آري بسيار شگفتست كه گروهي كه باسلام بدترين دشمني را كرده و چند رشته گمراهيهاي بسيار پست را جانشين آن دين گردانيده‌اند خود را بآن دين مي‌بندند و با ما از راه زباندرازي مي‌آيند.
در اينجا سخن پايان مي‌يابد و بار ديگر مي‌نويسم : پاكديني جانشين اسلام است ، دنباله‌ی آنست. در گوهر و بنياد جدايي درميانه نمي‌باشد. جدايي در راه و برخي پايه‌گزاريهاست ، و اين بايستي باشد خواست خدا چنين مي‌بوده ، آيين او اين مي‌باشد.
🔸 گفتار پنجم : اسلام و پاكديني - تکه‌ی چهارم
كوتاه‌سخن : مي‌بايست سالها در اين راه بكوشيم تا دين را دوباره برپا گردانيم و اين كوششيست كه هنوز در آن مي‌باشيم.
اينست تاريخچه‌ی كارهاي ما. چنانكه گفتيم ما دنباله‌ی اسلام را گرفته‌ايم و همان خواستهاي آن را پيش مي‌بريم. اين جداييها كه پديدار است در رويه‌ی كار (يا بهتر گويم در راه دين) است. در بنياد هيچ جدايي نيست و نبايستي باشد. دوباره مي‌گويم : ما با اسلام همان رفتار را كرده‌ايم كه اسلام با «حَنَفيت» (يا تَحَنُّف) داشته است ، كساني كه از مسلمانان با ما دشمني مي‌نمايند آنانند كه از خود اسلام بيكبار دورند و در گمراهيهاي خود چندان فرورفته‌اند كه از آميغهاي اسلامي بيكبار بي‌بهره مي‌باشند ، و يا آنكه از اين زمينه و اين سخنان ناآگاهند و خواستي را كه از دين درميانست نمي‌شناسند.
اينان نمي‌دانند كه دين خود خواستي نيست بلكه براي رستگاري جهانيانست. اينست ديني كه نتوانست مردمان را برستگاري رساند و از گمراهيها بازدارد از ميان رفته بشمار است و ديگر آن را ارجي نيست. از آنسوي راه ديگري كه براي رستگاري باز مي‌شود همان ارج را خواهد داشت و جاي گله و دشمني نخواهد بود.
در روزهايي كه ما سخن از اسلام و آميغهاي آن مي‌رانديم و گوهر آن دين را بازمي‌نموديم و ديده‌ها را بسوي آن مي‌كشانيديم پنداشته مي‌شد كه كوششهاي ما جز در زمينه‌ی زنده گردانيدن اسلام نخست (با همان راهي كه مي‌داشته) نخواهد بود. اين گماني بود كه گذشته از بيگانگان خود ياران ما مي‌داشتند زيرا تا آن روز اين داستان كه «هر ديني يك بنيادي دارد و يك راهي» روشن نمي‌بود و از اينكه «زندگاني در پيشرفتست و دين بايد پرواي آن پيشرفت كند» آگاهي كمي درميان مي‌بود. ما هميشه مي‌نوشتيم : «دين نه چيزيست كه كهن و نو گردد. همان دين كهنست و بايد راه را از سر گرفت» ولي معناي اين سخن در آن روز دانسته نمي‌بود تا امروز پس از سالها دانسته گرديده و كاري كه مي‌بايست شود بانجام رسيده است.
بسيار شگفتست كه مسلمانان ـ يا بهتر گويم : شيعيان و صوفيان و علي‌اللهيان و شيخيان و كريمخانيان و آقاخانيان ـ بنام هواداري از اسلام با ما دشمني مي‌نمايند و از اينكه ما بكوششهاي خود نام «پاكديني» گزارده‌ايم و يا برخي چيزها را ديگر گردانيده‌ايم بهايهوي مي‌پردازند. بسيار شگفتست كه خود آنان كه بنياد دين را بيكباره بهم زده و همه‌ی خواستهاي دين را از ميان برده‌اند در كار خود جاي ايراد نمي‌بينند ، بما كه بنياد دين را زنده گردانيده و استوارترين پايه‌ها را براي آن گزارده‌ايم خرده مي‌گيرند. آري بسيار شگفتست كه گروهي كه باسلام بدترين دشمني را كرده و چند رشته گمراهيهاي بسيار پست را جانشين آن دين گردانيده‌اند خود را بآن دين مي‌بندند و با ما از راه زباندرازي مي‌آيند.
در اينجا سخن پايان مي‌يابد و بار ديگر مي‌نويسم : پاكديني جانشين اسلام است ، دنباله‌ی آنست. در گوهر و بنياد جدايي درميانه نمي‌باشد. جدايي در راه و برخي پايه‌گزاريهاست ، و اين بايستي باشد خواست خدا چنين مي‌بوده ، آيين او اين مي‌باشد.