✴️ از نامههای خوانندگان
🔶 مفاخر ملی
از دارندهی پرچم خواهشمندم در صورت موافقت این چند سطر را بنظر خوانندگان برساند شاید بدست طرفداران مفاخر[ملی] برسد و ایشان را برآن دارد که علت مخالفت خود را با حذف اشعار ننگین و مخالف ادب با ذکر دلیل اظهار و سبب طرفداری خود را از ابیات موهوم و بیمعنی افشاء کنند.
اروپاییان پارهای کوزههای شکسته و ظروف سفالی عهد عتیق ساخت ایران و دیگر کشورهای باستانی که هیچ ارزشی در مقابل تنگ بلور ندارند میخرند و زینت تماشاخانههای خود میکنند و میگویند که این ظروف چون نمونهی صنعت و سطح تمدن ملتی در دورهی معین تاریخ است برای آن ملت مایهی افتخار و بهمین سبب ذیقیمت است.
بعقیدهی ما اکثر شعرای قدیم و شعرهای ایشان نیز همین حال را دارند. زیرا که چون با روحیات و احتیاجات کنونی مطابقتی ندارند بدرد زندگانی امروزی نمیخورند بدیهی است که از لحاظ تاریخی نیز وقتی مایهی افتخار توانند بود که در موقع خود مایهی پیشرفتی در کار ترقی و زندگانی نیاکان ما شده باشند یا حاکی از تمدن گذشته بوده و اندرزهای سودمندی دربر داشته باشند ـ حال اشعاری که نه این را دارند و نه آن را بلکه از رواج فساد اخلاق و ... بازی حکایت میکنند معلوم است که چطور مایهی افتخار توانند بود.
متأسفانه استیلای عرب و مغول که قرنها بطول انجامید و سبب زبونی ملت ، استقرار فئودالیسم ، تجزیهی کشور گردیده مردم را بزبونی و ستمکشی معتاد و اختلافات فکری و عقیده (شیعه و سنی ـ 6 امامی ـ 8 امامی ـ 12 امامی ـ خراباتیگری ـ صوفیگری ـ باطنیگری و جبریگری) را رایج ساخت ـ شعرای این دورهی طولانی در تحت تأثیر عوامل فوق شعرهایی سرودند که زبونی و بندگی را بقضا و قدر و ارادهی ربانی نسبت دادند.
مردم را بجای مبارزه بتسلیم و درویشی و قناعت دعوت و چون هر یک از شعرا [به] فرقهای منسوب بوده و افکار آنها را بنظم میکشیدند آتش اختلاف و دوتیرگی را بیشتر دامن میزدند باین طریق دیوانهایی پرداخته و شعرهایی را که در مجالس عیش پادشاهان و حکمرانان بیگانه سروده بودند در آن دیوانها گنجانیده بالاخره کتابها و اشعاری که نسبت ابیات نیک و کارآمد آنها با مداحیها و هجوها و بدآموزیها و غزلها و تعریف ... بازیهایش نسبت یک بر ده بود بیادگار گزاشتند.
متأخرین نیز به تقلید پیشینیان کتابهایی پرداختند. عدهای هم به پشتگرمی موزهداران اروپا این کتابها و دیوانها را با مقدمههای توصیفآمیز بچاپ رسانیده متوالیاً منتشر ساختند. مغزها از افکار ضد و نقیض و دلها از غزلهای شهوتانگیز پر گردید. قرنها این بدآموزیها مایهی اختلاف و بدبختی و گمراهی ما بود ـ تا اینکه دارندهی پیمان و پرچم با دلایل استوار مضار این قبیل اشعار را اثبات و حذف موهومات را خواستار گردید ـ افسوس که عدهای بجای تعقل از در تعصب و غرضرانی درآمده بنا بعادت تمام اشعار و غزلها حتا مطایبات (سعدی) را مفاخر ملی شمردند و از ابیات و غزلهای شهوتانگیز ـ مدح و هجوهای رکیک ـ و مطایبات قبیح بنام مفاخر دفاع میکنند و انتشار دارند که دارندهی پرچم را با مدافعین (... میزن که ... خوش باشد) زانو بزانو در صندلی محاکمه بنشانند و توده آنها را محاکمه کنند زهی ... آقایان محترم ما نمیتوانیم مزخرفاتی را که بعنوان شعر در تعریف می و میخانه و بیزاری از دین و آیین و چاپلوسی و تملق و ... سروده شده مفاخر ملی شماریم و باشعاری که مایهی اختلاف و تیرهبختی و زبونی ما بوده نام مفاخر بگذاریم و بمطایباتی که برای سعد بن زنگی نوشته شده و حس شهوترانی را در مقابل پول اقناع نموده است اظهار علاقه کنیم. آن هم امروز که شعر و شاعری در نظر عوام هم خوار و بیمقدار شده است.
مردم پی باغراقگویی شعرا برده و شعرهایی از قبیل (هزار بیشه هژبر است در یکی قالب) ، (ای آفتاب آهسته رو که پایهی دیوار نازکست) ، (در خرابات مغان نور خدا میبینم) ، (صبح دیدم که ملائک در میخانه زدند) شعر را در نظر مردم بقدری تنزل داده که عموم هر وقت میخواهند بیاساسی موضوعی را بکنایه بگویند میگویند شعر است ـ شاعرانه است ـ آیا اشعاری که یک چنین ارزشی دارند قابل حذف و ریخته شدن به صندوق شهرداری نیستند؟
تا کی جبریگری و عیاشی بنام مفاخر آزاد خواهد بود؟! (می خور که ندانی ز کجا آمدهای) تا کی یأس و تنبلی آزادانه بمردم تزریق خواهد شد؟! (بآب زمزم و کوثر سفید نتوان کرد گلیم بخت کسی را که بافتند سیاه) تا کی همه چیز را از قضا و قدر دانسته دست از کوشش و تدبیر خواهیم برداشت (قضا دستیست پنج انگشت دارد) تا کی (صلاح مملکت خویش خسروان دانند) تا کی (هر عیب که سلطان بپسندد هنر است) تا کی (بنادان آنچنان روزی رساند که صد دانا در آن حیران بماند) تا کی (بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتأیید آسمانی نیست) نوشته شده تبلیغ خواهد شد.
🔶 مفاخر ملی
از دارندهی پرچم خواهشمندم در صورت موافقت این چند سطر را بنظر خوانندگان برساند شاید بدست طرفداران مفاخر[ملی] برسد و ایشان را برآن دارد که علت مخالفت خود را با حذف اشعار ننگین و مخالف ادب با ذکر دلیل اظهار و سبب طرفداری خود را از ابیات موهوم و بیمعنی افشاء کنند.
اروپاییان پارهای کوزههای شکسته و ظروف سفالی عهد عتیق ساخت ایران و دیگر کشورهای باستانی که هیچ ارزشی در مقابل تنگ بلور ندارند میخرند و زینت تماشاخانههای خود میکنند و میگویند که این ظروف چون نمونهی صنعت و سطح تمدن ملتی در دورهی معین تاریخ است برای آن ملت مایهی افتخار و بهمین سبب ذیقیمت است.
بعقیدهی ما اکثر شعرای قدیم و شعرهای ایشان نیز همین حال را دارند. زیرا که چون با روحیات و احتیاجات کنونی مطابقتی ندارند بدرد زندگانی امروزی نمیخورند بدیهی است که از لحاظ تاریخی نیز وقتی مایهی افتخار توانند بود که در موقع خود مایهی پیشرفتی در کار ترقی و زندگانی نیاکان ما شده باشند یا حاکی از تمدن گذشته بوده و اندرزهای سودمندی دربر داشته باشند ـ حال اشعاری که نه این را دارند و نه آن را بلکه از رواج فساد اخلاق و ... بازی حکایت میکنند معلوم است که چطور مایهی افتخار توانند بود.
متأسفانه استیلای عرب و مغول که قرنها بطول انجامید و سبب زبونی ملت ، استقرار فئودالیسم ، تجزیهی کشور گردیده مردم را بزبونی و ستمکشی معتاد و اختلافات فکری و عقیده (شیعه و سنی ـ 6 امامی ـ 8 امامی ـ 12 امامی ـ خراباتیگری ـ صوفیگری ـ باطنیگری و جبریگری) را رایج ساخت ـ شعرای این دورهی طولانی در تحت تأثیر عوامل فوق شعرهایی سرودند که زبونی و بندگی را بقضا و قدر و ارادهی ربانی نسبت دادند.
مردم را بجای مبارزه بتسلیم و درویشی و قناعت دعوت و چون هر یک از شعرا [به] فرقهای منسوب بوده و افکار آنها را بنظم میکشیدند آتش اختلاف و دوتیرگی را بیشتر دامن میزدند باین طریق دیوانهایی پرداخته و شعرهایی را که در مجالس عیش پادشاهان و حکمرانان بیگانه سروده بودند در آن دیوانها گنجانیده بالاخره کتابها و اشعاری که نسبت ابیات نیک و کارآمد آنها با مداحیها و هجوها و بدآموزیها و غزلها و تعریف ... بازیهایش نسبت یک بر ده بود بیادگار گزاشتند.
متأخرین نیز به تقلید پیشینیان کتابهایی پرداختند. عدهای هم به پشتگرمی موزهداران اروپا این کتابها و دیوانها را با مقدمههای توصیفآمیز بچاپ رسانیده متوالیاً منتشر ساختند. مغزها از افکار ضد و نقیض و دلها از غزلهای شهوتانگیز پر گردید. قرنها این بدآموزیها مایهی اختلاف و بدبختی و گمراهی ما بود ـ تا اینکه دارندهی پیمان و پرچم با دلایل استوار مضار این قبیل اشعار را اثبات و حذف موهومات را خواستار گردید ـ افسوس که عدهای بجای تعقل از در تعصب و غرضرانی درآمده بنا بعادت تمام اشعار و غزلها حتا مطایبات (سعدی) را مفاخر ملی شمردند و از ابیات و غزلهای شهوتانگیز ـ مدح و هجوهای رکیک ـ و مطایبات قبیح بنام مفاخر دفاع میکنند و انتشار دارند که دارندهی پرچم را با مدافعین (... میزن که ... خوش باشد) زانو بزانو در صندلی محاکمه بنشانند و توده آنها را محاکمه کنند زهی ... آقایان محترم ما نمیتوانیم مزخرفاتی را که بعنوان شعر در تعریف می و میخانه و بیزاری از دین و آیین و چاپلوسی و تملق و ... سروده شده مفاخر ملی شماریم و باشعاری که مایهی اختلاف و تیرهبختی و زبونی ما بوده نام مفاخر بگذاریم و بمطایباتی که برای سعد بن زنگی نوشته شده و حس شهوترانی را در مقابل پول اقناع نموده است اظهار علاقه کنیم. آن هم امروز که شعر و شاعری در نظر عوام هم خوار و بیمقدار شده است.
مردم پی باغراقگویی شعرا برده و شعرهایی از قبیل (هزار بیشه هژبر است در یکی قالب) ، (ای آفتاب آهسته رو که پایهی دیوار نازکست) ، (در خرابات مغان نور خدا میبینم) ، (صبح دیدم که ملائک در میخانه زدند) شعر را در نظر مردم بقدری تنزل داده که عموم هر وقت میخواهند بیاساسی موضوعی را بکنایه بگویند میگویند شعر است ـ شاعرانه است ـ آیا اشعاری که یک چنین ارزشی دارند قابل حذف و ریخته شدن به صندوق شهرداری نیستند؟
تا کی جبریگری و عیاشی بنام مفاخر آزاد خواهد بود؟! (می خور که ندانی ز کجا آمدهای) تا کی یأس و تنبلی آزادانه بمردم تزریق خواهد شد؟! (بآب زمزم و کوثر سفید نتوان کرد گلیم بخت کسی را که بافتند سیاه) تا کی همه چیز را از قضا و قدر دانسته دست از کوشش و تدبیر خواهیم برداشت (قضا دستیست پنج انگشت دارد) تا کی (صلاح مملکت خویش خسروان دانند) تا کی (هر عیب که سلطان بپسندد هنر است) تا کی (بنادان آنچنان روزی رساند که صد دانا در آن حیران بماند) تا کی (بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتأیید آسمانی نیست) نوشته شده تبلیغ خواهد شد.
تا کی هزاران غزل و مطایبات منافی عفت و هزاران اشعار دعوت بترک دنیا و بدآموزی و عقاید پوچ و ضد و نقیض را بگوش مردم خواهیم خواند. بس است باید این بساط برچیده شود و آن کتابها طعمهی آتش گردد و طرفداران اینگونه مفاخر بباد نفرین و لعنت گرفته شوند.
رهبر دانشمند پرچم ، ما بکمک گفتارهای شما بقدر خود با حقایقی که در پرچم درج شده آشنا شدهایم و میبینیم که هوچیانی که از دلیل و منطق مفلس و از خرد بیبهرهاند بجای دلایل خردپذیر هو و جنجال راه میاندازند ما با مقیاسی که از پیمان و پرچم بدست آوردهایم بدون اعتنا باین یاوهسراییها در این موضوع بیشتر تدقیق و تحقیق خواهیم کرد و در نظر داریم که تمام اشعار بیمعنی را گردآوری کرده و بمردم نشان دهیم و مضرات هریک از آنها را جداگانه بنویسیم تا مردان پاکدل و بیغرض داوری نمایند.
تبریز ـ رزاق عودتی
(پرچم روزانه شمارهی 148)
رهبر دانشمند پرچم ، ما بکمک گفتارهای شما بقدر خود با حقایقی که در پرچم درج شده آشنا شدهایم و میبینیم که هوچیانی که از دلیل و منطق مفلس و از خرد بیبهرهاند بجای دلایل خردپذیر هو و جنجال راه میاندازند ما با مقیاسی که از پیمان و پرچم بدست آوردهایم بدون اعتنا باین یاوهسراییها در این موضوع بیشتر تدقیق و تحقیق خواهیم کرد و در نظر داریم که تمام اشعار بیمعنی را گردآوری کرده و بمردم نشان دهیم و مضرات هریک از آنها را جداگانه بنویسیم تا مردان پاکدل و بیغرض داوری نمایند.
تبریز ـ رزاق عودتی
(پرچم روزانه شمارهی 148)
badãmuzie jabrigari.pdf
232.3 KB
«بدآموزی جبریگری» عنوان پنجمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آوردهایم.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 1
شما نیک میدانید یکی از گرفتاریهای بزرگ ایران کیشهای گوناگونیست که در این کشور جا گرفته.
کیش بزرگ کشور شیعیگریست. ولی گروه بسیاری از کردان و ترکمانان سنی میباشند. همچنان گروه بسیاری در کردستان و کرمانشاهان و آذربایجان گوران هستند که ما علیاللهیشان مینامیم. نیز گروهی در محلات و آن پیرامونها پیروان آقاخانند که ما باطنی میخوانیم. نیز گروهی کم در مرزهای عراق یزیدی یا شیطانپرستند. نیز گروه بزرگی مسیحیند که آنان هم یک دسته آسوریان و یک دسته ارمنیانند. نیز گروهی جهودانند. نیز گروهی زردشتیانند.
درمیان شیعیان در آذربایجان و دیگر جاها یک دسته شیخیان ، و در کرمان و دیگر جاها یک دسته کریمخانیانند. از میان اینها نیز بهائیان برخاستهاند که در همهی شهرهای ایران پراکنده میباشند.
از آنسوی از قرنها در ایران صوفیگری رواج داشته و اکنون هم در همهی شهرهای ایران دستههایی بنام صوفیان میباشند که اینها نیز راه جدایی میدارند. همچنین از قرنها در ایران خراباتیگری رواج داشته و شعرهای حافظ و خیام که از سران خراباتیانند در همه جا پراکنده میباشد.
پس از همه از زمانی که دانشها و اندیشههای اروپایی بایران راه یافته انبوه درسخواندگان از دین رو گردانیده پیروی از مادّیگری مینمایند. اینست فهرستی از کیشهای گوناگون این کشور و از پراکندگی اندیشههای مردم.
اکنون این کیشها چند زیان بزرگی را دربر میدارد. از یکسو اینها پراکندگی بمیان توده انداخته است و همگی میدانیم که پیروان هر کیشی از دیگران جدایند و برای خود راه و آرمان جدایی میدارند. از سوی دیگر اینها هر یکی آموزاکهای[تعلیمات] بیارج و زیانمندی را دربر میدارد که گذشته از بیپایی و بیارجی ، با زندگانی امروزی بیکبار ناسازگار است و مایهی پس افتادن مردم میباشد. آنچه ایرانیان را بدبخت گردانیده این کیشها و بدآموزیهاست.
دیگران بمانند ، شما همان شیعیان را ببینید و زیانهای بزرگی را که ملایان باین کشور رسانیدهاند و دشمنی آشکاری را که پیروان ایشان با توده مینمایند بیاد آورید. مردمی که آشکاره با کشور دشمنی نمایند و نافرمانی با دولت و شکستن قانونها را بخود بایا[=واجب] شمارند چه شگفت که بدبخت گردند و زبون و زیردست باشند؟!.
🔶 نشست یکم 1
شما نیک میدانید یکی از گرفتاریهای بزرگ ایران کیشهای گوناگونیست که در این کشور جا گرفته.
کیش بزرگ کشور شیعیگریست. ولی گروه بسیاری از کردان و ترکمانان سنی میباشند. همچنان گروه بسیاری در کردستان و کرمانشاهان و آذربایجان گوران هستند که ما علیاللهیشان مینامیم. نیز گروهی در محلات و آن پیرامونها پیروان آقاخانند که ما باطنی میخوانیم. نیز گروهی کم در مرزهای عراق یزیدی یا شیطانپرستند. نیز گروه بزرگی مسیحیند که آنان هم یک دسته آسوریان و یک دسته ارمنیانند. نیز گروهی جهودانند. نیز گروهی زردشتیانند.
درمیان شیعیان در آذربایجان و دیگر جاها یک دسته شیخیان ، و در کرمان و دیگر جاها یک دسته کریمخانیانند. از میان اینها نیز بهائیان برخاستهاند که در همهی شهرهای ایران پراکنده میباشند.
از آنسوی از قرنها در ایران صوفیگری رواج داشته و اکنون هم در همهی شهرهای ایران دستههایی بنام صوفیان میباشند که اینها نیز راه جدایی میدارند. همچنین از قرنها در ایران خراباتیگری رواج داشته و شعرهای حافظ و خیام که از سران خراباتیانند در همه جا پراکنده میباشد.
پس از همه از زمانی که دانشها و اندیشههای اروپایی بایران راه یافته انبوه درسخواندگان از دین رو گردانیده پیروی از مادّیگری مینمایند. اینست فهرستی از کیشهای گوناگون این کشور و از پراکندگی اندیشههای مردم.
اکنون این کیشها چند زیان بزرگی را دربر میدارد. از یکسو اینها پراکندگی بمیان توده انداخته است و همگی میدانیم که پیروان هر کیشی از دیگران جدایند و برای خود راه و آرمان جدایی میدارند. از سوی دیگر اینها هر یکی آموزاکهای[تعلیمات] بیارج و زیانمندی را دربر میدارد که گذشته از بیپایی و بیارجی ، با زندگانی امروزی بیکبار ناسازگار است و مایهی پس افتادن مردم میباشد. آنچه ایرانیان را بدبخت گردانیده این کیشها و بدآموزیهاست.
دیگران بمانند ، شما همان شیعیان را ببینید و زیانهای بزرگی را که ملایان باین کشور رسانیدهاند و دشمنی آشکاری را که پیروان ایشان با توده مینمایند بیاد آورید. مردمی که آشکاره با کشور دشمنی نمایند و نافرمانی با دولت و شکستن قانونها را بخود بایا[=واجب] شمارند چه شگفت که بدبخت گردند و زبون و زیردست باشند؟!.
✴️ زبان ایرانی 32
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
3ـ سرانجام بجاي بالاخره ، عاقبت
فردوسي ميگويد :
درختي كه تلخست وي را سرشت گرش برنشاني بباغ بهشت
ور از جوي خلدش بهنگام آب به بيخ انگبين ريزي و شهد ناب
سرانجام گوهر ببار آورد همان ميوهي تلخ بار آورد
پيشينيان گاهي باين معني كلمهي «بافدم» (با پيش دال) بكار بردهاند.
رودكي گفته : گرچه هر روز اندكي برداردش بافدم روزي بپايان آردش
بوشكور گفته : چه بايدت كردن كنون بافدم مگر خانهروبي چه روبه بدم
ولي اين كلمه امروز معروف نيست.
4ـ پاك ، يكسر ، سراسر ، يكبار بجاي بالكليه ، تماماً ، بكلي
بجاي كلمهي «بالكليه» و «تماماً» و مانندهاي آنها كلمههاي فارسي گوناگوني هست.
برخي كلمهي «پاك» را ميآورند : «ناگاه دزدان خفاچه بر كاروان زدند و پاك ببردند.»
هر كه پرهيز و زهد و علم فروخت خرمني گرد آورد و پاك بسوخت (گلستان)
فردوسي ميگويد : گرا مادر و خواهر و دختر است همه پاك در دست اسكندر است
در جاهاي ديگري فردوسي گاهي كلمهي «سراسر» آورده.
سكندر سپه را سراسر بخواند گذشته سخن پيش ايشان براند
گاهي هم «يكسر» يا «يكسره» را بكار ميبرد :
همه يكسر اندر پناه منند بدانيد اگر نيكخواه منند
باز گويد : كه ما مر تو را يكسره بندهايم بفرمان قيصر سرافكندهايم
برخي هم كلمههاي «بيكبار» يا «يكجا» ميآورند. مثلاً : «اين سخن بيكبار ساختگي است» يا «ادعاي تو يكجا دروغ است».
5ـ تَن بجاي نفر
در اين عبارت : «سپاه او هزار نفر بودند» و مانندهاي آن بجاي «نفر» كلمهي «تن» بايد آورد.
فردوسي گفته : سه تن ديد رستم که برتافتند به تيزي در آن راه بشتافتند
كه ما ده تنيم اين سپاهي بزرگ به پيش اندرون پهلوان سترگ
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
3ـ سرانجام بجاي بالاخره ، عاقبت
فردوسي ميگويد :
درختي كه تلخست وي را سرشت گرش برنشاني بباغ بهشت
ور از جوي خلدش بهنگام آب به بيخ انگبين ريزي و شهد ناب
سرانجام گوهر ببار آورد همان ميوهي تلخ بار آورد
پيشينيان گاهي باين معني كلمهي «بافدم» (با پيش دال) بكار بردهاند.
رودكي گفته : گرچه هر روز اندكي برداردش بافدم روزي بپايان آردش
بوشكور گفته : چه بايدت كردن كنون بافدم مگر خانهروبي چه روبه بدم
ولي اين كلمه امروز معروف نيست.
4ـ پاك ، يكسر ، سراسر ، يكبار بجاي بالكليه ، تماماً ، بكلي
بجاي كلمهي «بالكليه» و «تماماً» و مانندهاي آنها كلمههاي فارسي گوناگوني هست.
برخي كلمهي «پاك» را ميآورند : «ناگاه دزدان خفاچه بر كاروان زدند و پاك ببردند.»
هر كه پرهيز و زهد و علم فروخت خرمني گرد آورد و پاك بسوخت (گلستان)
فردوسي ميگويد : گرا مادر و خواهر و دختر است همه پاك در دست اسكندر است
در جاهاي ديگري فردوسي گاهي كلمهي «سراسر» آورده.
سكندر سپه را سراسر بخواند گذشته سخن پيش ايشان براند
گاهي هم «يكسر» يا «يكسره» را بكار ميبرد :
همه يكسر اندر پناه منند بدانيد اگر نيكخواه منند
باز گويد : كه ما مر تو را يكسره بندهايم بفرمان قيصر سرافكندهايم
برخي هم كلمههاي «بيكبار» يا «يكجا» ميآورند. مثلاً : «اين سخن بيكبار ساختگي است» يا «ادعاي تو يكجا دروغ است».
5ـ تَن بجاي نفر
در اين عبارت : «سپاه او هزار نفر بودند» و مانندهاي آن بجاي «نفر» كلمهي «تن» بايد آورد.
فردوسي گفته : سه تن ديد رستم که برتافتند به تيزي در آن راه بشتافتند
كه ما ده تنيم اين سپاهي بزرگ به پيش اندرون پهلوان سترگ
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 2
شما اینها را میدانید و بسخنی در این باره نیاز نیست. همچنین شما میدانید که ما از روزی که بکار برخاستهایم1 یکی از کوششهای خود ، برانداختن این کیشها گردانیدهایم. راستست که ما تنها برای ایران نمیکوشیم و کوششهای ما برای جهانست. ولی پیداست که ما بایران دلبستگی میداریم و بهر حال میبایست نخست باینجا پردازیم و بیش از همه با آلودگیهای ایرانیان در نبرد باشیم.
امروز در ایران دستههای بسیاری بنام «حزب» پدید آمده. جدایی میانهی ما و آنان در اینست که آنان میخواهند مردم را بهمان حالی که هستند بسر خود گرد آورند و رشتهی سیاست را بدست گیرند ، میخواهند یک تودهی ناتوانی را در زیردست داشته در پشت سر تودههای توانا راه برند. ولی ما میخواهیم مردم را از آلودگیها پاک گردانیم و از این ناتوانی بیرون آورده ، در شاهراه زندگانی همگام دیگر تودهها گردانیم. اینست جدایی میانهی ما و ایشان ، و این کار دشوار است ، ولی ناشدنی نیست. در این کار یکی سرمایه میبایست که خدا را سپاس ما میداریم و دیگری جانفشانی و از خود گذشتگی که بآن نیز آمادهایم.
ما برای برانداختن این کیشها و بدآموزیها بهترین و هموارترین راه را پیش گرفتهایم. باین معنی از یکسو معنی راست دین را بازنموده نشان میدهیم که دین اینست2 ، و از یکسو به یکایک کیشها و بدآموزیها پرداخته بیپاییش را روشن میگردانیم و در همهی گفتههای خود داوری خرد را پیش میکشیم. کلبههای پست و کهنی را ویران میگردانیم در حالی که در جلو آنها کاخ باشکوه بلندی برافراشته درش را برای پناهندگان باز گزاردهایم.
با این راهی که پیش گرفتهایم اندیشیده میشد که کار با آسانی پیش خواهد رفت و کشاکش و هیاهو کم خواهد بود. ولی از بس گمراهیها ریشه دوانیده با آسانی کنده نمیشود ، و شما میبینید که پیروان کیشها در برابر دلیلهای ما بِچه بیفرهنگیها و پستیها برمیخیزند.
پیشامدهای مراغه و تبریز و میاندوآب را در بهمنماه گذشته [1322] شنیدهاید و میدانید شیعیان و شیخیان و صوفیان و بهائیان دست بهم دادند ، حاجیهای انباردار پولها ریختند ، ادارههای شیعی میدان را بآنان باز گزاردند ، زدند ، زخمی کردند ، سوزانیدند ، بتاراج بردند. سپس دشنامنامههایی که راستیرا نشان شیعیگری میبود بچاپ رسانیدند و در شهرها پراکندند. یک ماه بیشتر سرگرم این بدنهادیها میبودند و چنین میپنداشتند که ما را از میان بردهاند و آسوده گردیدهاند. سپس که دیدهاند نتیجه از آن کارها جز رسوایی بدست نیامده این بار رویهی دیگری بکار خود داده «گربهی زاهد» شدهاند. کتابها چاپ میکنند و در پندار خود بما پاسخ میدهند.
1ـ کوششهای پاکدینی از سال 1312 با چاپ نخستین شمارهی مهنامهی «پیمان» آغاز گردید. نیز کسروی پیشتر کتاب دوجلدی «آیین» را در سال 1311 چاپ کرده بوده است. ـ و
2 ـ برای دانستن معنی راست دین و ارجمندی و والاتری آن ، کتاب «ورجاوندبنیاد» را بخوانید. ـ و
🔶 نشست یکم 2
شما اینها را میدانید و بسخنی در این باره نیاز نیست. همچنین شما میدانید که ما از روزی که بکار برخاستهایم1 یکی از کوششهای خود ، برانداختن این کیشها گردانیدهایم. راستست که ما تنها برای ایران نمیکوشیم و کوششهای ما برای جهانست. ولی پیداست که ما بایران دلبستگی میداریم و بهر حال میبایست نخست باینجا پردازیم و بیش از همه با آلودگیهای ایرانیان در نبرد باشیم.
امروز در ایران دستههای بسیاری بنام «حزب» پدید آمده. جدایی میانهی ما و آنان در اینست که آنان میخواهند مردم را بهمان حالی که هستند بسر خود گرد آورند و رشتهی سیاست را بدست گیرند ، میخواهند یک تودهی ناتوانی را در زیردست داشته در پشت سر تودههای توانا راه برند. ولی ما میخواهیم مردم را از آلودگیها پاک گردانیم و از این ناتوانی بیرون آورده ، در شاهراه زندگانی همگام دیگر تودهها گردانیم. اینست جدایی میانهی ما و ایشان ، و این کار دشوار است ، ولی ناشدنی نیست. در این کار یکی سرمایه میبایست که خدا را سپاس ما میداریم و دیگری جانفشانی و از خود گذشتگی که بآن نیز آمادهایم.
ما برای برانداختن این کیشها و بدآموزیها بهترین و هموارترین راه را پیش گرفتهایم. باین معنی از یکسو معنی راست دین را بازنموده نشان میدهیم که دین اینست2 ، و از یکسو به یکایک کیشها و بدآموزیها پرداخته بیپاییش را روشن میگردانیم و در همهی گفتههای خود داوری خرد را پیش میکشیم. کلبههای پست و کهنی را ویران میگردانیم در حالی که در جلو آنها کاخ باشکوه بلندی برافراشته درش را برای پناهندگان باز گزاردهایم.
با این راهی که پیش گرفتهایم اندیشیده میشد که کار با آسانی پیش خواهد رفت و کشاکش و هیاهو کم خواهد بود. ولی از بس گمراهیها ریشه دوانیده با آسانی کنده نمیشود ، و شما میبینید که پیروان کیشها در برابر دلیلهای ما بِچه بیفرهنگیها و پستیها برمیخیزند.
پیشامدهای مراغه و تبریز و میاندوآب را در بهمنماه گذشته [1322] شنیدهاید و میدانید شیعیان و شیخیان و صوفیان و بهائیان دست بهم دادند ، حاجیهای انباردار پولها ریختند ، ادارههای شیعی میدان را بآنان باز گزاردند ، زدند ، زخمی کردند ، سوزانیدند ، بتاراج بردند. سپس دشنامنامههایی که راستیرا نشان شیعیگری میبود بچاپ رسانیدند و در شهرها پراکندند. یک ماه بیشتر سرگرم این بدنهادیها میبودند و چنین میپنداشتند که ما را از میان بردهاند و آسوده گردیدهاند. سپس که دیدهاند نتیجه از آن کارها جز رسوایی بدست نیامده این بار رویهی دیگری بکار خود داده «گربهی زاهد» شدهاند. کتابها چاپ میکنند و در پندار خود بما پاسخ میدهند.
1ـ کوششهای پاکدینی از سال 1312 با چاپ نخستین شمارهی مهنامهی «پیمان» آغاز گردید. نیز کسروی پیشتر کتاب دوجلدی «آیین» را در سال 1311 چاپ کرده بوده است. ـ و
2 ـ برای دانستن معنی راست دین و ارجمندی و والاتری آن ، کتاب «ورجاوندبنیاد» را بخوانید. ـ و
✴️ زبان ایرانی 33
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
6ـ كس بجاي شخص
در همه جا بجاي «شخص» كلمهي «كس» ميتوان آورد : «بامدادان كه عزم سفر مصمم شد مگر كسي از كاروانيان گفته بودش ...» همچنين بجاي «اشخاص» در همه جا «كسان» ميتوان آورد. بجاي كلمههاي «شخصاً» و «بشخصه» بايد «خويشتن» و «بخويشتن» بكار برد. پيشينيان «بتن خويش» ميگفتهاند.
چنانكه ما اين عبارت را در كتاب بيهقي مييابيم.
گاهي نيز بجاي شخص كلمهي «تن» بكار ميبرند : «تني چند از مردان ... بفرستادند» (گلستان)
7ـ پيشينيان و پسينيان بجاي متقدمين و متأخرين
كلمهي «پيشينيان» مشهور است. «پسينيان» را هم با آن ميتوان سنجيده بكار برد. وانگاه كساني هم بكار بردهاند : «نيكبختان بحكايت و امثال پيشينيان پند گيرند از آن پيش كه پسينيان بواقعهي ايشان مثل زنند».
8ـ فرستاده بجاي رسول ، ايلچي
در همه جا بجاي «رسول» عربي و «ايلچي» تركي «فرستاده»ي فارسي را ميتوان گزاشت. فردوسي در همه جا اين كلمه را بكار برده چنانكه ميگويد :
فرستادهي نيكدل را بخواهد سخنهاي شايسته با او براند
پيشينيان «فرسته» را نيز ميگفتهاند كه «فرشته» شكل ديگر آن كلمه ميباشد.
هم بايد دانست كه «رسول» جز از «قاصد» است. قاصد نامهبر را ميگويند كه در فارسي «بريد» يا «پيك» بايد گفت.
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
6ـ كس بجاي شخص
در همه جا بجاي «شخص» كلمهي «كس» ميتوان آورد : «بامدادان كه عزم سفر مصمم شد مگر كسي از كاروانيان گفته بودش ...» همچنين بجاي «اشخاص» در همه جا «كسان» ميتوان آورد. بجاي كلمههاي «شخصاً» و «بشخصه» بايد «خويشتن» و «بخويشتن» بكار برد. پيشينيان «بتن خويش» ميگفتهاند.
چنانكه ما اين عبارت را در كتاب بيهقي مييابيم.
گاهي نيز بجاي شخص كلمهي «تن» بكار ميبرند : «تني چند از مردان ... بفرستادند» (گلستان)
7ـ پيشينيان و پسينيان بجاي متقدمين و متأخرين
كلمهي «پيشينيان» مشهور است. «پسينيان» را هم با آن ميتوان سنجيده بكار برد. وانگاه كساني هم بكار بردهاند : «نيكبختان بحكايت و امثال پيشينيان پند گيرند از آن پيش كه پسينيان بواقعهي ايشان مثل زنند».
8ـ فرستاده بجاي رسول ، ايلچي
در همه جا بجاي «رسول» عربي و «ايلچي» تركي «فرستاده»ي فارسي را ميتوان گزاشت. فردوسي در همه جا اين كلمه را بكار برده چنانكه ميگويد :
فرستادهي نيكدل را بخواهد سخنهاي شايسته با او براند
پيشينيان «فرسته» را نيز ميگفتهاند كه «فرشته» شكل ديگر آن كلمه ميباشد.
هم بايد دانست كه «رسول» جز از «قاصد» است. قاصد نامهبر را ميگويند كه در فارسي «بريد» يا «پيك» بايد گفت.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 3
نخست بگویم : آن بدنهادیها در مراغه و تبریز و میاندوآب فراموش نخواهد گردید و اگر ده سال هم بگذرد بدنهادان کیفر خواهند یافت.
دوم : من در شگفت نیستم که آن وحشیگریها از اینان سر زده و آن دشنامنامهها بچاپ رسیده. چه این رفتاریست که از هزار سال باز داشتهاند. درسیست که از پیشوایان خود گرفتهاند. اینان آن گروهیند که بیهیچ شُوَندی[سبب] با مردان بزرگی همچون ابابکر و عمر آن بیفرهنگیها را کردهاند. آنان گروهیند که با همسر گرامی پیغمبر خود آن ناپاسداریها را نمودهاند. در همان تبریز و مراغه و دیگر جاها نام «عایشه» دشنامست و شما اگر زنی را باین نام خوانید سخت خواهد رنجید. اینان آن تیرهدرونانیند که جعفربنعلی را بگناه آنکه راستگویی کرده و چنین گفته : «برادر من حسن عسکری فرزندی نمیداشت» ، «کذّاب» نامیدهاند و هزار سالست آن مرد راستگو را هو میکنند. از چنین گروهی بیفرهنگ و آزرم1 چه شگفت که دشنامنامهها بچاپ رسانند.
سوم : اینان هرچه از آن کارها کنند آبروی خود را بیشتر بردهاند. آن وحشیگریها که کردند بهمه نشان داده که چه بدنهادند ، و این کتابها که مینویسند بهمه نشان میدهد که چه بیمایهاند. اینان که با پاکدلیهای خود بما یاوری نتوانستند با این ناپاکیهای خود یاوری میکنند و از هر باره به پیشرفت کار ما میافزایند. شما نیک میدانید که پس از پیشامدهای آذربایجان چه تکانی در کارهای ما پدید آمده.
چهارم : ما را نشاید به نوشتههای آنان پاسخی دهیم. پاسخ را بکسی دهند که درپی راستیها باشد ، بکسی دهند که بروی سخن خود بایستد. کسانی که ما میدانیم درپی راستیها نمیباشند و این پس از شنیدن راستیهاست که باین نوشتهها برخاستهاند ، وآنگاه بروی سخن نخواهند ایستاد و از این راه که پاسخ شنیدند و درماندند از راه دیگری خواهند درآمد ، بچنین کسانی چه جای پاسخ دادنست. ولی چون برخی یاران خواستهاند ، سخنانی در این نشستها در پیرامون نوشتههای آنان خواهیم راند. یکی از آن نوشتهها دفتریست بنام «تناقضات پیمان و پرچم» که کسانی از شما نیز خواندهاند. این دفتر در تبریز بچاپ رسیده و خود شاهکار ایشانست. بروی جلد دفتر نام نویسنده «توحیدی» دیده میشود. ولی چنانکه گفته میشود در تبریز کسی با آن نام شناخته نمیباشد ، و آنچه دانسته شده این را چند کسی از دستهی قرآنیان با کسان دیگری همدست گردیده نوشتهاند ، و پول چاپش را یکی از بازرگانان انباردار که نمیخواهم نامش را ببرم پرداخته است ، و چون این قرآنیان را با ما داستانیست پیش از آنکه بخود کتاب پردازم آن داستان را در اینجا مینویسم :
1ـ آزرم (ãzarm) = دربند نیکنامی بودن ؛ شرف ـ و
🔶 نشست یکم 3
نخست بگویم : آن بدنهادیها در مراغه و تبریز و میاندوآب فراموش نخواهد گردید و اگر ده سال هم بگذرد بدنهادان کیفر خواهند یافت.
دوم : من در شگفت نیستم که آن وحشیگریها از اینان سر زده و آن دشنامنامهها بچاپ رسیده. چه این رفتاریست که از هزار سال باز داشتهاند. درسیست که از پیشوایان خود گرفتهاند. اینان آن گروهیند که بیهیچ شُوَندی[سبب] با مردان بزرگی همچون ابابکر و عمر آن بیفرهنگیها را کردهاند. آنان گروهیند که با همسر گرامی پیغمبر خود آن ناپاسداریها را نمودهاند. در همان تبریز و مراغه و دیگر جاها نام «عایشه» دشنامست و شما اگر زنی را باین نام خوانید سخت خواهد رنجید. اینان آن تیرهدرونانیند که جعفربنعلی را بگناه آنکه راستگویی کرده و چنین گفته : «برادر من حسن عسکری فرزندی نمیداشت» ، «کذّاب» نامیدهاند و هزار سالست آن مرد راستگو را هو میکنند. از چنین گروهی بیفرهنگ و آزرم1 چه شگفت که دشنامنامهها بچاپ رسانند.
سوم : اینان هرچه از آن کارها کنند آبروی خود را بیشتر بردهاند. آن وحشیگریها که کردند بهمه نشان داده که چه بدنهادند ، و این کتابها که مینویسند بهمه نشان میدهد که چه بیمایهاند. اینان که با پاکدلیهای خود بما یاوری نتوانستند با این ناپاکیهای خود یاوری میکنند و از هر باره به پیشرفت کار ما میافزایند. شما نیک میدانید که پس از پیشامدهای آذربایجان چه تکانی در کارهای ما پدید آمده.
چهارم : ما را نشاید به نوشتههای آنان پاسخی دهیم. پاسخ را بکسی دهند که درپی راستیها باشد ، بکسی دهند که بروی سخن خود بایستد. کسانی که ما میدانیم درپی راستیها نمیباشند و این پس از شنیدن راستیهاست که باین نوشتهها برخاستهاند ، وآنگاه بروی سخن نخواهند ایستاد و از این راه که پاسخ شنیدند و درماندند از راه دیگری خواهند درآمد ، بچنین کسانی چه جای پاسخ دادنست. ولی چون برخی یاران خواستهاند ، سخنانی در این نشستها در پیرامون نوشتههای آنان خواهیم راند. یکی از آن نوشتهها دفتریست بنام «تناقضات پیمان و پرچم» که کسانی از شما نیز خواندهاند. این دفتر در تبریز بچاپ رسیده و خود شاهکار ایشانست. بروی جلد دفتر نام نویسنده «توحیدی» دیده میشود. ولی چنانکه گفته میشود در تبریز کسی با آن نام شناخته نمیباشد ، و آنچه دانسته شده این را چند کسی از دستهی قرآنیان با کسان دیگری همدست گردیده نوشتهاند ، و پول چاپش را یکی از بازرگانان انباردار که نمیخواهم نامش را ببرم پرداخته است ، و چون این قرآنیان را با ما داستانیست پیش از آنکه بخود کتاب پردازم آن داستان را در اینجا مینویسم :
1ـ آزرم (ãzarm) = دربند نیکنامی بودن ؛ شرف ـ و
✴️ زبان ایرانی 34
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
9ـ در بجاي باب و فصل
يك رشته از كلمههاي عربي كه امروز در فارسي بكار ميرود هر يكي ترجمهي يك كلمهي فارسي ميباشد كه در گفتهها و نگارشها معمول بوده. نويسندگان كه دلدادهي كلمههاي عربي بودهاند هر يكي از اينها را نيز ترجمه بعربي كرده و تغيير دادهاند.
كساني اين را باور نخواهند كرد كه در قرنهاي پيشين نويسندگان از هر راهي بكُشتن كلمههاي فارسي ميكوشيدهاند و تا ميتوانستهاند بجاي هر يكي از آنها يك كلمهي عربي پيدا كرده يا از خود تراشيده ميگزاردهاند.
يكي از سالاران دربار سلطان محمود غزنوي علي نام داشته و چون از خويشان محمود بوده از اين جهت او را «علي خويشاوند» ميناميدند. چنانكه ابناثير او را با اين نام خوانده و جهت نامگزاري را نيز ياد كرده.
ولي از اينسوي در تاريخ بيهقي همه جا او را «علي قريب» ميخواند و پيداست كه دبيران دربار محمود همچون ديگران بكُشتن كلمههاي فارسي ميكوشيدند.
اين موضوع هنوز هم از ميان ايرانيان برداشته نشده كه «آري» يا «هان» را كه دو كلمهي فارسي است دور از ادب دانسته به هر بچهاي ياد ميدهند كه بجاي آن «بلي» عربي را بكار برد.
مقصود آنكه يك زماني در ايران بكار بردن كلمههاي فارسي ننگ و عيب شمرده ميشده و از اينجا نويسندگان ميكوشيدند در برابر بسياري از كلمههاي فارسي كلمهي عربي پيدا كنند و چهبسا كه كلمهاي در برابر آنها در عربي پيدا نميشد و ناگزير ميگرديدند كه ترجمهي زيرلفظي آنها را بعربي بياورند.
از اين گونه كلمهها يكي «باب» است كه در كتابها بكار ميبرند. در فارسي كلمهي «در» معمول بوده چنانكه كتاب «فرهنگ پهلويك» كه بزبان پهلوي در دست ماست بچندين «در» بخش شده كه در هر دري گفتگو از موضوع جداگانهاي ميشود. همين كلمه را ترجمهي زيرلفظي كرده «باب» را بجاي آن آوردهاند.
كلمهي «در» باين معني در گفتگوها نيز هست. ميگويند : «نشستيم و از اين در و از آن در سخن رانديم ...»
فردوسي ميگويد : بدو گفت نستار از اين در بگرد تو ايدر غريبي و بينام مرد
10ـ گفتار بجاي مقاله
از همان قبيل «در» است كلمهي گفتار كه ترجمهي زيرلفظي آن «مقاله» را معمول ساختهاند.
🔶 پیراستن زبان از واژههای بیگانه
9ـ در بجاي باب و فصل
يك رشته از كلمههاي عربي كه امروز در فارسي بكار ميرود هر يكي ترجمهي يك كلمهي فارسي ميباشد كه در گفتهها و نگارشها معمول بوده. نويسندگان كه دلدادهي كلمههاي عربي بودهاند هر يكي از اينها را نيز ترجمه بعربي كرده و تغيير دادهاند.
كساني اين را باور نخواهند كرد كه در قرنهاي پيشين نويسندگان از هر راهي بكُشتن كلمههاي فارسي ميكوشيدهاند و تا ميتوانستهاند بجاي هر يكي از آنها يك كلمهي عربي پيدا كرده يا از خود تراشيده ميگزاردهاند.
يكي از سالاران دربار سلطان محمود غزنوي علي نام داشته و چون از خويشان محمود بوده از اين جهت او را «علي خويشاوند» ميناميدند. چنانكه ابناثير او را با اين نام خوانده و جهت نامگزاري را نيز ياد كرده.
ولي از اينسوي در تاريخ بيهقي همه جا او را «علي قريب» ميخواند و پيداست كه دبيران دربار محمود همچون ديگران بكُشتن كلمههاي فارسي ميكوشيدند.
اين موضوع هنوز هم از ميان ايرانيان برداشته نشده كه «آري» يا «هان» را كه دو كلمهي فارسي است دور از ادب دانسته به هر بچهاي ياد ميدهند كه بجاي آن «بلي» عربي را بكار برد.
مقصود آنكه يك زماني در ايران بكار بردن كلمههاي فارسي ننگ و عيب شمرده ميشده و از اينجا نويسندگان ميكوشيدند در برابر بسياري از كلمههاي فارسي كلمهي عربي پيدا كنند و چهبسا كه كلمهاي در برابر آنها در عربي پيدا نميشد و ناگزير ميگرديدند كه ترجمهي زيرلفظي آنها را بعربي بياورند.
از اين گونه كلمهها يكي «باب» است كه در كتابها بكار ميبرند. در فارسي كلمهي «در» معمول بوده چنانكه كتاب «فرهنگ پهلويك» كه بزبان پهلوي در دست ماست بچندين «در» بخش شده كه در هر دري گفتگو از موضوع جداگانهاي ميشود. همين كلمه را ترجمهي زيرلفظي كرده «باب» را بجاي آن آوردهاند.
كلمهي «در» باين معني در گفتگوها نيز هست. ميگويند : «نشستيم و از اين در و از آن در سخن رانديم ...»
فردوسي ميگويد : بدو گفت نستار از اين در بگرد تو ايدر غريبي و بينام مرد
10ـ گفتار بجاي مقاله
از همان قبيل «در» است كلمهي گفتار كه ترجمهي زيرلفظي آن «مقاله» را معمول ساختهاند.
✴️ کوشاد تلگرام : چون تلگرام هنوز در همه جا وصل نشده بهتر دانستیم از دنبال گرفتن گفتارهای اخیر دست بازداریم تا در همهی شهرها وصل شود.
امیدمندیم این بدرازا نکشد.
گفتارهای پیش آن اندازه هستند که هر کسی بتواند هفتهها به آنها بپردازد.
امیدمندیم این بدرازا نکشد.
گفتارهای پیش آن اندازه هستند که هر کسی بتواند هفتهها به آنها بپردازد.
Haqãyeqe zendegi - savãd o farhang.pdf
227.4 KB
«سواد و فرهنگ» عنوان ششمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آوردهایم.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 4
گویا در سال 1317 بود که من به تبریز رفته بودم و شنیدم حاجی یوسف شعار نامی سردستهی قرآنیان است و میخواهد با کسانی بدیدن من بیاید. چون آمدند و نشستند سخن از قرآن بمیان آورده پرسشی کردند. من گفتم : آیا خواست شما «تصحیح» قرآنست یا «اصلاح» مردم؟. خواست مرا نفهمیدند و از پاسخ درماندند. گفتم : از این پرسش که میکنید پیداست که شما بدشواریهایی در قرآن برخوردهاید و میخواهید آنها را از میان بردارید و دشواری در قرآن بازنگزارید. ولی ما میخواهیم بجای آن با گمراهیهایی که درمیان مردمست درنبردیم و آنها را از میان برداشته گمراهی بازنگزاریم. اینست معنی آن پرسش من. پاسخی نگفت و من هم بخاموشی گراییدم.
سپس گفت : «شما نوشتهاید پیغمبر غیب نمیدانست». گفتم : در قرآن آشکاره میگوید : «لا أَعْلَمُ الْغَيْب»1 گفت : «ای من عندی»2 گفتم : «من عندی» را شما میگزارید. گفت : «خواهش میکنم تأویل نکنیم». من در شگفت شدم که خود «تأویل» میکند و بمن میگوید : «خواهش میکنم تأویل نکنیم». بیاد آوردم که اینان از بس هر سخنی را تأویل کردهاند بآن خو گرفتهاند و آن کار خود را تأویل نمیدانند. یک بار نیز با آقای آرینپور به بازدید او رفتم و دیگر او را ندیدم.
ولی هر بار که به تبریز میرفتم از همراهانش میآمدند و آیههایی را میپرسیدند. من دیدم خواستشان همه آنست که دشواریهایی که در قرآنست بفهمند و پاسخهایی در برابر ایرادها یاد گیرند و قرآن را دستاویزی برای دستهبندی و هوسبازی گرفتهاند و از اینکه در نشستها نشینند و آیههای قرآن خوانند و معنی کنند لذت میبرند. زیرا که دیدم دشواریهای قرآن را از من میپرسند و در همان حال در کوششها با ما همراهی نمینمایند ، بلکه از کار ما ناخشنودی نشان میدهند. اینبود روزی که با کسانی در خانهی آقای مهدوی میبودیم و باز دو تن از آنان آمده بودند و یکی که نامش را نمیبرم بسخن پرداخت و از دشواریهای قرآن پرسید جلوش را گرفته گفتم : ما را گفتگوی دیگریست. گفت : «شما سخن از خدا میرانید و تا این اشکالها حل نشود باید خدا را هم نپذیرفت». گفتم : چنین نیست و این تواند بود که آن دشواریها بحال خود بماند و ما خدا را بشناسیم و بشناسانیم. ما بخدا از راه این جهان پی بریم.
سپس که به تهران بازگشته بودم سه بار نامهای از پست رسید که باشد هر سه درمیان کاغذهایم میماند. این نامهها با ماشین نوشته شده و دستینه[=امضاء] گزارده نگردیده. ولی پیداست که جز از سوی ایشان نیست. در یکی از آنها مینویسد : «مردم بشما باورهایی میداشتند ، ولی اکنون باورشان سست میگردد. زیرا شما نوید داده بودید که بدشواریهای قرآن پردازید و بآنها پاسخ نویسید و تاکنون نپرداختهاید ...». در نامهی دیگری مینویسد : «شما مینویسید قرآن کتاب آسمانیست پس بآیههایی که با دانشها ناسازگار است چه میگویید؟..». نامهی سوم نیز در همین زمینههاست. من باین نامهها نیز پاسخ ندادم.
بیگمانست که آنان این نامهها ، بلکه خود داستان را بگردن نخواهند گرفت ، ما هم نمیخواهیم از آن سود جوییم. چه این داستان را بگردن بگیرند و چه نگیرند در کار ما نخواهد هَنایید.3 این را برای آگاهی شما گفتم.
1ـ سورهی انعام (6) ، آیهی 50 و سورهی هود (11) ، آیهی 31 ـ و
2ـ از پیش خودم ـ خواستش اینست که پیغمبر گفته غیب را از پیش خودم نمیدانم. اما از پیش خدا میدانم.
3ـ هَناییدن = اثر کردن ؛ هَنایش = اثر ـ و
🔶 نشست یکم 4
گویا در سال 1317 بود که من به تبریز رفته بودم و شنیدم حاجی یوسف شعار نامی سردستهی قرآنیان است و میخواهد با کسانی بدیدن من بیاید. چون آمدند و نشستند سخن از قرآن بمیان آورده پرسشی کردند. من گفتم : آیا خواست شما «تصحیح» قرآنست یا «اصلاح» مردم؟. خواست مرا نفهمیدند و از پاسخ درماندند. گفتم : از این پرسش که میکنید پیداست که شما بدشواریهایی در قرآن برخوردهاید و میخواهید آنها را از میان بردارید و دشواری در قرآن بازنگزارید. ولی ما میخواهیم بجای آن با گمراهیهایی که درمیان مردمست درنبردیم و آنها را از میان برداشته گمراهی بازنگزاریم. اینست معنی آن پرسش من. پاسخی نگفت و من هم بخاموشی گراییدم.
سپس گفت : «شما نوشتهاید پیغمبر غیب نمیدانست». گفتم : در قرآن آشکاره میگوید : «لا أَعْلَمُ الْغَيْب»1 گفت : «ای من عندی»2 گفتم : «من عندی» را شما میگزارید. گفت : «خواهش میکنم تأویل نکنیم». من در شگفت شدم که خود «تأویل» میکند و بمن میگوید : «خواهش میکنم تأویل نکنیم». بیاد آوردم که اینان از بس هر سخنی را تأویل کردهاند بآن خو گرفتهاند و آن کار خود را تأویل نمیدانند. یک بار نیز با آقای آرینپور به بازدید او رفتم و دیگر او را ندیدم.
ولی هر بار که به تبریز میرفتم از همراهانش میآمدند و آیههایی را میپرسیدند. من دیدم خواستشان همه آنست که دشواریهایی که در قرآنست بفهمند و پاسخهایی در برابر ایرادها یاد گیرند و قرآن را دستاویزی برای دستهبندی و هوسبازی گرفتهاند و از اینکه در نشستها نشینند و آیههای قرآن خوانند و معنی کنند لذت میبرند. زیرا که دیدم دشواریهای قرآن را از من میپرسند و در همان حال در کوششها با ما همراهی نمینمایند ، بلکه از کار ما ناخشنودی نشان میدهند. اینبود روزی که با کسانی در خانهی آقای مهدوی میبودیم و باز دو تن از آنان آمده بودند و یکی که نامش را نمیبرم بسخن پرداخت و از دشواریهای قرآن پرسید جلوش را گرفته گفتم : ما را گفتگوی دیگریست. گفت : «شما سخن از خدا میرانید و تا این اشکالها حل نشود باید خدا را هم نپذیرفت». گفتم : چنین نیست و این تواند بود که آن دشواریها بحال خود بماند و ما خدا را بشناسیم و بشناسانیم. ما بخدا از راه این جهان پی بریم.
سپس که به تهران بازگشته بودم سه بار نامهای از پست رسید که باشد هر سه درمیان کاغذهایم میماند. این نامهها با ماشین نوشته شده و دستینه[=امضاء] گزارده نگردیده. ولی پیداست که جز از سوی ایشان نیست. در یکی از آنها مینویسد : «مردم بشما باورهایی میداشتند ، ولی اکنون باورشان سست میگردد. زیرا شما نوید داده بودید که بدشواریهای قرآن پردازید و بآنها پاسخ نویسید و تاکنون نپرداختهاید ...». در نامهی دیگری مینویسد : «شما مینویسید قرآن کتاب آسمانیست پس بآیههایی که با دانشها ناسازگار است چه میگویید؟..». نامهی سوم نیز در همین زمینههاست. من باین نامهها نیز پاسخ ندادم.
بیگمانست که آنان این نامهها ، بلکه خود داستان را بگردن نخواهند گرفت ، ما هم نمیخواهیم از آن سود جوییم. چه این داستان را بگردن بگیرند و چه نگیرند در کار ما نخواهد هَنایید.3 این را برای آگاهی شما گفتم.
1ـ سورهی انعام (6) ، آیهی 50 و سورهی هود (11) ، آیهی 31 ـ و
2ـ از پیش خودم ـ خواستش اینست که پیغمبر گفته غیب را از پیش خودم نمیدانم. اما از پیش خدا میدانم.
3ـ هَناییدن = اثر کردن ؛ هَنایش = اثر ـ و