پاکدینی ـ احمد کسروی

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
10) پومپيوس‌ ـ تکه‌ی 14

🔸 در مدت اين تبديلها بيبولوس در گوشه‌اي روز مي‌گزاشت و با آنكه كونسول شمرده مي‌شد هشت ماه سپري گرديد كه او هرگز خود را بمردم نشان نداد ولي از آنسوي فرياد نامه‌هاي پر از تهمت و شكايت درباره‌ی هر دوي ايشان ببيرون فرستاد. اما كاتو اينزمان پيغمبري گرديده همچون كسي كه دست بگنجينه‌ی غيب داشته باشد در سناتوس كاري جز اين نداشت كه هر آنچه بر سر جمهوري و بر سر خود پومپيوس خواهد آمد پيشينگويي نمايد. اما لوكولوس پيري را بهانه كرده بعنوان اينكه سال وي بيشتر از آنست كه پرداختن بكارهاي كشوري شايسته‌اش باشد به تن‌آسايي و خوشگزاري مي‌پرداخت و اينبود كه پومپيوس فرصت بدست آورده درباره‌ی او چنين می‌گفت : «براي يك مرد پير كامگزاري ناشايسته‌تر از پرداختن بكارهاي كشوريست.» ولي خود اين سخن دامن خود او را نيز مي‌گرفت. زيرا چندي پس از اين نگذشت كه خودش نيز دل به زن جوان خويش داده و با او بكامگزاري مي‌پرداخت كه همه‌ی روز و شب را با او در باغها و بيرون شهر بخوشي گزارده هرگز پرواي آن نداشت كه در فوروم چه كارهايي كرده مي‌شود و كار بآنجا رسيد كه كلاديوس كه اينزمان تريبون مردم شده بود زبان بنكوهش او باز كرد و گستاخترين و رسواترين زشتي را درباره‌ی او روا مي‌داشت. زيرا او چون کيسرو را از شهر بيرون راند و كاتو را نيز بدستاويز يك كار جنگي تا قبرس دور ساخت قيصر نيز اين هنگام به گال مسافرت كرده بود و از آنسوي كلاديوس مي‌ديد كه مردم او را بچشم پيشوايي مي‌بينند كه همه چيز را با رضايت آنان انجام مي‌دهد از اين جهت مي‌كوشيد كه پاره‌ای از تصميمهايي را كه بنام پومپيوس گرفته شده لغو سازد. تيكران را كه اسير آورده شده بود از زندان بيرون آورده همراه خود اينسو و آنسو گردانيد و بر خود را بیشتری از دوستان پومپيوس گزند مي‌رسانيد و بدينسان مي‌خواست پيروزي خود را بيشتر گرداند. روزي بهنگامي كه پومپيوس بشنيدن دعوايي پرداخته بود كلوديوس با يك دسته از مردم بي‌سر و پا و بدكردار فرارسيده خود او بر بلندي ايستاد و روي بمردم كرده يك رشته پرسشهايي آغاز كرد : كيست سردار بدكردار؟ كيست آن كسي كه در راه كس ديگري كوشش مي‌كند؟ كيست آن كسي كه سر خود را با يك انگشت مي‌خارد؟... او اين پرسشها را مي‌كرد و بدامن خود تكان مي‌داد و آن مردم صدا بصدا انداخته موافق حركتهاي او به هر پرسشي پاسخ مي‌گفتند : پومپيوس!
اين براي پومپيوس پرده‌دري كوچكي نبود. بويژه كه او تا اينزمان نام خود را ببدي نشنيده و با يك چنين پيشامدي روبرو نشده بود و دلتنگي او بي‌اندازه گرديد هنگامي كه شنيد كه سناتوس از اين پيشامد خرسند است و آن را كيفر خيانت او بر كيسرو مي‌داند. ولي كار در اينجا هم نايستاده تا زخم زدن و حمله كردن كشيد. زيرا يكي از بندگان كلوديوس در فوروم ديده شد كه با شمشيري در دست از ميان مردم خود را بزمين مي‌كشد و آهنگ پومپيوس كرده و پومپيوس همين را عنوان ساخت و چون از پرده‌دري و بدزباني كلاديوس سخت بيمناك بود تا او سمت تريبوني داشت بيرون نيامد و در خانه‌ی خود نشسته با دوستانش در اين باره شورها داشتند كه از چه راهي خشم سناتوس و بزرگان را فرونشاند. پيشنهادهايي كه مي‌كردند يكي اين بود كه گوللیو پيشنهاد كرد يوليا را طلاق دهد و از دوستي قيصر دست برداشته بسوي سناتوس بگرايد. ولي پومپيوس باين پيشنهاد پروا نكرد. ديگري راهنمايي نمود کيسرو را از دور راندگي بازگرداند چه او هميشه دوست نزديك كلاديوس بوده و نزد سناتوس ارجمندي دارد. اين را بآساني پذيرفت. اينبود برادر کيسرو را همراه يك دسته‌ی انبوهي از هواداران به فوروم آورد كه در آنجا بازگشت برادر خود را خواستار شود و چون اين كار كرده شد پيكار سختي برخاست كه چند تني زخمي شده و چند تني كشته گرديدند و سرانجام فيروزي بهره‌ی او گرديده كلاديوس زبون گرديد. کيسرو همينكه بشهر بازگشت كوششها بكار مي‌برد كه ميانه‌ی پومپيوس با سناتوس آشتي دهد و در نتيجه‌ی نطقهايي كه بهواداري از پومپيوس كرد بقانون گندم آوردن به روم پيشرفت داد و خود در سايه‌ی اين قانون دوباره پومپيوس را فرمانرواي سراسر خاك و آب روم گردانيد. زيرا بدستور اين قانون همه‌ی بندرها و بازارها و انبارها و بعبارت كوتاهتر همه‌ی اختيار برزگران و بازرگانان بدست او سپرده مي‌شد. اينبود كلاديوس دوباره فرصت بدست آورده چنين تهمت مي‌زد : نه اينكه قانون را از جهت نايابي گندم مي‌گزارند بلكه گندم را ناياب گردانيده‌اند تا چنين قانوني را بگزارند و بيش از اين نمي‌خواهند كه زور خود را بيشتر سازند و پومپيوس را دوباره فرمانرواي روم گردانند.

491 views18:30