✴️ خرافات است یا گمراهی ویرانگر؟!
(تکه‌ی 3 از 4)
گفتاری از نویساد
برای آنکه نشان دهیم آن خرافات با اینگونه باورهای کیشی در یک پایه نیست مثال دیگری بیاوریم : آیا هیچ سراغ دارید آن توده‌ای که برآورده شدن آرزوشان را با انداختن سکه در حوض می‌جویند چون دچار بیماری شدند بجای آنکه به پزشک روند دسته دسته بنشینند و به آرزوی رهیدن از بیماری سکه در آب اندازند؟!.. آیا چنین گمانی توان برد؟!.. باید بیگمان بود که پزشک را کنار گزارده به سکه در آب انداختن نخواهند برخاست. ولی چه خواهید گفت هنگامی که می‌بینید شیعیان ایران دسته دسته به بارگاه امام رضا یا بارگاه دیگر امامان و امامزادگان و گور خمینی و چاه جمکران میروند و در آن میان ، آنها که تندرستند «حاجت» و آنان که بیمارند ، بجای پزشک رفتن ، درمان را از مردگان طلب میکنند؟!.
مثال دیگر : یکی از باورهای کیشی که درمیان شیعیان رواج دارد اینست که «این دنیا فانیست» ، «الدنیا سِجن المؤمن و جنة الکافر» (جهان زندان دیندار و بهشت کافرانست). صوفیان نیز این جهان را جیفه (مردار) خوانده و همیشه از آن بیزاری نموده و می‌گویند : «ما ترک این جهان میکنیم».
اینها همه برای نشان دادن والاتری آنجهان و خوشیهایش گفته شده و این بنیاد غلطی برای رفتارشان در اینجهان گردیده. صوفی که اینجهان را مردار خوانَد ، چه شگفت که در سراسر این زندگانی جز درپی یک لقمه نان و یک خرقه نباشد؟! شیعی که به این جهان پروا نمیکند از آنروست که پیاپی بگوشش خوانده‌اند که در اینجهان ستم روز افزون خواهد بود تا امام ناپیدا پیدا گردد و جهان را به دادگری رساند. از اینجا ، اینجهان بی‌ارزش و «گذرا» و همه‌ی ارزش ازآنِ آنجهانست. پس چه شگفت که همه‌ی عمر را به عبادت و زیارت و لب جنبانیدن و تسبیح گردانیدن و استخاره کردن بگذراند؟! چه شگفت که ملا سالها تنها درسِ همینها را خواند و مغزش را از باور به این بیهوده‌کاریها آکند ، چندان که نتواند یک عدد را میان 1000 و 1500 بگوید؟! (لابد کلیپش را دیده‌اید).
مردمی که باور دارند ستم در این جهان پیاپی می‌افزاید تا زمینه برای پیدایش امام ناپیدا فراهم آید و تا او نیاید جهان از ستم نخواهد رست ، چه جای غیرت و مردانگی از ایشان چشم داشتن است که دست ستمگران از زندگی خود کوتاه گردانند؟!
پیداست مردمی که به اینجهان پروایی ندارند ، به نگاهداری و آبادیش نیز نخواهند کوشید. پیداست برای چنین مردمی پیشرفت در دانش و صنعت کم‌بها یا بی‌بهاست. برای آنها رقابت با دیگر توده‌ها بی‌ارجست ، پس ماندگی از دیگران جای بیم نمی‌باشد. نمی‌گوییم چنین کوششهایی در ایران «هیچ» نمی‌شود ولی بیگمان باید بود که سست است.
باید دانست بیشتر این کیشها به پیروانشان چنین وامی‌نمایند که زندگی در اینجهان «گذرا» و «موقتی» است.
شاعران هم که چنین آموزاکهایی را مضمون بادآورده‌ای برای شعرسرایی یافته‌اند از آنها درنگذشته ، با سرودن شعرهایی این پندار را در اندیشه‌ی مردمِ بیچاره جایگزینتر گردانیده‌اند :
دنیا پلی است رهگذر مرد آخرت اهل تمیز خانه نسازند بر پلی
جهان بر آب نهاده است و آدمی بر باد غلام همت آنم كه دل بَرو ننهاد
هر كه را خیمه بصحرای قناعت زده‌اند گر جهان زلزله گیرد غم ویرانی نیست
شب هر توانگری بسرایی همی‌رود درویش هر كجا كه شب آید سرای اوست
از اینجا ایرانیان که به کیشها و شاعران زمان مغول ، هر دو پابسته‌اند ، این زندگی را «عاریتی» می‌پندارند که به هر حال خواهد گذشت ولی باید چشم به جهان دیگر داشت و برای رفتن به آنجا آماده گردید. همچون مستأجرانی که چون خانه ازآنِ ایشان نیست به اندازه‌ی دارنده‌ی خانه به آن نمی‌پردازند و پروای آبادی و ویرانیش را نمی‌کنند.
همینست زیان بدآموزی جبریگری یا بهانه‌ها‌ی تنبلی که باور دارد ما از خود اختیاری نداریم و روزی دست خداست و هرچه کوشیم آنچه بر پیشانی ما نوشته‌اند پیش خواهد آمد. بماند خراباتیگری یا فلسفه‌ی غیرتکشی که سپارش میکند تنها درپی خوشی این دم باید بود و اندیشه‌ی گذشته و آینده را نباید کرد. ما در اینجا هنوز از آنها سخن نرانده‌ایم.
چنین آموزاکهایی آن اندازه زور نداشته که همه‌ی مردمان را به جوکیگری و صوفیگری کشاند ولی این اندازه توانسته که ایشان را به زندگی اینجهان بی‌پروا کند. چندان زورمند نبوده تا همه‌ی مردم از پروا به خانه و خانواده‌ی خود بازایستند و درپی پول اندوزی نباشند. این نشدنی بوده ولی این اندازه جلوگیر بوده که می‌بینیم به کارهای بزرگ و پررنج نمی‌پردازند. به سرفرازی و خوشنامی که از نیکوکاری و آرزوی بزرگ بودن و کارهای پرسود کردن برمیخیزد ارج نمی‌گزارند. کافیست شناختگان (مشاهیر) ایران را بیاد آورید و بنگرید که چند تن از آنان شناختگیشان از راه بیباکی و جانفشانی یا از کارهای پررنج بزرگ بدست آمده.
(تکه‌ی 3 از 4)
گفتاری از نویساد
برای آنکه نشان دهیم آن خرافات با اینگونه باورهای کیشی در یک پایه نیست مثال دیگری بیاوریم : آیا هیچ سراغ دارید آن توده‌ای که برآورده شدن آرزوشان را با انداختن سکه در حوض می‌جویند چون دچار بیماری شدند بجای آنکه به پزشک روند دسته دسته بنشینند و به آرزوی رهیدن از بیماری سکه در آب اندازند؟!.. آیا چنین گمانی توان برد؟!.. باید بیگمان بود که پزشک را کنار گزارده به سکه در آب انداختن نخواهند برخاست. ولی چه خواهید گفت هنگامی که می‌بینید شیعیان ایران دسته دسته به بارگاه امام رضا یا بارگاه دیگر امامان و امامزادگان و گور خمینی و چاه جمکران میروند و در آن میان ، آنها که تندرستند «حاجت» و آنان که بیمارند ، بجای پزشک رفتن ، درمان را از مردگان طلب میکنند؟!.
مثال دیگر : یکی از باورهای کیشی که درمیان شیعیان رواج دارد اینست که «این دنیا فانیست» ، «الدنیا سِجن المؤمن و جنة الکافر» (جهان زندان دیندار و بهشت کافرانست). صوفیان نیز این جهان را جیفه (مردار) خوانده و همیشه از آن بیزاری نموده و می‌گویند : «ما ترک این جهان میکنیم».
اینها همه برای نشان دادن والاتری آنجهان و خوشیهایش گفته شده و این بنیاد غلطی برای رفتارشان در اینجهان گردیده. صوفی که اینجهان را مردار خوانَد ، چه شگفت که در سراسر این زندگانی جز درپی یک لقمه نان و یک خرقه نباشد؟! شیعی که به این جهان پروا نمیکند از آنروست که پیاپی بگوشش خوانده‌اند که در اینجهان ستم روز افزون خواهد بود تا امام ناپیدا پیدا گردد و جهان را به دادگری رساند. از اینجا ، اینجهان بی‌ارزش و «گذرا» و همه‌ی ارزش ازآنِ آنجهانست. پس چه شگفت که همه‌ی عمر را به عبادت و زیارت و لب جنبانیدن و تسبیح گردانیدن و استخاره کردن بگذراند؟! چه شگفت که ملا سالها تنها درسِ همینها را خواند و مغزش را از باور به این بیهوده‌کاریها آکند ، چندان که نتواند یک عدد را میان 1000 و 1500 بگوید؟! (لابد کلیپش را دیده‌اید).
مردمی که باور دارند ستم در این جهان پیاپی می‌افزاید تا زمینه برای پیدایش امام ناپیدا فراهم آید و تا او نیاید جهان از ستم نخواهد رست ، چه جای غیرت و مردانگی از ایشان چشم داشتن است که دست ستمگران از زندگی خود کوتاه گردانند؟!
پیداست مردمی که به اینجهان پروایی ندارند ، به نگاهداری و آبادیش نیز نخواهند کوشید. پیداست برای چنین مردمی پیشرفت در دانش و صنعت کم‌بها یا بی‌بهاست. برای آنها رقابت با دیگر توده‌ها بی‌ارجست ، پس ماندگی از دیگران جای بیم نمی‌باشد. نمی‌گوییم چنین کوششهایی در ایران «هیچ» نمی‌شود ولی بیگمان باید بود که سست است.
باید دانست بیشتر این کیشها به پیروانشان چنین وامی‌نمایند که زندگی در اینجهان «گذرا» و «موقتی» است.
شاعران هم که چنین آموزاکهایی را مضمون بادآورده‌ای برای شعرسرایی یافته‌اند از آنها درنگذشته ، با سرودن شعرهایی این پندار را در اندیشه‌ی مردمِ بیچاره جایگزینتر گردانیده‌اند :
دنیا پلی است رهگذر مرد آخرت اهل تمیز خانه نسازند بر پلی
جهان بر آب نهاده است و آدمی بر باد غلام همت آنم كه دل بَرو ننهاد
هر كه را خیمه بصحرای قناعت زده‌اند گر جهان زلزله گیرد غم ویرانی نیست
شب هر توانگری بسرایی همی‌رود درویش هر كجا كه شب آید سرای اوست
از اینجا ایرانیان که به کیشها و شاعران زمان مغول ، هر دو پابسته‌اند ، این زندگی را «عاریتی» می‌پندارند که به هر حال خواهد گذشت ولی باید چشم به جهان دیگر داشت و برای رفتن به آنجا آماده گردید. همچون مستأجرانی که چون خانه ازآنِ ایشان نیست به اندازه‌ی دارنده‌ی خانه به آن نمی‌پردازند و پروای آبادی و ویرانیش را نمی‌کنند.
همینست زیان بدآموزی جبریگری یا بهانه‌ها‌ی تنبلی که باور دارد ما از خود اختیاری نداریم و روزی دست خداست و هرچه کوشیم آنچه بر پیشانی ما نوشته‌اند پیش خواهد آمد. بماند خراباتیگری یا فلسفه‌ی غیرتکشی که سپارش میکند تنها درپی خوشی این دم باید بود و اندیشه‌ی گذشته و آینده را نباید کرد. ما در اینجا هنوز از آنها سخن نرانده‌ایم.
چنین آموزاکهایی آن اندازه زور نداشته که همه‌ی مردمان را به جوکیگری و صوفیگری کشاند ولی این اندازه توانسته که ایشان را به زندگی اینجهان بی‌پروا کند. چندان زورمند نبوده تا همه‌ی مردم از پروا به خانه و خانواده‌ی خود بازایستند و درپی پول اندوزی نباشند. این نشدنی بوده ولی این اندازه جلوگیر بوده که می‌بینیم به کارهای بزرگ و پررنج نمی‌پردازند. به سرفرازی و خوشنامی که از نیکوکاری و آرزوی بزرگ بودن و کارهای پرسود کردن برمیخیزد ارج نمی‌گزارند. کافیست شناختگان (مشاهیر) ایران را بیاد آورید و بنگرید که چند تن از آنان شناختگیشان از راه بیباکی و جانفشانی یا از کارهای پررنج بزرگ بدست آمده.
🔶 محرم (یا بخشی از کتاب داوری (شیعیگری))
🔸 بخش 3 از 4
2ـ به سينه زدن ، زنجير به تن کوفتن ، گل به رو ماليدن ، خاک بر سر ريختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره کشيدن و اينگونه کارها جز نشان دژخويي1و بيابانيگري نيست. شيعيان اينها را هنري پنداشتندي و اگر در ميان تماشاچيان يک يا چند تن اروپایي بودي به نام خودنمايي بيشتر کوفتندي و زدندي و بلندتر نعره کشيدندي. ولي راستي آنست که همين نادانيها و مانندهاي آن دستاويز بدست اروپایيان داده که ايرانيان و ديگر شرقيان را «نيمه وحشي» شمارند و به زندگاني آزاد شاينده ندانند.
اروپایيان از سالها کوشيده‌اند که شرقيان را در نادانيها و دژخوييهايي که ميداشته اند و ميدارند پايدار گردانند و از اين رفتار دو نتيجه خواسته‌اند : يکي‌آنکه شرقيان در سايه‌ي همين نادانيها ، ناتوان و درمانده باشند و به آساني گردن به يوغ چيرگي آنان گزارند. ديگري اينکه بهانه در دست باشد و به «نيکخواهان جهان» که در اروپا نيز فراوانند پاسخي توانند داد.
اينکه از صد سال باز اروپایيان که به ايران و هند آمده‌اند داستانها از اين نمايشها و نادانيهاي شيعيان در کتابهاشان نوشته‌اند و پيکره‌ها برداشته به چاپ رسانيده‌اند2، اينکه برخي از شرقشناسان به ستايشهايي از شيعيگري و از اين نمايشها پرداخته اند ، همه از اين راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که يکي مسيو ماربين آلماني و ديگري دکتر جوزف فرانسه‌اي بوده ، در کتابهاي خود از کيش شيعي و از اين نمايشهاي شيعيان ستايشها نوشته‌اند ، و اينها عنواني بدست ملايان داده که آن دو نوشته را که به فارسي ترجمه شده در دفتري بنام «سياست‌الحسينيه» به چاپ رسانيده‌اند. ولي ما نيک ميدانيم که اين شرقشناسان از کارکنان سياسي مي‌باشند و نوشته‌هاشان جز از راه فريبکاري نيست.
به گفته‌ي مسيو ماربين ، نصيرالدين توسي کار بسيار نيکي کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاري ، کينه‌ي شيعي و سنّي را فراموش نساخته و مغولان را بر سر بغداد برده و کينه از دشمنان خاندان علي جسته است. اين بوده آرزويش که شيعيان هميشه چنان باشند و هيچگاه کينه‌ي سنّيان را از دل بيرون نکرده به کارهاي ديگري نپردازند.
به گفته‌ي دکتر جوزف ، شيعيگري در نتيجه‌ي روضه‌خواني پيشرفت بسياري کرده ، و او آرزومند ميبوده که شيعيان در اين راه ، پيشرفت را از دست ندهند و به شماره‌ي شيعيان (که به کار سياست اروپایي نيک ميخورند) بيفزايند.
3ـ گذشته از آنکه گريه و ناله سهشها را فرو نشاند و آتش غيرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانيها و دسته‌بنديها که مردم را سرگرم ميساخت بي‌گفتگوست که از پرداختن به کار زندگاني بازمي‌داشت. بدبختيهايي که گريبانگير ايرانيان شده و بدينسان درمانده و زبونشان گردانيده شوندهاي بسيار داشته و بيگمان يکي از آنها اين بوده. مردم بجاي آنکه از پيشامدهاي جهان و از پيشرفتهايي که در دانشها و ديگر زمينه ها رخ داده بود آگاه باشند و يا به انديشه‌ي کشور و توده پردازند به آن نمايشهاي بيهوده پرداخته‌اند. اين نتيجه‌ي آن سرگرميست که مي‌بينيم از دست آزمندان اروپا مشت ميخورند و از ستم يزيد مينالند.
زنان ايران که از همه جا ناآگاهند3و کمترين دلبستگي به کشور و زندگاني توده‌اي نميدارند ، و از درس خواندگان نيز هوش و فهمي در اين باره ديده نميشود ، شوندش جز اين نبوده که بيشتر زمان را در روضه‌خوانيها بسر برده و هوش و جربزه‌ي خود را در آن راهها بکار انداخته‌اند.
1ـ دُژ يا دُش پيشونديست كه درشتي و بدي را ميرساند. دژآهنگ = بد نيت ، دژخوي = بد اخلاق ، دشنام و دشمن و دشوار نيز از اين پيشوند ساخته شده. ـ و
2ـ پيكره هايي را كه ما در اين كتاب از قمه زنان و قفل بتنان و از جنازه‌ي قاسم و عروس قاسم آورده ايم از مهنامه‌ي « توردوموند» فرانسه است كه هشتاد سال پيش در پاريس بنياد يافته بود و سالها پراكنده ميشد. و آن نيز از كتاب يكي از جهانگردان روسي برداشته. اين جهانگرد در قفقاز گرديده و براي آنكه بيابانيگري قفقازيان را نشان دهد از اينگونه پيكره ها برداشته و در كتاب خود بچاپ رسانيده است.
3ـ با آنكه از برداشتن چادر تا نوشتن اين كتاب هشت سال ميگذشته و زنان بسياري بميان توده درآمده بودند ليكن چنين دانسته مي‌شود كه از ايشان تا آن هنگام شور و دلبستگي‌اي به كشور پديدار نگرديده بوده. بيگفتگو اكنون جز از آن سالهاست. ـ و
🔸 بخش 3 از 4
2ـ به سينه زدن ، زنجير به تن کوفتن ، گل به رو ماليدن ، خاک بر سر ريختن ، سر خود شکافتن ، جَستن و افتادن ، نعره کشيدن و اينگونه کارها جز نشان دژخويي1و بيابانيگري نيست. شيعيان اينها را هنري پنداشتندي و اگر در ميان تماشاچيان يک يا چند تن اروپایي بودي به نام خودنمايي بيشتر کوفتندي و زدندي و بلندتر نعره کشيدندي. ولي راستي آنست که همين نادانيها و مانندهاي آن دستاويز بدست اروپایيان داده که ايرانيان و ديگر شرقيان را «نيمه وحشي» شمارند و به زندگاني آزاد شاينده ندانند.
اروپایيان از سالها کوشيده‌اند که شرقيان را در نادانيها و دژخوييهايي که ميداشته اند و ميدارند پايدار گردانند و از اين رفتار دو نتيجه خواسته‌اند : يکي‌آنکه شرقيان در سايه‌ي همين نادانيها ، ناتوان و درمانده باشند و به آساني گردن به يوغ چيرگي آنان گزارند. ديگري اينکه بهانه در دست باشد و به «نيکخواهان جهان» که در اروپا نيز فراوانند پاسخي توانند داد.
اينکه از صد سال باز اروپایيان که به ايران و هند آمده‌اند داستانها از اين نمايشها و نادانيهاي شيعيان در کتابهاشان نوشته‌اند و پيکره‌ها برداشته به چاپ رسانيده‌اند2، اينکه برخي از شرقشناسان به ستايشهايي از شيعيگري و از اين نمايشها پرداخته اند ، همه از اين راه بوده است.
دو تن از شرقشناسان که يکي مسيو ماربين آلماني و ديگري دکتر جوزف فرانسه‌اي بوده ، در کتابهاي خود از کيش شيعي و از اين نمايشهاي شيعيان ستايشها نوشته‌اند ، و اينها عنواني بدست ملايان داده که آن دو نوشته را که به فارسي ترجمه شده در دفتري بنام «سياست‌الحسينيه» به چاپ رسانيده‌اند. ولي ما نيک ميدانيم که اين شرقشناسان از کارکنان سياسي مي‌باشند و نوشته‌هاشان جز از راه فريبکاري نيست.
به گفته‌ي مسيو ماربين ، نصيرالدين توسي کار بسيار نيکي کرده که در زمان تاخت مغولان و در چنان هنگام گرفتاري ، کينه‌ي شيعي و سنّي را فراموش نساخته و مغولان را بر سر بغداد برده و کينه از دشمنان خاندان علي جسته است. اين بوده آرزويش که شيعيان هميشه چنان باشند و هيچگاه کينه‌ي سنّيان را از دل بيرون نکرده به کارهاي ديگري نپردازند.
به گفته‌ي دکتر جوزف ، شيعيگري در نتيجه‌ي روضه‌خواني پيشرفت بسياري کرده ، و او آرزومند ميبوده که شيعيان در اين راه ، پيشرفت را از دست ندهند و به شماره‌ي شيعيان (که به کار سياست اروپایي نيک ميخورند) بيفزايند.
3ـ گذشته از آنکه گريه و ناله سهشها را فرو نشاند و آتش غيرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضه‌خوانيها و دسته‌بنديها که مردم را سرگرم ميساخت بي‌گفتگوست که از پرداختن به کار زندگاني بازمي‌داشت. بدبختيهايي که گريبانگير ايرانيان شده و بدينسان درمانده و زبونشان گردانيده شوندهاي بسيار داشته و بيگمان يکي از آنها اين بوده. مردم بجاي آنکه از پيشامدهاي جهان و از پيشرفتهايي که در دانشها و ديگر زمينه ها رخ داده بود آگاه باشند و يا به انديشه‌ي کشور و توده پردازند به آن نمايشهاي بيهوده پرداخته‌اند. اين نتيجه‌ي آن سرگرميست که مي‌بينيم از دست آزمندان اروپا مشت ميخورند و از ستم يزيد مينالند.
زنان ايران که از همه جا ناآگاهند3و کمترين دلبستگي به کشور و زندگاني توده‌اي نميدارند ، و از درس خواندگان نيز هوش و فهمي در اين باره ديده نميشود ، شوندش جز اين نبوده که بيشتر زمان را در روضه‌خوانيها بسر برده و هوش و جربزه‌ي خود را در آن راهها بکار انداخته‌اند.
1ـ دُژ يا دُش پيشونديست كه درشتي و بدي را ميرساند. دژآهنگ = بد نيت ، دژخوي = بد اخلاق ، دشنام و دشمن و دشوار نيز از اين پيشوند ساخته شده. ـ و
2ـ پيكره هايي را كه ما در اين كتاب از قمه زنان و قفل بتنان و از جنازه‌ي قاسم و عروس قاسم آورده ايم از مهنامه‌ي « توردوموند» فرانسه است كه هشتاد سال پيش در پاريس بنياد يافته بود و سالها پراكنده ميشد. و آن نيز از كتاب يكي از جهانگردان روسي برداشته. اين جهانگرد در قفقاز گرديده و براي آنكه بيابانيگري قفقازيان را نشان دهد از اينگونه پيكره ها برداشته و در كتاب خود بچاپ رسانيده است.
3ـ با آنكه از برداشتن چادر تا نوشتن اين كتاب هشت سال ميگذشته و زنان بسياري بميان توده درآمده بودند ليكن چنين دانسته مي‌شود كه از ايشان تا آن هنگام شور و دلبستگي‌اي به كشور پديدار نگرديده بوده. بيگفتگو اكنون جز از آن سالهاست. ـ و
✴️ مشروطه یا دمکراسی؟؟!
(تکه‌ی بیست‌وهفتم)
🔶 پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(تکه‌ی 1 از 3)
در چند شماره‌ی پیش نمونه‌ای از پراكندگی اندیشه‌ها را نشان دادیم. كنون میخواهیم دنباله‌ی سخن را گرفته پیش رویم. میخواهیم رابطه‌ای را كه میانه‌ی آن اندیشه‌های پراكنده با بدبختیها و درماندگیهای ایرانیان است روشن گردانیم : این بدبختیها و درماندگیها چه ربطی باندیشه‌های پراكنده دارد؟!.. مگر اندیشه هم می‌تواند یك توده‌ی بزرگی را بدینسان درمانده گرداند؟!.. برای دانستن اینها باید چند چیز را بدیده گرفت :
1) «سرچشمه‌ی كارهای آدمی مغز اوست». شما را به هر كاری مغزتان وامیدارد. مركز اراده مغز است.
2) «مغز تابع اندیشه‌هاییست كه در آن جا گیرد». مثلاً فلان پیره‌زن بزیارت سقاخانه میرود و نذر بآنجا میبرد ولی شما بآن ریشخند میكنید و اگر بدستتان افتاد آن سقاخانه را ویران خواهید كرد ـ این تفاوت از آنجاست كه در مغز او اندیشه‌های دیگر است و در مغز شما اندیشه‌های دیگر. اگر بآن پیره‌زن هم حقایق را یاد داده بگوییم : این سقاخانه‌ها هیچ‌كاره‌ی جهانست. اینها نه تنها به بیماران شفا نتوانند داد ، بلكه سالانه صدها كسان را مبتلای بیماری میگردانند ـ وقتی كه اینها را باو یاد دهیم ، خواهید دید دیگر او نیز بزیارت سقاخانه نمیرود ، و بلكه باید گفت نمیتواند رفت[1] .
🔸 دیگر اراده‌ای كه او را بتكان آورده و بسوی سقاخانه روانه گرداند نیست.
3) «اندیشه‌های ضد هم مغز را از كار اندازد». چون دانستیم مغز تابع اندیشه‌هایی است كه در آن جا گیرد باید بآسانی بپذیریم كه اندیشه‌های ضد هم مغز را از كار می‌اندازد. زیرا این اندیشه‌ها هر یكی آن را بكار دیگری وادارد و آن درمیانه درماند. درست بدان میماند كه بیك ترنی دو لوكومتیو ببندند كه یكی از جلو باین سو كشد و دیگری از پشت بآن سو ، پیداست كه ترن درمیان آن دو بیكاره خواهد ماند.
شما اگر سر یك سه راهی بایستید و یك كسی بآنجا رسیده بپرسد : «راه فلان اداره كدامست» و شما خود یک راهی را نشان دهید و رفیقتان راه دیگری را ، خواهید دید كه آن شخص درمانده و نتواند بهیچ یكی از دو راه روانه گردد. از این آزمایش صدها نمونه توان پیدا كرد.
اگر شما این سه مقدمه را نیك اندیشید و باهم بسنجید رابطه‌ای را كه درمیان اندیشه‌های ضد هم و پریشان با درماندگیهای ایران است بآسانی خواهید دریافت. این اندیشه‌ها مغزها را از كار انداخته و اراده‌ها را سست گردانیده ، اینست یك توده‌ی بزرگی را درمانده و بیچاره گردانیده. این چیزیست كه خودتان بآسانی توانید دریافت. با اینحال ما باز هم دلیلهایی یاد میكنیم.
امروز در سراسر جهان هیاهویی برخاسته و توده‌ها ، سختترین نبردها را باهم میكنند و در همه‌ی كشورها مردمان بآینده‌ی خود توجه دارند و از هیچ كوششی بازنمی‌ایستند. در همه جای جهان صدا افتاده كه باید بكوشیم و كشور خود را نگه داریم و آزادی را از دست ندهیم. اینها جمله‌هاییست كه در كشورها تكرار می‌شود ، در ایران نیز این سخنان هر روز گفته می‌شود و با این حال شما اگر دقت كنید تأثیری از آنها درمیان نیست و ایرانیان با صد بی‌پروائی روز میگذرانند. اگر این گفته‌ها در ایرانیان تأثیر داشت بایستی درگام نخست بهمدستی و یگانگی كوشند ، (زیرا گام نخست همه‌ی كوششها آنست) ، و شما می‌بینید كه آنچه در ایران نیست ، یگانگی و همدستیست ، بلكه می‌بینید كه بجای همدستی بدسته‌بندی‌های بسیار كودكانه میكوشند و هر چند تنی در یكجا نشسته یك حزبی پدید می‌آورند. دیگر چه دلیلی بالاتر از این كه آن سخنان را در این مردم تأثیری نیست و هیچگاه تكانی در دلهاشان پدید نمی‌آورد.
آیا این از چیست؟.. چرا این مردم باین حال افتاده‌اند؟... چرا اندیشه‌ی خود و فرزندان خود را نمیكنند؟..
ما پاسخ این پرسشها را میدانیم.
🔸بیچاره ایرانیان بیك درد بسیار خطرناكی مبتلا گردیده‌اند.
مثلاً در برابر همان سخنانی كه درباره‌ی كشور و نگهداری آن گفته می‌شود در مغزها چند رشته تعلیمات ، كه همگی بضد آنهاست خوابیده و من برخی از آنها را فهرست‌وار در اینجا می‌شمارم.
1) جبریگری و اعتقاد بقضا و قدر كه از بدترین مخدرهاست. این عقیده در كتابها هست ، در شعرها هست در زبانها هست ، در سراسر مغزها خوابیده است :
بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
رضا بداده بده وز جبین گره بگشای كه بر من و تو در اختیار نگشادند
2) عقیده بدفع بلا بوسیله‌ی نذر و طلسم و حرز و دعا. هر زمان كه یك خطری رو می‌آورد ، بسیاری از مردم بجای آنكه همدست باشند و بچاره‌ی آن كوشند هر یكی بیك وسیله‌ی نامشروع دیگری می‌پردازند. این نذر میكند اگر خودش و خاندانش سالم جَست یك گوسفندی بكُشد. آن بسر دعانویس رفته یك دعای دفع بلا میگیرد. آن دیگری امید بدعا و توسل می‌بندد.
🔸چون این امیدها در دلها خوابیده اینست پروای خطر ندارند و درپی كوشش نمیباشند.
(تکه‌ی بیست‌وهفتم)
🔶 پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(تکه‌ی 1 از 3)
در چند شماره‌ی پیش نمونه‌ای از پراكندگی اندیشه‌ها را نشان دادیم. كنون میخواهیم دنباله‌ی سخن را گرفته پیش رویم. میخواهیم رابطه‌ای را كه میانه‌ی آن اندیشه‌های پراكنده با بدبختیها و درماندگیهای ایرانیان است روشن گردانیم : این بدبختیها و درماندگیها چه ربطی باندیشه‌های پراكنده دارد؟!.. مگر اندیشه هم می‌تواند یك توده‌ی بزرگی را بدینسان درمانده گرداند؟!.. برای دانستن اینها باید چند چیز را بدیده گرفت :
1) «سرچشمه‌ی كارهای آدمی مغز اوست». شما را به هر كاری مغزتان وامیدارد. مركز اراده مغز است.
2) «مغز تابع اندیشه‌هاییست كه در آن جا گیرد». مثلاً فلان پیره‌زن بزیارت سقاخانه میرود و نذر بآنجا میبرد ولی شما بآن ریشخند میكنید و اگر بدستتان افتاد آن سقاخانه را ویران خواهید كرد ـ این تفاوت از آنجاست كه در مغز او اندیشه‌های دیگر است و در مغز شما اندیشه‌های دیگر. اگر بآن پیره‌زن هم حقایق را یاد داده بگوییم : این سقاخانه‌ها هیچ‌كاره‌ی جهانست. اینها نه تنها به بیماران شفا نتوانند داد ، بلكه سالانه صدها كسان را مبتلای بیماری میگردانند ـ وقتی كه اینها را باو یاد دهیم ، خواهید دید دیگر او نیز بزیارت سقاخانه نمیرود ، و بلكه باید گفت نمیتواند رفت[1] .
🔸 دیگر اراده‌ای كه او را بتكان آورده و بسوی سقاخانه روانه گرداند نیست.
3) «اندیشه‌های ضد هم مغز را از كار اندازد». چون دانستیم مغز تابع اندیشه‌هایی است كه در آن جا گیرد باید بآسانی بپذیریم كه اندیشه‌های ضد هم مغز را از كار می‌اندازد. زیرا این اندیشه‌ها هر یكی آن را بكار دیگری وادارد و آن درمیانه درماند. درست بدان میماند كه بیك ترنی دو لوكومتیو ببندند كه یكی از جلو باین سو كشد و دیگری از پشت بآن سو ، پیداست كه ترن درمیان آن دو بیكاره خواهد ماند.
شما اگر سر یك سه راهی بایستید و یك كسی بآنجا رسیده بپرسد : «راه فلان اداره كدامست» و شما خود یک راهی را نشان دهید و رفیقتان راه دیگری را ، خواهید دید كه آن شخص درمانده و نتواند بهیچ یكی از دو راه روانه گردد. از این آزمایش صدها نمونه توان پیدا كرد.
اگر شما این سه مقدمه را نیك اندیشید و باهم بسنجید رابطه‌ای را كه درمیان اندیشه‌های ضد هم و پریشان با درماندگیهای ایران است بآسانی خواهید دریافت. این اندیشه‌ها مغزها را از كار انداخته و اراده‌ها را سست گردانیده ، اینست یك توده‌ی بزرگی را درمانده و بیچاره گردانیده. این چیزیست كه خودتان بآسانی توانید دریافت. با اینحال ما باز هم دلیلهایی یاد میكنیم.
امروز در سراسر جهان هیاهویی برخاسته و توده‌ها ، سختترین نبردها را باهم میكنند و در همه‌ی كشورها مردمان بآینده‌ی خود توجه دارند و از هیچ كوششی بازنمی‌ایستند. در همه جای جهان صدا افتاده كه باید بكوشیم و كشور خود را نگه داریم و آزادی را از دست ندهیم. اینها جمله‌هاییست كه در كشورها تكرار می‌شود ، در ایران نیز این سخنان هر روز گفته می‌شود و با این حال شما اگر دقت كنید تأثیری از آنها درمیان نیست و ایرانیان با صد بی‌پروائی روز میگذرانند. اگر این گفته‌ها در ایرانیان تأثیر داشت بایستی درگام نخست بهمدستی و یگانگی كوشند ، (زیرا گام نخست همه‌ی كوششها آنست) ، و شما می‌بینید كه آنچه در ایران نیست ، یگانگی و همدستیست ، بلكه می‌بینید كه بجای همدستی بدسته‌بندی‌های بسیار كودكانه میكوشند و هر چند تنی در یكجا نشسته یك حزبی پدید می‌آورند. دیگر چه دلیلی بالاتر از این كه آن سخنان را در این مردم تأثیری نیست و هیچگاه تكانی در دلهاشان پدید نمی‌آورد.
آیا این از چیست؟.. چرا این مردم باین حال افتاده‌اند؟... چرا اندیشه‌ی خود و فرزندان خود را نمیكنند؟..
ما پاسخ این پرسشها را میدانیم.
🔸بیچاره ایرانیان بیك درد بسیار خطرناكی مبتلا گردیده‌اند.
مثلاً در برابر همان سخنانی كه درباره‌ی كشور و نگهداری آن گفته می‌شود در مغزها چند رشته تعلیمات ، كه همگی بضد آنهاست خوابیده و من برخی از آنها را فهرست‌وار در اینجا می‌شمارم.
1) جبریگری و اعتقاد بقضا و قدر كه از بدترین مخدرهاست. این عقیده در كتابها هست ، در شعرها هست در زبانها هست ، در سراسر مغزها خوابیده است :
بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
رضا بداده بده وز جبین گره بگشای كه بر من و تو در اختیار نگشادند
2) عقیده بدفع بلا بوسیله‌ی نذر و طلسم و حرز و دعا. هر زمان كه یك خطری رو می‌آورد ، بسیاری از مردم بجای آنكه همدست باشند و بچاره‌ی آن كوشند هر یكی بیك وسیله‌ی نامشروع دیگری می‌پردازند. این نذر میكند اگر خودش و خاندانش سالم جَست یك گوسفندی بكُشد. آن بسر دعانویس رفته یك دعای دفع بلا میگیرد. آن دیگری امید بدعا و توسل می‌بندد.
🔸چون این امیدها در دلها خوابیده اینست پروای خطر ندارند و درپی كوشش نمیباشند.
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 12ـ امروز این کیشها افزار سیاستند
دریغا ! درماندگی بدتر از این چه باشد كه مردمانی با گرفتاریهای بس سختی روبرو هستند ، و دشمنان ریشه‌براندازی پیرامون آنان را گرفته‌اند پروای حال و گرفتاری خود نكنند و در اندیشه‌ی پیشامدها و سرگذشتهای هزار سال پیش باشند؟!.. اگر دشمنان شرق ملیونها و بلیونها لیره بكار بردندی بچنین نتیجه‌ای كه همه بسود ایشانست نرسیدندی. یك دسته را چه خوشبختی بالاتر از آنكه هماوردانشان از خود و پیرامون خود ناآگاه باشند و دیده بجاهای بس دوری دوزند؟!.. چه فیروزبختی بهتر از اینكه بر كشوری كه تاخته‌اند و تاراج میكنند مردمش را با دشمنان بیگانه هیچ كاری نیست و جز بكینه‌های كهنی كه میان خود داشته‌اند نمی‌پردازند؟!.. بیهوده نیست كه میكوشند و نمی‌گزارند اینها از میان برخیزد. بیهوده نیست همیشه باد بر آتش این گرفتاریها می‌زنند.
ببینید «دكتر جوزف» از شما چه میخواهد؟.. میخواهد كه شما ستمدیدگی حسین را فراموش نكنید و بكوشید و كینه‌ی او را از پیروان یزید (سنیان) بازجویید ، بكوشید و با زور گریه شیعیگری را پیش برید و شصت ملیون مردم جز درپی این كار نباشید ـ بدینسان سرگرم شوید و هرگز یادی از فشار و ستم آزمندان اروپا بخود راه ندهید ، آن «ترقیات محیرالعقول شیعه» كه می‌گوید جز همین كارها نیست و خود او داستان نصیرالدین توسی را مثل آورده كه بكینه‌ی سنی و شیعی خونخواران مغول را بر سر بغداد برد و ملیونها خون بیگناهان را ریخت ، یا داستان نیرنگهای ننگین باطنیان را می‌گوید كه در آفریقا بنیاد خلافت باطنیان را گزاردند و سالیان دراز با خلیفگان بغداد دشمنی و كشاكش داشتندی. از شما نیز همان كارها را میخواهد وگرنه كدام ترقیاتی شیعه را در هند و یا جاهای دیگری هست؟! یك دسته مردم پندارپرست كجا و ترقی كجاست؟!..
بیش از این بگفتار دامنه نمی‌دهیم و باین آسیبهای چهارگانه بس میكنیم. سخنان دیگری هست ولی جای گفتن نیست. كوتاه‌سخن اینكه میانه‌ی دین و زندگانی فاصله‌ی بسیار دوری پیدا شده و از هر راه كه درنگریم دین را ـ یا بهتر گویم كیشها را ـ با زندگانی سازشی نتواند بود. ما اگر امروز خواهیم آزاد و آبرومند زندگی كنیم و در برابر غربیان گردن افرازیم و از آنان پس نمانیم چنین زندگانی‌ای مردمان را یكدل و یكدست میخواهد ولی كیشها آنها را از هم پراكنده است. دانشها پیش رفته و بسیاری از رازهای طبیعت بیرون افتاده و زندگانی باید با آیین طبیعت و از روی دانشها باشد و ما ناگزیر از رواج دادن بدانشها می‌باشیم لیكن كیشها را با آنها سازشی نیست و از آیین طبیعت بس دور افتاده. زندگانی از مردم جانفشانی و غیرتمندی و مردانگی میخواهد و این كیشها آنان را با چیزهای دیگری سرگرم می‌سازد. در زندگانی همه باید بزمان خود پرداخت و اینها مردمان را بزمانهای بس دوری می‌كشاند.
این ناسازگاری‌ای كه درمیانست نتیجه آن شده كه دین و زندگانی هر دو ناانجام میماند ، و تا حال اینست شرق را نه دین درستی خواهد بود و نه زندگانی آبرومندی و شرقیان از هر دو بی‌بهره خواهند گردید. شما اگر از كسانی پرسید : «چرا شرق اینهمه پس مانده و پیش نمیتواند رفت؟!.. چرا اینهمه گرفتار است و رها نمی‌گردد؟!..» خواهند گفت : توده‌ها همیشه به یك حال نمانند و گاهی پیش روند و گاهی پس مانند ولی این پاسخ عامیانه است و ارجی ندارد. در جهان هیچ چیزی بی‌انگیزه نتواند بود. این گرفتاریهای شرق را نیز انگیزه‌هایی هست ولی سرچشمه‌ی همه‌ی آنها دو چیز است و بیگمان یكی از آن این ناسازگاری دین با زندگانی می‌باشد.
🔸 12ـ امروز این کیشها افزار سیاستند
دریغا ! درماندگی بدتر از این چه باشد كه مردمانی با گرفتاریهای بس سختی روبرو هستند ، و دشمنان ریشه‌براندازی پیرامون آنان را گرفته‌اند پروای حال و گرفتاری خود نكنند و در اندیشه‌ی پیشامدها و سرگذشتهای هزار سال پیش باشند؟!.. اگر دشمنان شرق ملیونها و بلیونها لیره بكار بردندی بچنین نتیجه‌ای كه همه بسود ایشانست نرسیدندی. یك دسته را چه خوشبختی بالاتر از آنكه هماوردانشان از خود و پیرامون خود ناآگاه باشند و دیده بجاهای بس دوری دوزند؟!.. چه فیروزبختی بهتر از اینكه بر كشوری كه تاخته‌اند و تاراج میكنند مردمش را با دشمنان بیگانه هیچ كاری نیست و جز بكینه‌های كهنی كه میان خود داشته‌اند نمی‌پردازند؟!.. بیهوده نیست كه میكوشند و نمی‌گزارند اینها از میان برخیزد. بیهوده نیست همیشه باد بر آتش این گرفتاریها می‌زنند.
ببینید «دكتر جوزف» از شما چه میخواهد؟.. میخواهد كه شما ستمدیدگی حسین را فراموش نكنید و بكوشید و كینه‌ی او را از پیروان یزید (سنیان) بازجویید ، بكوشید و با زور گریه شیعیگری را پیش برید و شصت ملیون مردم جز درپی این كار نباشید ـ بدینسان سرگرم شوید و هرگز یادی از فشار و ستم آزمندان اروپا بخود راه ندهید ، آن «ترقیات محیرالعقول شیعه» كه می‌گوید جز همین كارها نیست و خود او داستان نصیرالدین توسی را مثل آورده كه بكینه‌ی سنی و شیعی خونخواران مغول را بر سر بغداد برد و ملیونها خون بیگناهان را ریخت ، یا داستان نیرنگهای ننگین باطنیان را می‌گوید كه در آفریقا بنیاد خلافت باطنیان را گزاردند و سالیان دراز با خلیفگان بغداد دشمنی و كشاكش داشتندی. از شما نیز همان كارها را میخواهد وگرنه كدام ترقیاتی شیعه را در هند و یا جاهای دیگری هست؟! یك دسته مردم پندارپرست كجا و ترقی كجاست؟!..
بیش از این بگفتار دامنه نمی‌دهیم و باین آسیبهای چهارگانه بس میكنیم. سخنان دیگری هست ولی جای گفتن نیست. كوتاه‌سخن اینكه میانه‌ی دین و زندگانی فاصله‌ی بسیار دوری پیدا شده و از هر راه كه درنگریم دین را ـ یا بهتر گویم كیشها را ـ با زندگانی سازشی نتواند بود. ما اگر امروز خواهیم آزاد و آبرومند زندگی كنیم و در برابر غربیان گردن افرازیم و از آنان پس نمانیم چنین زندگانی‌ای مردمان را یكدل و یكدست میخواهد ولی كیشها آنها را از هم پراكنده است. دانشها پیش رفته و بسیاری از رازهای طبیعت بیرون افتاده و زندگانی باید با آیین طبیعت و از روی دانشها باشد و ما ناگزیر از رواج دادن بدانشها می‌باشیم لیكن كیشها را با آنها سازشی نیست و از آیین طبیعت بس دور افتاده. زندگانی از مردم جانفشانی و غیرتمندی و مردانگی میخواهد و این كیشها آنان را با چیزهای دیگری سرگرم می‌سازد. در زندگانی همه باید بزمان خود پرداخت و اینها مردمان را بزمانهای بس دوری می‌كشاند.
این ناسازگاری‌ای كه درمیانست نتیجه آن شده كه دین و زندگانی هر دو ناانجام میماند ، و تا حال اینست شرق را نه دین درستی خواهد بود و نه زندگانی آبرومندی و شرقیان از هر دو بی‌بهره خواهند گردید. شما اگر از كسانی پرسید : «چرا شرق اینهمه پس مانده و پیش نمیتواند رفت؟!.. چرا اینهمه گرفتار است و رها نمی‌گردد؟!..» خواهند گفت : توده‌ها همیشه به یك حال نمانند و گاهی پیش روند و گاهی پس مانند ولی این پاسخ عامیانه است و ارجی ندارد. در جهان هیچ چیزی بی‌انگیزه نتواند بود. این گرفتاریهای شرق را نیز انگیزه‌هایی هست ولی سرچشمه‌ی همه‌ی آنها دو چیز است و بیگمان یكی از آن این ناسازگاری دین با زندگانی می‌باشد.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
10) پومپيوس ـ تکه‌ی 31
🔸 باري پومپيوس تا شهر آمفيپوليس1 دريانوردي كرده و از آنجا گذشته آهنگ شهر متوليني نمود باين قصد كه كورنيليا و پسر خود را از آنجا همراه بردارد. و همينكه به بندر آن جزيره رسيد كسي را بشهر فرستاده خبرهايي پيام داد كه پاك برخلاف انتظار كورنيليا بود. چه او از روي خبرهايي كه پيش از آن دريافته بود چنين مي‌دانست كه در درهاكيوم قيصر شكست يافته و براي پومپيوس بيش از اين كاري نمانده كه او را دنبال كند. اين فرستاده كه نزد او رسيده او را همچنان داراي پندار و اميد يافته از اينجا جسارت نكرد پيام را بگزارد بلكه نتوانست سلامي باو بدهد و تنها بدستياري اشكهاي چشم بود كه او را از بدبختي رسيده آگاه گردانيد و باو خبر داد اگر آرزوي ديدن پومپيوس را دارد زود بشتابد و او را در يك كشتي كه ازآن ديگري مي‌باشد و تنها در آن نشسته ديدار كند. بيچاره زن جوان از شنيدن اين خبر غش كرده بيهوش افتاد و تا ديرزماني نه تكاني مي‌توانست و نه زبان بسخن باز مي‌كرد و سپس چون با سختي بسيار به هوشش آوردند دانست كه جاي گريه و شيون نيست و بيدرنگ بپا برخاسته از ميان شهر روي بسوي كنار دريا نهاد و همينكه بدانجا رسيد پومپيوس او را در آغوش كشيده و پهلوي خود فرونشاند و او فرياد می‌کشیده چنین می‌گفت : «آري آقاي من ، اين از تيره‌بختي من است كه شما بدينسان پايين افتاده بيك كشتي بي‌ارجي نيازمند شده‌ايد با آنكه پيش از زناشويي با من همراه پانصد كشتي جنگي تا اين جزيره سفر مي‌كرديد. با اين حال ديگر چرا بسراغ من آمده‌ايد؟! چگونه مرا ترك نكرديد كه با بخت تيره‌ی خود كه شما را بآن حال انداخته در اينجا بمانم؟! آخ تا چه اندازه خوشبخت بودم اگر پيش از آنچه آنکه! خبر مرگ پوبليوس از پارثيا بيايد مي‌مردم! چه اندازه خرسند بودم اگر بدانسان كه قصد داشتم خود را از پي باو مي‌رسانيدم! ولي نگو من بايستي بمانم و مايه‌ی بدبختي بزرگتري گردم و پومپيوس بزرگ را نيز تيره‌روز گردانم.»
ميگويند پومپيوس چنين پاسخ داد : «كورنيليا! از آن فيروزبختي كه پيشامده بود شما پنداشته‌ايد مگر ما هميشه فيروزبخت خواهيم ماند. آدميان همواره بايد گرفتار اين حوادث باشند و هر زمان بايد كوشش از دست ندهند. بدانسان كه آن توانايي و فيروزي آسان از دست رفت آسان نيز ميتواند دوباره بدست بيايد.» كورنيليا كس فرستاده نوكران و ابزار و خواسته‌ی خود را از شهر خواست. در اين ميان مردم شهر نيز بيرون آمده براي سلام نزد پومپيوس رسيدند و او را بدرون شهر خواندند ولي پومپيوس نپذيرفته بآنان پند داد كه از قيصر فرمانبرداري نمايند و ازو نترسند زيرا قيصر مرد بسيار نيكوكار و مهرباني است. سپس روي به كراتيپوس2 فيلسوف كه همراه ديگران از شهر بديدن آمده بود گردانيده به ايرادگيريهايي پرداخت و سخناني درباره‌ی «حكمت خداوندي» مي‌گفت. كراتيپوس باحترام او از گفتگو خودداري كرده با سخناني دلداري داد. چرا كه گفتگو و كشاكش را در چنان حالي نابجا و بيجا مي‌ديد. و اگر مي‌خواست پاسخي بايرادهاي او بدهد بايستي بگويد : همانا جمهوري در سايه‌ی بدكاريهاي شما و فرمانروايي ناستوده كه داشتيد باين حال افتاد. همچنين او مي‌توانست چنين پرسشي نمايد : «آيا چگونه و به چه دليل ما مي‌توانيم يقين كنيم كه اگر تو پومپيوس از اين جنگ فيروز درمي‌آمدي بهتر از قيصر رفتار مي‌نمودي؟! پس ما نبايد ايرادي بحكمت بگيريم و كارهايي كه پيش مي‌آيد دور از حكمت بشناسيم.»
از آنجا پومپيوس زن و فرزند خود را بكشتي نشانده روانه گرديد و بهيچيك از بندرها نزديك نمي‌شد مگر گاهي كه بر آذوقه يا آب تازه نياز پيدا مي‌كرد. نخست شهري كه درآمد شهر آتاليا3 در پامفوليا4 بود و هنگامي كه در آنجا درنگ داشت كشتيهاي جنگي با يك دسته از سپاهيان از كيليكيا نزد او آمدند و در اين هنگام شصت تن از اعضاي ستانوس بر گرد او بودند. خبري هم رسيد كه كشتيهاي جنگي او همه درست و بي‌گزند مانده‌اند. نيز خبر رسيد كه كاتو دوباره سپاهياني را به يكجا گرد آورده و همراه آنها آهنگ آفريقا كرده. پومپيوس چون اين خبرها را شنيد نزد دوستان پشيماني مي‌نمود كه چرا بجنگ در خشكي مبادرت كرده و از زور دريايي خود كه درخور برابر ايستادن نبود استفاده ننموده يا چرا از كشتيهاي خود دور رفته است و نزديك آنها نبوده كه همينكه شكست خود را در خشكي دريافت بسوي كشتيها شتابد و دوباره رشته‌ی نيرو و سپاهي را كه از نيرو و سپاه دشمن كمتر نيست در دست داشته باشد. راستي هم خطاي بزرگي از پومپيوس و تدبير بسيار بجايي از قيصر بود كه از نزديكي دريا دور شده جنگ را بآن نقطه كشانيدند و بدينسان پومپيوس از زور دريايي خود بهره‌جويي نتوانست.
1ـ Amphipolis
2ـ Cratippus
3ـ Attalia
4ـ Pamphylia
10) پومپيوس ـ تکه‌ی 31
🔸 باري پومپيوس تا شهر آمفيپوليس1 دريانوردي كرده و از آنجا گذشته آهنگ شهر متوليني نمود باين قصد كه كورنيليا و پسر خود را از آنجا همراه بردارد. و همينكه به بندر آن جزيره رسيد كسي را بشهر فرستاده خبرهايي پيام داد كه پاك برخلاف انتظار كورنيليا بود. چه او از روي خبرهايي كه پيش از آن دريافته بود چنين مي‌دانست كه در درهاكيوم قيصر شكست يافته و براي پومپيوس بيش از اين كاري نمانده كه او را دنبال كند. اين فرستاده كه نزد او رسيده او را همچنان داراي پندار و اميد يافته از اينجا جسارت نكرد پيام را بگزارد بلكه نتوانست سلامي باو بدهد و تنها بدستياري اشكهاي چشم بود كه او را از بدبختي رسيده آگاه گردانيد و باو خبر داد اگر آرزوي ديدن پومپيوس را دارد زود بشتابد و او را در يك كشتي كه ازآن ديگري مي‌باشد و تنها در آن نشسته ديدار كند. بيچاره زن جوان از شنيدن اين خبر غش كرده بيهوش افتاد و تا ديرزماني نه تكاني مي‌توانست و نه زبان بسخن باز مي‌كرد و سپس چون با سختي بسيار به هوشش آوردند دانست كه جاي گريه و شيون نيست و بيدرنگ بپا برخاسته از ميان شهر روي بسوي كنار دريا نهاد و همينكه بدانجا رسيد پومپيوس او را در آغوش كشيده و پهلوي خود فرونشاند و او فرياد می‌کشیده چنین می‌گفت : «آري آقاي من ، اين از تيره‌بختي من است كه شما بدينسان پايين افتاده بيك كشتي بي‌ارجي نيازمند شده‌ايد با آنكه پيش از زناشويي با من همراه پانصد كشتي جنگي تا اين جزيره سفر مي‌كرديد. با اين حال ديگر چرا بسراغ من آمده‌ايد؟! چگونه مرا ترك نكرديد كه با بخت تيره‌ی خود كه شما را بآن حال انداخته در اينجا بمانم؟! آخ تا چه اندازه خوشبخت بودم اگر پيش از آنچه آنکه! خبر مرگ پوبليوس از پارثيا بيايد مي‌مردم! چه اندازه خرسند بودم اگر بدانسان كه قصد داشتم خود را از پي باو مي‌رسانيدم! ولي نگو من بايستي بمانم و مايه‌ی بدبختي بزرگتري گردم و پومپيوس بزرگ را نيز تيره‌روز گردانم.»
ميگويند پومپيوس چنين پاسخ داد : «كورنيليا! از آن فيروزبختي كه پيشامده بود شما پنداشته‌ايد مگر ما هميشه فيروزبخت خواهيم ماند. آدميان همواره بايد گرفتار اين حوادث باشند و هر زمان بايد كوشش از دست ندهند. بدانسان كه آن توانايي و فيروزي آسان از دست رفت آسان نيز ميتواند دوباره بدست بيايد.» كورنيليا كس فرستاده نوكران و ابزار و خواسته‌ی خود را از شهر خواست. در اين ميان مردم شهر نيز بيرون آمده براي سلام نزد پومپيوس رسيدند و او را بدرون شهر خواندند ولي پومپيوس نپذيرفته بآنان پند داد كه از قيصر فرمانبرداري نمايند و ازو نترسند زيرا قيصر مرد بسيار نيكوكار و مهرباني است. سپس روي به كراتيپوس2 فيلسوف كه همراه ديگران از شهر بديدن آمده بود گردانيده به ايرادگيريهايي پرداخت و سخناني درباره‌ی «حكمت خداوندي» مي‌گفت. كراتيپوس باحترام او از گفتگو خودداري كرده با سخناني دلداري داد. چرا كه گفتگو و كشاكش را در چنان حالي نابجا و بيجا مي‌ديد. و اگر مي‌خواست پاسخي بايرادهاي او بدهد بايستي بگويد : همانا جمهوري در سايه‌ی بدكاريهاي شما و فرمانروايي ناستوده كه داشتيد باين حال افتاد. همچنين او مي‌توانست چنين پرسشي نمايد : «آيا چگونه و به چه دليل ما مي‌توانيم يقين كنيم كه اگر تو پومپيوس از اين جنگ فيروز درمي‌آمدي بهتر از قيصر رفتار مي‌نمودي؟! پس ما نبايد ايرادي بحكمت بگيريم و كارهايي كه پيش مي‌آيد دور از حكمت بشناسيم.»
از آنجا پومپيوس زن و فرزند خود را بكشتي نشانده روانه گرديد و بهيچيك از بندرها نزديك نمي‌شد مگر گاهي كه بر آذوقه يا آب تازه نياز پيدا مي‌كرد. نخست شهري كه درآمد شهر آتاليا3 در پامفوليا4 بود و هنگامي كه در آنجا درنگ داشت كشتيهاي جنگي با يك دسته از سپاهيان از كيليكيا نزد او آمدند و در اين هنگام شصت تن از اعضاي ستانوس بر گرد او بودند. خبري هم رسيد كه كشتيهاي جنگي او همه درست و بي‌گزند مانده‌اند. نيز خبر رسيد كه كاتو دوباره سپاهياني را به يكجا گرد آورده و همراه آنها آهنگ آفريقا كرده. پومپيوس چون اين خبرها را شنيد نزد دوستان پشيماني مي‌نمود كه چرا بجنگ در خشكي مبادرت كرده و از زور دريايي خود كه درخور برابر ايستادن نبود استفاده ننموده يا چرا از كشتيهاي خود دور رفته است و نزديك آنها نبوده كه همينكه شكست خود را در خشكي دريافت بسوي كشتيها شتابد و دوباره رشته‌ی نيرو و سپاهي را كه از نيرو و سپاه دشمن كمتر نيست در دست داشته باشد. راستي هم خطاي بزرگي از پومپيوس و تدبير بسيار بجايي از قيصر بود كه از نزديكي دريا دور شده جنگ را بآن نقطه كشانيدند و بدينسان پومپيوس از زور دريايي خود بهره‌جويي نتوانست.
1ـ Amphipolis
2ـ Cratippus
3ـ Attalia
4ـ Pamphylia
✴️ خرافات است یا گمراهی ویرانگر؟!
(تکه‌ی 4 از 4)
گفتاری از نویساد
بعنوان مثالی دیگر ، کافیست بدیده گیرید که پژوهشهای دانشی ، هر شاخه‌اش کار پررنجی است. کسانی که به چنین کارهایی میکوشند باید اندیشه‌هاشان لبریز از شکیبندگی و کوشش باشد. نباید در مغزشان اندیشه‌های نومید‌کننده باشد. ولی در این کشور آنچه فراوانست همین اندیشه‌های نومیدیست. یکی از علتهایی که در ایران پژوهشهای دانشی کم است بدآموزیهاییست که از کیشها و دیوانها و کتابهای زمان مغول برمیخیزد. همین بدآموزیهاست که کوشش را می‌نکوهد و ریشخند میکند :
بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
گر زمین را به آسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی
تقدیر ترا هر آنچه بایست بداد غم خوردن و کوشیدن ما بیهودست
دیگر کار پررنج که میتوان بعنوان نمونه یاد کرد جهانگردیست. یک جهانگرد در راهش با دشواریهای فراوان روبرو میگردد. باید در گام نخست بیباک باشد. دوم ، باید به زندگی اینجهانی و به سرفرازی و نام‌آوری ارج نهد ، وگرنه در نیمه راه ماند و از پا افتد. باز از همانروست که می‌بینیم از میان ایرانیان از هزار سال باز جهانگرد بسیار کم برخاسته. در حالی که از توده‌هایی که چنین کیشها و «ادبیاتی» نداشته‌اند جهانگردانِ فراوان برخاسته‌اند.
نمونه‌ی دیگر گرد آمدن و برپا کردن همدستیهای سترگ برای کارهای بزرگ است. این را نیز از فراوانی سازمانهای مردم نهاد (سمن = ان جی اُ) و زمینه‌ی کوششها و شمار اندامان آنها درمیان یک توده میتوان دریافت. چرا در ایران ، در کشوری که گفته می‌شود بیشتر مردم از حال کنونی ناخشنودند ، برای بهبود زندگانی از این سازمانها کمتر و بوارونه ، در آن توده‌هایی که آسوده‌تر و شادمانتر و پیشرفته‌ترشان می‌یابیم از این سازمانها بیشتر برپا می‌شود؟! شما جستجو کنید دهها سازمان جهانی نیکوکارانه هست که آن توده‌ها برپا کرده‌اند.
آموزاکهای کیشها چندان اندیشه‌ها را پست گردانیده و چشمها را از بینایی انداخته که دیده می‌شود این توده همچون مردگانی هزاروچهارصد ساله‌اند که از گور برخاسته‌اند. اینان نه در این زمان بلکه در زمانی بسیار دور میزیند. اگر در این روزگار می‌زیستند بایستی مانند دیگر توده‌ها به دگرگونیهای جهان نیز دلبستگی می‌نمودند. حال آنکه ما چنین حالی را نمی‌بینیم. شما از روزنامه و کتابخوانی ایرانیان میتوانید دریابید که چه اندازه به پیشامدهای جهان پروا دارند. در این باره اگر ایرانیان را نه با توده‌های بسیار پیشرفته‌ی جهان بلکه با توده‌ی همسایه‌مان ، ترکها (که همیشه ایشان را عقب مانده پنداشته‌ایم) بسنجیم خواهیم دریافت که پروا به جهان و پیشرفت آن ، درمیان ما چه اندازه بوده است.
اینکه ایرانیان روزنامه یا کتاب سودمند نخوانده و اکنون نیز نمی‌خوانند ، همه به این علت نیست که در ایران سانسور هست. همه به این علت نیست که باسوادی در این کشور در سنجش با توده‌های پیشرفته‌ی جهان کمتر است ، یک علت بزرگتر ، آنست که مردم به پیشامدهای جهان کم‌پروایند. زیرا سرگرم چیزهای دیگری هستند : مراسم محرم و رمضان ، اعتکاف ، اربعین ، زیارت ، دعا خوانی ، سفره اندازی ، قرائت قرآن و ازبر گردانیدن آن ، پای منبر این آخوند و مجلسِ آن مداح نشستن و هر گونه نمایشهای کیشی و خواندن کتابهای زیانمند.
به رویدادهای جهان پروا نمی‌کنند زیرا در روزگار حمزه و سلمان و اباذر ، امام حسین و شمر و یزید مانده‌اند.
اینهاست بخشی از پابندهای ما که نمی‌گزارد به این جهان پردازیم و اینست به آموزاکهایی که مردم را به این روز انداخته نمی‌توان تنها یک نام «خرافه» داد و گذشت. آیا خرافه نامیدن این افیونها اثر ویرانگرشان بر توده را از میان میبرد؟!
گمراهی را بنگرید. آقای فیلسوف از پندارش فرمول درآورده و میخواهد این افیونها را یک چیز بی‌اهمیت و ساده‌ای نشان دهد : (مقدمه) این کیشها که در ایران هست ، همه خرافاتست. توده‌های پیشرفته‌ی جهان نیز بخرافات باور دارند. (نتیجه) پس خرافات مایه‌ی پس‌ماندگی نیست. علت پس‌ماندگی و درماندگی و بدبختیها در چیزهای دیگرست.
جا دارد در پایان گفتار دو نکته‌ی دیگر را نیز بازنماییم : یکم ، بودن یک چیز در کشورهای جهان دلیل نیکی آن نیست. ما خود آگاهیم که برخی توده‌های پیشرفته هم به کارهای بیهوده و نمایشهای کیشی می‌پردازند. ولی آنها نیز اگر از آن پتیاره‌ها (بلا) برهند ، بیگمان آسوده‌تر ، تواناتر و پیشرفته‌تر خواهند بود.
دوم ، اندازه‌ی دچار بودن به این گرفتاریها نیز مهم است. توده‌ای که مثلاً یک هفته در سال به چنین بیخردیها می‌پردازد ، با آنکه سالی سه چهار ماه به آنها می‌پردازد و رادیو و تلویزیون و مدرسه و دانشگاه و روزنامه‌ها و سخنرانیها و کتابخانه‌هایش سرشار از این بیهوده‌گوییها و زیانکاریهاست هیچگاه در یک پایه نتوانند بود.
(پایان)
(تکه‌ی 4 از 4)
گفتاری از نویساد
بعنوان مثالی دیگر ، کافیست بدیده گیرید که پژوهشهای دانشی ، هر شاخه‌اش کار پررنجی است. کسانی که به چنین کارهایی میکوشند باید اندیشه‌هاشان لبریز از شکیبندگی و کوشش باشد. نباید در مغزشان اندیشه‌های نومید‌کننده باشد. ولی در این کشور آنچه فراوانست همین اندیشه‌های نومیدیست. یکی از علتهایی که در ایران پژوهشهای دانشی کم است بدآموزیهاییست که از کیشها و دیوانها و کتابهای زمان مغول برمیخیزد. همین بدآموزیهاست که کوشش را می‌نکوهد و ریشخند میکند :
بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
گر زمین را به آسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی
تقدیر ترا هر آنچه بایست بداد غم خوردن و کوشیدن ما بیهودست
دیگر کار پررنج که میتوان بعنوان نمونه یاد کرد جهانگردیست. یک جهانگرد در راهش با دشواریهای فراوان روبرو میگردد. باید در گام نخست بیباک باشد. دوم ، باید به زندگی اینجهانی و به سرفرازی و نام‌آوری ارج نهد ، وگرنه در نیمه راه ماند و از پا افتد. باز از همانروست که می‌بینیم از میان ایرانیان از هزار سال باز جهانگرد بسیار کم برخاسته. در حالی که از توده‌هایی که چنین کیشها و «ادبیاتی» نداشته‌اند جهانگردانِ فراوان برخاسته‌اند.
نمونه‌ی دیگر گرد آمدن و برپا کردن همدستیهای سترگ برای کارهای بزرگ است. این را نیز از فراوانی سازمانهای مردم نهاد (سمن = ان جی اُ) و زمینه‌ی کوششها و شمار اندامان آنها درمیان یک توده میتوان دریافت. چرا در ایران ، در کشوری که گفته می‌شود بیشتر مردم از حال کنونی ناخشنودند ، برای بهبود زندگانی از این سازمانها کمتر و بوارونه ، در آن توده‌هایی که آسوده‌تر و شادمانتر و پیشرفته‌ترشان می‌یابیم از این سازمانها بیشتر برپا می‌شود؟! شما جستجو کنید دهها سازمان جهانی نیکوکارانه هست که آن توده‌ها برپا کرده‌اند.
آموزاکهای کیشها چندان اندیشه‌ها را پست گردانیده و چشمها را از بینایی انداخته که دیده می‌شود این توده همچون مردگانی هزاروچهارصد ساله‌اند که از گور برخاسته‌اند. اینان نه در این زمان بلکه در زمانی بسیار دور میزیند. اگر در این روزگار می‌زیستند بایستی مانند دیگر توده‌ها به دگرگونیهای جهان نیز دلبستگی می‌نمودند. حال آنکه ما چنین حالی را نمی‌بینیم. شما از روزنامه و کتابخوانی ایرانیان میتوانید دریابید که چه اندازه به پیشامدهای جهان پروا دارند. در این باره اگر ایرانیان را نه با توده‌های بسیار پیشرفته‌ی جهان بلکه با توده‌ی همسایه‌مان ، ترکها (که همیشه ایشان را عقب مانده پنداشته‌ایم) بسنجیم خواهیم دریافت که پروا به جهان و پیشرفت آن ، درمیان ما چه اندازه بوده است.
اینکه ایرانیان روزنامه یا کتاب سودمند نخوانده و اکنون نیز نمی‌خوانند ، همه به این علت نیست که در ایران سانسور هست. همه به این علت نیست که باسوادی در این کشور در سنجش با توده‌های پیشرفته‌ی جهان کمتر است ، یک علت بزرگتر ، آنست که مردم به پیشامدهای جهان کم‌پروایند. زیرا سرگرم چیزهای دیگری هستند : مراسم محرم و رمضان ، اعتکاف ، اربعین ، زیارت ، دعا خوانی ، سفره اندازی ، قرائت قرآن و ازبر گردانیدن آن ، پای منبر این آخوند و مجلسِ آن مداح نشستن و هر گونه نمایشهای کیشی و خواندن کتابهای زیانمند.
به رویدادهای جهان پروا نمی‌کنند زیرا در روزگار حمزه و سلمان و اباذر ، امام حسین و شمر و یزید مانده‌اند.
اینهاست بخشی از پابندهای ما که نمی‌گزارد به این جهان پردازیم و اینست به آموزاکهایی که مردم را به این روز انداخته نمی‌توان تنها یک نام «خرافه» داد و گذشت. آیا خرافه نامیدن این افیونها اثر ویرانگرشان بر توده را از میان میبرد؟!
گمراهی را بنگرید. آقای فیلسوف از پندارش فرمول درآورده و میخواهد این افیونها را یک چیز بی‌اهمیت و ساده‌ای نشان دهد : (مقدمه) این کیشها که در ایران هست ، همه خرافاتست. توده‌های پیشرفته‌ی جهان نیز بخرافات باور دارند. (نتیجه) پس خرافات مایه‌ی پس‌ماندگی نیست. علت پس‌ماندگی و درماندگی و بدبختیها در چیزهای دیگرست.
جا دارد در پایان گفتار دو نکته‌ی دیگر را نیز بازنماییم : یکم ، بودن یک چیز در کشورهای جهان دلیل نیکی آن نیست. ما خود آگاهیم که برخی توده‌های پیشرفته هم به کارهای بیهوده و نمایشهای کیشی می‌پردازند. ولی آنها نیز اگر از آن پتیاره‌ها (بلا) برهند ، بیگمان آسوده‌تر ، تواناتر و پیشرفته‌تر خواهند بود.
دوم ، اندازه‌ی دچار بودن به این گرفتاریها نیز مهم است. توده‌ای که مثلاً یک هفته در سال به چنین بیخردیها می‌پردازد ، با آنکه سالی سه چهار ماه به آنها می‌پردازد و رادیو و تلویزیون و مدرسه و دانشگاه و روزنامه‌ها و سخنرانیها و کتابخانه‌هایش سرشار از این بیهوده‌گوییها و زیانکاریهاست هیچگاه در یک پایه نتوانند بود.
(پایان)
✴️ از نامه‌ی خوانندگان
آقای مدیر محترم نامه‌ی گرامی پرچم
از بدو انتشار پرچم تاكنون همه‌ی آنها را خوانده و چون حقیقت بوده همه‌ی آنها را پذیرفته و بكار بسته‌ام كوتاه‌سخن آنكه خود و خدا و حقایق زندگی را (تا آنجایی كه در این مدت نوشته‌اند) شناخته‌ام و اینك با 10 ماه پیش خود فرق زیادی نموده‌ام در این صورت من هم یكی از هزاران افراد طرفدار حزب آزادگان بوده و چون این حزب خواهان حقیقت است من هم همه چیز خود را مرهون زحمات آن نویسنده‌ی دانشمند بوده و بدین وسیله با خامه‌ی شكسته‌ی خود می‌خواهم از زحمات طاقت‌فرسایی كه آن مدیر محترم در این راه تحمل فرموده‌اند سپاسگزاری نمایم.
اینك گفتگویی كه بین من و چند نفر از خراباتیان واقع شده ذیلاً بعرض میرسد.
چند روز پیش با یكی از دوستان یكرنگ از در خرابات عبور میكردیم باصرار ایشان وارد و چند نفر نیز از آنها نشسته بودند از هر دری سخنی پیش آمد تا سخن به فلسفه‌ی تشكیل آزادگان و مرام و عملیات آنها از بدو تأسیس تاكنون رسید. یكی از آنها اظهار نمود این زحمات بیهوده‌ایست كه آقای كسروی متحمل شده‌اند زیرا بشر نیكی‌پذیر نیست و خداوند از ازل ما را نیك و بد خلق كرده بنابراین خوبی و بدی ما طبیعی است. چگونه میتوان آدمی را كه جبلاً بد خلق شده با نصیحت و پند و یا زجر و بند خوب نمود؟ گفتم آیا گفتارهای نویسنده‌ی پرچم راجع به جان و روان خوانده در اطراف آنها فكر كرده‌اید؟ جواب داد بلی.
گفتم جواب اینها را چه میدهی؟
گفت : خوب و بد لازم و ملزوم همند. خطا بود ز خطازاده گر خطا نكند ـ
برنیاید این دو كار از هیچ فرد ، مردی از نامرد. نامردی ز مرد.
ترا بخدا ملاحظه كنید این مردم چه باورهایی دارند آقای كسروی این مردم از دو حال خارج نیستند
1ـ یا نادان هستند و دائماً عقل آنها از درك حقایق قاصر است در این صورت چندان باید برای آنها خواند تا هدایت شوند و به حقیقت بگروند.
2ـ و یا گفته‌های خردپذیر شما را می‌فهمند ولی تعمداً گردن نمی‌گزارند در این صورت نیز باید آنها را در وادی ضلالت و گمراهی بحال خود سرگردان گذاشت تا در چاه بیفتند و سزای خویش را ببینند.
آقای كسروی شما پیش بروید و از هیچ چیز بیم نداشته باشید زیرا خدا و مردمان پاكدل پشتیبان شما هستند.
آبادان ـ خسرو سلیمانیان
🔸پرچم : یكی از بدآموزیهایی كه درمیان جوانان درسخوانده ریشه دوانیده همینست كه بگویند : آدمی نیكی‌پذیر نیست ، بدی در طبیعت آدمی گزارده شده ، این مردم نیك نمی‌شوند ، برای كسانی كه می‌خواهند دست از هوسبازیهای خود برندارند دستاویز خوبی پیدا شده ، و پیداست كه اینان تا بتوانند گفته‌های ما را نخواهند پذیرفت و اینگونه پاسخها را خواهند داد. ولی تا كی خواهند توانست این نبرد با حقایق را پیش برند؟. تا كی خواهند توانست با این اندیشه‌ی پوچ و بیپا زندگی بسر برند بیاری خدا نزدیك است آن روزی كه اینان بپای حساب خوانده شوند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 214)
آقای مدیر محترم نامه‌ی گرامی پرچم
از بدو انتشار پرچم تاكنون همه‌ی آنها را خوانده و چون حقیقت بوده همه‌ی آنها را پذیرفته و بكار بسته‌ام كوتاه‌سخن آنكه خود و خدا و حقایق زندگی را (تا آنجایی كه در این مدت نوشته‌اند) شناخته‌ام و اینك با 10 ماه پیش خود فرق زیادی نموده‌ام در این صورت من هم یكی از هزاران افراد طرفدار حزب آزادگان بوده و چون این حزب خواهان حقیقت است من هم همه چیز خود را مرهون زحمات آن نویسنده‌ی دانشمند بوده و بدین وسیله با خامه‌ی شكسته‌ی خود می‌خواهم از زحمات طاقت‌فرسایی كه آن مدیر محترم در این راه تحمل فرموده‌اند سپاسگزاری نمایم.
اینك گفتگویی كه بین من و چند نفر از خراباتیان واقع شده ذیلاً بعرض میرسد.
چند روز پیش با یكی از دوستان یكرنگ از در خرابات عبور میكردیم باصرار ایشان وارد و چند نفر نیز از آنها نشسته بودند از هر دری سخنی پیش آمد تا سخن به فلسفه‌ی تشكیل آزادگان و مرام و عملیات آنها از بدو تأسیس تاكنون رسید. یكی از آنها اظهار نمود این زحمات بیهوده‌ایست كه آقای كسروی متحمل شده‌اند زیرا بشر نیكی‌پذیر نیست و خداوند از ازل ما را نیك و بد خلق كرده بنابراین خوبی و بدی ما طبیعی است. چگونه میتوان آدمی را كه جبلاً بد خلق شده با نصیحت و پند و یا زجر و بند خوب نمود؟ گفتم آیا گفتارهای نویسنده‌ی پرچم راجع به جان و روان خوانده در اطراف آنها فكر كرده‌اید؟ جواب داد بلی.
گفتم جواب اینها را چه میدهی؟
گفت : خوب و بد لازم و ملزوم همند. خطا بود ز خطازاده گر خطا نكند ـ
برنیاید این دو كار از هیچ فرد ، مردی از نامرد. نامردی ز مرد.
ترا بخدا ملاحظه كنید این مردم چه باورهایی دارند آقای كسروی این مردم از دو حال خارج نیستند
1ـ یا نادان هستند و دائماً عقل آنها از درك حقایق قاصر است در این صورت چندان باید برای آنها خواند تا هدایت شوند و به حقیقت بگروند.
2ـ و یا گفته‌های خردپذیر شما را می‌فهمند ولی تعمداً گردن نمی‌گزارند در این صورت نیز باید آنها را در وادی ضلالت و گمراهی بحال خود سرگردان گذاشت تا در چاه بیفتند و سزای خویش را ببینند.
آقای كسروی شما پیش بروید و از هیچ چیز بیم نداشته باشید زیرا خدا و مردمان پاكدل پشتیبان شما هستند.
آبادان ـ خسرو سلیمانیان
🔸پرچم : یكی از بدآموزیهایی كه درمیان جوانان درسخوانده ریشه دوانیده همینست كه بگویند : آدمی نیكی‌پذیر نیست ، بدی در طبیعت آدمی گزارده شده ، این مردم نیك نمی‌شوند ، برای كسانی كه می‌خواهند دست از هوسبازیهای خود برندارند دستاویز خوبی پیدا شده ، و پیداست كه اینان تا بتوانند گفته‌های ما را نخواهند پذیرفت و اینگونه پاسخها را خواهند داد. ولی تا كی خواهند توانست این نبرد با حقایق را پیش برند؟. تا كی خواهند توانست با این اندیشه‌ی پوچ و بیپا زندگی بسر برند بیاری خدا نزدیك است آن روزی كه اینان بپای حساب خوانده شوند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 214)
نسخه‌ی دیرتری از چاپ کتابچه‌ی «سیاست حسینیه» در تبریز.
کتابچه‌ای که در رشته گفتارهای محرم (از جمله این گفتار : https://t.me/pakdini/9866) از آن سخن رانده شده.
کتابچه‌ای که در رشته گفتارهای محرم (از جمله این گفتار : https://t.me/pakdini/9866) از آن سخن رانده شده.
🔶 محرم (یا بخشی از کتاب داوری (شیعیگری))
🔸 بخش 4 از 4
4ـ اين داستان گريه و زيارت با آن پاداشهايي که نويد داده شده زيان بسيار بزرگ ديگري را دربر ميدارد ، و آن اينکه شيعيان به بدکاري گستاخ باشند.
بايد دانست که مردم عامي درباره‌ي نيک و بد فهم و بينشي را که مي‌بايست ندارند و يک چيز که بد است (مثلاً دزدي) آنان درباره‌اش تنها اين را دانند که گناهست و مايه‌ي خشم خدا باشد و بدکاره (يا دزد) به دوزخ خواهد رفت ، و يگانه جلوگيرشان همان ترس دوزخ مي‌باشد.
اينکه بديها زيان به زندگاني رساند و مايه‌ي نابساماني آن گردد چيزيست به انديشه‌ي ايشان نرسيده.
اينست چون مي‌شنوند که کسي که گريه به حسين کرد و يا به زيارت بارگاه او رفت همه‌ي گناهانش
آمرزيده گردد و بهشت به او بايا باشد ، از ترسي که مي‌داشته‌اند ايمن شده به هر بدي پا ميگزارند.
اين چيزيست که از نخست آزموده بود و در اين چند سال که به شوند جنگ در ايران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمايش ديگري بدست آمد. زيرا ديده شد که کساني که انبارداري کردند يا پياپي به نرخها افزودند و هزارها خاندان از پا انداختند بيشتر حاجيان «مقدس» و مشهديان «لب‌جنبان» ميبودند. نيز ديده شد که همان پولهائي را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پيشاني باز روانه‌ي کربلا و نجف شدند که زيارت کنند و به ملايان پولهايي دهند.
اين نامردان که بهانه در دست ميدارند و به کشور و توده پروايي نمي‌نمايند و به ميهن‌پرستي ريشخند ميکنند ، بدينسان از بدکاري نيز نمي‌پرهيزند و در سايه‌ي کيش بيپايي که ميدارند خود را به هر «دلخواهي» آزاد مي‌شمارند.
شما اگر زماني به توده‌ي عامي پردازيد و باورهاي آنان را نيک سنجيد ، خواهيد ديد در سايه‌ي سخناني که هميشه از ملايان و روضه‌خوانان شنيده‌اند چنين مي‌پندارند که آدمي در اين جهان ناچار از گناهست و چاره‌ي کار همان گريستن به امام حسين و رفتن به زيارت او و ديگران مي‌باشد. اينست خدا روز « الست» با امام حسين آن پيمان را بسته است.
اگر شما با يک شيعي که به کربلا مي رود به سخن پرداخته بپرسيد : «چرا به کربلا مي رويد؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاريم بايد برويم و از گناهان پاک شويم». اگر بگوييد : «بهتر است گناه نکني تا نيازمند پاک شدن نباشي» با شگفتي پاسخ خواهد داد : «مگر آدم ميتواند گناه نکند؟!...».
در تبريز سخني هست و بارها از زبانهاشان شنيده‌ام. ميگويند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گرديد پاک شود. ما گناهکاريم و ناپاکيم و خود را به نمکزار مي‌اندازيم تا پاک شويم». اگر نيک انديشيد در اين باره باورهاي شيعيان بي‌مانندگي به باورهاي مسيحيان (درباره‌ي گناه و کفاره) نمي‌باشد.
اين نکته را ميتوان با زبان ديگري نيز باز نمود. چنانکه ميدانيم آدمي داراي دو گوهر است : يکي گوهر جان که خواهان بديهاست ، و ديگري گوهر روان که خواهان نيکيهاست .در بسياري از مردم گوهر جان بسيار چيره باشد و اينست ايشان خودداري از بديها نتوانند. ليکن در همانحال روانشان بيکار نمانده آنانرا نکوهش کند و فرجادشان1هميشه ناآسوده باشد. چنين کساني همانکه بشنوند اگر کسي به امام‌حسين گريست يا به زيارت رفت گناهانش آمرزيده شود ، همچون تشنه‌اي که به آب رسد با خشنودي و شادماني پذيرند ، و اين را يک پاسخي به نکوهشهاي فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. به گفته‌ي عاميان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». يک آدمکش ، يک انباردار ، يک دزد ، يک زن بدکاره ، يک آخوند فريبکار به چه نيازمند است؟... يک دستگاه آنچناني که بي‌رنج و کوشش گناهان خود را بيامرزاند.
از همينجاست که شما مي‌بينيد تيمورلنگ با آن خونخواري و تيره‌دلي که در اسپهان در يکروز هفتاد هزار آدم کُشت و در بغداد از سرهاي کُشتِگان مناره‌ها برافراشت ، هميشه در جستجوي پيران صوفي ميبوده و چون يکي را مي‌يافته دست به دامنش مي‌يازيده. مي‌بينيد صمدخان با آن پليديش که افزار سياست نکولا گرديد و کسان بسياري از آزاديخواهان غيرتمند را کُشت ، روضه ميخوانانيده و هرساله چهارصد تومان پول شمع به کربلا ميفرستاده. اينها رازش همانست که باز نموديم.
1ـ فرجاد = وجدان ـ و
🔸 بخش 4 از 4
4ـ اين داستان گريه و زيارت با آن پاداشهايي که نويد داده شده زيان بسيار بزرگ ديگري را دربر ميدارد ، و آن اينکه شيعيان به بدکاري گستاخ باشند.
بايد دانست که مردم عامي درباره‌ي نيک و بد فهم و بينشي را که مي‌بايست ندارند و يک چيز که بد است (مثلاً دزدي) آنان درباره‌اش تنها اين را دانند که گناهست و مايه‌ي خشم خدا باشد و بدکاره (يا دزد) به دوزخ خواهد رفت ، و يگانه جلوگيرشان همان ترس دوزخ مي‌باشد.
اينکه بديها زيان به زندگاني رساند و مايه‌ي نابساماني آن گردد چيزيست به انديشه‌ي ايشان نرسيده.
اينست چون مي‌شنوند که کسي که گريه به حسين کرد و يا به زيارت بارگاه او رفت همه‌ي گناهانش
آمرزيده گردد و بهشت به او بايا باشد ، از ترسي که مي‌داشته‌اند ايمن شده به هر بدي پا ميگزارند.
اين چيزيست که از نخست آزموده بود و در اين چند سال که به شوند جنگ در ايران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمايش ديگري بدست آمد. زيرا ديده شد که کساني که انبارداري کردند يا پياپي به نرخها افزودند و هزارها خاندان از پا انداختند بيشتر حاجيان «مقدس» و مشهديان «لب‌جنبان» ميبودند. نيز ديده شد که همان پولهائي را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پيشاني باز روانه‌ي کربلا و نجف شدند که زيارت کنند و به ملايان پولهايي دهند.
اين نامردان که بهانه در دست ميدارند و به کشور و توده پروايي نمي‌نمايند و به ميهن‌پرستي ريشخند ميکنند ، بدينسان از بدکاري نيز نمي‌پرهيزند و در سايه‌ي کيش بيپايي که ميدارند خود را به هر «دلخواهي» آزاد مي‌شمارند.
شما اگر زماني به توده‌ي عامي پردازيد و باورهاي آنان را نيک سنجيد ، خواهيد ديد در سايه‌ي سخناني که هميشه از ملايان و روضه‌خوانان شنيده‌اند چنين مي‌پندارند که آدمي در اين جهان ناچار از گناهست و چاره‌ي کار همان گريستن به امام حسين و رفتن به زيارت او و ديگران مي‌باشد. اينست خدا روز « الست» با امام حسين آن پيمان را بسته است.
اگر شما با يک شيعي که به کربلا مي رود به سخن پرداخته بپرسيد : «چرا به کربلا مي رويد؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاريم بايد برويم و از گناهان پاک شويم». اگر بگوييد : «بهتر است گناه نکني تا نيازمند پاک شدن نباشي» با شگفتي پاسخ خواهد داد : «مگر آدم ميتواند گناه نکند؟!...».
در تبريز سخني هست و بارها از زبانهاشان شنيده‌ام. ميگويند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گرديد پاک شود. ما گناهکاريم و ناپاکيم و خود را به نمکزار مي‌اندازيم تا پاک شويم». اگر نيک انديشيد در اين باره باورهاي شيعيان بي‌مانندگي به باورهاي مسيحيان (درباره‌ي گناه و کفاره) نمي‌باشد.
اين نکته را ميتوان با زبان ديگري نيز باز نمود. چنانکه ميدانيم آدمي داراي دو گوهر است : يکي گوهر جان که خواهان بديهاست ، و ديگري گوهر روان که خواهان نيکيهاست .در بسياري از مردم گوهر جان بسيار چيره باشد و اينست ايشان خودداري از بديها نتوانند. ليکن در همانحال روانشان بيکار نمانده آنانرا نکوهش کند و فرجادشان1هميشه ناآسوده باشد. چنين کساني همانکه بشنوند اگر کسي به امام‌حسين گريست يا به زيارت رفت گناهانش آمرزيده شود ، همچون تشنه‌اي که به آب رسد با خشنودي و شادماني پذيرند ، و اين را يک پاسخي به نکوهشهاي فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. به گفته‌ي عاميان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». يک آدمکش ، يک انباردار ، يک دزد ، يک زن بدکاره ، يک آخوند فريبکار به چه نيازمند است؟... يک دستگاه آنچناني که بي‌رنج و کوشش گناهان خود را بيامرزاند.
از همينجاست که شما مي‌بينيد تيمورلنگ با آن خونخواري و تيره‌دلي که در اسپهان در يکروز هفتاد هزار آدم کُشت و در بغداد از سرهاي کُشتِگان مناره‌ها برافراشت ، هميشه در جستجوي پيران صوفي ميبوده و چون يکي را مي‌يافته دست به دامنش مي‌يازيده. مي‌بينيد صمدخان با آن پليديش که افزار سياست نکولا گرديد و کسان بسياري از آزاديخواهان غيرتمند را کُشت ، روضه ميخوانانيده و هرساله چهارصد تومان پول شمع به کربلا ميفرستاده. اينها رازش همانست که باز نموديم.
1ـ فرجاد = وجدان ـ و