🔶 خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت

هفتم : آن بارگاهها که در مشهد و قم و عبدالعظیم و بغداد و سامره و کربلا و نجف و دیگر شهرهاست و شیعیان به زیارت روند خود جداگانه داستانیست. اگر دیده‌اید ، هر یکی بتخانه‌ی باشکوهی میباشد. از صدها فرسنگ راه به زیارت می‌آیند ، با گردنهای کج و چشمهای نمناک در برابر در میایستند ، سیدی یا ملایی پیش افتاده بانگ برمیدارد : «أأدخل یا الله ، أأدخل یا رسول الله ...» سپس به درون میروند ، گرد صندوق آهنین یا سیمین میگردند ، آنها را میبوسند ، سر پائین آورده مینیایند. آیا این بت‌پرستی نیست؟!.
این به آنان برمیخورد که ما این بارگاهها را بت میخوانیم ، چه باید کرد که راستی همینست. هر چیزی که جز خدا بپرستند و دست‌اندرکار جهانش دانند بُت باشد.
گفتگو میانه‌ی خداپرستی و بت‌پرستی بر سرِ آنست که آیا جز خدا کسی را در این جهان دستی هست؟!. خداپرستی میگوید : نیست ، بت‌پرستی میگوید : هست. آنگاه خداپرستی (یا بهتر گویم : دین) میگوید : خدا این جهان را از روی آئینی میگرداند و هر کاری در این جهان راهی میدارد که جز از آن ‌راه نتواند بود : کسی که بیمار است باید پی ‌درمان باشد ، کسی اگر بیچیز است باید به کاری یا پیشه‌ای پردازد و چیزدار گردد ، کسی اگر خشنودی خدا را میخواهد باید به نیکوکاری کوشد. همچنین در دیگر کارها. گفتگو بر سر اینهاست نه بر سر آنکه تندیسه‌های چوبین و آهنین پرستند یا گنبدهای سیمین و زرین. اگر مردمان یک کس زنده‌ای را دست‌اندرکارهای خدا شمارند و از او بهبود بیماری یا گشایش کار یا مانند آن خواهند نیز بت خواهد بود اگرچه آدمی‌ای زنده میباشد. [1]
شگفت آنکه درباره‌ی این زیارت رفتن «حدیثها» از پیشوایانشان میدارند : هر کس به زیارت رود همه‌ی گناهانش آمرزیده شود ، بهشت به او بایا[=واجب] گردد ، به هر گامی کاخی از زر و سیم و بلور برایش سازند ، صد حوری به نامش نویسند ... از بس سرگرم سیاست بوده‌اند از گفتن هیچ گزافه‌ای بازنایستاده‌اند.
یکی نپرسیده : رفتن به دیدن بارگاهی چیست و چه سودی دارد که خدا این پاداشها را دهد؟!... آخر پاداش در برابر یک کار سودمند تواند بود. به یک کار بیهوده‌ای پاداش از خدا چه سزاست؟!. گفتن چنین دروغهایی بنام خدا ، آیا نشان خدانشناسی نیست؟!... آیا گفتن : «هر که حسین را در کربلا زیارت کند خدا را در عرش زیارت کرده» (2) با خدا گستاخی و بیفرهنگی نیست.
شگفت‌تر اینکه از آن بارگاهها نتوانستنی (معجزه) نیز چشم دارند و داستانها پدید آورند : فلان کور را بینا گردانید ، و بَهمان بیمار را تندرست ساخت ، فلان دشمن را کُشت و بَهمان بدخواه را سنگ گردانید.
شاهی که به ضربت دو انگشت از معجزه ابن قیس را کُشت
بنیادگزار اسلام با آن جایگاه والایی که میداشت و با آن کار خدایی که پیش میبرد ، چون جهودان و ترسایان فشار آورده نتوانستنی میخواستند در پاسخشان میگفت : من نتوانم. قرآن پر از اینگونه پاسخهاست. ولی نوادگان هیچکاره‌ی ‌او در زندگی نتوانستنی میکرده‌اند بجای خود كه پس از مرگشان نیز میکنند. افسوس از این نادانی!.
اگر تاریخ را نگریم تاکنون بارها در پیرامون آن گنبدها کشتار رخ داده و هزاران کسان کشته شده‌اند و هیچ کاری از آنها دیده نشده (و نبایستی دیده شود). در زمان شاه‌عباس در سال ٩٨٨ که عبدالمؤمن‌خان‌اُزبک با جنگ و خونریزی به مشهد دست یافت ، انبوه مردم از ملایان و سیدها و دیگران به «آستانه‌ی مقدسه» پناه برده چنین میدانستند که از کشتار خواهند رهید. ولی ازبکان با شمشیرهای آخته به درون درآمدند و دست به کشتار گشادند و به کسی دریغ نگفته زنده نگزاردند. در عالم‌آرا مینویسد : «از صحیح القولی استماع رفت که میرمحمدحسین مشهور به میر بالای سر که از سادات مشهد مقدّس و در صلاح و تقوی و عبادت درجه‌ی عالی داشت در بالای سرِ ضریح مبارک به نماز و طاعت و تلاوت قیام نموده کمتر از آن مقام شریف حرکت کردی در روز هولناک بدستور معتاد در بالای سر نشسته به تلاوت مشغول بود یکی از ازبکان از خدا بیخبر دست در کمر او زده بیرون میکشید. میر بیچاره از هول جان و کشاکش و اضطراب دست بر پنجره‌ی ضریح مبارک زده محکم گرفت. ازبک دیگری شمشیری انداخته قطع ید او نمود و دستش در محجر مانده او را کشیدند و پاره‌پاره کردند».
(کتاب داوری سات 30 از 105)

[1] : پس تفاوتی بدینسان پدید می‌آید : بت‌پرست که همیشه گشایش کار را از بتها طلب میکرده و نیک و بدِ کارهایش را به آنها بسته میدانسته ،‌ پس از باور یافتن به خداپرستی دیگر ‌می‌بایست بخود تکیه کند و کارها را از راهش انجام دهد. همین تکیه کردن بخود تفاوت چشمگیری در رفتار یک آدمی و زندگانی او پدید می‌آورد. ـ و
(2) : من زار الحسین فی كربلا كان كمن زار الله فی عرشه.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (تکه‌ی 1 از 3)
این گرفتاریها كه امروز شرق دچار است آن قاعده را روشن می‌گرداند كه گفته‌اند : «دروغ هر چند پیش رود در جایی خواهد درماند».
این بسیار رخ دهد كه كسی دغلكاریهایی كند و دروغهایی پردازد و زمانی از آنها سود جوید ولی سرانجام پاپیچش گردیده گرفتارش كند و چه‌بسا دغلكارانی كه شومی كارهای ایشان پاپیچ فرزندان و نوادگانشان گردد و چه‌بسا كسان بیگانه زیان آن را كشند. گرفتاریهای امروزی شرق از این راه است و اینك آن را روشن می‌گردانم :
هزار و سیصد سال پیش پیغمبر اسلام در مكه برخاست و برستگاری جهان كوشید ، و پس از بیست و اند سال رنج و تلاش چون مردان ارجدار بسیار نیكی همچون علی و بوبكر و عمر و كسان دیگری از قریش باو گرویده و به یاریش برخاستند و از آنسوی عرب مردم بیابانی و ساده‌ای می‌بودند و آلودگی كم می‌داشتند كار پیش رفت و دین اسلام بنیاد یافت. نخست كارها بس ساده می‌بود ، یاران پیغمبر او را جز یك مرد برگزیده‌ی خدایی نمی‌شناختند و با اینهمه در راهش جان دریغ نمی‌گفتند. ولی چون پنجاه و شصت سال درمیانه گذشت و آن جانبازان كم‌كم از میان رفتند و اسلام نیز نیرو گرفته و از هر سو سودجویان و دغلكاران باو رو آورده بودند و اینان چنانكه شیوه‌ی همیشگی اینانست به سادگی دین خرسندی نمی‌دادند و از اندیشه‌ی كوتاه خود هر زمان دروغ دیگری بیرون می‌ریختند و هر زمان چیزهای دیگری به پیغمبر و دین او می‌بستند و تا آنجا رسید كه گفتند پیغمبر سایه نمی‌داشت ، و همیشه ابری بر سرش سایه می‌انداخت ، و مُهر پیغمبری بر دوشش می‌بود ، و شبی كه بجهان آمد ایوان خسرو افتاد و دریاچه‌ی ساوه خشكید ، و خدا جهان را از بهر او و خاندانش آفریده بوده ، و دار و ندارش همان بوده و بس ـ پیاپی از این گزافه‌ها بیرون ریختند. پیغمبر چون برخاست یكی از گرفتاریهایش این بود كه كسانی بانگیزش جهودان و ترسایان نزد او آمده كارهای نیارَستنی می‌طلبیدند و آگاهی از ناپیدا می‌خواستند و پیغمبر ناگزیر بود پیاپی پاسخ داده بگوید : «من اینها را نتوانم» لیكن اینان صدها داستان از آن گونه ساخته و بنام او بر زبانها انداختند. یاران خود پیغمبر هرگز آگاهی از این گونه گزافه‌ها نمی‌داشتند ولی آن جانبازیها را در راه وی می‌كردند. اینان جانبازی و غیرت را كنار گزارده بجای آنها باین ستایشها و دروغ‌پردازیها پرداختند ، و چون انبوهی از این راه نان می‌خوردند روزبروز آن را فزونتر گردانیدند.
از آنسوی تا زمان امام علی بن ابیطالب چندان گفتگویی درباره‌ی خلافت نبود ولی چون علی كشته شد و پسر او حسن بن علی خلافت را به معاویه واگزاشت و معاویه كه خودش و خاندانش دشمنان دیرین اسلام می‌بودند رنگ دیگری بكارها داد ، این رفتار او بر مسلمانان سخت ناگوار افتاد و همه را تكان داد و دسته‌بندیها آغاز شد كه خلافت را از دست بنی‌امیه بیرون آورند. چنانكه یك دسته از آن پسران عباس بودند كه خلافت را برای ایشان می‌خواستند. یك دسته از آن علویان می‌بودند كه خلافت را بهر اینان می‌طلبیدند. خواستاران دیگری نیز می‌بودند كه یكایك نمی‌شماریم. اینان در این راه از هیچ گونه كوشش بازنمی‌ایستادند و یكی از دستاویزهای آنان دروغهایی بود كه برای پیشرفت كار خود به پیغمبر اسلام می‌بستند و از زبان او سخنانی پدید می‌آوردند. بویژه دسته‌های ناتوان كه چون زورشان بچیزی نمی‌رسید دست بدامن دروغسازی می‌زدند و صد دغلكاری بكار می‌آوردند. اگر تاریخ را بخوانید و داستان باطنیان و دیگران را نیك اندیشید خواهید دید چه هنگامه‌ی ناگواری بوده است و مسلمانان بدروغسازی و بدآموزی تا چه اندازه دلیر گردیده بوده‌اند.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
11) كراسوس‌ ـ تکه‌ی 12

🔸 برخي كشنده را كس ديگري نام برده پوماكساثرس را گفته‌اند كه سر و دست راست او را بريده ولی همه‌ی اينها پندار است نه خبر. زيرا آنانكه در آنجا بودند كسي فرصت آنكه باين چيزها نگاه كرده و دريابد نداشت. همه‌ی پيرامونيان كراسوس يا كشته شدند و يا راهي پيدا كرده به پشته نزد ياران خود گريختند. اشكانيان آهنگ پشته كرده و چنين پيغام دادند : كراسوس بسزايي كه سزاوارش بود رسيد. كنون شما اگر پايين آمده خود را بسپاريد آسوده بخانه‌هاي خود برمي‌گرديد. روميان برخي پايين آمده خود را بدست دشمن سپردند ، برخي شبانه از اينسو و آنسو بدررفتند ولي كمتر يكي از اينان بخانه‌هاي خود رسيدند و ديگران را تازيان در بيابان شكار كرده بكشتند. گفته‌اند رويهم‌رفته بيست‌هزار مرد كشته شده ده‌هزار هم دستگير افتاد.
سورنا سر كراسوس و دست او را به ارمنستان نزد پادشاه هوروديس فرستاد و اين سر هنگامي به ارمنستان رسيد كه هوروديس با آرتاوازد پادشاه ارمنستان آشتي كرده خواهر او را براي پسر خود به زني گرفته و جشن عروسي برپا ساخته بودند.1
اين بود داستان اندوه‌انگيز كراسوس و لشكركشي او. ولي خداي دادگر از آن بازنايستاد كه پاداش اين ستمگريهاي هوروديس و سورنا را بدهد. زيرا ديري از اين نگذشت كه هوروديس بر شكوه و پيشرفت سورنا رشك برده او را بكشت. خود نيز چون پسر خويش پاكوروس2 را در جنگي با روميان از دست داد گرفتار درد استسقا شد. پسر ديگرش فراهات3 كه در آرزوي كشتن او بود گياه گرگ خفه‌كن4 باو داد و قضا را اين زهر درمان آن درد بود و پادشاه از استسقا بهبودي يافت. فراهات اينزمان راه نزديكتري پيش گرفته او را خفه نمود.


1ـ اين بخش از نوشته‌هاي پلوتارخ كوتاه كرده شده.
2ـ Pacorus
3ـ Phraates
4ـ Acenit نام اين درمان را در فارسي ندانستيم در لغت عربي نام «خائق الدئب» دارد و ما ترجمه‌ی آن را آورده‌ايم.

پایان این بخش

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی یازدهم)

🔶باید از نادانیها جلو گرفت
(تکه‌ی 1 از 3)

ما تاكنون بارها نام «حزبسازی» برده و گله كردیم. ولی هنوز جای گله باز است. هنوز باید گفتارها برانیم. این یك بازیچه‌ی بسیار خنكی گردیده. شش یا هفت تن گرد هم می‌نشینند و یك رشته جمله‌هایی را از اینجا و آنجا دزدیده در یك دفتری می‌نویسند : «وحدت ملی ، ترویج كشاورزی ، اصلاح برنامه‌ی فرهنگ ...» و نامی نیز از فلان و بهمان بروی خود میگزارند ، و همین را حزب می‌شمارند و بهمدیگر وعده داده چنین میگویند : باید تبلیغات كنیم ، باید بكوشیم ، باید جامعه را اصلاح نماییم ـ بیخردان چنین می‌پندارند كه با این چند چیز حزب درست می‌شود. این بازیچه‌ی كودكانه را حزب مینامند.

در تبریز حكایتی هست میگویند : زنی پسر خود را بدكان مسگر گزاشت كه مسگری بیاموزد. پسر سه روز آمد و دیگر نیامد. مسگر به در خانه‌شان رفت و در را زد. زن بیرون آمد. پرسید : پسرت چرا دیگر نمی‌آید؟.. گفت میگوید : من مسگری را یاد گرفتم.

مسگر در شگفت شد و گفت : چگونه در سه روز مسگری را یاد گرفته؟! گفت : آری یاد گرفته. میگوید : مس را میگزارند در آتش می‌شود گرم ، میكوبند با چكوچ می‌شود پهن ، اطرافش را برمیگردانند می‌شود دیگ. استاد خندید و گفت : ناقلا خودش یاد گرفته هیچی ، که بمادرش هم یاد داده.

درست داستان این بیخردانست. چنین میدانند حزب تنها مرامنامه نوشتن و یك نامی ‌بروی خود گزاردن و چند جلسه‌ای دور هم نشستن است ، و این كار را چندان آسان می‌شمارند كه جوانان ناآزموده و ناآگاه نیز بآن می‌پردازند.

شما اگر میخواهید تهیدستی و ناآگاهی آنان را بدانید بپرسید : چه كار خواهید كرد؟!.. چه كوششی بكار خواهید برد؟!. شما چه چیزها را كوشش مینامید؟.. اگر اینها را بپرسید خواهید دید درماندند و پاسخی نتوانستند.

برای آنكه ‌اندازه‌ی نادانی این كسان تا اندازه‌ای روشن گردد ناگزیرم یك نكته‌ای را شرح كنم : اساس یك حزب یا یك جمعیت (یا بفارسی گویم یك باهماد) یگانگی و همدستی میباشد. صد تن یا هزار تن هنگامی جمعیت یا حزب نامیده می‌شوند كه باهم یگانه گردند. ببینیم یگانگی با چه چیز درست می‌شود؟ جز با یكی بودن اندیشه‌ها و مقصدها درست نمی‌شود.
🔸اینست ما اگر میخواهیم یك جمعیتی پدید آوریم باید بكوشیم اندیشه‌ها و مقصدها را یكی گردانیم. برای این كار هم یک راه بیشتر نیست ، و آن اینكه از یكسو حقایق زندگانی و همچنین منافع كشور را شرح نموده در دلها جا دهیم و از یكسو با اندیشه‌های گمراه و پراكنده كه دلها را پر كرده ، و همچنین با خیانتها و بدخواهی‌هایی كه با كشور می‌شود نبرد كنیم. تنها از این راهست كه خواهیم توانست اندیشه‌ها و مقصدها را بیك زمینه درآوریم.

آن كسانی كه شش تن و هفت تن گرد هم می‌نشینند و حزب می‌سازند اساساً از این نكته ناآگاهند و سبك‌مغزانه چنین میدانند كه همینكه صد تن یا دویست تن را بنام فلان حزب باهم مربوط ساختند همان كافیست. همان را یگانگی و همدستی می‌شمارند.

🔸از بس ناآگاهند این پراكندگی اندیشه‌ها را كه درمیانست و خود بدترین دردی میباشد بحساب نمی‌آورند و آن را عیب كار خود نمیدانند.

از آنسوی گرفتم كه اینها را دانستند و چنین خواستند كه چاره‌ای باین پراكندگی اندیشه‌ها نمایند ، آیا چه كار خواهند كرد؟!.. چه چاره بكار خواهند بست؟!.. آیا نبرد كردن با گمراهیها و پراكنده‌اندیشیها از دست هر كس برمی‌آید؟!.. آیا این چیزها تا باین آسانیست؟!..

كسانی از اینان بنزد من می‌آیند و می‌نشینند و چنین میگویند : «ما هم یك حزبی تأسیس كردیم ... مرامنامه نوشته شده. حوزه‌ها هم مرتب است. یك روزنامه هم خواهیم نوشت. امتیازش خواسته شده».

🔸بیخرد می‌پندارد حزب خانه است كه هر كس یكی بسازد ، یا شركت تجارتیست كه هرچه بیشتر بهتر باشد.

میگویم : شما اگر میخواستید بكوشید و كارهایی كنید ما كه از سالهاست میكوشیم و اكنون یك جماعتی هستیم. چرا نیامدید با ما باشید؟!.. از پاسخ درمی‌ماند و پس از اندكی توقف صدایش را آهسته گردانیده چنین میگوید : «ما هم خواستیم خودمان یك حزبی داشته باشیم».

میگویم شما معنی حزب را ندانسته‌اید.

🔸حزب باغ و باغچه نیست كه هر كس آرزو كند خود داشته باشد. اگر چنین باشد هر چند تنی یك حزب دیگری تأسیس خواهند كرد و حزب شما بیش از همان چند تن نخواهد بود.

می‌بینم بدبخت معنی اینها را نمی‌فهمد. در پاسخ من میگوید : «بگزار حزب‌مان را تكمیل كنیم می‌آییم با شما «ائتلاف» می‌نماییم».

🔶 خرده‌ها‌یی که به کیش شیعیگری توان گرفت

(دنباله‌ی ایراد هفتم) : در همان مشهد از اینگونه داستانها بسیار رخ داده : در سال ١٣٢۴[ق] که جنبش مشروطه درمیان میبود در مشهد گروهی از طلبه‌ها و دیگران از کمی نان به شورش برخاستند و در صحن گردآمدند و حاجی‌محمدحسن نامی که نان و گوشت شهر را در «کنترات» میداشت تفنگچی بسر آنان فرستاد و چهل تن در همان صحن کشته شده از میان رفتند.
در سال١٣٣٠[ق] که سیدمحمدیزدی با گروهی در صحن بستی [1] نشسته بازگشتن محمدعلی‌میرزا را میخواستند روسیان برای پراکندن ایشان توپ و شصت تیر به آنجا بستند و سالداتها [2] به درون رفته کسانی را کشتند و سیدمحمد را گرفته بیرون کشیدند. جاهای گلوله‌ی توپ در گنبد تا چند سال نمایان میبود.
آخرین داستان کشتار زمان رضاشاه است که گروه انبوهی در آنجا گردآمده از دستور دولت درباره‌ی شاپو و رو باز کردن زنان سرپیچیدند ، و چون دولت سپاه فرستاد چنانکه میگویند چند هزار تن کشته شده از میان رفتند.
در کربلا بارها کشتار و تاراج سختی رو داده و بارها آن صندوقها را شکسته و کنده‌اند :
در سال ٨۵٨ مولاعلی پسر سیدمحمدمشعشع به آنجا دست یافت و تاراج و کشتار سختی کرد و کسان بسیاری را بند کرده با خود برد.
در سال ١٢١۶ چون وهابیان به آهنگ تاراج و کشتار به عراق تاخته بودند در روز عاشورا به آن شهر ریخته در شهر و در پیرامون بارگاهها به کشتار پرداختند و به خانه‌ها آمده دست به زنان و دختران یازیدند و بچگان شیرخوار را سر بریدند و صندوقها را شکستند و گورها را کندند. و در چند ساعت نزدیک به هفت هزار تن را از مجتهدان و سادات و دیگران کشته بارگاهها را تاراج کرده فیروزانه بازگشتند.
بار دیگر در سال ١٢۶٠ نجیب پاشا والی بغداد لشکر بسر آن شهر آورد که با توپ و تفنگ آنجا را بگشادند و سه ساعت به کشتار پرداخته نُه هزار تن را بخاک انداختند. در ناسخ‌التواریخ مینویسد : «در بقعه‌ی سید الشهداء و حضرت عباس خونها از ناس براندند و در این دو بقعه‌ی مبارکه اسب و شتر بستند و هر مال و خزانه که در آن بلد یافتند به غارت برگرفته و الواحی که در روضه‌ی مطهره بود خُرد و درهم شکستند». در کتابی مینویسد : «از سردابی که در زیر رواق عباس ‌علیه‌السلام است بیش از سیصد تن کشته بیرون آمد».
در نجف در همان سال ٨۵٨ مولاعلی پسر سیدمحمدمشعشع دست به آنجا یافت و بارگاه را ویران گردانید و سپاهیانش چوب صندوق را در پختن خوراک بکار بردند.
یکی نمیپرسد : پس چرا در این خونریزیها معجزهای از آن گنبدها دیده نشده؟!. آیا بیشرمی نیست که با این داستانهای تاریخی شما هر زمان دروغ دیگری درباره‌ی معجزه ساخته بیرون ریزید؟!...
شگفتست که وهابیان در آن تاخت خود به عراق ، نخست آهنگ نجف کردند. ولی چون این شهر باروی استوار میداشت دست یافتن نتوانستند و آنجا را گزارده آهنگ کربلا کردند و به آن کشتار و تاراج پرداختند. شیعیان از همان داستان نجف عنوانی بدست آورده «معجزه‌‌ای» ساختند.«یکی از صلحا» در خواب امیرالمؤمنین را دید که کفهای دستش سیاه شده و چگونگی را پرسید. پاسخ داد : «پس آن توپها را از شهر که باز میگردانید؟!».
ببینید اندازه‌ی نادانی را. بجای آنکه ببینند که نجف چون بارو میداشت از آسیب دور مانْد ، و کربلا چون نمیداشت آن آسیب را یافت ، و از همینجا پی به آمیغها[=حقایق] برده بدانند که در این جهان هر کاری جز از راهش نتواند بود و از آن گورها و گنبدها هوده‌ای[نتیجه] نتواند برخاست ، بدانسان کوردرونی نشان داده دروغی به آن رسوایی ساخته بیرون داده‌اند.
اکنون سخن در آنست که اگر درباره‌ی همین زیارت با ملایان و دیگران به گفتگو پردازیم ، نخست ایستادگی خواهند نمود و به پاسخ خواهند برخاست و سپس که درماندند ، یک سنگر پس نشسته چنین خواهند گفت : «ما امامان را خدا نمیدانیم. آنان در نزد خدا ارجمندند و ما به آنان توسّل میکنیم (میانجی میگردانیم)».
میگویم : بت‌پرستی جز همین نیست. بت‌پرستان قریش نیز در برابر بنیادگزار اسلام همین بهانه را آورده میگفتند : «ما به اینها بندگی میکنیم که به خدا نزدیکتر شویم». یا میگفتند : «اینها میانجی‌های مایند». میباید گفت : «بت‌پرستان همگی یک گروهند و بهانه‌هاشان همیشه یکیست».
چون این را هم شنیدند باز یک سنگر پس نشسته چنین خواهند گفت : «بالاخره آنها بزرگان مایند ، مگر شما به سر خاک بزرگانتان نمیروید؟!» بدینسان در یک نشست چند رنگی به کیش خود خواهند داد.
میگویم : «آری آنها بزرگان شمایند. بنیادگزاران کیشتان بوده‌اند. ولی این در کجای جهانست که برای بزرگی گنبدهای زرین و سیمین افرازند و آن دستگاه را چینند و از صدها فرسنگ به دیدنش رفته به آن کارها پردازند؟!... آنگاه مگر ما از کتابهای شما و از زیارتنامه‌هاتان آگاه نیستیم و نمیدانیم که چه ستایشهای گزافه‌آمیز از مردگان هیچ‌کاره میکنید؟!... نمیدانیم که آن مردگان را یاوران خدا و گردانندگان جهان می‌شناسید؟!.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (تکه‌ی 2 از 3)
اینان پیشرفت كار خود را در هر چه می‌دیدند آن را می‌كردند و نه ترس از خدا می‌داشتند و نه شرم از مردم می‌نمودند. آنهمه خبرهای آخرالزمان كه كتابها را پر كرده ـ خبرهایی كه از آینده آگاهی می‌دهد ـ اگر نیك نگرید همگی در این كشاكشها ساخته شده و هر كدام یك خواست سیاسی دیگری را دربر می‌دارد. بآن اندازه كه سیاست امروزی اروپا و پیمانهای دولتها ارج می‌دارد در آن روز خبر ساختن و رواج دادن آن داشته است و بیشتر كارها از این راه پیش می‌رفته. مسعودی در مروج‌الذهب یكی از دانایان بنام آن زمان را (گویا جاحظ باشد) می‌نگارد كه سه كتاب نوشت : یكی در امامت بنی‌امیه ، دومی در امامت بنی‌عباس ، سومی در امامت علویان. پیداست كه به هر كتابی از دسته‌ی دیگری پول گرفته است.
هوس خلافت چندان بر مردم چیره شده بود كه سالی نمی‌گذشت كه یكی برنشورد و كشته نشود. در كیش شیعی خلافت ازآنِ دوازده امام بوده. با اینهمه اگر بشماریم دسته‌ی بزرگی از خود علویان آن را نشناخته‌اند و هر یكی خلافت را برای خود خواسته‌اند. داستان زید را هر كسی شنیده كه با آنكه پسر علی بن الحسین و برادر امام محمد باقر بود خلافت را برای خود خواست و در كوفه با پیروان بسیار بشورید و در جنگ كشته گردید. این شگفت كه زید می‌گفت خلافت ازآنِ كسیست كه با شمشیر بیرون آید ، كه اگر این سخن راست باشد پدر و برادر و برادرزادگان او هیچ یك خلیفه یا امام راستینی نبوده‌اند. زیرا هیچ كدام از ایشان با شمشیر بیرون نیامده‌اند. محمد نفس زكیه پسر نوه‌ی حسن بن علی نخستین كسی بود كه مهدی نام یافت و پدرش عبدالله و عموهایش و بسیاری از سران بنی‌هاشم در مدینه باو دست دادند و او را بنام مهدی شناخته بخلافت برداشتند ، و چون در این زمان امام جعفر صادق زنده می‌بود دنبال او فرستاده و بانجمن خواندند كه او نیز بیاید و به محمد دست دهد (بیعت كند) و او چون آمد دست به محمد نداد ولی نكوهش نیز بر بنی‌هاشم از رهگذر آن كار نكرد. از این گونه چندانست كه اگر بشماریم می‌باید چندین صفحه را پر سازیم. داستان امین و مأمون را كه دو برادر بر سر خلافت یكدیگر را می‌كشتند و بسیار داستانها از این گونه هر كسی شنیده است. ننگینتر از همه داستان باطنیان و قَرمَطیانست كه در راه رسیدن بخلافت آن سیاهكاریها را كرده‌اند و شما اگر می‌خواهید از داستان آنان آگاه شوید بخش سوم از كتاب جوینی را خوانید. امام جعفر پسر خود اسماعیل را بجانشینی نامزد گردانید ولی چون اسماعیل بكارهای بدی برخاست وآنگاه پیش از پدر خود درگذشت امام جعفر پسر دیگرش امام موسا را بجانشینی برگزید. ولی گروهی از پیروان باین سخن او گردن نگزارده گفتند جانشین جز اسماعیل نتواند بود و مرگ او را نپذیرفته گفتند زنده است و چشمهای مردم بخطا دیده. بدینسان دسته‌ای جدا گردیدند و باطنیگری را بنیاد نهادند. ببینید گستاخی و دلیری بر دروغ و فریبكاری تا چه اندازه بوده است و هوس پیشوایی تا چه اندازه چیرگی داشته است.
یك‌مشت مردم گستاخ و بیشرم همینكه در جایی درمی‌ماندند درزمان حدیثی ساخته رواج می‌دادند و یا آیه‌ای را از قرآن گرفته با گزارش بخواست خود می‌خوابانیدند و از بهر رسیدن به یك گامی چند گام بخطا برمی‌داشتند.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 1

🔸 آنتونيوس‌1
پس از آنكه قرارداد ميانه‌ی آنتونيوس و اوكتاويوس و لپيدوس2 انجام گرفت آنتونيوس ، ونتيديوس3 را روانه‌ی آسيا ساخت تا جلو پيشرفت اشكانيان را بگيرد.4 و خود او در روم بود تا پس از ديري اوكتاويا را كه تازه دختري زاييده بود همراه برداشته روانه‌ی يونانستان گرديد. در آنجا در آتن زمستان را بسر مي‌برد تا مژده باو رسيد كه ونتيديوس اشكانيان را در جنگ شكسته و لابينيوس5 را با فارناپاتيس6 كه بزرگترين سردار هوروديس بود كشته است. از اين مژده در يونانستان جشن بزرگي برپا ساخت. در اين ميان پاكوروس7 پسر پادشاه اشكاني كه با سپاه انبوهي آهنگ سوريا كرده بود در خاك كوروستيكا8 با ونتيديوس روبرو گرديده جنگ سختي كردند. ونتيديوس بسياري از سپاه او را كشته خود او را نيز نابود ساخت. اين فيروزي يكي از كارهاي تاريخي روميان بشمار است و بدين فيروزي بود كه جبران شكست كراسوس را كرده كينه از اشكانيان بازجستند. اشكانيان پس از اين سه شكست پياپي ديگر پاي بازپس كشيده درون ماد و بين‌النهرين بايستادند. ونتيديوس نخواست بيش از اين پيشامد از بخت بهره‌يابي كند تا آنتونيوس با او بر سر رشك نباشد و لشكر را بر سر كساني كه از روم برگشته بودند رانده بار ديگر آنان را زيردست روم گردانيد. از جمله انتيوخوس پادشاه كوماگني9 را در شهر سارموساتا10 گرد فرو گرفت. آنتيوخوس هزار تالنت پيشكش فرستاده بخشايش خواست و بگردن گرفت كه هميشه فرمانبرداري از آنتونيوس نمايد ولي ونتيديوس آن را نپذيرفته پاسخ داد كه چون آنتونيوس آهنگ اينسوي كرده و در راه است و چنين پيغام فرستاده كه من با تو هيچگونه پيمانی نبندم اينست تو بايد كسي نزد آنتونيوس بفرستي. آنتونيوس اين كار را براي آن كرده بوده كه باري اين فيروزي بنام او انجام گرفته همه‌ی فيروزيها بهره‌ی ونتيديوس نباشد. بهرحال محاصره بدرازا انجاميده مردم شهر چون از زينهار نوميد گرديدند از جان گذشته دليرانه بكوشيدند تا آنجا كه آنتونيوس از دست يافتن بايشان نااميد شده و از اينكه آن خواهش را نپذيرفته بود پشيمان گرديد و با آنتيوخوس به سيصد تالنت قرار داده دست از محاصره بازداشت و دستورهايي براي كارهاي سوريا داده به آتن بازگشت و به ونتيديوس پاداشي را كه سزاوار بود داده او را به روم بازفرستاد تا در آنجا احترامي را كه شايسته‌ی كارهاي او بود دريابد. ونتيديوس در آن روز يگانه مردي بود كه بر اشكانيان فيروزي يافته بود.
1ـ پس از كشته شدن كراسوس ميانه‌ی پومپيوس و قيصر كشاكش افتاده پومپيوس از روم گريخته در يكي از بندرهاي مصر كشته گرديد. چنان‌كه اين داستان را در جاي خود ديديم و از آن پس قيصر يگانه فرمانرواي روم بود تا كشته گرديد. پس از آن سه كس ديگر كه يكي اوكتاويوس قيصر (نوه‌ی برادر يا خواهر قيصر بزرگ) و ديگري انتونيوس و سومي لپيداس بوده سررشته‌دار كارهاي روم گرديدند و پس از كشاكشهايي كه در ميانه رويداد ، سرانجام سراسر كشور پهناور روم را در ميان خود سه بخش كردند. بدينسان كه خود روم بدست اوكتاويوس و سوريا و آسياي كوچك بدست آنتونيوس و آفريقا بدست لپيداس باشد و چون زن انتونيوس به تازگي مرده بود اوكتاويا خواهر اوكتاويوس را به زني گرفت. ولي او يك گرفتاري سختي داشت و آن كلئوپترا در مصر بود. اين زن كه بي‌اندازه زيبا و در كار دلربايي بي‌اندازه زبردست بوده و اين هنگام تاج و تخت خاندان بطلميوس بدست او افتاده بود انتونيوس را گرفتار عشق خود ساخته و اختيار او را پاك از دست گرفته بود. چنان‌كه انتونيوس هر زمان كه به مصر مي‌رفت همه‌ی كارهاي خود را فراموش ساخته بكامگزاري با وي بسنده مي‌كرد. اما حال اشكانيان در اينزمان و رابطه‌ی آنان با روميان پس از داستان كراسوس : اينزمان اشكانيان بحمله پرداخته و چون سراسر بين‌النهرين ازآن ايشان شده بود لابينيوس سپهسالار اشكاني با لشكرگاه انبوهي از رود فرات گذشته در سوريا بپيشرفت آغاز كرده بود و خبرهاي بيمناك پيشرفتهاي او به انتونيوس و ديگران مي‌رسيد كه بازمانده‌ی داستان آنها را در متن خواهيم ديد.
2ـ Lepidus
3ـ Ventidius اندكي از سرگذشت و نژاد و تبار او در متن خواهد آمد.
4ـ شگفت است كه در تاريخهاي ارمني آن پيشرفت را كه اشكانيان اينزمان در بين‌النهرين و سوريا كرده بودند بنام خودشان مي‌نويسند و يكي را از سركردگان ارمني نام مي‌بردند كه اين پيشرفتها با دست او بوده. ولي از اين نگارشهاي پلوتارخ پيداست كه دروغ است.
5ـ Labienus چنانكه برخي نوشته‌اند اين سردار رومي بوده و به ايران آمده بوده.
6ـ Pharnapates
7ـ Pacorus پسر شاه اشكاني
8ـ Cyrrhestica بخشي از سوريا بوده.
9ـ Commagene بخشي از سوريا بوده.
10ـ Sarmosata دو شهر با اين نام بوده كه تازيان سميساط خوانده‌اند. در اينجا سيمساط سوريا منظور است.

✴️ حزب و گمراهیهای سیاسی
(تکه‌ی دوازدهم)

🔶باید از نادانیها جلو گرفت
(تکه‌ی 2 از 3)

🔸 این یك مایه‌ی رسواییست. یك عنوان بزرگی بدینسان بازیچه‌ی هوسها گردیده. این در این كشور معمول گردیده كه هر زمان كه یك سختی روی میدهد و یا یك مرد چیره‌ای پیدا می‌شود همه خود را كنار میكشند و میدان را بچاپلوسان وامی‌گزارند ، و هر زمان كه آزادی پیش می‌آید بدینسان حزبسازی آغاز میگردد.

اینان آن كسانیند كه دیروز در زمان شاه گذشته خاموشی گزیده و نبودن آزادی را بهانه ساخته بكمترین كوششی برنمی‌خاستند ، امروز هم رفتارشان را می‌بینید.

داستان اینان داستان قورباغه‌های یك استخر است كه هر زمان كه پیرامون استخر را تهی یافتند سر از آب بیرون آورده هر یكی بهوس و دلخواه آوازهخوانی كنند و سراسر باغ را پر از هیاهو گردانند. ولی همینكه كسی پیدا شد و یك سنگی انداخت بیدرنگ همگی سر بزیر آب فروبرند و از دیده‌ها ناپدید گردند.

كسانی میگویند : این حزبهای بیمایه و بیپایی كه هستند اثری ندارند و مردم پروایی به آنها نمی‌نمایند ، و آنگاه هر كدام پس از یكی دو هفته عمر از میان میروند. پس چه نیاز دارد كه شما از آنها بد نویسید؟!..

میگویم : چرا كسانی بیك كارهای بیهوده‌ای برخیزند كه پس از دو سه هفته از میان رود؟!.. اینان اگر دشمنان ما بودند میگفتیم بگزار عمر خود را با كارهای بیهوده هدر گردانند. ولی دشمنان ما نیستند و ما باید بجلوگیری كوشیم. اینها همه نتیجه‌ی نادانستن است و ما چون بنویسیم و بدانند بسیاری از آنان بازخواهند گردید.

🔸 اینها زیانش تنها بخود آن كسان نیست كه ما بتوانیم خاموش باشیم. اینها زیانش بیش از همه بكشور و توده است كه آبروی آن را میبرد. امروز هر كس از خودی و بیگانه این كارها را بشنود باین توده با دیده‌ی توهین خواهد نگریست. در كشوری كه این بازیچه‌های خنك رخ میدهد و جلوگیری یا اعتراض نمی‌شود هر كس حق دارد بآن كشور بدبین باشد.

این رفتار چندین نادانی را دربر دارد ، از چندین نادانی تركیب یافته است.

1) این كار جز نتیجه‌ی خودخواهی نیست. آن خوی پست خودخواهیست كه آنان را باین كار واداشته. وگرنه برای چیست كه ما از سالهاست میكوشیم و خود یك جمعیتی هستیم بما نمی‌پیوندند و خودشان رفته آن بازیچه را درست میكنند؟!.

🔸این یكی از دانستنیهاست كه یك مردمی هرچه بیشتر پایین افتند و بیشتر خوار گردند خوی پلید خودخواهی درمیان آنان بیشتر نیرو گیرد. امروز در این مردم آن خوی ناستوده بسیار نیرومند است و این در نتیجه‌ی همانست كه از همدستی با یكدیگر عارشان می‌آید و هر كسی می‌خواهد خود پیشوا باشد و بنیادگزار یك حزب شمرده شود.

این كار زشت را میكنند و آنوقت بهانه‌های شگفتی می‌آورند. مثلاً می‌پرسیم : شما اگر براستی میخواهید یك جمعیتی باشید چرا نباید با ما همدست گردید؟!.. در پاسخ درمی‌مانند و بهانه آورده چنین میگویند : «چون شما از شعرا بد گفته‌اید جوانان از شما رنجیده‌اند و بشما نزدیك نمی‌آیند».[1]

پاسخ را تماشا كنید! خوب ای بیخردان ، ما اگر از شعرا بد نوشته‌ایم برای آنست كه آنها را بد میدانیم و شعرهای آنها را بزیان این توده و این كشور می‌شناسیم. ما جمعیت را برای این میخواهیم كه دست بهم داده باین آلودگیها چاره كنیم برای پلو خوردن نمیخواهیم. ما اگر از شعرا بد نوشته‌ایم دلیلهایش هم یاد كرده‌ایم. جوانان اگر نمی‌پسندند ایرادهاشان بنویسند. بنویسند تا بدانیم چه عذری برای آن پستیهای شعرا می‌آورند. و آنگاه كدام جوانانند كه از ما رنجیده‌اند؟!.. جز یك چند تنی هوسباز كه از یاوه‌بافی لذت میبرند و نمیخواهند از آن دست بردارند كدامها از ما رنجیده‌اند؟!..

[1] : كسروی در سال 1312 مهنامه‌ی پیمان را بنیاد گزارد و از سال دوم كه به بهانه‌ی هزاره‌ی فردوسی شعرسرایی و توجه به «ادبیات» در ایران رُویه‌ی دیوانگی و سرسام بخود گرفت به موضوع شعر و ادبیات پرداخت. پیمان نه با شعر به معنی درست آن بلكه با یاوه‌گویی ، بیهوده‌گویی و پستیهایی كه در شعرها بكار رفته نبردها كرد.

این نبرد هیاهوی بزرگی برانگیخت و به كینه‌توزیها و دشمنیهایی انجامید و كسروی را دشمن شعر شناسانیدند. لیكن چون به دلیلهای او پاسخی نبود ، و از آنسو كسروی در انجمن ادبی تهران سخنرانی بیمانندی كرد و به خرده‌گیری شاعران و هوادارانشان پاسخهای بُرنده داد ، اینبود هیاهو رفته‌رفته خوابید.

پیمان در هر سال زمینه‌ای را دنبال میكرد و با انتشار حقایق با گمراهیها و آلودگیهای توده نبرد كرده راه را برای پیشرفت توده می‌گشاد. پیمان تا زمستان 1321 یعنی نزدیک به یک سال پس از آغاز پرچم هم منتشر می‌شد و می‌باید آن را در نبرد با ناراستیها و پندارها پیشگام دانست.

درست است كه نوشته‌های پیمان دشمنان زخم خورده‌ای بجا گزارد ولی از آنسو هواداران پافشاری را نیز بسر خود گرد آورد. نشستهای هواداران پیمان در تهران در خانه‌ی دارنده‌ی آن و شبهای آدینه‌ی هر هفته تا آخرین هفته‌ی زندگانی او برگزار میگردید.

در زمینه‌ی «ادبیات» تأثیر پیمان بسیار برجسته و چشمگیر بوده است. چنانكه از هیاهویی كه بدخواهان در پیرامون «ادبیات» برپا كرده و یك نیم از جوانان را به شعر خواندن و سرودن و به كار شعرا پرداختن واداشته بودند بسیار كاست و تیر ایشان به سنگ خورد (در این باره كتاب در پیرامون «ادبیات» و گفتار بعدی «ما بكار از راهش درآمده‌ایم» دیده شود). با اینهمه دسته‌ای از آن كار بیهوده دست نكشیدند و همچنان هم هستند. اشاره‌ی بهانه‌جو به رنجش جوانانی از آن دسته است.

🔶 در پاسخ حقیقتگو

🔸 18ـ ریشه‌ی یک رشته گمراهیهای کیشی (تکه‌ی 3 از 3)
زید بن علی را كه نام بردم او را داستانی هست كه نمونه‌ی نیكی از بیشرمی این كسان و از گستاخی آنان می‌باشد. زید هنگامی كه آماده‌ی شورش می‌گردید بیشتر شیعه باو دست دادند ولی چون برخاست و كنون بایستی دست‌دهندگان بر سر او گرد آیند و در راهش جانفشانی نمایند یك دسته از ایشان از زید پرسیدند : «درباره‌ی ابوبكر و عمر چه می‌گویی؟!.» زید گفت : «من درباره‌ی ایشان جز نیك نمی‌گویم ، ما خاندان از ایشان بدی ندیده‌ایم» پرسندگان چون این پاسخ را شنیدند زید را رها كرده پراكنده گردیدند. زید گفت : «مرا در سختترین هنگام رها كردید». از اینجا آن دسته را «رها كنندگان» (رفضة ـ رافضیان) گفتند. این چیزیست كه همه‌ی تاریخ‌نگاران بزرگ از طبری و ابن خلدون و ابن عبری و ابوالفرج اسپهانی نوشته‌اند. در اینجاست كه می‌باید شما گفته‌ی عامیانه‌ی «كاسه‌ی گرمتر از آش» را بیاد آورید. در اینجاست كه می‌باید اندازه‌ی گستاخی و بیراهی این كسان را دریابید. امام علی بن ابیطالب با دو خلیفه‌ی نخست همه بخوشی زیست و دختر دوازده ساله‌ی خود ام‌كلثوم را بخلیفه عمرِ شصت‌ساله داد و هرگز رنجشی پدید نیامد ، اینان پس از صد سال می‌گفتند باید آنان را بد دانست و زید را كه بامامت شناخته و دست باو داده بودند می‌خواستند پیرو نادانیهای خود سازند.
هنگامی كه این كشاكشها و سودجوییها بنام خلافت پیش می‌رفت از یكسو نیز كشاكش معتزله و اشعری و قدری و جبری و چندین كشاكش دیگر برخاسته و در كار می‌بود. نیز خارجیان دسته دسته پدید آمده و با آن اندیشه‌های تند ویژه‌ی خود هر دسته‌ای در یك گوشه‌ی كشور میدانداری می‌نمودند. نیز در همان زمان بود كه نخست فلسفه‌ی یونان و سپس صوفیگری راه بمیان مسلمانان یافته و جا برای خود باز می‌كرد ، و این بدآموزیها گرچه از بیرون آمده و در آغاز هر كس از آنها رو برمی‌گردانید ولی كم‌كم رواج یافته و با دین درمی‌آمیخت.
بدینسان اگر بشماریم سخن بس دراز خواهد گردید. همین بس كه بگوییم هنوز سه چهار قرن از پیدایش اسلام نمی‌گذشت كه بگفته‌ی شهرستانی و دیگران هفتاد و دو راه میان پیروان آن پدید آمد. اینها هنوز در قرنهای نخستین می‌بود. در قرنهای دیرتر رنگهای دیگری پیدا شده و هیچ قرنی نگذشته كه یك كیش نوینی پیدا نشود و یك رشته گمراهیهای دیگری رو ننماید.
سید محمد مُشَعشَع برخاسته ، شاه اسماعیل برخاسته ، آن شیخ عرب [1] برخاسته ، این مردان ایرانی برخاسته‌اند ـ پیاپی برخاسته‌اند و آمده‌اند و رفته‌اند و كار هر یكی جز آن نبوده كه دروغهای كهن را بگیرند و باهم آمیزند و چیزهایی از خود بر آنها افزایند و یك گمراهی درهم نوینی پدید آورند. هیچ كسی دربند راستیها نبوده و هیچ كسی اندیشه‌ی جهان و مردمان را نكرده است. سید محمد مُشَعشَع چون برخاسته داستان امام دوازدهم را از كیش شیعی برداشته و آن را با پندار «گوهر و پرده» كه در كیش باطنیانست بهم آمیخته و این نتیجه را گرفته كه خود را امام دوازدهم نماید و چندزمانی فرمان راند. آن شیخ عرب افسانه‌ی «خردهای ده‌گانه» را از فلسفه‌ی یونان گرفته و با باورهایی كه علی‌اللهیان درباره‌ی امام علی بن ابیطالب می‌داشتند درآمیخته و آن نتیجه را گرفته كه خدا زمین و آسمان را با دست دوازده امام آفریده و آنانند كه جهان را راه می‌برند و بمردم روزی می‌دهند. یكایك چه بشمارم. هر یكی جز بر سنگینی بار نكوشیده است.

[1] : اشاره به شیخ احمد احسایی است. تاریخچه‌ی این کیشها را که بر پایه‌ی مهدیگری بنیاد یافته در کتاب «بهائیگری» بخوانید. ـ و

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
12) آنتونيوس‌ ـ تکه‌ی 2

🔸 نژاد او شناخته نبود ولي در سايه‌ی پيوستگي با آنتونيوس پيشرفت كرده بدانسان فرصت بدست آورده كه گوهر خود را نشان دهد و كارهاي بزرگي را بانجام رساند. اين هنرنمايي او انديشه‌ی مردم را درباره‌ی آنتونيوس و قيصر تغيير داده همگي دانستند كه نيكبختي آنان بيشتر از رهگذر داشتن ياوران تواناست نه از رهگذر كارداني خودشان. زيرا سوسيوس1 نيز پيشرفتهاي فراواني كرد. كانيديوس2 كه آنتونيوس او را در ارمنستان گزارده بود فيروزيهاي بسيار يافته ارمنيان را بشكست. نيز پادشاهان البانيا و ايبريا را شكسته فيروزانه در قفقاز پيش رفت و بدينسان نام آنتونيوس در ميان مردمان آنجا شهرت فراوان يافت.
ليكن در اين ميان خبرهاي ناخوشي از رهگذر قيصر رسيده آنتونيوس بار ديگر از او بددل شد و با سيصد كشتي آهنگ ايتاليا كرد. و چون از بندر برندسيوم او را راه ندادند روانه‌ی بندر تارنتوم3 گرديد. زن او اوكتاويا كه از يونان همراهش آمده بود اجازه گرفت كه بديدار برادر بشتابد و او اينزمان گذشته از دختر دومي كه براي شوهر خود زاييده بود به بچه‌اي آبستن بود و چون در راه كه روانه بود به قيصر برخورد كه دو دوست خود آگرپيا4 و مايكناس5 را همراه داشت. اوكتاويا آن دو تن را كنار كشيده با ديده‌هاي پراشك و با شيون با آنان بگفتگو درآمده چنين گفت : «من نيكبخت‌ترين زن در جهان بودم و كنون مي‌روم كه بدبخت‌ترين زن گردم. تاكنون هر كسي مرا بآن چشم مي‌ديد كه زن و خواهر دو فرمانرواي بزرگ روم مي‌باشم. ولي اكنون اگر فتنه‌انگيزيها پيشرفت كند و جنگ برپا شود بهرحال من آسيب خواهم ديد. زيرا هر يكي از دو سوي كه فيروزمند درآيد من باخته خواهم بود.» اين گريه و لابه‌ی او بر قيصر كارگر افتاده از سر جنگ برخاست و بآهنگ ديدار دوستانه با آنتونيوس روانه‌ی تارنتوم گرديد. كساني كه در آنجا بودند از رسيدن اين دو سپاه بيكديگر تماشاي شگفتي كردند. زيرا از يكسوي لشكر بسيار انبوهي در كنار دريا صف كشيده و از آنسوي يك دسته‌ی كشتيهاي جنگي در روبروي آنان در آب پهلوي هم ايستاده و با اين‌ حال جز نوازش و مهرباني در ميان نبود و سپاهيان با هم درآميخته بهمديگر درود مي‌گفتند و شاديها از ديدار يكديگر مي‌نمودند. نخست آنتونيوس بزم آراست و قيصر بپاس احترام خواهر خود آن را پذيرفت. سرانجام در ميان آنان پيماني چنين بسته شد : قيصر دو لگيون از سپاه خود را به آنتونيوس بسپارد براي جنگهاي او با اشكانيان. آنتونيوس هم صد تا كشتي زره‌پوش خود را به قيصر واگزارد. اوكتاويا گذشته از اينها بيست كشتي سبك از شوهرش براي برادرش گرفته از برادرش نيز هزار تن سپاهي پياده براي آنتونيوس گرفت. و چون اين كارها انجام يافت قيصر بيدرنگ بجنگ پومپيوس6 در سيكيليا7 جنبش كرد. آنتونيوس نيز اوكتاويا را با بچه‌هايش و بچه‌هايي كه خود او از زن پيشين داشت بپرستاري قيصر سپرده خويشتن بآهنگ آسيا روانه گرديد.

1ـ Sossius
2ـ Canidius
3ـ Tarentum بندر ديگري از ايتاليا كه در رديف برندسيوم و بسيار معروف بوده.
4ـ Agrippa
5ـ Maecenas
6ـ Pompius اين خبر از پومپيوس معروف است.
7ـ Sicilia همان جزيره‌ايست كه در كتابهاي فارسي و عربي بنام «صقليه» معروف گرديده.

✴️ مشروطه یا دمکراسی؟؟!
(تکه‌ی سی‌ودوم)

🔶بمشروطه و دمکراسی قیمت گزاردن و دلبستگی نشان دادن.
(تکه‌ی 1 از 1)

در ایران چهل سالست رژیم مشروطه برپا گردیده. ولی چنانکه چند بار تکرار کردیم تاکنون انبوه مردم معنی آن را ندانسته‌اند و طبیعیست که قدرش هم نمی‌شناسند. در حقیقت پس از چهل سال هنوز مشروطه در ایران اجرا نشده.

مشروطه تنها بودن قانونها و مجلس شورا نیست. مشروطه بیک معنی عالیتر دیگریست. مشروطه معنایش آنست که یک توده می‌خواهد خودش کارهای خود را اداره کند. می‌خواهد کسی باو فرمان نراند.

برای آنکه سخن روشن باشد باید دانست ما در زندگانی دو رشته کارها داریم : یکی کارهای خصوصی ، دیگری کارهای عمومی. مثلاً ما باید خانه داشته باشیم ، خواربار تهیه کنیم ، رخت خریم ، کفش خریم ، اگر ناخوش شدیم بنزد پزشک رویم. اینها کارهاییست که هر خانواده‌ای خودش برای خودش انجام میدهد. ولی بدیهیست که زندگانی تنها با اینها نمی‌چرخد. بیک رشته کارهای دیگری هم نیاز هست. ما در این شهر که هستیم باید آن را پاکیزه داریم ، باید دزدان را مانع شویم ، از شیوع بیماریها جلو گیریم ، عدلیه‌ای باشد که اگر دو کس دعوا داشتند بآنجا رجوع کنند ، راهها امنیت می‌خواهد تا کاروانها بیایند و بروند ، باید با کشورهای همسایه رابطه داشته باشیم و پیمانها بندیم. باین رشته کارها نیز نیاز هست و اینهاست که ما کارهای عمومی یا کارهای کشوری می‌نامیم.

در زمانهای گذشته این کارها بیک تن سپرده می‌شد و او پادشاه بود که با میل و اراده‌ی خود کشور را اداره میکرد ، بمردم نیز فرمان میراند. مردم او را «سایه‌ی خدا» می‌شناختند و فرمان می‌بردند و تکلیفی هم نداشتند. باین معنی مردم در آن روز نه اراده و اختیاری در کارهای کشور داشتند و نه مسئول بودند. مسئول تنها پادشاه بود.

این ترتیب هزارها سال در جریان بوده تا خردمندانی برخاسته و چنین گفته‌اند : چرا یک تن بدیگران فرمان راند؟!.. چرا مردم خودشان کارهای کشور را اداره نکنند؟!.. اینها را گفته با دلیل ثابت کرده‌اند که یک پادشاه هر قدر هوشیار و خردمند باشد نخواهد توانست مصالح کشور را چنانکه شایسته است تشخیص دهد ، نخواهد توانست کارها را از راهش بانجام رساند.

در نتیجه‌ی این مشروطه پیدا شده. باین معنی این حرفها در مردم تأثیر کرده که در همه جا بشورش برخاسته و دستگاه استبدادی پادشاهان را برانداخته خودشان رشته‌ی کارهای کشور را بدست گرفته‌اند.

پس در مشروطه افراد خودشان کارهای کشور را اداره میکنند. هر فردی از ایشان مسئولیتی بگردن دارد ، هر فردی باید بکشور و کارهای آن علاقه‌مند باشد و هر زمان که نیاز افتاد از فداکاری با جان و مال بازنایستد. این وظیفه‌ی اوست ، این باو واجب است.

ولی در ایران کم کسی مشروطه را باین معنی فهمیده. کم کسی خود را در برابر کشور و توده مسئول میداند. اگر حقیقت را بخواهیم کسانی که در ایران پیشگام شدند و مشروطه را روان گردانیدند ، آنها نیز مشروطه را باین معنی نمیدانستند. اینست نخواسته‌اند بمردم نیز بفهمانند.

بهرحال در ایران امروز یکی از کارهای بسیار مهم اینست که کتابچه‌ها نوشته شود و سخنرانیها در رادیو بعمل آید و بمردم معنی مشروطه فهمانیده شود. مشروطه والاترین شکل حکومت است. امروز بیشتری از توده‌های پیشرفته و بزرگ جهان ـ از کشورهای متحده‌ی آمریکا و انگلستان و فرانسه و دیگران ـ با مشروطه اداره می‌شوند. اینها باید بمردم فهمانیده شود.

🔸فهمیدن مردم معنی مشروطه را و علاقه‌مندی آنها بکشور و کارهای کشوری تأثیر محسوس خواهد داشت و بسیاری از دشواریهای امروزی را آسان خواهد گردانید.

گاهی کسانی میگویند : «این توده شایسته‌ی مشروطه نیست». میگویم : باید کوشید و آنها را شایسته گردانید ، نه اینکه از مشروطه چشم پوشید.

(امروز چاره چیست؟ سات 39 تا 41)