پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
✴️ در پاسخ بدخواهان

🔶 نشست یکم 5

اکنون بسر کتاب می‌آیم. ولی باز می‌باید پیش از آنکه بمتن پردازم در دیباچه سخنی رانم :
نخست : چرا این نویسندگان نام خود را آشکار نگردانیده‌اند؟!. این برای چیست؟!. در این باره بهانه پیش می‌کشند و چنین می‌گویند : «چون دارنده‌ی پرچم بهر که ایراد گرفته دشنام می‌دهد ما از ترس نام خود را آشکار نمی‌گردانیم». شما می‌دانید که ما باین بهانه پاسخ داده‌ایم. می‌دانید که ما دشنام‌ده نیستیم و بکسی دشنام ندهیم. ما دشمن دشنامیم. آنان معنی دشنام را نیز نمی‌دانند. آنان خود دشنام‌دِهند و نام خود را بروی ما می‌گزارند. همان داستان شعار است که خود آیه را تأویل می‌کرد و بمن می‌گفت : «خواهشمندم تأویل نکنیم».
دشنام آن نام زشتیست که بدروغ و برای توهین (نه برای فهمانیدن معنی) بکسی گفته شود. دشنام آن سخنان بیشرمانه‌ایست که بنام «تبرّا» در کتابهای ایشان درباره‌ی ابوبکر و عمر و دیگران نوشته‌اند.
بهر حال ما اگر گاهی می‌نویسیم : «نادان» یا «نافهم» یا «تیره‌درون» معنی راست آنها را می‌خواهیم. کسی که چیزی ندانسته یا نفهمیده ، در زبان فارسی او را «نادان» یا «نافهم» نامند. کسی که خردش از روشنایی افتاده آمیغها[=حقایق] را نمی‌تواند پذیرفت ، درون او تیره است و نام او «تیره‌درون» باشد. ما نیز این معنیها را می‌خواهیم.
این کار را پیش از ما قرآن کرده است. اینکه در قرآن درباره‌ی بیدینان می‌گوید : «أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ»1 دشنام نیست و معنی راست جمله را خواسته است. کسی که در برابر یک جنبش خدایی ایستد و از روی رشک و هوس ، دشمنی و کارشکنی نماید ، از چهارپا پستتر باشد.
بهر حال این بهانه پوچست و راستی چیز دیگر می‌باشد ، چنانکه شما می‌دانید یکی از شیوه‌های ایشانست که بروی سخنی نایستند و هر زمان سنگر عوض کنند. مثلاً در نشستی که با شما در زمینه‌ی کیش شیعه گفتگو می‌کنند خواهید دید چون درماندند و بایرادهای شما پاسخ نتوانستند ، یکباره بازگشته قرآنی شدند و از کیش شیعه بیکبار بیزاری جستند.
اینهمه حدیثها که در کتابهاشان می‌باشد شما بهر کدام که ایراد گیرید خواهند گفت : «آن را ساخته‌اند و از امامان ما نیست». از اینگونه چندانست که بشمار نیاید.
نویسندگان این دفتر که نامهای خود را نهان کرده‌اند برای آنست که اگر چندی گذشت و خواستند آنچه را که در این دفتر است بگردن نگیرند بتوانند و بگیر نیفتند. مثلاً داستان «معراج» یا «معجزه» که در این دفتر نوشته‌اند ، پس از آنکه ما پاسخهایی دادیم و راه را برویشان بستیم ، همانان در برابر ما ایستند و بگویند : «اینها را ما هم می‌دانستیم. ما هم جز این نمی‌گفتیم». اگر بگوییم در فلان دفتر چنان نوشته‌اید بگردن نگرفته بگویند ما از آن آگاه نمی‌باشیم.
بازرگانی که دررفت[=هزینه] چاپ را داده و بروی دفتر نامش «ص. ا.» نوشته شده ، ما اگر دانستیم (مثلاً) آقای صادق ایپکچیست و او را شناختیم از گردنش انداخته بگوید : «من نبوده‌ام. صمد ایلخچی ، یا صالح انگجی بوده». اینان شاگردان دبیرستان تقیه‌اند و راه کار خود را نیک می‌شناسند.

1ـ آنان همچون چهارپایانند بلکه گمراهتر می‌باشند. [سوره‌ی انعام (7) ، آیه‌ی 179]
✴️ زبان ایرانی 36
🔶 پیراستن زبان از واژه‌های بیگانه

14ـ پراكنده بجاي شايع
فخرالدين گرگاني ميگويد : پراكنده شد اندر شهر نامش ز دايه نامه شد نزد مامش
از اينجا مي‌توان بجاي كلمه‌ي نشر كه امروز در روزنامه‌ها بكار ميرود «پراكندن» بكار برد كه اگرچه تا ديري شگفت خواهد نمود ولي سپس عادي مي‌گردد.
از شگفتيهاست كه يكي از هواداران پيراستن فارسي بجاي كلمه‌ي «نشر» عبارت «پهن كردن» بكار برده كه پاك غلط و بيجاست.

15ـ ترجمان بجاي مترجم
از غلطهاي مشهور اينكه كساني كلمه‌ي ترجمه را عربي مي‌شمارند. آنكه ما مي‌دانيم اين كلمه فارسي است و از اينجاست كه در زبان ارمني و برخي زبانهاي اروپايي نيز بكار ميرود و ترجمه‌كننده را «ترجمان» مي‌ناميده‌اند كه هنوز هم معروف است.
فردوسي ميگويد : ز لشكر بيامد سپيده‌دمان خود و نام بردار ده ترجمان
در عربي نيز همين كلمه آمده : ان الثمانين و بلغتها قد احوجت سمعي الي ترجمان
ولي سپس چون كلمه‌ي ترجمه را بشكل فعل در عربي بكار برده‌اند كساني از آن فاعل مشتق ساخته كلمه‌ي «مترجم» را پديد آورده‌اند.
زبان عربي بجاي خود ، در فارسي بايد «ترجمه» را فارسي دانسته ايستادگي در برابر بكار بردن آن ننمود و بجاي مترجم كلمه‌ي «ترجمان» را بكار برد.

16ـ خَستُوْ بجاي مُقر ، معترف
در پهلوي و در فارسي پيشين «خستو» و «خستوان» (با پيش خاء)1 بمعني مقر و معترف بسيار بكار رفته. فردوسي ميگويد :
بهستيش بايد كه خستو شوي ز پيكار بيهوده يك سو شوي
همو ميگويد : ز آز و فزوني بيكسو شويم بناداني خويش خستو شويم
فرخي گفته : بر فضل او گوا گزارند دل گرچه گوا نخواهند از خستو
اين كلمه در زبان ارمني هم معروف است و «ابراهام خاستاوانوغ» (ابراهيم مقر) نام مردي است كه داستان درازي دارد و كتابي بنام او نوشته شده.

1ـ کسروی سپس این (پیش یا ضمه) را دیگر گردانیده همیشه با زبر بکار برده است. (خستو همچون پستو)
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی سی‌ونهم)

🔶 گفت و شنید (بخش 2 از 2)

🔸 ایرانیان نه تنها معنی زندگانی را نمیدانند دانستن آن را نیز نمیخواهند ، و بسیاری از حقایق هست كه اگر گفته شود بهیاهو برخیزند.

یك مثل نیكی برای این ، داستان زمینهاست. زمین برای چیست؟.. باید بهره‌ای از آن برداشت؟.. پیداست كه زمین برای كشت و كار است. برای آنست كه گندم و جو و ذرت و ارزن و نخد و لوبیا و سیب‌زمینی و هویج و بادمجان و سبزیها و میوه‌ها كه اگر بشماریم تا چند صد قسم میرسد بدست آید و خوراك آدمیان باشد. مایه‌ی زندگانی در این زمین است. باید گفت : خدا آدمیان را آفریده و روزی آنان را در زمین نهفته كه باید بكوشند و بیرون آورند. در جای دیگری هم گفته‌ام : آن باوری كه كسانی بكیمیا داشتند و می‌پنداشتند كه با وسایلی خواهند توانست مس و آهن را بزر و سیم تبدیل كنند بیپا بوده.

اگر كسی در جستجوی كیمیاست ، آن كشاورزی میباشد كه خاك تیره را بخربزه‌ی گرگاب و انار ساوه و امرود نطنز تبدیل میدهد و آنهمه خوردنیهای گوناگون و ارجدار از زمین بیرون می‌آورد.

🔸بهرحال زمین برای كشت و كار است و باید در دست كسانی باشد كه آن را بكارند و بهره بردارند.

ولی ایرانیان این معنی را نفهمیده‌اند. در ایران بخش كمی از زمینها در دست كشاورزانست و از آنها بهره‌مندی می‌شود. بازمانده یك حال شگفتی پیدا كرده. بدانسان كه كسانی از بازرگانان كالاها را جز یك وسیله‌ای برای سودجویی و پول اندوزی خود نمیدانند و اینست آنها را بجای فروختن بخاندانها دست بدست میگردانند ، زمین نیز آن حال را پیدا كرده یك دسته‌ای آن را جز وسیله‌ای برای اعیانیت و خوشگذرانی خود نمی‌شناسند.

مثلاً فلان دیه بهرام‌آباد ، فیض‌آباد ، حسن‌آباد دارای زمینهای پهناوریست كه اگر در دست كشاورزان باشد و آن را بكارند خوراك چند هزار خاندان تهیه خواهد شد ـ بویژه اگر وسایل علمی امروزه را بكار برند. چنین دیهی مِلك فلان مرد توانگریست كه آن را خریده و یگانه بهره‌ای كه از آن برداشته می‌شود همینست كه سالانه صدهزار ریالی از دسترنج روستاییان بكیسه‌ی ارباب ریخته شود كه با خوشی و مفتخواری بگذراند و پسرانش عیاشی و الواطی كنند و شما اگر بدیه بروید خواهید دید صد یا دویست خانواری كه در آنجا هستند و كشاورزان آن زمینها میباشند خود گرسنه و بینوایند و از آنهمه زمینها باری خود آنها باندازه‌ی نیازمندی بهره برنمیدارند. اینست استفاده‌ای كه در ایران از زمینها می‌شود ـ آیا این معنی زندگی را ندانستن نیست؟!..

اساساً این درخور بحث است كه چگونه یك كسی كه در شهر می‌نشیند مالك زمینهایی می‌شود كه سی فرسنگ یا بیشتر از او دور است؟!..

چگونه كسی مالك زمینهایی می‌شود كه آن را نمیكارد و هیچگونه كوششی در راه كاشتن آنها بگردن نمیگیرد؟!.. باید گفت : معنی مالكیت دانسته نشده. باید گفت : این یك حقیقت مهم نیز پوشیده مانده.

🔸چنانكه گفته می‌شود سوسیالها منكر مالكیت میباشند. ولی ما آن را اشتباه می‌شماریم. مالكیت درخور انكار نیست. مالكیت را نمیتوان از میان آدمیان برداشت. چیزی كه هست باید معنی درست آن را بمردمان فهمانید. و به همان معنی درستش اجرا كرد.

من معنی آن را در اینجا روشن میگردانم.
مالكیت یك رابطه‌ایست كه میانه‌ی یك كسی با یك چیزی پدید می‌آید. ولی این رابطه بدلخواه و بی‌وسیله نتواند بود. مثلاً شما نمی‌توانید مالك یك كوهی باشید. زیرا چه رابطه درمیانه‌ی شما و آن کوهست؟!.. با چه وسیله‌ای آن را مالك توانید گردید؟!.. شما نمیتوانید بگویید فلان كلاغ در آسمان مال منست. چه نسبتی میانه‌ی شما با آن كلاغست؟!.. آری میتوانید بگویید فلان كبوتر مال منست. زیرا آن كبوتر را در خانه‌ی خود نگه میدارید و دانه و آبش میدهید و همین خود وسیله‌ی مالكیت میباشد.

شما این كلاه را بسر میگزارید مال شماست ، آن كت را بتن میكنید مال شماست ، در فلان خانه می‌نشینید مال شماست. اگر این روابط نباشد مالكیت معنی نخواهد داشت.

چنین انگارید یك عصایی یا یك كیفی در خیابان بروی زمین افتاده و چند تنی گرد آمده از هم می‌پرسند : این مال كیست؟... شما میگویید : این مال فلان كسست. من دیروز در دستش دیدم. اگر این جمله‌ی آخری را (من دیروز در دستش دیدم) نگویید سخنتان بی‌دلیل خواهد بود و مردم خواهند پرسید : شما از كجا میدانید مال اوست؟.. ولی چون این جمله را گفتید دیگر پرسشی نخواهند كرد.

كوتاه سخن آنكه باید مالكیت بیك علتی یا وسیله‌ای مستند باشد. مالكیت زمین نیز جز بوسیله‌ی كاشتن و آباد كردن نتواند بود. اكنون شما ببینید آن اربابی كه در شهر نشسته و هیچگونه زحمتی در راه كاشتن و آباد كردن فلان رشته زمینها نمی‌كشد چگونه مالك آن تواند بود؟!.. چگونه میتوان پذیرفت كه آن كشاورزانی كه زمین را میكارند مالك نباشند ولی اینكه نمی‌كارد مالك باشد؟! این با كدام قاعده درست می‌آید؟!..

این را برای مثل میگویم. تنها این نیست.

👇
🔸 در بسیاری از رشته‌های زندگانی حقیقت از میان رفته. ما برآنیم كه باید در ایران نخست یك تكانی در اندیشه‌ها پدید آید و سپس یك تكانی در طرز زندگانی پیدا شود و برای همانست كه این كوششها را بكار میبریم. باید از هر باره بنیاد زندگانی حقایق باشد.
(پرچم روزانه شماره‌های 119 و 120)
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 6

شما نیک می‌دانید که داستان ولایت (یا حکومت) در کیش شیعی چه عنوانی می‌دارد. از روی آن کیش حکومت ازآنِ امامست و چون او ناپیداست فقها یا مجتهدان جانشینان اویند (که حکومت ازآنِ ایشانست). بهمین عنوان ملایان «سهم امام» می‌گیرند ، در کار «صغیر» دست می‌دارند ، زمینهای «مجهول‌المالک» یا «بی‌مالک» را می‌فروشند. بهمین عنوان دولتها را «غاصب» می‌دانند و مالیات دادن و بسربازی رفتن را حرام می‌شمارند. بهمین عنوان میرزای قمی عمارتهای دولتی را به فتحعلی‌شاه باجاره داده بود. بهمین عنوان بسیاری از سران اداره‌ها در تهران و دیگر جاها پولی را که ماهانه از دولت می‌گیرند حرام می‌شمارند ، و برای آنکه حلال باشد از علما «اجازه» می‌گیرند و یا آن را «تَقاص»1 می‌کنند. بهمین عنوان حاجیها و مشهدیها تا می‌توانند از پرداخت مالیات بدولت می‌گریزند و در این باره دفترسازی و هر نیرنگ دیگری را سزا می‌شمارند.
آقای احمد کاوه را شما همگی می‌شناسید. این جوان در تبریز رئیس مالیات بر درآمد می‌بود و می‌گوید : «بیکی از بازرگانان که می‌بایست بیش از سی‌هزار ریال مالیات پردازد فشار آورده پول می‌خواستیم و او نمی‌داد. شبی دیدم بخانه‌ی من آمد و چون نشست پولی از جیبش درآورد و بجلو من گزارده چنین گفت : «بگیرید این پول ، سی‌هزار و فلان ریال است. من این را بخود شما می‌دهم و بصندوق دولت نمی‌دهم. مذهبم مرا نهی کرده». می‌گوید من پول را گرفتم فردا بصندوق دادم. ماننده‌ی این داستان صدها توان گفت و نادان آن کسی که می‌خواهد با انکار پرده بروی اینها کشد.
من از سالهاست از کتابهای فقهی دور می‌باشم و نخواهم توانست گواه از نوشته‌های فقیهان یاد کنم. ولی نیازی نیست و این سخن درخور چون و چرا نمی‌باشد. با اینحال شنیده می‌شود در تبریز ملایان چیزی بنام «درفش اسلام» چاپ می‌کنند و در شماره‌ی نخست آن ، این داستان را انکار کرده‌اند. چون ما در این باره پرسیده‌ایم و پاسخی نتوانسته‌اند چاره‌ی خود در انکار دیده‌اند.
اکنون سخن در آنست که همان مهنامه نیز بی‌نام است و نویسنده و چاپ‌کننده‌ی آن شناخته نیست و هرآینه این بهر آنست که هر سخنی را در آن نوشتند در آینده توانند بگردن نگیرند ، توانند انکار کنند.
مثلاً همان داستان دعوی حکومت که در اینجا انکار کرده‌اند ملایان نجف و کربلا و قم که بهمان دعوی ، بی‌تاج و تخت ، فرمان می‌رانند و پولها از مردم می‌گیرند این انکار را نخواهند پذیرفت و چنین خواهند گفت : «ما نمی‌دانیم آن را که نوشته است».
در این زمینه برای آنکه میدان دغلکاری را تنگتر گردانیم می‌گوییم : ما کیش شیعی آن را می‌شناسیم که تاکنون بوده است و در کتابها هست. اینکه کسانی همچون مارمولک اینسو و آنسو پیچند و هر زمان رنگ دیگری بکیش خود دهند و هرچه را که ما ایراد گرفتیم انکار کنند ، خود نمونه‌ی دیگری از بیدینی و دغلکاری آن کسانست. ما با آن کیش شیعی گفتگو می‌داریم که تاکنون بوده است و اگر کسانی کیش دیگری از پیش خود پدید آورده‌اند نامش را بشناسانند تا بدانیم چه خواهیم گفت. همین سخن را درباره‌ی صوفیگری و دیگر کیشها نیز می‌گوییم.

1ـ (اصطلاح فقهی) بازپس گرفتن طلب خود بِهر راه که تواند بود. (با یاری واژه‌نامه‌ی دهخدا) ـ و
✴️ زبان ایرانی 37
🔶 پیراستن زبان از واژه‌های بیگانه

در شماره‌ي سوم سال دوم پيمان يكي از خوانندگان بنام «صفي‌نيا» چند واژه را يادآوري كرده و در نامه‌اي نوشته : «... در شماره‌ي واپسين مهنامه‌ي ارجمند «پيمان» خواندم كه نويسنده‌ي دانشمند آن ، بنام دستياري و همكاري با خواستاران پيراستن زبان پارسي براي نگارش واژه‌هاي پارسي بجاي پاره‌اي از واژه‌هاي تازي در نامه‌ي پربهاي خود دري باز كرده‌اند. اگرچه دوست و همشهري ارجمند سركار كسروي ساليان دراز است كه درباره‌ي زبان پارسي رنج فراوان برده و هيچ گونه كوشش دريغ نداشته‌اند با همه‌ي اين اينكار واپسين ايشان شايسته‌ترين كارهايي است كه در خور هرگونه آفرين ميباشد اینک من بنام خود و بنام دوستداران پیرایش زبان پارسی سپاسگزاری میکنیم. و بدرخواست آن دوست ارجمند پارسيِ چند واژه‌ي تازي را در اينجا نگاشته و براي چاپ شدن در نامه‌ي گرامي مي‌فرستم.» واژه‌هاي پيشنهادي نويسنده بدنبال واژه‌هاي پيشين شماره‌گزاري شده است :

17ـ آوند بجاي دليل
فردوسي گويد : چنين گفت با پهلوان زال زر چو آوند خواهي به تيغم نگر
بجز آوند ، فرنود بجاي دليل نوشته شده و نگارنده اكنون ياد ندارم چند سال پيش آن را در كدام نامه و يا فرهنگ ديده و يادداشت برداشته‌ام.

18ـ آواره بجاي اداره و دفترخانه
19ـ دستادست و پسادست بجاي نقد و نسيه
20ـ چامه‌گو بجاي شاعر
21ـ پايندان بجاي ضامن ، وكيل
22ـ پساوند بجاي قافيه
23ـ بازيار بجاي رعيت
24ـ انبوييدن بجاي استشمام
25ـ ديبا بجاي متن
براي هر يك از كلمه‌ها شعري دليل آورده كه كسروي شماره‌های 19 و 20 و 21 را پذيرفته.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی چهلم)

🔶 یکی از دشواریها (بخش 1 از 2)

چنانكه بارها گفته‌ایم این بالا رفتن نرخها ـ از یك نظر ـ گرانی نیست و در واقع ارزان شدن پولست. زیرا همه چیز در نوبت خود بالا میرود. چنانكه می‌بینیم همینكه در بازار تكانی پدید می‌آید و بازرگانان و بنکداران و سقط فروشان و دیگران بنرخ كالاها می‌افزایند در بیرون نیز هر چیزی به همان تناسب بالا میرود. مثلاً كارگر و بنا و باربر مزد بیشتر میخواهد ، كافه‌چی و رستوران‌چی پول فزونتر میگیرد ، پزشك و دندانساز و وكیل حق‌الزحمه بیشتر می‌طلبد. یكی از چیزهایی كه ما در این دو ساله در تهران می‌بینیم و خود شگفت می‌نماید فزونی بهای میوه میباشد. راست است كه میوه بتهران از بیرون می‌آید و كرایه‌ها گران گردیده. ولی آیا تفاوت تا باین اندازه خواهد بود؟!..

راستی آنست كه هر كسی در نوبت خود جبران بالا رفتن نرخها را میكند و بهای كالای خود را می‌افزاید و تنها كسانی از این جبران محرومند كه ماهانه‌ی محدودی میگیرند ، و آنان كاركنان اداره‌ها می‌باشند. همه میدانند كه اِشِلی[اینجا : جدول] كه امروز پایه‌ی حقوقهاست در هفده و هجده سال پیش منظور گردیده. در حالی كه در این مدت نرخها دست كم پنج برابر ـ و در برخی كالاها تا ده برابر ـ بالا رفته است. در این مدت به اشل تغییری داده نشده مگر پارسال اندك اضافه‌ای منظور شده.

در این باره بهیچ توضیحی نیاز نیست و همه میدانیم كه بیشتری از كاركنان ادارات دولت با چه سختی میگذرانند. مثلاً فلان مدیر دفتر با شصت و هفتاد تومان و فلان آموزگار با صد تومان چگونه زندگی توانند كرد؟!.. مگر آنها زن و خانواده ندارند؟!.. آن كارمندان سر و پایی[؟] كه میزان ماهانه‌شان از چهارصد ریال نمیگذرد و هر كدام زن و فرزندانی دارند با آن حقوق كم چه كار توانند كرد؟!.. آری اگر برای چند ماهی بود عیب نداشت. این گرفتاری از مدتها آغاز شده و روز بروز سختتر میگردد.

شگفت است كه دولت در اندیشه‌ی چاره‌ای نمی‌باشد و چنانكه دانسته‌ایم آقایان وزیران برآنند كه امسال نیز باین ترتیب بگذرد. ولی ما این را انصاف نمی‌شماریم. این یك چیز كوچكی نیست. این كاركنان ادارات بیگانه نیستند. از آنسوی رشته‌ی كارهای دولت در دست اینهاست. كسانی كه در چنین تنگی و سختی باشند با چه دلگرمی كار توانند كرد؟!..

چند روز پیش با یكی از سران ادارات این سخن میرفت و چنین پاسخ داد : دولت میخواهد از بودجه بكاهد نه آنكه بآن بیفزاید. سپس گفت : «بعقیده‌ی من درستكاری و نادرستی از كمی یا فزونی حقوق نیست. آنكه درستكار است اگر از گرسنگی بمیرد دست بنادرستی دراز نمیكند». من بهتر دانستم بخاموشی گرایم و پاسخی باو ندهم. زیرا نخست این سخن مبالغه‌آمیز است.

🔸🔸در ایران گفته‌های مبالغه‌آمیز فراوان است و مردم آنها را دوست میدارند. چنانكه هندیها از فلفل بسیار و خوراك تند لذت می‌برند ایرانیان هم از سخنان مبالغه‌آمیز لذت می‌برند. هنگامی كه پایت را بزمین كوبی و بتندی بگویی «آدم درستكار از گرسنگی می‌میرد و دست بنادرستی باز نمیكند» همه خوششان می‌آید و شما را تصدیق میكنند. ولی همان كسان خود از آزمایش بیرون نتوانند آمد.
آری چنان كسانی هستند كه به هر سختی دچار گردند دست از درستكاری برندارند. ولی بسیار كمند. بیشتر مردم آنانند كه چون بسختی افتادند ناگزیر بنادرستی پردازند. اینست در سالهای گرانی دزدی بسیار میگردد.

یك پدری كه بچه‌هایش در این هنگام سال روی میوه نمی‌بینند و هر روز گله‌های معصومانه‌ی خود را بگوش پدر و مادر میرسانند ، بآسانی نخواهد توانست پاكدامن باشد. یك كسی كه پول برای كفش بچه‌اش ندارد و هر روز او را با كفشهای كهنه و پاره و با چشم اشك‌آلود روانه‌ی دبستان میگرداند بیك روان بسیار نیرومندی نیاز دارد تا از راه در نرود. اینست میگوییم آن جمله مبالغه‌آمیز است.

دوم گفتگوی ما از درستكاری و نادرستی نبود. از سختی زندگانی و از فشار آن بود. بسیار خوب : آدم درستكار به كمی حقوق تاب آورده دست بنادرستی باز نمیكند. ولی آیا بسختی زندگانی نیز چاره تواند كرد؟!.. آیا از آه و تحسر فرزندان خود هم جلوگیری تواند نمود؟!.. آیا نباید باینها چاره ‌اندیشید؟!..
✴️فاصله‌ی درآمدی دهکهای یک و ده در ایران

پستی و بلندی در درآمدها و بهره‌مندیهای مردم خود عامل مهمی برای ناخشنودی و دلسردی بیچیزان و مردم کم‌درآمد است.

گرچه برخی از سازمانهای همدست حکومت کوشیده‌اند نشان دهند که این پستی و بلندی در درآمد کمتر از زمان شاهست و برای این دست بدامن «ضریب جینی» شده‌اند ولی باید دانست ضریب جینی گویای همه‌ی واقعیات در زمینه‌ی بخش شدن متعادل درآمد نیست.
در سال 95 محمدکاظم انبارلویی یکی از سران حزب مؤتلفه چنین گفته :
«مرز فاجعه کجاست؟ مرز فاجعه همین فاصله عظیم طبقاتی است که چون دره‌یی هولناک و سیاهچالی وحشتناک همه‌ی تدابیر اصلاحی را می‌بلعد و اجازه نمی‌دهد دو قدم پیش برویم».

در جایی که خود دست اندرکاران حکومت به چنین واقعیتی اعتراف میکنند چه جای آنست که برخی دیگر با ضریب جینی و مقایسه با زمان شاه پرده بر این رسواییها کشند؟!
ببینید رسواییها به کجا انجامیده که همینکه یک شاخص اقتصادی اندکی بهتر از دوره‌ی شاه است مایه‌ی فخرفروشیشان می‌شود.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 7

دوم : نویسندگان این دفتر بیگمان شیعه‌اند. اگرچه پیروان شعار خود را «قرآنی» می‌نامیدند و از شیعیان بیزاری می‌نمودند. ولی در بهمن‌ماه گذشته که آن وحشیگریها در تبریز برخاست و به شعار و همراهان او بنام آنکه قرآنیند و به پاکدینان نزدیک می‌باشند (در حالی که نمی‌بودند) ، بدگوییها می‌رفت. آنان از ترس ، آگاهینامه‌ای (یا بگفته‌ی آقای آدرم : توبه‌نامه‌ای) نوشته با دستینه‌ی «محمد بلاغی» و «الحاج یوسف شعار» بچاپ رسانیده در شهر پراکندند و در آن توبه‌نامه چنین گفتند : «بحمدالله و توفیقه دین ما اسلام و مذهبمان شیعه‌ی امامیه‌ی اثنی عشریه» است ، و بدینسان بشیعیگری بازگشتند.
پیداست که خواهند گفت : «ما آن روز می‌ترسیدیم و آن را از ترس نوشته‌ایم وگرنه ما قرآنی می‌باشیم». می‌باید گفت : همان نشان شیعی بودنتانست. «تقیه» یا «انکار کردن باور خود از روی ترس» ، ویژه‌ی کیش شیعیست. در قرآن چنان دستوری نیست و یک قرآنی بچنان کاری برنخیزد. شما همان شیعیان می‌بودید و لاف قرآنیگری می‌زدید.
بهر حال چه به خَستُوِش [=اقرار] 1 خودشان و چه از روی آگاهی که ما می‌داریم ، آنان جز شیعی نمی‌باشند و این دفتر را برای خوشایند شیعیان و بهمدستی چند تنی از درشتخویان ایشان نوشته‌اند. اینست ما ایراد دیگری گرفته می‌گوییم : چرا کیش خود را گزارده درباره‌ی قرآن یا اسلام بگفتگو پرداخته‌اید؟!..
ما پیش از آنکه بقرآن و اسلام برسیم با شیعیان سخنان بسیاری می‌داریم چه شده که آن سخنها را رها کرده بزمینه‌ی اسلام و قرآن شتافته‌اید؟!. ما قرآن را «کتاب آسمانی» نامیده همیشه گرامیش داشته‌ایم و اگرهم سخنانی نوشته‌ایم که در پیش آنان جای ایراد است ناپاسداری ننموده‌ایم. ولی کیش شیعی را از ریشه بیپا دانسته ایرادهای بسیار بزرگی گرفته‌ایم. پس چه شده که آنان باین ایرادهای ریشه‌کن پروایی ننموده بآن زمینه‌ی سبک پرداخته‌اند؟!
گرفتم که بگفته خودشان ، اسلام دین و شیعیگری مذهب ایشانست و بهر دو دلبستگی می‌دارند باز شیعیگری جلوتر خواهد بود ، و اگر مثلی خواهیم باید گفت : شیعیگری خانه و اسلام حیاط آن شمرده خواهد شد. پس چه شده که کسانی در برابر دشمن رزمنده از نگهداری خانه چشم پوشند و بنگهداری حیاط کوشند؟!.
راز کار پیداست : در زمینه‌ی شیعیگری چون بیکبار درمانده‌اند و دست و پاشان بسته است آن را گزارده خود را به پناه قرآن و اسلام کشیده‌اند. قرآن و اسلام همیشه سپری در دست این گروه بوده است. یکی از یاران مثلی می‌زد و می‌گفت : زمانی که زنها رو می‌گرفتند برخی زنان خودنما در تهران آنجای رویشان که دلکش بودی بیرون انداختندی و جاهای دیگرش را پوشانیدندی. آنان نیز همین رفتار را کرده‌اند.

1ـ خستویدن (همچون برگزیدن) = اقرار / اعتراف کردن ؛ خستوش (xastovew) = اقرار ، اعتراف ؛ خستوان (xastovãn) = مقر ـ و
✴️ زبان ایرانی 38

🔶 پیراستن زبان از واژه‌های بیگانه

26ـ پيكره بجاي صورت ، عكس
اين كلمه را كه ما برگزيده و در پيمان و تاريخ آذربايگان بكار مي‌بريم شرح آن اينست كه اصل كلمه در پهلوي «پتگر» بوده چنانكه در همه‌ي نوشته‌هاي سنگي كه در فارسي و ديگر جاها از پادشاهان ساساني بازمانده در همه‌ي آنها زير صورتهاي پادشاهان اين كلمه را بمعني صورت بكار مي‌برد.
در زبان ارمني شكل باستان آن كلمه را نگاه داشته‌اند كه بجاي صورت «بادگار» مي‌گويند‌. سپس در فارسي شكل كلمه عوض شده ولي معني درست آن هنوز شناخته بوده چنانكه فردوسي در بسيار جا آن را بمعني صورت بكار برده. از جمله ميگويد :
يكي شير پيكر درفش بنفش درخشان گهر درميان درفش
همو گويد :
يكي گرگ پيكر درفش از برش به ابر اندر آورده زرين سرش
مقصودش آنست كه درفش با صورت شير يا گرگ بر روي خود داشته است.
ولي سپس كلمه از معني درست خود اندكي لغزيده كه كنون بيشتر بمعني تن و كالبد بكار ميرود. از اينجا ما «هائي» بر آخر آن افزوديم. زيرا كه هاء معنيهاي بسيار دارد كه از جمله‌ي آنها مانندگي است (تشبيه) و بدينسان هم يك كلمه‌ي نويني در دست داريم كه جز از كلمه‌ي «پيكر» است كه اكنون بمعني تن و كالبد مي ‌باشد و هم اصل معني كلمه را زنده ساختيم. سپس چون موضوع را در انجمني كه در دانشسراي برين1بنام پيراستن زبان پارسي برپا مي‌شود و دسته‌اي از دانشوران در آن انجمن شركت دارند بگفتگو آورديم همگي آن را پسنديده و پذيرفتند ، بجاي خود كه يك يادآوري بجايي كردند و آن اينكه كلمه‌ي Figure كه در فرانسه بكار ميرود و كلمه‌ي Picture كه در انگليسي است هر دو آنها با كلمه پتكر پهلوي يا پيكر فارسي از يك ريشه است. بعبارت ديگر يك كلمه است كه بشكلهاي گوناگون بكار برده مي‌شود و معني آن در همه‌ي زبانهاي فرانسه و انگليسي و ارمني صورت ميباشد پس در فارسي نيز بايد بِهمان معني بكار رود چيزي كه هست براي نكته‌اي كه گفتيم بهتر است كه بجاي پيكر «پيكره» بگوييم.

27ـ تنديس2 بجاي مجسمه
اين كلمه در فرهنگها معروف است و معني زيرلفظي آن «تن‌مانند» ميباشد. چيزي كه هست در فرهنگها آن را گاهي بمعني صورت و گاهي بمعني مجسمه آورده‌اند. ولي ما معني درست آن را مجسمه مي‌فهميم و چون كنون را بچنين كلمه‌اي كه تنها بمعني مجسمه باشد نياز بيشتر داريم و كلمه‌ي مجسمه از غلطهاي رسواي زمان ماست از اين جهت اين كلمه را بايد تنها بمعني مجسمه بكار برد.

1ـ اين كلمه باين شكل چاپ شده و گويا غلط چاپي است و باشد كه خواست از آن دانشسراي تهران مي‌بود. (حسین یزدانیان)
2ـ كسروي در كلمه‌ي تنديس «هاء» افزوده و در نوشته‌هاي بعدي خود تنديسه بكار برده است. (حسین یزدانیان)