This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گردانیدن گهوارهی علیاصغر
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 15ـ آیا خدا جهان را بخود بازگزارده؟! (تکهی 3 از 3)
پس از آن صوفیگری را نام میبرم. ما از این نیز در «راه رستگاری» و دیگر جاها سخن راندهایم و نیازی بگفتگوی دیگر نمانده. پس از آن خراباتیگری را یاد میكنم. از آن نیز در «راه رستگاری» سخن راندهایم. من دوست میدارم خوانندگان گفتاری را كه در آن كتاب بنام «دین برای دانشپژوهی نیست» بخوانند تا نیك دانند كه زمینه برای پیدایش خراباتیگری از كجا پیدا شده است. در جایی كه شما به دین رنگ دانشپژوهی دهید و بر آن باشید كه از آغاز آفرینش و چگونگی آن گفتگو دارید و پندارهای ننگین كعبالاحبار و وهب بن منبه را در كتابها بینبارید [1] بیگمان همهی ایرادهای خراباتیان راست است و شما هیچ پاسخی بآنان نتوانید داد. این جدایی كه ما میانهی دین و خواست آن با دانش و راه آن پدید آوردیم و این دو را از هم جدا كردیم یكی از ارجدارترین و بزرگترین زمینههاست و میباید گفت یكی از ستونهای دین میباشد. ولی شما آن را ببینید كه این تاکنون پوشیده مانده و هواداران دین نه تنها آن را نشناختهاند (و در هیچ جایی شما نشانی از چنان سخنی نخواهید یافت) خود آنان دین را با دانشپژوهی بهم درآمیختهاند و آن نتیجه بدست آمده كه خراباتیگری پدید آید و آن رسواییها پیدا شود و شما این را بیگمان دانید كه پیشامد دلگداز مغول و آن زبونی و درماندگی كه مردم در برابر آن خونخواران نشان دادند جز نتیجهی این چند بدآموزی نبوده. وآنگاه تازه پس از قرنها که آن سخنان كهنه گردیده بود كسانی از نادانی یا از بدخواهی دوباره آن را نوین ساختند و دلها را پر گردانیدند.
پس از همه مادّیگری را یاد میكنم كه بیكبار خدا و روان و خرد را نمیپذیرد و براستی و نیكی ارجی نمیگزارد و جهان را جز یك دستگاه بیهودهای نمیشناسد و آدمی را از جانوران جدا نگرفته زندگانی را جز كشاكش و نبرد نمیداند ، و یك گمراهیایست كه رویهی دانش بخود گرفته و صدها دانشمندان بنام در شرق و غرب پیرو آن میباشند و هزارها كتاب بهواداری از آن نوشتهاند ، و چون همراه دانشهای طبیعی از اروپا برخاسته و همپای آنها در سراسر جهان انتشار یافته نیرومندترینِ بدآموزیهاست و به هر كجا رسیده همچون بیماری وبا پیر و جوان و بزرگ و كوچك همه را آلوده گردانیده و دلها را بلرزه انداخته است و بیگمان بیشتری از همانان كه سنگ دین بسینه میزنند و دعوی پیشوایی میدارند در دلهای خود جز باور سستی نمیدارند و چهبسا كه بیكبار از خدا و دین بیزارند.
[1] : انباریدن ریشهی دوم انباشتن است ـ و
🔸 15ـ آیا خدا جهان را بخود بازگزارده؟! (تکهی 3 از 3)
پس از آن صوفیگری را نام میبرم. ما از این نیز در «راه رستگاری» و دیگر جاها سخن راندهایم و نیازی بگفتگوی دیگر نمانده. پس از آن خراباتیگری را یاد میكنم. از آن نیز در «راه رستگاری» سخن راندهایم. من دوست میدارم خوانندگان گفتاری را كه در آن كتاب بنام «دین برای دانشپژوهی نیست» بخوانند تا نیك دانند كه زمینه برای پیدایش خراباتیگری از كجا پیدا شده است. در جایی كه شما به دین رنگ دانشپژوهی دهید و بر آن باشید كه از آغاز آفرینش و چگونگی آن گفتگو دارید و پندارهای ننگین كعبالاحبار و وهب بن منبه را در كتابها بینبارید [1] بیگمان همهی ایرادهای خراباتیان راست است و شما هیچ پاسخی بآنان نتوانید داد. این جدایی كه ما میانهی دین و خواست آن با دانش و راه آن پدید آوردیم و این دو را از هم جدا كردیم یكی از ارجدارترین و بزرگترین زمینههاست و میباید گفت یكی از ستونهای دین میباشد. ولی شما آن را ببینید كه این تاکنون پوشیده مانده و هواداران دین نه تنها آن را نشناختهاند (و در هیچ جایی شما نشانی از چنان سخنی نخواهید یافت) خود آنان دین را با دانشپژوهی بهم درآمیختهاند و آن نتیجه بدست آمده كه خراباتیگری پدید آید و آن رسواییها پیدا شود و شما این را بیگمان دانید كه پیشامد دلگداز مغول و آن زبونی و درماندگی كه مردم در برابر آن خونخواران نشان دادند جز نتیجهی این چند بدآموزی نبوده. وآنگاه تازه پس از قرنها که آن سخنان كهنه گردیده بود كسانی از نادانی یا از بدخواهی دوباره آن را نوین ساختند و دلها را پر گردانیدند.
پس از همه مادّیگری را یاد میكنم كه بیكبار خدا و روان و خرد را نمیپذیرد و براستی و نیكی ارجی نمیگزارد و جهان را جز یك دستگاه بیهودهای نمیشناسد و آدمی را از جانوران جدا نگرفته زندگانی را جز كشاكش و نبرد نمیداند ، و یك گمراهیایست كه رویهی دانش بخود گرفته و صدها دانشمندان بنام در شرق و غرب پیرو آن میباشند و هزارها كتاب بهواداری از آن نوشتهاند ، و چون همراه دانشهای طبیعی از اروپا برخاسته و همپای آنها در سراسر جهان انتشار یافته نیرومندترینِ بدآموزیهاست و به هر كجا رسیده همچون بیماری وبا پیر و جوان و بزرگ و كوچك همه را آلوده گردانیده و دلها را بلرزه انداخته است و بیگمان بیشتری از همانان كه سنگ دین بسینه میزنند و دعوی پیشوایی میدارند در دلهای خود جز باور سستی نمیدارند و چهبسا كه بیكبار از خدا و دین بیزارند.
[1] : انباریدن ریشهی دوم انباشتن است ـ و
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
11) كراسوس ـ تکهی 6
🔸 و چون بدينسان با ولوله روميان را سراسيمه ساختند بيكبار پوشاك از روي برگ و ساز خود برداشتند و خودها و سينهبندهاي درخشان خود را كه همه با برنج پوشانيده و زينتابزارهاي فولادين از آنها آويزان بود نشان دادند. خود سورنا بلندبالاترين و خوشچهرهترين مرد در ميان همهی آنان بود. ولي رختهاي زيبايي كه در بر كرده و چهرهی آراستهی او دليري و مردانگي او را پوشيده ميداشت. چه روي خود را گلگون كرده و موهاي سر خود را به آيين مادان دستهدسته ساخته بود. ولي سپاهيان او همگي چهرههاي ترسآوري داشتند و موهاي آنان به آيين سگان همگي بر روي پيشاني افتاده بود. نخست آنان ميكوشيدند كه بدستياري گرزهاي خود صف پيشين روميان را كوفته و بازپس برانند. ولي چون ديدند سپاهيان روم پافشاري كرده و ايستادگي مينمايند و دانستند كه كار سختتر از آنست كه ميپنداشتند اينست كه بدنبال كشيده بيآنكه روميان بفهمند از هر چهار سوي گرد آنان را فرو گرفتند. كراسوس فرمان داد كه سپاهيان سبكابزار بهجوم پردازند. ولي اينان اندكي پيش نرفته بودند كه بيكبار تيرهاي اشكانيان همچون باران بر آنان ريخت و ناگزير شدند كه بسوي سنگينابزاران پس گردند و اين نخستين وسيله بود كه صفهاي آنان را بهم زده و دلهاي آنان را پر از بيم گردانيد. زيرا تيرهاي دشمن كه بآنان ميرسيد چندان تيز و پرزور بود كه از هرگونه زرهي و از هر پوشاك استواري ميگذشت. اينزمان اشكانيان همچنان دور ايستاده تير بر روي روميان ميبارانيدند بيآنكه كسي يا جايي را آماج گيرند. (با آنكه روميان چندان دور از آنان نبودند) و چون كمانهاي سختي داشتند تيرها كه از آن برميجست زور بياندازه داشت. جايگاه روميان از نخست بد بود. زيرا اگر ميايستادند بدانسان زخمي ميشدند و اگر هجوم بدشمن ميبردند شايد خود آنان بيشتر از دشمن آسيب ميافتند. زيرا اشكانيان چندان مهارت دارند كه بهنگام گريختن و اسب تاختن نيز تيراندازي ميكنند و اين هنريست كه تنها سگان آن را بهتر از اينان ميدانند و خود تدبيري است از بهر آنكه اگر از جلو دشمن گريختند خود را از عار گريز رها سازند.
روميان اميدوار بودند كه پس از آنكه اشكانيان همهی تيرهاي خود را انداختند و تركشها را تهي ساختند ناگزير خواهند بود دست از جنگ بردارند و يا نزديك آمده زد و خورد آغاز كنند. و چون دانستند كه شترهايي را با بار تير در لشكرگاه خود همراه دارند كه چون صف پيشين تركشهاي خود را تهي ميسازند پس كشيده به پر كردن آنها ميپردازند دانستند اين تيرباران پاياني نخواهد داشت. كراسوس دلش از جا دررفته كسي نزد پسر خود فرستاد كه اگر بتواند هجومي بر دشمنان بنمايد و نگزارد پاك از هر سوي گرد سپاه را فرو گيرند زيرا آن هنگام دشمن بسيار جلو آمده و پيدا بود كه ميخواهند پشت سر را نيز بگيرند. آن جوان هزار و سيصد سواره كه يكهزار آنان را با خود از نزد قيصر آورده بود با پانصد تيرانداز و هشت دسته از سپاهان درستابزار كه نزديك او بودند برداشته بآهنگ هجوم روانه گرديد ، اشكانيان در جلو نايستاده روي برگردانيدند و اين يا بجهت بدي جا بود كه لجنزاري را زير پا داشتند و يا اينكه ميخواستند كراسوس جوان را پس كشيده از پدرش بسيار دور گردانند. ولي كراسوس قصد آنان را ندانسته داد ميزد : چرا روبرو نميايستيد؟ اين گفته از دنبال آنان ميتاخت. كنسورينوس1 مكاباخوس2 كه هر دو در روم شهرت داشتند زيرا آن يكي بسيار دلير و مردانه بود و اين يكي از يك خانوادهی سناتور3 بوده و جربزهی خطبهخواني مهمي داشت. اين هر دو همسال كراسوس جوان و همراه او بودند. سوارگان بتندي ميتاختند و از پیادگان جلو افتاده چنين ميپنداشتند كه دشمن را شكست دادهاند و همانا از دنبال آنان ميتازند. ولي چون مسافت درازي را از لشكرگاه دور افتادند آن هنگام فهميدند كه مقصود دشمن فريب بوده زيرا آن گريزندگان را ديدند كه ناگهان ايستاده روي برگردانيدند و دستههاي ديگري بآنان پيوستند. ناگزير بايستادند و يقين نمودند دشمن اندكي اينان را ديده بهجوم خواهد پرداخت ولي اشكانيان تنها يك دسته از سوارگان زرهپوش را در برابر اينان گزارده ديگران به اينسو و آنسوي دشت تاخته بر برانگيختن ريگ و گرد پرداختند و چنان شد كه روميان همديگر را نميديدند و نميتوانستند با يكديگر سخن بگويند و چون بدينسان همه را در يك توده گرد آوردند به تيراندازي پرداختند.
1ـ Censorinus
2ـ Megabacchus
3ـ مقصود كسي است كه در سنات عضو بود كه آن را مايهی افتخار خاندانها ميشماردند.
11) كراسوس ـ تکهی 6
🔸 و چون بدينسان با ولوله روميان را سراسيمه ساختند بيكبار پوشاك از روي برگ و ساز خود برداشتند و خودها و سينهبندهاي درخشان خود را كه همه با برنج پوشانيده و زينتابزارهاي فولادين از آنها آويزان بود نشان دادند. خود سورنا بلندبالاترين و خوشچهرهترين مرد در ميان همهی آنان بود. ولي رختهاي زيبايي كه در بر كرده و چهرهی آراستهی او دليري و مردانگي او را پوشيده ميداشت. چه روي خود را گلگون كرده و موهاي سر خود را به آيين مادان دستهدسته ساخته بود. ولي سپاهيان او همگي چهرههاي ترسآوري داشتند و موهاي آنان به آيين سگان همگي بر روي پيشاني افتاده بود. نخست آنان ميكوشيدند كه بدستياري گرزهاي خود صف پيشين روميان را كوفته و بازپس برانند. ولي چون ديدند سپاهيان روم پافشاري كرده و ايستادگي مينمايند و دانستند كه كار سختتر از آنست كه ميپنداشتند اينست كه بدنبال كشيده بيآنكه روميان بفهمند از هر چهار سوي گرد آنان را فرو گرفتند. كراسوس فرمان داد كه سپاهيان سبكابزار بهجوم پردازند. ولي اينان اندكي پيش نرفته بودند كه بيكبار تيرهاي اشكانيان همچون باران بر آنان ريخت و ناگزير شدند كه بسوي سنگينابزاران پس گردند و اين نخستين وسيله بود كه صفهاي آنان را بهم زده و دلهاي آنان را پر از بيم گردانيد. زيرا تيرهاي دشمن كه بآنان ميرسيد چندان تيز و پرزور بود كه از هرگونه زرهي و از هر پوشاك استواري ميگذشت. اينزمان اشكانيان همچنان دور ايستاده تير بر روي روميان ميبارانيدند بيآنكه كسي يا جايي را آماج گيرند. (با آنكه روميان چندان دور از آنان نبودند) و چون كمانهاي سختي داشتند تيرها كه از آن برميجست زور بياندازه داشت. جايگاه روميان از نخست بد بود. زيرا اگر ميايستادند بدانسان زخمي ميشدند و اگر هجوم بدشمن ميبردند شايد خود آنان بيشتر از دشمن آسيب ميافتند. زيرا اشكانيان چندان مهارت دارند كه بهنگام گريختن و اسب تاختن نيز تيراندازي ميكنند و اين هنريست كه تنها سگان آن را بهتر از اينان ميدانند و خود تدبيري است از بهر آنكه اگر از جلو دشمن گريختند خود را از عار گريز رها سازند.
روميان اميدوار بودند كه پس از آنكه اشكانيان همهی تيرهاي خود را انداختند و تركشها را تهي ساختند ناگزير خواهند بود دست از جنگ بردارند و يا نزديك آمده زد و خورد آغاز كنند. و چون دانستند كه شترهايي را با بار تير در لشكرگاه خود همراه دارند كه چون صف پيشين تركشهاي خود را تهي ميسازند پس كشيده به پر كردن آنها ميپردازند دانستند اين تيرباران پاياني نخواهد داشت. كراسوس دلش از جا دررفته كسي نزد پسر خود فرستاد كه اگر بتواند هجومي بر دشمنان بنمايد و نگزارد پاك از هر سوي گرد سپاه را فرو گيرند زيرا آن هنگام دشمن بسيار جلو آمده و پيدا بود كه ميخواهند پشت سر را نيز بگيرند. آن جوان هزار و سيصد سواره كه يكهزار آنان را با خود از نزد قيصر آورده بود با پانصد تيرانداز و هشت دسته از سپاهان درستابزار كه نزديك او بودند برداشته بآهنگ هجوم روانه گرديد ، اشكانيان در جلو نايستاده روي برگردانيدند و اين يا بجهت بدي جا بود كه لجنزاري را زير پا داشتند و يا اينكه ميخواستند كراسوس جوان را پس كشيده از پدرش بسيار دور گردانند. ولي كراسوس قصد آنان را ندانسته داد ميزد : چرا روبرو نميايستيد؟ اين گفته از دنبال آنان ميتاخت. كنسورينوس1 مكاباخوس2 كه هر دو در روم شهرت داشتند زيرا آن يكي بسيار دلير و مردانه بود و اين يكي از يك خانوادهی سناتور3 بوده و جربزهی خطبهخواني مهمي داشت. اين هر دو همسال كراسوس جوان و همراه او بودند. سوارگان بتندي ميتاختند و از پیادگان جلو افتاده چنين ميپنداشتند كه دشمن را شكست دادهاند و همانا از دنبال آنان ميتازند. ولي چون مسافت درازي را از لشكرگاه دور افتادند آن هنگام فهميدند كه مقصود دشمن فريب بوده زيرا آن گريزندگان را ديدند كه ناگهان ايستاده روي برگردانيدند و دستههاي ديگري بآنان پيوستند. ناگزير بايستادند و يقين نمودند دشمن اندكي اينان را ديده بهجوم خواهد پرداخت ولي اشكانيان تنها يك دسته از سوارگان زرهپوش را در برابر اينان گزارده ديگران به اينسو و آنسوي دشت تاخته بر برانگيختن ريگ و گرد پرداختند و چنان شد كه روميان همديگر را نميديدند و نميتوانستند با يكديگر سخن بگويند و چون بدينسان همه را در يك توده گرد آوردند به تيراندازي پرداختند.
1ـ Censorinus
2ـ Megabacchus
3ـ مقصود كسي است كه در سنات عضو بود كه آن را مايهی افتخار خاندانها ميشماردند.
روز دهم محرم 1330 ، روز دهم دی ماه 1290 بود
روسها که به تبریز دست یافته بودند با بدار کشیدن آزادیخواهان کینهی شکستهای خود را از مجاهدان تبریز میکشیدند. از راست : 1ـ قدیر ، 2ـ ضیاءالعلماء ، 3 ـ دایی او 4ـ صادقالملک ، 5 ـ ثقةالاسلام ، 6 ـ آقا محمد ابراهیم ، 7ـ حسن ، 8ـ شیخ سلیم
چنانکه در تاریخ آمده :
«آنهمه ستایشها كه من از تبریزیان كردهام این ننگینكاری را فراموش نمیكنم كه چون در محرم 1330[=1290خ] روسیان با مجاهدان جنگیدند و بر ایشان چیره درآمدند و آن كارها را در شهر میكردند یك دسته از مردم بروی خود نیاورده و همچون سالهای پیش در بازارها و كوچهها بسینه كوفتن و زنجیر زدن میپرداختند و دستهها میگردانیدند و این را یك كار نیك و بس بزرگی میشماردند كه در چنان هنگام بیمناكی ترس بخود راه نداده و دست از دینداری برنداشتهاند ، و آشكاره میگفتند : «ما را چه كار كه روسیان چه كردند و كیان را كشتند ، ما را باید دست از دامن امام برنداریم و این دستگاه را نخوابانیم» میگفتند : «روسیان كه با كیشها (مذهب) كار نمیدارند و عزاداری را از دست ما نمیگیرند دیگر ما را چه كار كه مشروطه را برانداختند و كشور را بردند؟!..».
روسها که به تبریز دست یافته بودند با بدار کشیدن آزادیخواهان کینهی شکستهای خود را از مجاهدان تبریز میکشیدند. از راست : 1ـ قدیر ، 2ـ ضیاءالعلماء ، 3 ـ دایی او 4ـ صادقالملک ، 5 ـ ثقةالاسلام ، 6 ـ آقا محمد ابراهیم ، 7ـ حسن ، 8ـ شیخ سلیم
چنانکه در تاریخ آمده :
«آنهمه ستایشها كه من از تبریزیان كردهام این ننگینكاری را فراموش نمیكنم كه چون در محرم 1330[=1290خ] روسیان با مجاهدان جنگیدند و بر ایشان چیره درآمدند و آن كارها را در شهر میكردند یك دسته از مردم بروی خود نیاورده و همچون سالهای پیش در بازارها و كوچهها بسینه كوفتن و زنجیر زدن میپرداختند و دستهها میگردانیدند و این را یك كار نیك و بس بزرگی میشماردند كه در چنان هنگام بیمناكی ترس بخود راه نداده و دست از دینداری برنداشتهاند ، و آشكاره میگفتند : «ما را چه كار كه روسیان چه كردند و كیان را كشتند ، ما را باید دست از دامن امام برنداریم و این دستگاه را نخوابانیم» میگفتند : «روسیان كه با كیشها (مذهب) كار نمیدارند و عزاداری را از دست ما نمیگیرند دیگر ما را چه كار كه مشروطه را برانداختند و كشور را بردند؟!..».
«بلكه بسیاری از ایشان روسیان را بر مشروطهخواهان برمیگزیدند زیرا كه مشروطهخواهان روی سرد باین كارهای اینان نشان داده بودند.
مایهی شرمندگیست كه روسیان در برابر چشمشان آن ستمها را میكردند و كسانی را كه در كشور خود بآزادیخواهی برخاسته و در راه آسایش مردم و آبادی كشور آن جانبازیها را كرده بودند دسته دسته پای دار میآوردند و جوانان نورس را بگناه آزادیخواهی پدر و برادر بیجان میساختند ، سراسر شهر لگدكوب سالدات و قزاق میبود ـ اینان آن ستمها را میدیدند و هیچ پروایی نمیكردند و از ستمهای یزید ـ ستمهای هزاروسیصد سال پیش او ناله بلند میساختند و شیون از اندازه میگذرانیدند ، كه تو گویی در جهان ستمگر تنها یزید بوده و بس و هیچگاه نباید پروای ستمهای دیگری كرد».
(در پاسخ حقیقتگو ، گفتار نهم : سومین آسیب کیشها)
مایهی شرمندگیست كه روسیان در برابر چشمشان آن ستمها را میكردند و كسانی را كه در كشور خود بآزادیخواهی برخاسته و در راه آسایش مردم و آبادی كشور آن جانبازیها را كرده بودند دسته دسته پای دار میآوردند و جوانان نورس را بگناه آزادیخواهی پدر و برادر بیجان میساختند ، سراسر شهر لگدكوب سالدات و قزاق میبود ـ اینان آن ستمها را میدیدند و هیچ پروایی نمیكردند و از ستمهای یزید ـ ستمهای هزاروسیصد سال پیش او ناله بلند میساختند و شیون از اندازه میگذرانیدند ، كه تو گویی در جهان ستمگر تنها یزید بوده و بس و هیچگاه نباید پروای ستمهای دیگری كرد».
(در پاسخ حقیقتگو ، گفتار نهم : سومین آسیب کیشها)
✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکهی پنجم)
🔶ما از مردم چه میخواهیم؟
(تکهی2 از 4)
ولی در داستان مهاجرت [1] یك چیزهای ناستودهای رخ داد ، زیرا آلمانها برای پیشرفت مقاصد خود در ایران از دادن پول مضایفه نمیكرد و لیرههای بسیاری سكه زده همراه خود آورده بودند. كسانی از سران مهاجران بپول گرویده رفتار ناستودهای كردند و این مایهی تنفر دیگران شد و در میانه اختلافها رخ داد.
از آنسوی خود مهاجرت نتیجهی نیكی نداد. یك دستهی بزرگی از ژاندارم ایران و از مهاجران در جنگ كشته گردیدند و آخرین نتیجه آن شد كه مهاجران پس از دو سال رنج و آوارگی از خاك ایران بیرون رفته در عثمانی و دیگر جاها پراكنده گردیدند.
این نافیروزیها نتیجهی آن را داد كه بیشتر آزادیخواهان نومید گردیده كنارهجویی كردند. بخصوص مردان پاكدامنی كه جز رهایی این كشور و توده را نمیخواستند و درپی سود شخصی نبودند. اینان بیكبار دلسرد شده بكناری رفتند.
این دلسردی و كنارجویی آنان نیز نتیجه آن را داد كه میدان برای كسان سودجو و آلودهدامن باز گردید كه بنام آزادیخواهی یا دمكراتی بمیان افتادند و بخودنمایی و سودجویی پرداختند. باید گفت یك «تحولی» در عالم آزادیخواهی پدید آمد و دستگاه تغییر یافت.
این زمان ده سال بیشتر از آغاز جنبش مشروطه میگذشت. در آن ده سال بیشتر ، كمكم در تهران كسانی پیدا شده بودند كه شیوهی سود جستن و پول درآوردن را ـ از راه دستهبندی و روزنامهنویسی و هیاهو و دخالت در كار كابینهها و هواداری از این وزیر و از آن وزیر و مانند اینها ـ نیك یاد گرفته بودند.
در آن ده سال و بیشتر این قبیل سودجویان از این شهر و از آن شهر بتهران آمده و در اینجا مانده كمكم یك دستهی بزرگی شده بودند.
بسیاری از نمایندگان پارلمان از شهرها بتهران آمده و پس از پایان دورهی وكالت بازنگشته و در اینجا مانده و از آن راهی كه گفتیم بپولاندوزی و خوشگذرانی پرداخته بودند. این كسان را در آن زمان «هوچی» نامیدهاند ما نیز به همان نام میخوانیم.
آزادیخواهان غیرتمند و جانفشان از میان رفته و این هوچیان جای آنان را گرفته بودند.
در این میان در سال 1335[1296 خورشیدی] شورش روسیه رخ داد ، و این شورش بزرگ كه در همهی جهان تكانی پدید آورد در ایران نتیجهاش این شد كه دولت بیكبار ناتوان گردید و درهمه جا آزادیخواهان ـ یا بهتر گویم سرجنبانان بتكان آمدند و بیك رشته كارها پرداختند.
چنانكه گفتیم در تهران میدان برای این هوچیان بازمانده بود و اینان از پیشامد استفاده جسته بیك رشته كارهای ناستودهای شروع كردند.
از همان آغاز شورش روسیه تا هنگامی كه رضاشاه رشتهی اختیارات كشور را بدست گرفت ، كه نزدیك به ده سال است یك دورهی خاصی از تاریخ ایران میباشد و در این یك دوره این هوچیان یك عامل مؤثری در كشور بودند و آسیبهای بزرگی رسانیدند.
من اگر كارهای اینان را بنویسم باید یك كتاب جداگانه پردازم. در اینجا بیآنكه از كسی نامی برم بیاد دو رشته از كارهای ننگین ایشان میپردازم :
نخست اینان دخالت در سیاست (یا بهتر بگویم هوچیگری) را پیشهای برای خود گرفته از آن راه نان میخوردند. بلكه دارایی میاندوختند. هر نخستوزیری كه میخواست كابینه تشكیل دهد میبایست پولی درمیان اینان تقسیم كند و بكسانی از آنان در ادارات كار دهد ، وگرنه بهیاهو پرداخته نمیگزاردند كابینه پا گیرد و بكاری پردازد.
این یك رسمی شده بود و خود وزیران بآن عادت داشتند و دادن پول سختشان نمیآمد. بلكه اگر كسی میخواست كابینه درست كند خود از پی اینان میفرستاد و نوید پول میداد و برای برانداختن كابینهی حاضر بكارشان وامیداشت. این معاملهی رایجی بود.
از این رو یك كابینه نمیتوانست بیش از دو یا سه ماهی دوام كند. زیرا اینان پولی را كه میگرفتند و میخوردند و تمام میكردند بایستی اسبابی فراهم كنند كه دوباره پول گیرند. از اینرو بایستی بسراغ یك خریدار تازهای روند و یا او بسراغ اینان بیاید.
اینكه نوشتیم كه در بیست و چند سال پیش چون در یك سال چهار كابینه عوض شد آنها را
«كابینههای چهار فصلی» نامیدند ، یكی از علل آنها دخالت همین دستهی هوچیان بوده.
از اینان در این زمینهها كارهای بسیار زشتتری هم سرزده كه میبینم اگر بنویسم بغیرت ایرانیگریم خواهد برخورد و اینست خامه را نگه میدارم ـ از آنسوی برای آنكه گفتههایم بیكبار بیدلیل نباشد تنها یك داستانی را یاد میكنم.
از رضاشاه پهلوی یادداشتهایی در دست است كه خود اسناد گرانبهاییست. در آن یادداشتها از بسیاری از این هوچیان نام برده و خیانتهایی را كه از هر یكی سرزده ذكر كرده از جمله دربارهی یكی از آنان چنین مینویسد :
[1] : برای آگاهی از داستان مهاجرت جلد دوم تاریخ مشروطه (تاریخ هجدهسالهی آذربایجان) را بخوانید.
(تکهی پنجم)
🔶ما از مردم چه میخواهیم؟
(تکهی2 از 4)
ولی در داستان مهاجرت [1] یك چیزهای ناستودهای رخ داد ، زیرا آلمانها برای پیشرفت مقاصد خود در ایران از دادن پول مضایفه نمیكرد و لیرههای بسیاری سكه زده همراه خود آورده بودند. كسانی از سران مهاجران بپول گرویده رفتار ناستودهای كردند و این مایهی تنفر دیگران شد و در میانه اختلافها رخ داد.
از آنسوی خود مهاجرت نتیجهی نیكی نداد. یك دستهی بزرگی از ژاندارم ایران و از مهاجران در جنگ كشته گردیدند و آخرین نتیجه آن شد كه مهاجران پس از دو سال رنج و آوارگی از خاك ایران بیرون رفته در عثمانی و دیگر جاها پراكنده گردیدند.
این نافیروزیها نتیجهی آن را داد كه بیشتر آزادیخواهان نومید گردیده كنارهجویی كردند. بخصوص مردان پاكدامنی كه جز رهایی این كشور و توده را نمیخواستند و درپی سود شخصی نبودند. اینان بیكبار دلسرد شده بكناری رفتند.
این دلسردی و كنارجویی آنان نیز نتیجه آن را داد كه میدان برای كسان سودجو و آلودهدامن باز گردید كه بنام آزادیخواهی یا دمكراتی بمیان افتادند و بخودنمایی و سودجویی پرداختند. باید گفت یك «تحولی» در عالم آزادیخواهی پدید آمد و دستگاه تغییر یافت.
این زمان ده سال بیشتر از آغاز جنبش مشروطه میگذشت. در آن ده سال بیشتر ، كمكم در تهران كسانی پیدا شده بودند كه شیوهی سود جستن و پول درآوردن را ـ از راه دستهبندی و روزنامهنویسی و هیاهو و دخالت در كار كابینهها و هواداری از این وزیر و از آن وزیر و مانند اینها ـ نیك یاد گرفته بودند.
در آن ده سال و بیشتر این قبیل سودجویان از این شهر و از آن شهر بتهران آمده و در اینجا مانده كمكم یك دستهی بزرگی شده بودند.
بسیاری از نمایندگان پارلمان از شهرها بتهران آمده و پس از پایان دورهی وكالت بازنگشته و در اینجا مانده و از آن راهی كه گفتیم بپولاندوزی و خوشگذرانی پرداخته بودند. این كسان را در آن زمان «هوچی» نامیدهاند ما نیز به همان نام میخوانیم.
آزادیخواهان غیرتمند و جانفشان از میان رفته و این هوچیان جای آنان را گرفته بودند.
در این میان در سال 1335[1296 خورشیدی] شورش روسیه رخ داد ، و این شورش بزرگ كه در همهی جهان تكانی پدید آورد در ایران نتیجهاش این شد كه دولت بیكبار ناتوان گردید و درهمه جا آزادیخواهان ـ یا بهتر گویم سرجنبانان بتكان آمدند و بیك رشته كارها پرداختند.
چنانكه گفتیم در تهران میدان برای این هوچیان بازمانده بود و اینان از پیشامد استفاده جسته بیك رشته كارهای ناستودهای شروع كردند.
از همان آغاز شورش روسیه تا هنگامی كه رضاشاه رشتهی اختیارات كشور را بدست گرفت ، كه نزدیك به ده سال است یك دورهی خاصی از تاریخ ایران میباشد و در این یك دوره این هوچیان یك عامل مؤثری در كشور بودند و آسیبهای بزرگی رسانیدند.
من اگر كارهای اینان را بنویسم باید یك كتاب جداگانه پردازم. در اینجا بیآنكه از كسی نامی برم بیاد دو رشته از كارهای ننگین ایشان میپردازم :
نخست اینان دخالت در سیاست (یا بهتر بگویم هوچیگری) را پیشهای برای خود گرفته از آن راه نان میخوردند. بلكه دارایی میاندوختند. هر نخستوزیری كه میخواست كابینه تشكیل دهد میبایست پولی درمیان اینان تقسیم كند و بكسانی از آنان در ادارات كار دهد ، وگرنه بهیاهو پرداخته نمیگزاردند كابینه پا گیرد و بكاری پردازد.
این یك رسمی شده بود و خود وزیران بآن عادت داشتند و دادن پول سختشان نمیآمد. بلكه اگر كسی میخواست كابینه درست كند خود از پی اینان میفرستاد و نوید پول میداد و برای برانداختن كابینهی حاضر بكارشان وامیداشت. این معاملهی رایجی بود.
از این رو یك كابینه نمیتوانست بیش از دو یا سه ماهی دوام كند. زیرا اینان پولی را كه میگرفتند و میخوردند و تمام میكردند بایستی اسبابی فراهم كنند كه دوباره پول گیرند. از اینرو بایستی بسراغ یك خریدار تازهای روند و یا او بسراغ اینان بیاید.
اینكه نوشتیم كه در بیست و چند سال پیش چون در یك سال چهار كابینه عوض شد آنها را
«كابینههای چهار فصلی» نامیدند ، یكی از علل آنها دخالت همین دستهی هوچیان بوده.
از اینان در این زمینهها كارهای بسیار زشتتری هم سرزده كه میبینم اگر بنویسم بغیرت ایرانیگریم خواهد برخورد و اینست خامه را نگه میدارم ـ از آنسوی برای آنكه گفتههایم بیكبار بیدلیل نباشد تنها یك داستانی را یاد میكنم.
از رضاشاه پهلوی یادداشتهایی در دست است كه خود اسناد گرانبهاییست. در آن یادداشتها از بسیاری از این هوچیان نام برده و خیانتهایی را كه از هر یكی سرزده ذكر كرده از جمله دربارهی یكی از آنان چنین مینویسد :
[1] : برای آگاهی از داستان مهاجرت جلد دوم تاریخ مشروطه (تاریخ هجدهسالهی آذربایجان) را بخوانید.