🔸کشته شدن ستار ، نخستین مرگ این چنینی نبود و اگر رفتار حکومت همین باشد ، واپسین آن هم نخواهد بود. رفتارهایی که باین رویداد اندوه آور انجامید ، شیوهی کار دستگاه را بازمی نمایاند : نخست متهم دستگیر می شود ، سپس بازپرس بدرخواست ضابطان قضائی ، دستور می دهد که متهم برای تحقیقات بیشتر چند روز در اختیار آنها قرار گیرد. چنین دستوری معنایی جز تجویز اعتراف گیری از متهم ندارد. بیگمان چنین قاضیان و بازجویانی گناهکارند ولی نباید فراموش نمود که گناه بزرگ بر گردن دستگاهی است که حفظ خود را اوجب واجبات می داند و چنین وحشیگریهایی را برای حفظ قدرت سزا می شمارد و زمینهی چنین شکنجه ها و کشتن هایی را فراهم می سازد.
21
🔶 زبان ایرانی
🔸 غلطهاي تازه
8ـ ملت ، مردم
يكي ديگر از غلطهاي سترگ آغاز مشروطه كلمهي «ملت» است. اين كلمه در عربي بمعني دين و شريعت ميباشد1. در زمانهاي پيشين كه مردم ارجي نداشتند و رشتهي كارها بدست دولت بود گاهي نيز علماء بنام پاسبانيِ دين دخالت در كارها مينمودند. در آن زمانها هر كاري بنام دولت و دين انجام مييافت و اينبود كه عبارت «دين و دولت» يا «دولت و دين» بر زبانها روان بودند. كساني هم از سجعپردازان بجاي آنها عبارت «دولت و ملت» بكار ميبردند. از اينجا كلمهي «ملت» در پارسي شهرت يافته ولي مقصود از آن معني اصلي (دين يا آيين) بوده است.
ليكن اين پيشامد هميشه هست كه چون گويندگاني در گفتههاي خود كلمههاي بيگانهي نافهميدهاي آوردند شنوندگان كه معني درست آنها را نميشناسند براي هر يكي معني ديگري از پندار خود آماده كرده و كلمهها را با اين معنيهای پنداري در ياد خود جا داده درميان خود بكار ميبرند. اين خود يكي از زيانهاي درآميختن كلمههاي بيگانه بيك زبان ميباشد. چنانكه از اين راه در نتيجهي درآميختن كلمههاي عربي بفارسي يك رشته غلطهاي فراواني در اين زبان پيدا شده. اين عيب زبان فارسي كه كلمهها در اين زبان معني جاافتاده ندارد و هر كس هر كلمهاي را بمعني ديگري بكار ميبرد و خود عيب بزرگي است جز نتيجهي آن درآميختگي فارسي و عربي نميباشد.2
در آن عبارت منشيانهي «دين و دولت» نيز چون مردم معني درست كلمهي ملت را نميشناختهاند بقرينهي كلمهي دولت آن را بمعني «مردم» يا «رعيت» پنداشتهاند و باين معني غلط درميان خود رواج دادهاند. در اين ميان دورهي مشروطه پيش آمده و پشت سر آن ميدان اروپاييگري باز شده كه كساني نه تنها در كار و كردار در سخن و گفتار هم پايبند آيين غربيان بودند و با شتاب و تندي عبارتهاي اروپايي را بقالب فارسي درآورده بهمشهريان خود هديه ميساختند. از جمله كلمهي «ناسيون» (Nation) اروپايي را با كلمهي ملت عربي با معني عاميانهي آن ترجمه كرده و شهرت دادهاند.
ولي چون معنياي كه از كلمهي ناسيون مقصود است چيز تازه نيست از اينجا يقين است كه اين معني در فارسي معروف بوده و فارسيان كلمه براي آن داشتهاند و آنچه ما ميدانيم آن كلمه «مردم» ميباشد. چنانكه ميگويند : «مردم ايران» و «مردم فرنگ» و مانند اينها. جمع آن هم «مردمان» است. چيزي كه هست در زمانهاي پيشين اين معني كمتر ياد ميشده كلمهي «مردم» نيز بآن معني معروف نگرديده. اين زمان كه ما آن معني را بسيار ياد ميكنيم اگر «مردم» را بآن معني بكار بريم ناگزير شهرت گرفته معروف خواهد بود.
اما كلمهي ملت ، اگرچه در زمينهي زبان مانع از آن نيست كه گروهي كلمهاي را از زبان بيگانهاي گرفته و آن را در معني نويني در زبان خود بكار ببرند ، ولي چون برگرفتن كلمه از زبان بيگانهاي شرطهايي دارد كه در اين باره پرواي آن شرطها كرده نشده وآنگاه چنانكه گفتيم اين كلمه تاريخچهي بدي دارد كه هر زمان كه اين كلمه بكار رود شنوندگان بيهودهكاريهاي سجعپردازان و هرج و مرج علمي زمانهاي آغاز مشروطه را بياد خواهند آورد از اين جهت شايسته چنان است كه از اين كلمه چشم پوشيده شده كلمهي «مردم» بجاي آن بكار رود. اگر در پارهای جاها دشواري در كار باشد كمكم آن دشواريها از ميان ميرود. از جمله نام انجمن بزرگ ژنو را بجاي «جامعهي اتفاق ملل» كه چندين ايراد دارد «انجمن همدستي مردمان» يا «انجمن بهمبستگي مردمان» بايد ناميد.
1ـ در قرآن آمده : «مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا».
2 ـ چنانكه در زمينهي درآميختگي كلمههاي اروپايي در زمانهاي آخر نيز يك رشته از اين غلطها پديد آمده. مثلاً مردم كلمهي فاميل را بمعني خويشاوند دانسته ميگويند : «فلان كس فاميل ماست». كلمهي آنتيك را كه محرف «عتيق» عربي و بمعني كهنه است بجاي «شگفت» بكار برده ميگويند : «فلان كس آدم آنتيكي است».
🔶 زبان ایرانی
🔸 غلطهاي تازه
8ـ ملت ، مردم
يكي ديگر از غلطهاي سترگ آغاز مشروطه كلمهي «ملت» است. اين كلمه در عربي بمعني دين و شريعت ميباشد1. در زمانهاي پيشين كه مردم ارجي نداشتند و رشتهي كارها بدست دولت بود گاهي نيز علماء بنام پاسبانيِ دين دخالت در كارها مينمودند. در آن زمانها هر كاري بنام دولت و دين انجام مييافت و اينبود كه عبارت «دين و دولت» يا «دولت و دين» بر زبانها روان بودند. كساني هم از سجعپردازان بجاي آنها عبارت «دولت و ملت» بكار ميبردند. از اينجا كلمهي «ملت» در پارسي شهرت يافته ولي مقصود از آن معني اصلي (دين يا آيين) بوده است.
ليكن اين پيشامد هميشه هست كه چون گويندگاني در گفتههاي خود كلمههاي بيگانهي نافهميدهاي آوردند شنوندگان كه معني درست آنها را نميشناسند براي هر يكي معني ديگري از پندار خود آماده كرده و كلمهها را با اين معنيهای پنداري در ياد خود جا داده درميان خود بكار ميبرند. اين خود يكي از زيانهاي درآميختن كلمههاي بيگانه بيك زبان ميباشد. چنانكه از اين راه در نتيجهي درآميختن كلمههاي عربي بفارسي يك رشته غلطهاي فراواني در اين زبان پيدا شده. اين عيب زبان فارسي كه كلمهها در اين زبان معني جاافتاده ندارد و هر كس هر كلمهاي را بمعني ديگري بكار ميبرد و خود عيب بزرگي است جز نتيجهي آن درآميختگي فارسي و عربي نميباشد.2
در آن عبارت منشيانهي «دين و دولت» نيز چون مردم معني درست كلمهي ملت را نميشناختهاند بقرينهي كلمهي دولت آن را بمعني «مردم» يا «رعيت» پنداشتهاند و باين معني غلط درميان خود رواج دادهاند. در اين ميان دورهي مشروطه پيش آمده و پشت سر آن ميدان اروپاييگري باز شده كه كساني نه تنها در كار و كردار در سخن و گفتار هم پايبند آيين غربيان بودند و با شتاب و تندي عبارتهاي اروپايي را بقالب فارسي درآورده بهمشهريان خود هديه ميساختند. از جمله كلمهي «ناسيون» (Nation) اروپايي را با كلمهي ملت عربي با معني عاميانهي آن ترجمه كرده و شهرت دادهاند.
ولي چون معنياي كه از كلمهي ناسيون مقصود است چيز تازه نيست از اينجا يقين است كه اين معني در فارسي معروف بوده و فارسيان كلمه براي آن داشتهاند و آنچه ما ميدانيم آن كلمه «مردم» ميباشد. چنانكه ميگويند : «مردم ايران» و «مردم فرنگ» و مانند اينها. جمع آن هم «مردمان» است. چيزي كه هست در زمانهاي پيشين اين معني كمتر ياد ميشده كلمهي «مردم» نيز بآن معني معروف نگرديده. اين زمان كه ما آن معني را بسيار ياد ميكنيم اگر «مردم» را بآن معني بكار بريم ناگزير شهرت گرفته معروف خواهد بود.
اما كلمهي ملت ، اگرچه در زمينهي زبان مانع از آن نيست كه گروهي كلمهاي را از زبان بيگانهاي گرفته و آن را در معني نويني در زبان خود بكار ببرند ، ولي چون برگرفتن كلمه از زبان بيگانهاي شرطهايي دارد كه در اين باره پرواي آن شرطها كرده نشده وآنگاه چنانكه گفتيم اين كلمه تاريخچهي بدي دارد كه هر زمان كه اين كلمه بكار رود شنوندگان بيهودهكاريهاي سجعپردازان و هرج و مرج علمي زمانهاي آغاز مشروطه را بياد خواهند آورد از اين جهت شايسته چنان است كه از اين كلمه چشم پوشيده شده كلمهي «مردم» بجاي آن بكار رود. اگر در پارهای جاها دشواري در كار باشد كمكم آن دشواريها از ميان ميرود. از جمله نام انجمن بزرگ ژنو را بجاي «جامعهي اتفاق ملل» كه چندين ايراد دارد «انجمن همدستي مردمان» يا «انجمن بهمبستگي مردمان» بايد ناميد.
1ـ در قرآن آمده : «مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا».
2 ـ چنانكه در زمينهي درآميختگي كلمههاي اروپايي در زمانهاي آخر نيز يك رشته از اين غلطها پديد آمده. مثلاً مردم كلمهي فاميل را بمعني خويشاوند دانسته ميگويند : «فلان كس فاميل ماست». كلمهي آنتيك را كه محرف «عتيق» عربي و بمعني كهنه است بجاي «شگفت» بكار برده ميگويند : «فلان كس آدم آنتيكي است».
چون دیروز از رویهکاریهای سفیر آلمان و اتریش گفتیم و پیکره هاشان را آوردیم ، بیجا نیست یادی هم از زیارت سال گذشتهی سفیر فرانسه از نجف کنیم.
«برونو اوبیر» سفیر کشور فرانسه در بغداد همراه مسئول امور خاورمیانه در وزارت خارجهی این کشور به زیارت بارگاه امام علی در نجف رفت.
«جیروم بونافون» رئیس ادارهی خاورمیانه در وزارت خارجهی فرانسه گفته : برای نخستین بار است که به شهر نجف میآیم.
از ما استقبال گرمی شد و با افراد میهماننواز و خونگرمی دیدار کردیم. همه از هر جای جهان که به این «مکان مقدس» میآیند شاهد این میهماننوازی هستند.
عراقیها باید خشنود باشند که سفیر فرانسه در کشورشان همچون همکاران آلمانی و اتریشی او در ایران ، کارش به ضریح بوسیدن و حافظخوانی نکشیده.
«برونو اوبیر» سفیر کشور فرانسه در بغداد همراه مسئول امور خاورمیانه در وزارت خارجهی این کشور به زیارت بارگاه امام علی در نجف رفت.
«جیروم بونافون» رئیس ادارهی خاورمیانه در وزارت خارجهی فرانسه گفته : برای نخستین بار است که به شهر نجف میآیم.
از ما استقبال گرمی شد و با افراد میهماننواز و خونگرمی دیدار کردیم. همه از هر جای جهان که به این «مکان مقدس» میآیند شاهد این میهماننوازی هستند.
عراقیها باید خشنود باشند که سفیر فرانسه در کشورشان همچون همکاران آلمانی و اتریشی او در ایران ، کارش به ضریح بوسیدن و حافظخوانی نکشیده.
✴️ در پیرامون نوشتههای پیمان
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 11
بسخن بیشتر از این دامنه نمیدهم. از هر راه كه بیندیشیم گفتگو با اینان نه تنها سودی نمیدارد زیان نیز میدارد. زیرا اینان را پافشارتر میگرداند و ما را از كار بازمیدارد. كار ما آن نیست كه با اینان سربسر گزاریم و كشاكش كنیم. بلكه آنست كه باین پراكندگیها و گرفتاریها چاره كنیم. اینست تا میتوان باید از گفتگو كناره گرفت. بویژه دربارهی قرآن كه هیچ نباید بگفتگویی پرداخت.
در آذربایجان مثلی هست میگویند : «قفل برای درستكار است برای دزد نیست». این سخن راست است. قفل را كه بدر یک خانه یا یک صندوق میزنند برای كسان درستكار است كه همینكه آن را دیدند بازایستند و دست نگه دارند. ولی دزد قفل را هم شكند.
مانند آن را توان گفت : «قانون برای كسانیست كه بقانون گردن میگزارند ، برای گردنكشان نیست». شما اگر در بازار و درمیان شهر با یک مرد آبرومندی گفتگو میكنید با او میتوانید یاد قانون كنید. ولی اگر در یک بیابان دور از آبادی به یک راهزنی برسید و بخواهید با او نام قانون ببرید و چشم نتیجه دارید كار بیخردانه كردهاید زیرا او قانون را زیر پا گزارده و پابندی بآن نمینماید.
این داستان نیز چنانست.
🔸ما میباید با كسانی بگفتگو پردازیم كه به خرد ارج میگزارند و پیروی از آن میدارند ، و از آنسوی خواهای پیشرفت كار توده و آسودگی خاندانها میباشند.
لكن كسانی كه به خرد ارج نمیگزارند و هر زمان نام خرد برده میشود ریشخند مینمایند ، و آشكاره با دانشها دشمنی مینمایند و میگویند : «غلط كرد علم» و بتوده و كشور و پیشرفت آن كوچکترین پابندی را نمیدارند ، و نمونهی نادانیشان آن بود كه در بیست و اند سال پیش در داستان مشروطه گفتند : «اگر رود كشور رود ، مذهب من كه نرود» با چنین كسانی سخن گفتن و دلیل آوردن چه نتیجه تواند داد؟!..
ما آشكاره میبینیم اینجا كه پاسخ میشنوند و درمیمانند میروند و از جای دیگری پیش میآیند ، و بجای پاسخ گفتن به پرسشهای ما میكوشند كه عامیان را برآغالند [1] و زبان بسخنان بیفرهنگانه باز میكنند ـ از گفتگو با اینان چه سودی بدست آید؟!..
این را نوشتهام كه در چند سال پیش با یكی از مسیونرهای آمریكایی گفتگو میكردیم ، من گفتم بیپایی دین مسیحی و دیگر دینهاست كه مایهی بیدینی جهان گردیده ، و از انجیل و توریت[2] گواههایی برای سخن خود آوردم ، او از پاسخ درمانده چنین گفت : «عقل چیز دیگر است و ایمان چیز دیگر» من گفتم : «این اعلان ورشكستی است و من دیگر با شما حرفی ندارم».
🔸همهی كوششهای ما برای اینست كه مردمان را به پیروی از خرد واداریم. در جایی كه كسی آشكاره دین را آخشیج[= ضد] خرد میشمارد چه گفتگو با او توان داشت؟!..
از هر باره كه نگاه كنیم گفتگو با اینان بیهوده است ، بویژه دربارهی قرآن كه بیكبار میباید دوری گزید. میباید قرآن را والاتر از آن دانست كه با چنین كسانی گفتگوی آن كرده شود. یک نكتهی دیگری آنست كه اینان از گفتگویی كه میكنند و از چَخِش و هیاهویی كه بمیان میآورند لذت میبرند و از این باره هم بجاست كه از درافتادن با آنان پرهیز نماییم.
مردم همه اینان نیستند. كسانی كه در جستجوی راستی باشند فراوانند ، و ما میباید از راهش درآییم و راستیها را بآنان بفهمانیم. یک جلوگیری كه امروز درمیانست و ما میباید به برداشتن آن كوشیم اینست كه انبوهی از پیروان كیشها از رها كردن گمراهیهای خود میترسند. از بس در گمراهی فرورفتهاند چنین میپندارند كه اگر بزیارت نروند و یا روضه نخوانانند و یا پول بفلان مجتهد نفرستند گرفتار خواهند گردید و آسیب خواهند دید ، و یا در پیش خدا گناهكار خواهند بود. میباید بآنان فهمانید كه این ترس بسیار بیجاست. شما با این رفتار خود بتپرستید و خدا از شما سخت ناخشنود میباشد ، و اگر بازنگردید در پیش او شرمسار خواهید بود. از آنسوی شما كه بدینسان دسته دسته و پراكنده میباشید و در چنین زمان بیمناكی در اندیشهی خود و فرزندان خود نیستید ، و با این كوششهای ما كه در راه رستگاری شما بكار میبریم همراهی نمینمایید بسیار گناهكارید و خدا نكرده هر گزندی از این راه رسد شما پاسخده[=مسئول] آن هستید.
[1] : برآغالیدن = تحریک كردن. ـ و
[2] : نام و تلفظ دیگر تورات است. ـ و
.
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 11
بسخن بیشتر از این دامنه نمیدهم. از هر راه كه بیندیشیم گفتگو با اینان نه تنها سودی نمیدارد زیان نیز میدارد. زیرا اینان را پافشارتر میگرداند و ما را از كار بازمیدارد. كار ما آن نیست كه با اینان سربسر گزاریم و كشاكش كنیم. بلكه آنست كه باین پراكندگیها و گرفتاریها چاره كنیم. اینست تا میتوان باید از گفتگو كناره گرفت. بویژه دربارهی قرآن كه هیچ نباید بگفتگویی پرداخت.
در آذربایجان مثلی هست میگویند : «قفل برای درستكار است برای دزد نیست». این سخن راست است. قفل را كه بدر یک خانه یا یک صندوق میزنند برای كسان درستكار است كه همینكه آن را دیدند بازایستند و دست نگه دارند. ولی دزد قفل را هم شكند.
مانند آن را توان گفت : «قانون برای كسانیست كه بقانون گردن میگزارند ، برای گردنكشان نیست». شما اگر در بازار و درمیان شهر با یک مرد آبرومندی گفتگو میكنید با او میتوانید یاد قانون كنید. ولی اگر در یک بیابان دور از آبادی به یک راهزنی برسید و بخواهید با او نام قانون ببرید و چشم نتیجه دارید كار بیخردانه كردهاید زیرا او قانون را زیر پا گزارده و پابندی بآن نمینماید.
این داستان نیز چنانست.
🔸ما میباید با كسانی بگفتگو پردازیم كه به خرد ارج میگزارند و پیروی از آن میدارند ، و از آنسوی خواهای پیشرفت كار توده و آسودگی خاندانها میباشند.
لكن كسانی كه به خرد ارج نمیگزارند و هر زمان نام خرد برده میشود ریشخند مینمایند ، و آشكاره با دانشها دشمنی مینمایند و میگویند : «غلط كرد علم» و بتوده و كشور و پیشرفت آن كوچکترین پابندی را نمیدارند ، و نمونهی نادانیشان آن بود كه در بیست و اند سال پیش در داستان مشروطه گفتند : «اگر رود كشور رود ، مذهب من كه نرود» با چنین كسانی سخن گفتن و دلیل آوردن چه نتیجه تواند داد؟!..
ما آشكاره میبینیم اینجا كه پاسخ میشنوند و درمیمانند میروند و از جای دیگری پیش میآیند ، و بجای پاسخ گفتن به پرسشهای ما میكوشند كه عامیان را برآغالند [1] و زبان بسخنان بیفرهنگانه باز میكنند ـ از گفتگو با اینان چه سودی بدست آید؟!..
این را نوشتهام كه در چند سال پیش با یكی از مسیونرهای آمریكایی گفتگو میكردیم ، من گفتم بیپایی دین مسیحی و دیگر دینهاست كه مایهی بیدینی جهان گردیده ، و از انجیل و توریت[2] گواههایی برای سخن خود آوردم ، او از پاسخ درمانده چنین گفت : «عقل چیز دیگر است و ایمان چیز دیگر» من گفتم : «این اعلان ورشكستی است و من دیگر با شما حرفی ندارم».
🔸همهی كوششهای ما برای اینست كه مردمان را به پیروی از خرد واداریم. در جایی كه كسی آشكاره دین را آخشیج[= ضد] خرد میشمارد چه گفتگو با او توان داشت؟!..
از هر باره كه نگاه كنیم گفتگو با اینان بیهوده است ، بویژه دربارهی قرآن كه بیكبار میباید دوری گزید. میباید قرآن را والاتر از آن دانست كه با چنین كسانی گفتگوی آن كرده شود. یک نكتهی دیگری آنست كه اینان از گفتگویی كه میكنند و از چَخِش و هیاهویی كه بمیان میآورند لذت میبرند و از این باره هم بجاست كه از درافتادن با آنان پرهیز نماییم.
مردم همه اینان نیستند. كسانی كه در جستجوی راستی باشند فراوانند ، و ما میباید از راهش درآییم و راستیها را بآنان بفهمانیم. یک جلوگیری كه امروز درمیانست و ما میباید به برداشتن آن كوشیم اینست كه انبوهی از پیروان كیشها از رها كردن گمراهیهای خود میترسند. از بس در گمراهی فرورفتهاند چنین میپندارند كه اگر بزیارت نروند و یا روضه نخوانانند و یا پول بفلان مجتهد نفرستند گرفتار خواهند گردید و آسیب خواهند دید ، و یا در پیش خدا گناهكار خواهند بود. میباید بآنان فهمانید كه این ترس بسیار بیجاست. شما با این رفتار خود بتپرستید و خدا از شما سخت ناخشنود میباشد ، و اگر بازنگردید در پیش او شرمسار خواهید بود. از آنسوی شما كه بدینسان دسته دسته و پراكنده میباشید و در چنین زمان بیمناكی در اندیشهی خود و فرزندان خود نیستید ، و با این كوششهای ما كه در راه رستگاری شما بكار میبریم همراهی نمینمایید بسیار گناهكارید و خدا نكرده هر گزندی از این راه رسد شما پاسخده[=مسئول] آن هستید.
[1] : برآغالیدن = تحریک كردن. ـ و
[2] : نام و تلفظ دیگر تورات است. ـ و
.
✴️ حقایق زندگی (تکهی بیست و نهم)
🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟..(بخش 2 از 2)
شاید كسانی آقایان بهبهانی و طباطبایی و آخوندخراسانی و ثقةالاسلام و شیخسلیم را ایراد گیرند كه از طبقهی باسوادان بودند و آزمایشهای بسیار نیكی دادند. ولی اینان اگر هم درسخوانده بودند از طبقهی آن درسخواندگان كه مقصود ماست نبودند. اینان یك درس خوانده و یک راه پیموده بودند و از كتابهای گوناگون و اندیشههای پراكنده بهرهای نداشتند.
آیا این از كجاست؟!.. برای چیست كه در ایران باسوادان چنانند و بیسوادان چنین؟.. آیا سرّ این را جز از كتابها باید جست؟.. آیا جز از آنست كه در همان كتابها سخنانی هست كه در روزهای ترس و سختی بهانه بدست كسانی میدهد كه دل بمرگ ننهاده خود را بكناری كشند.
آن تابینها كه در شهریور ماه غیرت و مردانگی از خود نشان دادند كسانیند كه با دریافتهای سادهی خدادادی بالا آمدهاند و از پدرانشان و از دیگران جز درس غیرتمندی نیاموختهاند. ولی این افسران كه گریختهاند دلهاشان پر از فلسفههای گوناگون میباشد و هر یكی صد شعر قلندرانه ازبر دارند.
آن بیسوادان كه در جنبش مشروطه پافشاریها و مردانگیها از خود نشان میدادند یك درس بیشتر یاد نگرفته بودند : «مرد از سخن خود برنمیگردد». ولی این ادبا و فضلا درسهای گوناگون دیگری آموخته بودند و برای گریختن از جلو مرگ صد بهانه در یاد داشتند : «الامور مرهونه باوقاتها» یا «عرفت الله بفسخ العزایم» یا «با هر كه خصومت نتوان كرد بساز» یا :
«باش تا دستش ببندد روزگار پس بكام دوستان چشمش درآر»
چند سال پیش روزی در مجلسی گفتگو میرفت كه چگونه در پیشامد مشروطه كسانی كه از فضلا و ادبا و بزرگان پیشگام شده بودند در بمباردمان مجلس خود را كنار كشیدند و تهران بیش از سه ساعت ایستادگی نتوانست ولی ستارخان و باقرخان و یفرمخان و یارمحمدخان و اینگونه كسان بیسواد آن پافشاریها را نشان دادند و مشروطه را پیش بردند؟!.. چون از من میپرسیدند گفتم : شما اگر در بیابانی كه میروید ناگهان گرگی یا شیری را در جلو ببینید آیا چه كار میكنید؟!.. نه آنست كه اگر راه دیگری هست بآن بازمیگردید و خود را به رنج و ترس نمیاندازید. ولی اگر راه همان یكیست و بازگشتن هم نشدنیست ترس را كنار گزارده بجلو میروید و با گرگ و یا شیر به نبرد میپردازید؟..
داستان آنان نیز چنین بود :
🔸🔸ستارخانها و یفرمخانها در زندگی یک راه بیشتر نداشتند و آن راه غیرت و مردانگی بود ولی آن ادبا و فضلا راه دیگر بسیار میشناختند. آنان گذشته از راه غیرت و مردانگی راههای خراباتیگری ، قلندری ، جبریگری ، صوفیگری نیز بروی خود باز میداشتند. این بود چون در راه غیرت و مردانگی كه پیش گرفته بودند بیم و ترسی در جلو دیدند بآسانی براههای دیگری بازگشتند.
(پرچم روزانه شمارهی 94)
🔸 بدآموزیها اثرش در كجاست؟..(بخش 2 از 2)
شاید كسانی آقایان بهبهانی و طباطبایی و آخوندخراسانی و ثقةالاسلام و شیخسلیم را ایراد گیرند كه از طبقهی باسوادان بودند و آزمایشهای بسیار نیكی دادند. ولی اینان اگر هم درسخوانده بودند از طبقهی آن درسخواندگان كه مقصود ماست نبودند. اینان یك درس خوانده و یک راه پیموده بودند و از كتابهای گوناگون و اندیشههای پراكنده بهرهای نداشتند.
آیا این از كجاست؟!.. برای چیست كه در ایران باسوادان چنانند و بیسوادان چنین؟.. آیا سرّ این را جز از كتابها باید جست؟.. آیا جز از آنست كه در همان كتابها سخنانی هست كه در روزهای ترس و سختی بهانه بدست كسانی میدهد كه دل بمرگ ننهاده خود را بكناری كشند.
آن تابینها كه در شهریور ماه غیرت و مردانگی از خود نشان دادند كسانیند كه با دریافتهای سادهی خدادادی بالا آمدهاند و از پدرانشان و از دیگران جز درس غیرتمندی نیاموختهاند. ولی این افسران كه گریختهاند دلهاشان پر از فلسفههای گوناگون میباشد و هر یكی صد شعر قلندرانه ازبر دارند.
آن بیسوادان كه در جنبش مشروطه پافشاریها و مردانگیها از خود نشان میدادند یك درس بیشتر یاد نگرفته بودند : «مرد از سخن خود برنمیگردد». ولی این ادبا و فضلا درسهای گوناگون دیگری آموخته بودند و برای گریختن از جلو مرگ صد بهانه در یاد داشتند : «الامور مرهونه باوقاتها» یا «عرفت الله بفسخ العزایم» یا «با هر كه خصومت نتوان كرد بساز» یا :
«باش تا دستش ببندد روزگار پس بكام دوستان چشمش درآر»
چند سال پیش روزی در مجلسی گفتگو میرفت كه چگونه در پیشامد مشروطه كسانی كه از فضلا و ادبا و بزرگان پیشگام شده بودند در بمباردمان مجلس خود را كنار كشیدند و تهران بیش از سه ساعت ایستادگی نتوانست ولی ستارخان و باقرخان و یفرمخان و یارمحمدخان و اینگونه كسان بیسواد آن پافشاریها را نشان دادند و مشروطه را پیش بردند؟!.. چون از من میپرسیدند گفتم : شما اگر در بیابانی كه میروید ناگهان گرگی یا شیری را در جلو ببینید آیا چه كار میكنید؟!.. نه آنست كه اگر راه دیگری هست بآن بازمیگردید و خود را به رنج و ترس نمیاندازید. ولی اگر راه همان یكیست و بازگشتن هم نشدنیست ترس را كنار گزارده بجلو میروید و با گرگ و یا شیر به نبرد میپردازید؟..
داستان آنان نیز چنین بود :
🔸🔸ستارخانها و یفرمخانها در زندگی یک راه بیشتر نداشتند و آن راه غیرت و مردانگی بود ولی آن ادبا و فضلا راه دیگر بسیار میشناختند. آنان گذشته از راه غیرت و مردانگی راههای خراباتیگری ، قلندری ، جبریگری ، صوفیگری نیز بروی خود باز میداشتند. این بود چون در راه غیرت و مردانگی كه پیش گرفته بودند بیم و ترسی در جلو دیدند بآسانی براههای دیگری بازگشتند.
(پرچم روزانه شمارهی 94)
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
22
🔶 زبان ایرانی
🔸 عنوانهاي پوچ يا مايهي ننگ [تکهی یک از دو]
ما از كساني كه بر ايرانيان و ديگر شرقيان بدبيناند و پياپي عيب گرفته زبان بنكوهش باز ميدارند بيزاريم و چنانكه ديده خواهد شد مقصود ما از نشر اين مجله يكي هم هواداري از عادات و اخلاق است كه شرقيان دارند و هواداران اروپا بيجهت بدشمني آنها برخاستهاند.
ليكن در اين ميان ما از گفتن عيبهاي شرقيان بازنايستاده شرط دوستي و هواخواهي خود ميشماريم كه اين عيبها را بروي مردم كشيده ترك آنها را خواستار باشيم.
يكي از عيبهاي بزرگ كه پيش از همه دامنگير ايرانيان و خود ننگي بر ايشان است پايبندي بلقبها و عنوانهاي پوچ و بيمعني است كه در گفتگوها و نامهنگاريها مرسوم گرديده (لقبها و عنوانهاي رسمي از سخن ما بيرون است).
ما كار بتاريخچهي اين عنوانها و چگونگي انتشار آنها نداريم. همين اندازه ميگوييم كه بكساني كه دم از دانش و خرد ميزنند ننگ است كه سر بچنين تعارفات بيمعنايي فرود آورند. اگر كسي ميپندارد كه اثري بر اين كلمات بار است و از اينكه او را «حضرتعالي» یا «جنابعالی» بخوانند يا بر روي پاكت او «خدمت ذيسعادت جناب مستطاب اجل اكرم امجد ...» بنويسند دليل بزرگي او خواهد بود چنين پنداري پاك خطاست. زيرا چنانكه همه ميدانيم اين عنوانها امروز چندان خوار و بيارج است كه زير پا ريخته و در بكار بردن آنها پرواي كوچكي و بزرگي هرگز نميشود.
امروز هر كسي از بد و نيك «آستانهي بلند» (حضرتعالي يا جنابعالي) است و هر كسي از گمنام و سرشناس نامه را بايد به «بندگي آستانهي پاكيزه و بلندترين و سترگترين» او (خدمت حضرت مستطاب اجل امجد) فرستاد. دزدان كه دسته دسته بمحاكم جلب و محكوم ميشوند همديگر را «حضرتعالي» ميخوانند و گدايان ميدان توپخانه كه دور اتومبيلها را گرفته براي چند ديناري آبروي خود ميريزند «جنابعالي» ميباشند.
پس چه آبرويي براي اين كلمهها بازمانده؟!
روزي اين عنوانها را معنايي بوده. بدينسان كه كساني بزرگان دين يا پادشاهان را بسيار بزرگ داشته خود را شايستهي مخاطبه با آنان نميدانستند و بگمان خود با آستان ايشان گفتگو كرده يا با بندگان ايشان روبرو ميگرديدند از اينجاست كه «حضرت» و «جناب» و «خدمت» پيدا شده. ولي امروز اين معنيهاي بيجا و خيالي نيز از ميان رفته و از سر تا پاي آن كلمات مطلبي جز ريشخند و دست انداختن مفهوم نيست و خود جاي آنست كه مردان آزاده و وارسته از شنودن اين عنوانهاي پوچ پرهيز جويند و نامهاي خود را ارجمندتر از آن دارند كه با چنين كلمههاي ننگيني توأم باشد.
شگفتا ! ما كلمههاي «ميرزا» و «خان» را كه آن يكي از تيموريان بازمانده و اين يكي از چنگيزيان رسيده و هر دو يادگار دشمنان ايران است بر پس و پيش نام خود ميافزاييم و از كلمهي «آقا» بيكبار بسنده نكرده مكررش ميسازيم. دستهاي هم هنوز از لقبهاي ملغي شده دست برنداشته و نام خانواده را نيز بر پهلوي آن نشاندهاند. آيا اينهمه فزونيها بس نيست كه كساني پايبند عنوانهاي بيهودهي «حضرت مستطاب اجل ...» هم باشند و نام خود را درازتر از دراز و سنگينتر از سنگين سازند؟! آيا اين كار ما احمقانهتر است يا عادت وحشيان آدمخوار آفريقا كه هرچه مهره و استخوان و پر مرغ پيدا كردند برشته كشيده از سر و گردن خود ميآويزند؟
با آنكه دولت در ادارات تا حدي جلوگيري از اين ننگينكاريها كرده و با آنكه بارها در اين موضوع نگارشها شده و با آنكه امروز هر كسي ميداند كه اين عنوانها زير پا ريخته و بدست هر كس و ناكسي افتاده باز بسياري از مردم دست از اين ننگينكاري برنميدارند و كساني هم هنوز پايبند اين كلمات پوچ و بيهوده ميباشند و بر آنها اثري ميپندارند.
ما فرومايهاي را ميشناسيم كه از پرداخت دِيْن خود سر باززده و عذرش آنست كه طلبكار در نامهي خود باو «حضرت اجل اكرم ...» ننگاشته. مردكي را ميدانيم كه آزارها بنيكمردي رسانيده بدستاويز اينكه او نامهي خود را با «قربانت گردم» آغاز نكرده. آيا چنين كساني ننگ جهان مردمي نيستند!؟ آيا نبايد هرچه زودتر اين چركينكاريها را بپايان آورد؟!
🔶 زبان ایرانی
🔸 عنوانهاي پوچ يا مايهي ننگ [تکهی یک از دو]
ما از كساني كه بر ايرانيان و ديگر شرقيان بدبيناند و پياپي عيب گرفته زبان بنكوهش باز ميدارند بيزاريم و چنانكه ديده خواهد شد مقصود ما از نشر اين مجله يكي هم هواداري از عادات و اخلاق است كه شرقيان دارند و هواداران اروپا بيجهت بدشمني آنها برخاستهاند.
ليكن در اين ميان ما از گفتن عيبهاي شرقيان بازنايستاده شرط دوستي و هواخواهي خود ميشماريم كه اين عيبها را بروي مردم كشيده ترك آنها را خواستار باشيم.
يكي از عيبهاي بزرگ كه پيش از همه دامنگير ايرانيان و خود ننگي بر ايشان است پايبندي بلقبها و عنوانهاي پوچ و بيمعني است كه در گفتگوها و نامهنگاريها مرسوم گرديده (لقبها و عنوانهاي رسمي از سخن ما بيرون است).
ما كار بتاريخچهي اين عنوانها و چگونگي انتشار آنها نداريم. همين اندازه ميگوييم كه بكساني كه دم از دانش و خرد ميزنند ننگ است كه سر بچنين تعارفات بيمعنايي فرود آورند. اگر كسي ميپندارد كه اثري بر اين كلمات بار است و از اينكه او را «حضرتعالي» یا «جنابعالی» بخوانند يا بر روي پاكت او «خدمت ذيسعادت جناب مستطاب اجل اكرم امجد ...» بنويسند دليل بزرگي او خواهد بود چنين پنداري پاك خطاست. زيرا چنانكه همه ميدانيم اين عنوانها امروز چندان خوار و بيارج است كه زير پا ريخته و در بكار بردن آنها پرواي كوچكي و بزرگي هرگز نميشود.
امروز هر كسي از بد و نيك «آستانهي بلند» (حضرتعالي يا جنابعالي) است و هر كسي از گمنام و سرشناس نامه را بايد به «بندگي آستانهي پاكيزه و بلندترين و سترگترين» او (خدمت حضرت مستطاب اجل امجد) فرستاد. دزدان كه دسته دسته بمحاكم جلب و محكوم ميشوند همديگر را «حضرتعالي» ميخوانند و گدايان ميدان توپخانه كه دور اتومبيلها را گرفته براي چند ديناري آبروي خود ميريزند «جنابعالي» ميباشند.
پس چه آبرويي براي اين كلمهها بازمانده؟!
روزي اين عنوانها را معنايي بوده. بدينسان كه كساني بزرگان دين يا پادشاهان را بسيار بزرگ داشته خود را شايستهي مخاطبه با آنان نميدانستند و بگمان خود با آستان ايشان گفتگو كرده يا با بندگان ايشان روبرو ميگرديدند از اينجاست كه «حضرت» و «جناب» و «خدمت» پيدا شده. ولي امروز اين معنيهاي بيجا و خيالي نيز از ميان رفته و از سر تا پاي آن كلمات مطلبي جز ريشخند و دست انداختن مفهوم نيست و خود جاي آنست كه مردان آزاده و وارسته از شنودن اين عنوانهاي پوچ پرهيز جويند و نامهاي خود را ارجمندتر از آن دارند كه با چنين كلمههاي ننگيني توأم باشد.
شگفتا ! ما كلمههاي «ميرزا» و «خان» را كه آن يكي از تيموريان بازمانده و اين يكي از چنگيزيان رسيده و هر دو يادگار دشمنان ايران است بر پس و پيش نام خود ميافزاييم و از كلمهي «آقا» بيكبار بسنده نكرده مكررش ميسازيم. دستهاي هم هنوز از لقبهاي ملغي شده دست برنداشته و نام خانواده را نيز بر پهلوي آن نشاندهاند. آيا اينهمه فزونيها بس نيست كه كساني پايبند عنوانهاي بيهودهي «حضرت مستطاب اجل ...» هم باشند و نام خود را درازتر از دراز و سنگينتر از سنگين سازند؟! آيا اين كار ما احمقانهتر است يا عادت وحشيان آدمخوار آفريقا كه هرچه مهره و استخوان و پر مرغ پيدا كردند برشته كشيده از سر و گردن خود ميآويزند؟
با آنكه دولت در ادارات تا حدي جلوگيري از اين ننگينكاريها كرده و با آنكه بارها در اين موضوع نگارشها شده و با آنكه امروز هر كسي ميداند كه اين عنوانها زير پا ريخته و بدست هر كس و ناكسي افتاده باز بسياري از مردم دست از اين ننگينكاري برنميدارند و كساني هم هنوز پايبند اين كلمات پوچ و بيهوده ميباشند و بر آنها اثري ميپندارند.
ما فرومايهاي را ميشناسيم كه از پرداخت دِيْن خود سر باززده و عذرش آنست كه طلبكار در نامهي خود باو «حضرت اجل اكرم ...» ننگاشته. مردكي را ميدانيم كه آزارها بنيكمردي رسانيده بدستاويز اينكه او نامهي خود را با «قربانت گردم» آغاز نكرده. آيا چنين كساني ننگ جهان مردمي نيستند!؟ آيا نبايد هرچه زودتر اين چركينكاريها را بپايان آورد؟!
✴️ حقایق زندگی (تکهی سیام)
🔶 خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی (بخش 1 از 2)
🔹کوشاد تلگرام : از مشروطه باز ، یک خودباختگی درمیان ایرانیان و شرقیان پیدا شد که ترازوی نیک و بدشان را اندیشهها و زندگانی اروپا گرفتند : هرچه در آنجا بود را نیک و هرچه را اروپا نمیپسندید بد دانستند. ما به این زمینه در گفتارهامان زیر عنوان «اروپاییگری» بارها پرداختهایم. لیکن ترازوی ما برای سنجش نیک و بد ، زندگانی اروپا (غربیان) و اندیشههای ایشان نیست. ترازوی ما خرد است. سود توده است.
از اینجا برخی از سخنان ما در اندیشهی خوانندگان بیگانه مینماید. ولی این کسان باید سود و زیان توده را بدیده گیرند و آنگاه خرد را داور گردانند و کاری نداشته باشند که فلان اندیشه را غربی براست میدارد یا نه. ما را نمیشاید که خردمان را بیکاره گزارده ترازوی نیک و بدمان را با سنگهای غرب تراز کنیم.
سخنانی که تازه و به گوشها ناآشناست ، نیک گوش کردن و دریافتن و اندیشیدن و آنگاه بداوری خرد سپاردن را میطلبد نه به ایرادگیریِ نسنجیده برخاستن و هایهوی کردن.
نکتهی دیگری که باید بدیده گرفت آنست که برخی خوانندگان میگویند : این کارها که زنان را از آنها نهی میکنید ، امروز همه بکار بسته شده. ... این کسان باید پروا کنند که سخن ما این نیست که از زنان چنین کارهایی هیچ برنمیآید. سخن ما دربارهی زنان تنها این نیست. این یک گفتار کوتاه در جستار کارها و پیشههاییست که برای زنان شایا و سزاست. سخن کاملتر را باید در کتاب «خواهران و دختران ما» بخوانند. در آنجا آمده که همهی اینها برای زمان عادیست. اگر جنگی روی دهد همهی این سامانها بهم خورد و زنها نیز سلاح بدست گرفته جنگند. پس سخن ما نتوانستن نیست ، نشایستن است.
نکتهی دوم اینست که چاره به گرفتاریها باید در همهی زمینهها یکجا رخ دهد. ما دربارهی کارها و پیشهها (اقتصاد) ، فرهنگ و آموزش و پرورش ، قانونها ، کشورداری و سیاست ، زناشویی ، معنی راست دین ، میهن و میهنپرستی ، باورهای بیپای کیشی و خرافی ، ادارات ، کشاورزی و صنعت و مانند اینها برنامهها و آرمانهایی داریم و گرفتاریهایی هست که باید از میان برداریم تا به آرمانهامان دست یابیم. لیکن چون اینها همه به هم بسته است ، از پرداختن به یک زمینه به تنهایی نتیجهی درستی بدست نخواهد آمد و باید به همهی گرفتاریها باهم چاره کرد و نیکیها در همهی زمینهها باهم آغازد. زمینهی زناشویی و کار و پیشهی زنان نیز یکی از آنهاست.
🔸آنچه ما دربارهی كارها و پیشهها نوشتیم دربارهی مردانست. اما زنان ، آنها را كارهای جداییست. خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی.
زنان برای خانه آراستن و بچه پروردن و دوختن و بافتن و پختن و اینگونه كارهایند. ما در زندگانی باینها نیز نیازمندیم. چنانكه باید خوراك و پوشاك و افزار و مانند اینها را تهیه كنیم ، باید برای آسودن ، یك خانهای هم برپا گردانیم. آراستن این خانه و تهیهی وسایل آسایش بگردن زنانست.
از آنسوی زنان یك وظیفهی گرانمایهی دیگری را در عهده دارند و آن وظیفهی مادریست. این خواست خداست كه نژاد آدمی از جهان برنیفتد و اگر یكی میمیرد دیگری بجای او بیاید ، و پیشرفت این خواست بیش از همه با زنانست. این وظیفهی گرامی بگردن آنهاست.
تا چند سال پیش ، گاهی كسانی برمیخاستند و برای زنان «مساوات حقوق» میخواستند. بگمان آنان باید زنان نیز نمایندهی پارلمان باشند ، وكیل شهرداری گردند ، در دادگاه قضاوت كنند ، در هر كاری با مردان دوشادوش باشند.
ولی اینها از نافهمیست. زنها برای این كارها نیستند. و آنگاه وظیفهی مادری كه زنان راست بسیار ارجمندتر از اینهاست. زنان را مایهی سرفرازی نیست كه وكیل پارلمان گردند و یا بروی صندلی قضاوت نشینند.
🔸آنان را مایهی سرفرازی اینست كه مادری نمایند و وكیل پارلمان و یا قاضی دادگاه بپرورانند.
آری زنان میتوانند پزشكی خوانند ، یا دندانسازی یاد گیرند یا به درزیگری[= خیاطی] پردازند ، و یا آموزگاری پذیرند كه بزنان معالجه كنند و دندان سازند و رختها دوزند و بدختران درس آموزند. اینگونه پیشهها زیان ندارد و در زندگانی نیازمند آنها میباشیم. زنهایی كه پیشه میخواهند باینها پردازند.
اینكه امروز زنان و دختران را در ادارهها بكار میگمارند از چند راه خطاست :
1) این برخلاف طبیعت و خود مانند آنست كه شما كار دست را از پا خواهید و یا پا را بكارهای دست گمارید.
2) زنهایی كه در ادارهها بكار میپردازند از وظیفهی خود كه خانهداری و بچهپروریست بازمیمانند.
3) بشمارهی آنها مردان بیكار میمانند و روزیشان بریده میگردد. در ادارهها كارهای فزونی ندارند. از مردان بریده بزنان ارجاع میكنند.
4) زنها در هر ادارهای كه هستند مردان را مشغول داشته از كار بازمیدارند.
🔶 خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی (بخش 1 از 2)
🔹کوشاد تلگرام : از مشروطه باز ، یک خودباختگی درمیان ایرانیان و شرقیان پیدا شد که ترازوی نیک و بدشان را اندیشهها و زندگانی اروپا گرفتند : هرچه در آنجا بود را نیک و هرچه را اروپا نمیپسندید بد دانستند. ما به این زمینه در گفتارهامان زیر عنوان «اروپاییگری» بارها پرداختهایم. لیکن ترازوی ما برای سنجش نیک و بد ، زندگانی اروپا (غربیان) و اندیشههای ایشان نیست. ترازوی ما خرد است. سود توده است.
از اینجا برخی از سخنان ما در اندیشهی خوانندگان بیگانه مینماید. ولی این کسان باید سود و زیان توده را بدیده گیرند و آنگاه خرد را داور گردانند و کاری نداشته باشند که فلان اندیشه را غربی براست میدارد یا نه. ما را نمیشاید که خردمان را بیکاره گزارده ترازوی نیک و بدمان را با سنگهای غرب تراز کنیم.
سخنانی که تازه و به گوشها ناآشناست ، نیک گوش کردن و دریافتن و اندیشیدن و آنگاه بداوری خرد سپاردن را میطلبد نه به ایرادگیریِ نسنجیده برخاستن و هایهوی کردن.
نکتهی دیگری که باید بدیده گرفت آنست که برخی خوانندگان میگویند : این کارها که زنان را از آنها نهی میکنید ، امروز همه بکار بسته شده. ... این کسان باید پروا کنند که سخن ما این نیست که از زنان چنین کارهایی هیچ برنمیآید. سخن ما دربارهی زنان تنها این نیست. این یک گفتار کوتاه در جستار کارها و پیشههاییست که برای زنان شایا و سزاست. سخن کاملتر را باید در کتاب «خواهران و دختران ما» بخوانند. در آنجا آمده که همهی اینها برای زمان عادیست. اگر جنگی روی دهد همهی این سامانها بهم خورد و زنها نیز سلاح بدست گرفته جنگند. پس سخن ما نتوانستن نیست ، نشایستن است.
نکتهی دوم اینست که چاره به گرفتاریها باید در همهی زمینهها یکجا رخ دهد. ما دربارهی کارها و پیشهها (اقتصاد) ، فرهنگ و آموزش و پرورش ، قانونها ، کشورداری و سیاست ، زناشویی ، معنی راست دین ، میهن و میهنپرستی ، باورهای بیپای کیشی و خرافی ، ادارات ، کشاورزی و صنعت و مانند اینها برنامهها و آرمانهایی داریم و گرفتاریهایی هست که باید از میان برداریم تا به آرمانهامان دست یابیم. لیکن چون اینها همه به هم بسته است ، از پرداختن به یک زمینه به تنهایی نتیجهی درستی بدست نخواهد آمد و باید به همهی گرفتاریها باهم چاره کرد و نیکیها در همهی زمینهها باهم آغازد. زمینهی زناشویی و کار و پیشهی زنان نیز یکی از آنهاست.
🔸آنچه ما دربارهی كارها و پیشهها نوشتیم دربارهی مردانست. اما زنان ، آنها را كارهای جداییست. خدا مردان را برای كارهایی آفریده و زنان را برای كارهایی.
زنان برای خانه آراستن و بچه پروردن و دوختن و بافتن و پختن و اینگونه كارهایند. ما در زندگانی باینها نیز نیازمندیم. چنانكه باید خوراك و پوشاك و افزار و مانند اینها را تهیه كنیم ، باید برای آسودن ، یك خانهای هم برپا گردانیم. آراستن این خانه و تهیهی وسایل آسایش بگردن زنانست.
از آنسوی زنان یك وظیفهی گرانمایهی دیگری را در عهده دارند و آن وظیفهی مادریست. این خواست خداست كه نژاد آدمی از جهان برنیفتد و اگر یكی میمیرد دیگری بجای او بیاید ، و پیشرفت این خواست بیش از همه با زنانست. این وظیفهی گرامی بگردن آنهاست.
تا چند سال پیش ، گاهی كسانی برمیخاستند و برای زنان «مساوات حقوق» میخواستند. بگمان آنان باید زنان نیز نمایندهی پارلمان باشند ، وكیل شهرداری گردند ، در دادگاه قضاوت كنند ، در هر كاری با مردان دوشادوش باشند.
ولی اینها از نافهمیست. زنها برای این كارها نیستند. و آنگاه وظیفهی مادری كه زنان راست بسیار ارجمندتر از اینهاست. زنان را مایهی سرفرازی نیست كه وكیل پارلمان گردند و یا بروی صندلی قضاوت نشینند.
🔸آنان را مایهی سرفرازی اینست كه مادری نمایند و وكیل پارلمان و یا قاضی دادگاه بپرورانند.
آری زنان میتوانند پزشكی خوانند ، یا دندانسازی یاد گیرند یا به درزیگری[= خیاطی] پردازند ، و یا آموزگاری پذیرند كه بزنان معالجه كنند و دندان سازند و رختها دوزند و بدختران درس آموزند. اینگونه پیشهها زیان ندارد و در زندگانی نیازمند آنها میباشیم. زنهایی كه پیشه میخواهند باینها پردازند.
اینكه امروز زنان و دختران را در ادارهها بكار میگمارند از چند راه خطاست :
1) این برخلاف طبیعت و خود مانند آنست كه شما كار دست را از پا خواهید و یا پا را بكارهای دست گمارید.
2) زنهایی كه در ادارهها بكار میپردازند از وظیفهی خود كه خانهداری و بچهپروریست بازمیمانند.
3) بشمارهی آنها مردان بیكار میمانند و روزیشان بریده میگردد. در ادارهها كارهای فزونی ندارند. از مردان بریده بزنان ارجاع میكنند.
4) زنها در هر ادارهای كه هستند مردان را مشغول داشته از كار بازمیدارند.
✴️ در پیرامون نوشتههای پیمان
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 12 (بخش پایانی)
میباید بیادشان آورد داستان مغول را ، بیادشان آورد داستان تیمور را ، بیادشان آورد داستان كشتارهای روسیان و آسوریان را ، و نیك بفهماند كه پاسخده[=مسئول] آن خونهای بیگناهی كه از زنان و بچگان ریخته شد كسانی میبودند كه با پندارهای بیهودهای خود را سرگرم میساختند و دستهبندیها كرده و بهمدستی نمیكوشیدند ، و در نتیجهی اینها بدانسان گرفتار گردیدند. نمیگویم : آدمكشان بیگناه بودند. میگویم : هم آنان گناهكار بودند و هم خود مردمان. میگویم : همگی نزد خدا روسیاه خواهند بود و همگی كیفر خواهند دید.
میباید نیك بفهمانید كه این داستان میانجیگری امامان ، و این پشتگرمیها كه بایشان میدارید ، و آن سخنانی كه دربارهی شیعه و برگزیده و ارجمند بودن آنان شنیدهاید بیپاست و هیچگاه این سخنان را از شما نخواهند پذیرفت. شما بیكبار آنها را از دل بیرون كنید و براه آیید و در این كوششهایی كه ما در راه رستگاری شما میكنیم همراهی دریغ نگویید.
🔸انبوه مردم اینها را نمیدانند. اینها چیزهاییست كه هیچگاه باندیشهی ایشان نرسیده. آنان را نه چنان فریفتهاند كه اینها را توانند دریافت. آنان جز این ندانستهاند كه نامهایی را یاد گیرند و آنان را همهكارهی جهان بشناسند و بجای خدا بپرستند ، و جز آنها هرچه هست بیهوده شمارند. قرنها ملا و سید و روضهخوان و چاوش و درویش و زیارتنامهخوان با فریفتن و ترسانیدن اینان كار خود را پیش بردهاند و از[هر] باره اینان را از راستیها دور گردانیدهاند و كنون میباید ما بكوشیم و نزدیكشان گردانیم.
شنیدنیست كه كسانی گاهی مرا نیز بیم میدهند : «از باطن ائمه بترس ها !» ، «فلان مرشد علیاللهی بارها خواسته ترا نفرین كند و نكرده». سبكمغزان خیرهرو میپندارند تا جهانست این پستی را پیش خواهند برد. میپندارند با همه كس شیادی توان نمود.
از گفتار خود دور نیفتیم :
🔸این داستانِ ترس كوچك نیست. شما میبینید اینان آن جایگاهی را كه به پرستیدههای خود میگزارند بخدا نمیگزارند. آن ترس را كه از پرستیدههای خود میدارند از خدا نمیدارند.
میباید اینها را از دلهای آنان بیرون گردانید. میباید گفت : آن درگذشتگان كه شما بدینسان میپرستید و میترسید هر یكی جز آفریدهای از آفریدگان خدا نبودهاند و جای هیچ ترسی از آنان نیست. از آنسوی ما كه شما را به پرستش خدا و بفرمانبرداری از آیین او میخواهیم ، در چنین كاری چه جای ترسی از كسی میباشد؟!..
داستان كشتار مهاباد را از یادداشت آقای پیران در این شماره و در شمارهی پیش آوردهایم. آیا گناه آن بگردن كیست؟.. بیگمان بگردن كسانیست كه انگیزهی آن را فراهم آوردند. كشندگان گناهكارند و اینان نیز هَمباز[=شریک] آنان میباشند.
خواهید پرسید : كدام كسانی انگیزهی آن را فراهم آوردند؟.. میگویم تاریخ مشروطه را كه ما نوشتهایم نیك بخوانید و بیندیشید تا بدانید كدام كسان انگیزهی آن را فراهم آوردند.
یك روز در ایران جنبشی پیدا شد. یك دسته مردانی چون كشور را در بیم میدیدند دست بهم داده و بنام مشروطه بكوششهایی برخاستند. از اینسوی یك دسته سودجویان و خودخواهان آن را بزیان خود دیده بیرق بدخواهی افراشتند و دین و شریعت را دستاویز گرفته انبوهی از عامیان را با خود همدست گردانیدند. درمیانه خونریزیهایی شد و كار بدرآمدن بیگانگان كشید ، و همان سودجویان بیشرمی نموده خود را بآنان بستند و آشكاره با دست و زبان همراهی نمودند ، و آشكاره چنین گفتند : «اگر بیگانه بیاید كشور میرود و كیش من كه نرود». از بس آلودهی خشم و آز میبودند این درنیافتند كه اگر بیگانه بیاید هزارها خون بیگناه ریخته گردد ، صدها گرفتاری پیش آید. اینان از كسانی بودند كه انگیزهی آن خونریزی را فراهم آوردند و بیگمان نزد خدا پاسخده آن خواهند بود. آن دسته پیروان كه فهم و خرد خود را كنار نهاده و پیروی از چنین سودجویانی كردند همچنین همباز میباشند و شرمنده و پشیمان خواهند گردید.
پایان
(پیمان سال ششم ، شمارهی دوازدهم ، سات 682)
.
🔸 گفتگو چگونه باید كرد - تکهی 12 (بخش پایانی)
میباید بیادشان آورد داستان مغول را ، بیادشان آورد داستان تیمور را ، بیادشان آورد داستان كشتارهای روسیان و آسوریان را ، و نیك بفهماند كه پاسخده[=مسئول] آن خونهای بیگناهی كه از زنان و بچگان ریخته شد كسانی میبودند كه با پندارهای بیهودهای خود را سرگرم میساختند و دستهبندیها كرده و بهمدستی نمیكوشیدند ، و در نتیجهی اینها بدانسان گرفتار گردیدند. نمیگویم : آدمكشان بیگناه بودند. میگویم : هم آنان گناهكار بودند و هم خود مردمان. میگویم : همگی نزد خدا روسیاه خواهند بود و همگی كیفر خواهند دید.
میباید نیك بفهمانید كه این داستان میانجیگری امامان ، و این پشتگرمیها كه بایشان میدارید ، و آن سخنانی كه دربارهی شیعه و برگزیده و ارجمند بودن آنان شنیدهاید بیپاست و هیچگاه این سخنان را از شما نخواهند پذیرفت. شما بیكبار آنها را از دل بیرون كنید و براه آیید و در این كوششهایی كه ما در راه رستگاری شما میكنیم همراهی دریغ نگویید.
🔸انبوه مردم اینها را نمیدانند. اینها چیزهاییست كه هیچگاه باندیشهی ایشان نرسیده. آنان را نه چنان فریفتهاند كه اینها را توانند دریافت. آنان جز این ندانستهاند كه نامهایی را یاد گیرند و آنان را همهكارهی جهان بشناسند و بجای خدا بپرستند ، و جز آنها هرچه هست بیهوده شمارند. قرنها ملا و سید و روضهخوان و چاوش و درویش و زیارتنامهخوان با فریفتن و ترسانیدن اینان كار خود را پیش بردهاند و از[هر] باره اینان را از راستیها دور گردانیدهاند و كنون میباید ما بكوشیم و نزدیكشان گردانیم.
شنیدنیست كه كسانی گاهی مرا نیز بیم میدهند : «از باطن ائمه بترس ها !» ، «فلان مرشد علیاللهی بارها خواسته ترا نفرین كند و نكرده». سبكمغزان خیرهرو میپندارند تا جهانست این پستی را پیش خواهند برد. میپندارند با همه كس شیادی توان نمود.
از گفتار خود دور نیفتیم :
🔸این داستانِ ترس كوچك نیست. شما میبینید اینان آن جایگاهی را كه به پرستیدههای خود میگزارند بخدا نمیگزارند. آن ترس را كه از پرستیدههای خود میدارند از خدا نمیدارند.
میباید اینها را از دلهای آنان بیرون گردانید. میباید گفت : آن درگذشتگان كه شما بدینسان میپرستید و میترسید هر یكی جز آفریدهای از آفریدگان خدا نبودهاند و جای هیچ ترسی از آنان نیست. از آنسوی ما كه شما را به پرستش خدا و بفرمانبرداری از آیین او میخواهیم ، در چنین كاری چه جای ترسی از كسی میباشد؟!..
داستان كشتار مهاباد را از یادداشت آقای پیران در این شماره و در شمارهی پیش آوردهایم. آیا گناه آن بگردن كیست؟.. بیگمان بگردن كسانیست كه انگیزهی آن را فراهم آوردند. كشندگان گناهكارند و اینان نیز هَمباز[=شریک] آنان میباشند.
خواهید پرسید : كدام كسانی انگیزهی آن را فراهم آوردند؟.. میگویم تاریخ مشروطه را كه ما نوشتهایم نیك بخوانید و بیندیشید تا بدانید كدام كسان انگیزهی آن را فراهم آوردند.
یك روز در ایران جنبشی پیدا شد. یك دسته مردانی چون كشور را در بیم میدیدند دست بهم داده و بنام مشروطه بكوششهایی برخاستند. از اینسوی یك دسته سودجویان و خودخواهان آن را بزیان خود دیده بیرق بدخواهی افراشتند و دین و شریعت را دستاویز گرفته انبوهی از عامیان را با خود همدست گردانیدند. درمیانه خونریزیهایی شد و كار بدرآمدن بیگانگان كشید ، و همان سودجویان بیشرمی نموده خود را بآنان بستند و آشكاره با دست و زبان همراهی نمودند ، و آشكاره چنین گفتند : «اگر بیگانه بیاید كشور میرود و كیش من كه نرود». از بس آلودهی خشم و آز میبودند این درنیافتند كه اگر بیگانه بیاید هزارها خون بیگناه ریخته گردد ، صدها گرفتاری پیش آید. اینان از كسانی بودند كه انگیزهی آن خونریزی را فراهم آوردند و بیگمان نزد خدا پاسخده آن خواهند بود. آن دسته پیروان كه فهم و خرد خود را كنار نهاده و پیروی از چنین سودجویانی كردند همچنین همباز میباشند و شرمنده و پشیمان خواهند گردید.
پایان
(پیمان سال ششم ، شمارهی دوازدهم ، سات 682)
.