پاکدینی ـ احمد کسروی
7.54K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
✴️ گواهی پاکدلانه

🔶 نامه‌ی عباس ، یکی از خوانندگان این کانال

با درود پاکدینان
درجایی از نوشته های شادروان کسروی دیدم نوشته<< دشمنان ما که با نیکی های خود ما را یاری نکردند با دشمنی ها و بدی های خود ناخواسته ما را یاری کردند>> امروز هم دشمنان اندیشه کسروی با صدپستی و نامردی و سانسور تلاش دارند شادروان کسروی را نزد مردم تحریف کنند همانطور که خود شادروان میدانست آخشیج خواسته دشمنان اتفاق افتاده یک نمونه آن نحوه آشنایی خود ما با کسروی است که تا قبل از تابستان امسال بجز اسم و چندجمله معروف هیچی از کسروی نمی دانستیم اما دشمنان کسروی مستندی درباره نواب به شبکه چهارسیما بردند و در یک تحریف آشکار نواب صفوی را که یک جوجه آخوند دارای جمود فکری بیش نبود به عنوان مرد خدا و شهید در راه ملت و کشور معرفی میکردند و کسروی با این ذهن باز و کارهای تحقیقی فراوان به عنوان یک مهدورالدم منحرف که کشته شدن حق آن بود،این مستند خود شروعی شد برای آشنایی ما با کسروی و نواب ،در اول که دو نفر را با هم مقایسه کردم دیدم نواب چیزی ندارد! کدام گمراهی را از جامعه برداشته است؟ ایده کارکردی مثبتی برای جامعه دارد؟ آثار مکتوب تحقیقی برای جامعه دارد؟ در واقع نواب چیزی ندارد جز از میان برداشتن ،کشتن،عصبیت،نفرت،خشم،تلافی. شروع کردم تحقیق در مورد کسروی دیدم از ایشان آثار بسیاری برجای مانده ،یکی یکی آثارش رو خواندم دنیایی آثار تحقیقی پر زحمت و ارزشمند دیدم. همانطور که خود گفته بود سخنان ارجدار ایشان را به داوری خرد سپردم به گفته ایشان یگانه راه شناخت کژ از راست ،استوار از سست داوری میباشد و ما هم سخنان به واقع ارجدار ایشان را به داوری خرد سپردیم دیدیم با این دلایل محکم قابل رد کردن نیست و راستی آن نیست که سخنان راست را نپذیریم و چه نیک اندیشه های ایشان را پذیرفتیم واکنون خرسندیم که احساسمان اینست که به ایمانمان افزوده شد و به خداوند نزدیک تر شدیم تعریف درست دین را فهمیدیم بقول ایشان <<دین یعنی شناختن معنی جهان و زندگانی و زیستن به ایین خرد>>
ما که سالها در زندان اندیشه های تحریف شده در یک ارتباط تحریف شده بودیم امروز رهایی ذهن خود را باید جشن بگیریم چرا که ذهن خود را ازاد کردیم برای اندیشیدن ،چنان درگیر تحریف و امور غیر واقعی بودیم که واقعیت های زندگانی را نمی دیدیم بی گفتگوست که واقعا نمی دیدیم ،واقعیت آن عینیت مجسمی است که در بیرون سرمان قرار دارد آلودگی محیط زیست واقعیت قابل لمس است ،فقر و اعتیاد واقعیت قابل لمس است ،فحشا و ریا و دروغگویی واقعیت قابل لمس است اما چنان درگیر تحریفات هستیم که عینیت مجسم را فدای ذهنیت غیراثباتی کردیم ،آنچان بارمان آوردند که باورمان شد امور ذهنی غیرقابل اثبات چون پیاده روی کربلا و اشک ریختن و باور خود را راست شمردن تنها راه سعادت است چقدر تلخ در این پیرامون سیر کردیم که هیچ وقت اولویتی برای تدبیری درست در حل مشکلات جامعه قائل نشدیم ،ریشه کنی فقر و محرومیت ها و اعتیاد که واقعیت عینی امروز جامعه ماست اولویت مدبران ما نبوده و نیست چرا که اولویت های ذهنی چون پیاده روی کربلا و نگهداری از این داستان و دستگاه اهم اولویت هاست ،باز هم سپاس از آفریدگار دانا که به واسطه شادروان کسروی ابزار بیشتری برای اندیشیدن بدست آوردم.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست یکم 12

شما می‌دانید هنگامی که ما بکار برخاستیم چون نام خرد می‌بردیم یکی از ایرادها که پیروان کیشها می‌گرفتند همین می‌بود که گاهی می‌گفتند : «مگر دین با عقل درست می‌آید؟!.» و هنگامی می‌سرودند : «عقلها هم که اختلاف دارد!» و زمانی ایراد می‌گرفتند : «همه‌ی مردم که عقل دارند. اگر با عقل می‌توان بحقایق رسید پس اختلاف درمیان مردمان از کجاست؟!..». ما گفتارهای بسیاری در این باره نوشته و بیکایک ایرادها پاسخ داده‌ایم ، و این یکی از دشواریهای کار ما بوده. اکنون همه‌ی آنها فراموش شده و کار بجایی رسیده که همان پیروان کیشها پشتگرمی بخرد و داوری آن می‌نمایند.
آنان می‌پندارند که ما هرچه گفته‌ایم آنان نیز توانند گفت ، و ما چون نام خرد برده‌ایم آنان نیز توانند برد ، و این نمی‌دانند که ما اگر نام خرد می‌بریم دینی را که سراپا خردمندانه است دنبال می‌کنیم. ولی آنان کیشهایی را دنبال می‌کنند که از آغاز تا انجام با خرد ناسازگار است.
می‌باید گفت : نویسندگان این دفتر ، یا همچون بچه‌های بیفرهنگی که ادا درآورند و هرچه گفتی همان را بخودت بازگردانند ، ادای ما درمی‌آورند و خواستشان آنست که گفته‌های ما را بخودمان بازگردانند (چنانکه یک آخوند بی‌آزرمی در تهران همان رفتار را می‌کند) ، یا خود معنی خرد را ندانسته آن را بهمان معنای عامیانه‌اش می‌شناسند. چنانکه می‌دانید عامیان خرد را جز دلخواه و سودجویی ندانند و کسی که کاری را بزیان خود کند چنین گویند : «عقل ندارد». بارها دیده شده کسی را پولی یا کالایی از دیگری بدستش افتاده و چون می‌خواهد آن را بدارنده‌اش بازگرداند همراهش جلو می‌گیرد و می‌گوید : «مگر عقل نداری؟! بگزار تو جیبت!». آنان نیز خرد را بهمین معنی می‌شناسند و آن را جز پنداشته‌های خود نمی‌دانند.
بهر حال آنان خواستشان جز دشمنی و کارشکنی نبوده و در این باره هرچه از پیمان و پرچم یاد گرفته بوده‌اند آنان را نیز افزار کار خود گردانیده‌اند. داستان آنان داستان کسیست که شما باو سیب یا گلابی یا چیزهای گرانبهای دیگری می‌دهید و او نافهمانه همانها را سنگی می‌گرداند و بسوی شما می‌اندازد.
در اینجا نشست را بپایان می‌رسانیم و بازمانده‌ی گفتار را در نشست دیگر دنبال خواهیم کرد.
✴️ زبان ایرانی 43

🔶 چند خرده‌گيري در زمينه‌ی زبان

سخن كوتاه كنيم : پيش ما «آقا» با عنوانهاي ديگر فرقي ندارد. و اينكه در آن نگارشها اين يك عنوان را بكنار نهاده‌ايم براي آنست كه نه تنها ايرانيان بلكه همگي مردمان معروف امروزي آلوده‌ي آن مي‌باشند. ولي «جناب» و «حضرت» و مانندهاي اينها چون خاص ايرانيان است و از اينجا زبان ريشخند و سركوفت ديگران باز ميباشد از اين جهت آنها را در گفتگو جلوتر گرفتيم.
اينكه آقاي خرده‌گير مي‌نويسد : «بسياري از اين لقبها دلالت بر معاني دارد چون شيخ و ملا و سيد...» مي‌گوييم اين عنوانها از موضوع آن گفتگوهاي ما بيرون است و ما نكوهشي در اين باره ننوشته‌ايم. ولي اكنون كه پايش افتاده مي‌گوييم كه اين دلالتها نیز چندان مهم نيست. مثلاً اگر كسي دانشمند است همين دانشمندي او را بس. ديگر چه نياز كه بر سر نام خود نيز نشانه‌اي برگمارد!؟ همچنين است خويشي با پيغمبر كه هر كس آن را داراست همان دارا بودن بس است و نيازي بكلمه‌ي سيد در سر نام نيست. بهمين دليل كه خود پيغمبر و خويشان نزديك او هرگز در بند چنين نمودها نبودند. نيز دانشمندان ديرين نه رختشان جدا از ديگران بود و نه نشاني بر سر نام خود مي‌آوردند.
نمي‌دانم اين شرح را درباره‌ي علي‌بن‌حسين (امام زين‌العابدين) در كجا خوانده‌ام كه چون سفري ميكرد خود را گمنام مي‌گرفت و مي‌گفت : اگر مردم مرا بشناسند كيستم در داد و ستد و رفتارهاي خود تفاوت ميانه‌ي من و ديگران خواهند گزاشت و من بچنين كاري خرسندي ندارم.
آري شرط آزادگي همين است و بس.
اين عنوانها از رديف «حضرت» و «جناب» و مانندهاي آنها نمي‌باشد و بر دارندگان آنها نكوهشي روا نيست ولي اگر كسي از آنها نيز چشم پوشد آزادگي نموده و گردنفرازي نشان داده.
اين نكته را فراموش نبايد كرد كه بيشتر كساني باين عنوانها پايبندي مي‌نمايند كه از حقيقت آنها بهره كمتر دارند. مثلاً كسي كه دانش كمتر دارد جبران آن كمي را با بزرگي عمامه و پايبندي بلقب «شيخ» و «ملا» مي‌نمايد و چه‌بسا كه لقبهايي از رديف «علامه» و «بحرالعلوم» و مانندهاي آن براي خود تهيه مي‌كند.
كسي كه از خويشاوندي پيغمبر حقيقت آن را كه بي‌شك با بي‌نيازي و گردنفرازي توأم است ندارد يا سيادت او در نزد مردم بيگفتگو نيست بيشتر از ديگران بلقب «سيد» پايبندي مي‌نمايد.
اينكه خود دارنده‌ي پيمان را مثل آورده‌ايد اگر كساني او را تنها بنام «احمد» بخوانند نه تنها خجل نمي‌شود و دغدغه بدل خود راه نمي‌دهد بلكه بر سرافرازي خود مي‌افزايد. زيرا او هميشه براستي هر چيزي بيشتر پايبندي مي‌نمايد تا بنمايش آن. فرزند پيغمبر بايد در خوي و رفتار مانندگي بپيغمبر داشته باشد. اگر نام «سيد» نبود گو مباش!
اما فرموده‌ي پيغمبر بزرگوار اسلام. «نام مردم را بنيكي ببريد» مقصود ايشان اينست كه مردم را بنيكي ياد كنيد و بدگويي يا ريشخند ننماييد و نامهاي ايشان را با دشنام و لقبهاي زشت توأم نسازيد و هرگز مقصود آن معني كه آقاي خداپرست فهميده نيست زيرا ما تاريخ زندگاني آن بزرگوار و ياران او را مي‌شناسيم و مي‌دانيم كه خود او و يارانش كسي را جز با نام تنها نمي‌خواندند. مگر خود پيغمبر كسي را با لقب و عنوان مي‌خواند كه بديگران هم چنين دستوري فرمايد؟!
در اين باره سخن فراوان است ولي در اينجا بيش از اين نمي‌توان دنبال كرد.
اما خرده‌اي كه بر آقاي فراهاني گرفته‌ايد مقصود ايشان اينست در جايي كه نوشته درميان سطر بپايان مي‌رسد امضاء نيز درميان سطر باشد و اگر سطر بپايان رسيد و ديگر جايي براي امضاء نماند در چنين جايي امضاء در دست راست باشد كه نتوان سپس چيزي بر آن نگارش افزود و اينكه امروز امضاها همگي در دست چپ است علتي جز پيروي از اروپاييان ندارد. علتي كه شما ياد كرده‌ايد اگر در پاره‌ای جاها درست باشد در پاره‌ای جاها درست نيست. مثلاً در آنجا كه سطر در ميانه بپايان مي‌رسيد گويا پيشينيان همان ميانه را مهر مي‌زدند. به هر حال با علت كار نداريم. اين نكته‌سنجي آقاي فراهاني بسيار بجاست كه نوشته در هر كجا بپايان مي‌رسد امضاء در همان جا باشد و اگر نوشته سطر را پر كرد در اين حال امضاء در آغاز سطر زيرين باشد كه نتواند چيزي بر آن نوشته افزود.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی چهل‌وششم)

🔶ارزش اسكناس با پشتوانه نیست
(بخش 2 از 3)

اما اسكناس ارزش آن با طلای بانك نیست با كالای كشور است. یك اسكناس صد ریالی كه در دست شماست و خود یك برگ كاغذ بیش نیست ارزشش از اینروست كه اگر بدكان برنج‌فروشی ببرید میتوانید آن را داده چند من برنج گیرید ، اگر بمغازه‌ی چیت‌فروشی بروید میتوانید چند ذرع چیت خرید ، اگر یك نقاش یا بنایی را در خانه خود بكار وادارید و بمزدش این را دهید از شما می‌پذیرد ، ارزش آن یك برگ از اینجاست. ولی بازرگانان ارزش آن را از روی طلایی میدانند كه در بانك بنام پشتوانه ‌اندوخته گردیده ، و اینست میگویند چون آن پشتوانه در برابر هزارملیون ریال اسكناس (مثلاً) بوده ، و اكنون اسكناس دوهزاروهفتصدملیون ریال گردیده در حالی كه پشتوانه همانست كه بوده از اینرو از ارزشـش كاسته و باید نرخ كالاها را بالا برد.[1]

این پندار بازرگانان و دیگران مبتنی برآنست كه می‌اندیشند كه اگر روزی ما نخواهیم اسكناس را بپذیریم و آنچه داریم ببریم ببانك دهیم بانك در برابر آن طلا یا نقره بما خواهد داد ، در حالی كه چنین اندیشه‌ای خود بیجاست. زیرا :

نخست چنان كاری هیچگاه رخ نخواهد داد. هیچگاه نخواهد شد كه مردم اسكناسها را ببانك بازگردانند و بانك در برابرش زر و سیم دهد. آن زر و سیم كه در بانك اندوخته گردیده هیچگاه درمیان مردم تقسیم نخواهد شد. تاكنون در هیچ كشوری چنین كاری رخ نداده است و نخواهد داد.

دوم بر فرض آنكه یك روزی چنین كاری رخ داد و بانك زر و سیم را بدست مردم داد ، تازه آن زر و سیم از خود ارزش چندانی ندارد و جای پول را نخواهد گرفت. بویژه بهنگام كمی كالاها و خشكی سال. دوباره میگویم :
🔸از دیده‌ی حقیقت زر و سیم ارزش فلزی خود را دارند. مثلاً فرض كنید كسی صدهزار ریال اسكناس دارد ، بُرد ببانك و سه كیلو بیشترك یا كمترك طلا گرفت. از آن طلا بیش از این سود نتواند بُرد كه بدهد یك تشتی بسازد ، یا آفتابه‌ای درست كند ، یا گردنبندها و بازوبندها برای زن و دختر خود بسازاند. بیش از این نتیجه ندارد.

اینست
🔸اندیشه‌ی آنكه ارزش اسكناس با طلاهای بانك میباشد راست نیست. و این كاری كه دولتها میكنند جز فریب نیست. دوباره میگویم : ارزش اسكناس با كالاهای كشور است.

نتیجه‌ی این سخن آنست كه رفتار بازرگانان و بازاریان كه همانكه اسكناس تازه چاپ می‌شود گمان میكنند از ارزش اسكناسها كاسته و نرخها را بالا می‌برند بنیادش جز پندار و فریب نیست. در واقع همین رفتار خود بازرگانانست كه اسكناس را از ارزش می‌اندازد.

برای روشنی سخن مثلی بزنم : فرض كنید دو هفته پیش برنج خرواری دوهزار ریال و روغن منی صدوسی ریال و دیگر چیزها بهمین تناسب بود. در واقع ارزش اسكناس در این پایه بود :

1 خروار برنج = 2000 ریال ، سپس گفتگوی چاپ پنجاه‌ملیون ریال اسكناس بمیان آمد. حال اگر بازاریان پروا نمی‌نمودند ، اسكناس بهمان حال بازمیماند و بكسی زیانی نمیرسید. ولی بازاریان از روی همان پندار بیجای خود بیكباره همه چیز را بالا بردند و در نتیجه‌ی این بالا بردن بود كه اسكناس پایین افتاد و اكنون پایه‌اش اینست یك خروار برنج = 3500 ریال.

آیا باعث این پایین افتادن كه شده؟.. نه خود همان بازرگانان؟.. از اینسوی چه سودی از این كار خود برده‌اند؟.. باید گفت : هیچی. زیرا آن روزی كه برنج خرواری 2000 ریال بود دیگر كالاها بهمان تناسب فروخته می‌شد و اكنون كه برنج خرواری 3500 ریال گردیده آنها نیز بهمین تناسب بالا رفته‌اند.

شاید كسانی خواهند پنداشت كه من چون «دانش اقتصاد» نخوانده‌ام سخنان پرتی می‌نویسم. اینست میگویم : چنان نیست. راستست من «دانش اقتصاد» نخوانده‌ام و از اصطلاحات و قواعد آن آگاه نمی‌باشم. ولی ناسنجیده هم نمی‌نویسم.

اگر این گفته‌ها با قاعده‌ی اقتصاد سازگار نمی‌آید باید گفت ما بالادست آن قواعد را گرفته‌ایم و برای آنكه سخن نیك روشن گردد باز مثلی یاد میكنم.
چنان انگارید هزار خاندان از مردم جدا شده و بیك بیابانی رفته میخواهند شهری بنیاد گزارند و جداگانه زندگانی كنند ، و پول و اسكناس هیچ نبرده‌اند ولی هر خاندانی كالا برای زیست چند ماهه همراه دارد و چون فرارسیده‌اند كارها را درمیان خود تقسیم میكنند : گروهی برای كشاورزی و باغبانی ، و گروهی برای پارچه‌بافی و فرشبافی ، و گروهی برای دامپروری و گروهی برای خانه‌سازی و خیابان‌كشی و همچنین دیگر كارها. پس از چند ماهی شهر ساخته شده و پیداست كه باید پیشه‌وران و كوشندگان پدید آورده‌های خود را مبادله كنند و نیاز بیك «افزار مبادله» می‌افتد ، و چون زر و سیم و كاغذ همراه ندارند یا دارند و نمیخواهند آنها را افزار مبادله گردانند تكه چوبهایی را بیك شكل خاصی تراشیده وسیله‌ی مبادله میگردانند و چنین قرار می‌نهند كه هر تكه چوبی با ده كیلو گندم برابر گرفته شود و به همان وسیله داد و ستد میكنند. باین معنی كشاورزی می‌آورد گندمهای خود را میفروشد و چند تكه چوبی میگیرد و میرود یكی را میدهد یك جفت كفش میخرد ، دیگری را میدهد چند ذرع چیت میگیرد و همچنین پزشك بالا سر بیمار میرود و در بیرون آمدن یك تكه چوبی در دستش میدهند و او می‌پذیرد زیرا میداند كه با آن یك تكه چوب ده كیلو گندم یا یك جفت كفش یا چند ذرع چیت تواند خرید ، اگر بنّایی آورْد آن را بجای مزد تواند داد. بدینسان كار خود را راه می‌اندازند بی‌آنكه نیاز بداشتن پشتوانه پیدا كنند.

آیا چنین زندگانی نتواند بود؟!. آیا ارزش آن تكه چوب كه بجای اسكناس بكار میرود از چیست؟.. نه از آنست كه در برابرش كالا داده می‌شود؟!..

[1] : این گفتار پس از شهریور 1320 نوشته شده. از آن زمان چند بار سخن از چاپ اسکناس در دولتها پیش آمد و هر بار همان سخنان به افزایش نرخها انجامید. تا آنکه دولت قوام‌السلطنه اسکناس هنگفتی چاپ کرده بکار انداخت. خود نویسنده در گفتارهای پیش گله‌مندست که این کار مایه‌ی افزایش نرخهاست. یک علت آن همین پنداریست که از آن سخن میراند و درمیان مردم بوده (اکنون هم هست!). ولی در کتاب «کار و پیشه و پول» که مجال بیشتری می‌یابد ، چاپ اسکناس فزونیِ دولت را در هنگام دشواریها «وامی» می‌شناساند «که از مردم خواسته و گرفته و سپس باید پس بدهد» و اینست آن را علتی برای افزایش بها نمی‌شمارد مگر تا زمانی که پنداری که سخنش رفت درمیان مردم بازمانَد. با اینهمه جای خرج کردن اسکناسهای فزون (همان که «وام دولت به مردم» بشمار می‌آید) ، اندازه‌ای که دولت برای بهبود مبادله‌ی کالا آنها را چاپ میکند و اینگونه جستارها چیزهاییست که باید در آن باره‌ها گفتگوی جداگانه کرد.
در بخش دیگر این گفتار به این جستارها پرداخته شده ولی آنها را بس ندانسته و اینست در پایان گفتار نوید میدهد که بیشتر از آن گفتگو شود.
خواست از این گفتارها نه آموزش دانش اقتصاد بلکه کوشش به آنست که مردم و بازرگانان را از معنی راست پول آگاه گرداند تا از گرفتاری ترسناک بالا رفتن بی‌جهت و بی‌اندازه‌ی کالاها و بدبختی و گرسنگیها (و مرگ تلخ بیچیزان در آن روزها) بکاهد.
گزیونا (grzywna) واحد اندازه‌گیری وزن در اروپای مرکزی و شرقی بویژه در لهستان بوده که بجای پول نیز تا سده‌ی ده میلادی بکار میرفته.
✴️ در پاسخ بدخواهان

🔶 نشست دوم 13

در نشست پیش سخنانی راندم و اینک آن را دنبال می‌کنم. در این هفته درمیان نامه‌ها در اداره نوشته‌ای بدستم افتاد که دیدم آن نیز با دستینه‌ی «توحیدی» است.
چنانکه گفتم در تبریز توحیدی نام شناخته نیست و راستی آنست که چند تنی دست بهم داده و دانسته‌های خود را رویهم ریخته آن دفتر را نوشته و بنام «توحیدی» بچاپ رسانیده‌اند. توحیدی اگرهم باشد کسی بی‌ارج و ناشناخته است. هرچه هست با این نام با ما نبرد می‌کنند و آن نامه را نیز نوشته‌اند. اینست می‌خواهم در این نشست نخست سخنانی درباره‌ی آن نامه برانم و سپس بروی گفتگوی خود روم.
ما در شماره‌ی پنجم پرچم هفتگی در پاسخ کسی گفتاری زیر عنوان «آدمی با جانوران یکی نیست» نوشته بودیم و من بهتر می‌دانم آن گفتار در اینجا خوانده شود ، اگرچه در روزنامه خوانده باشید.

«آدمی با جانوران یکی نیست»
یک چیزی که ما در بیشتر ایرانیان می‌بینیم ترس است. بارها از پست نامه بما می‌رسد که می‌بینیم کسی با نام پوشیده ایرادی گرفته یا پرسشی کرده است ، در حالی که اگر آن را با نام آشکاری پرسیدی یا ایراد گرفتی هیچ زیانی نبودی.
بتازگی از پست نامه‌ای رسیده که یکی با دستینه‌ی ا.ح. چنین می‌نویسد : «شما که می‌گویید گوشت نباید خورد و گوشت خوردن را عیب آدمیان می‌شمارید حرف شما مخالف با قوانین طبیعت است. دنیا دستگاه آکل و مأکولست.1 درمیان حیوانات آنچه قویتر است ضعیف را شکار می‌کند و می‌خورد. از عنکبوت ناتوان گرفته تا شیر و خرس توانا هر یکی برای خود شکاری دارد که می‌گیرد و می‌خورد. درمیان مرغان هوا و ماهیهای دریا نیز همین رفتار جاریست. انسان که یک فردی از حیواناتست نمی‌تواند خود را مستثنا گرداند. جلو قوانین طبیعت را نمی‌توان گرفت».
می‌گویم : نخست ایراد ما بشما آنست که چرا نام خود را پنهان داشته‌اید. این پرسش یا ایراد چیزی نبوده که ما از آن برنجیم یا کسی شما را بیدین شناخته بآزارتان کوشد.
ما نیک می‌دانیم که از سالهاست اینگونه اندیشه‌های پراکنده از اروپا یا از دیگر جاها بایران رسیده و رنگ برنگ در دلها جا گرفته است. روزنامه‌ها هرچه از کتابها یا از روزنامه‌های اروپایی گرفته‌اند بیباک و بی‌پروا بچاپ رسانیده در دلها جایگیر گردانیده‌اند.
عنوان «آکل و مأکول» از پیش درمیان ایرانیان بوده است. ولی سپس که فلسفه‌ی داروین پراکنده شده و هایهوی آن پیش از خودش بایران رسیده ، و جمله‌های «زندگانی نبرد است» و «هر توانا می‌تواند ناتوانی را در راه زیست خود نابود گرداند» و مانند اینها بگوشها رسیده ، این نیز عنوان دیگری گردیده. بهر حال اگر جوانی و یا پیری اینگونه اندیشه‌ها را در مغز خود جا داده جای نکوهش نخواهد بود. بلکه باید کوشید و حقایق را روشن گردانید تا این آموزاکهای پراکنده از دلها بیرون رود.
من بآقای ا.ح. پاسخ کوتاهی خواهم نوشت. ولی بهتر می‌دانم او کتابهای ما را بویژه کتاب «ورجاوند بنیاد» را بخواند تا در این زمینه با یک رشته آمیغهای ارجدار و روشنی روبرو گردد.

1ـ آکل و مأکول = خوردن و خورده شدن ـ و
✴️ زبان ایرانی 44

🔶 پیشرفت پيراستن زبان جز در سايه‌ي همدستي توده‌ي انبوه نشدنيست

دري را كه در پيمان امسال براي گفتگو از زبان فارسي باز كرديم در دو شماره‌ي گذشته جايي براي اين در پيدا نشد. در اين شماره نيز كه مي‌خواستيم گفتاري را كه آقاي اقبالي از پاريس فرستاده چاپ نماييم و بپرسشي كه آقاي بيت‌الله جمالي از شرفخانه نموده پاسخ بنويسيم در سايه‌ي پيشامدي ناگزير شديم از همه‌ي آنها چشم پوشيده بنگارش اين گفتار برخيزيم :

1ـ دغلكاري در پيراستن زبان (تکه‌ی یک از دو)
هر كار نيكي كه در يك توده آغاز مي‌شود و راهنماياني در راه آن بكوشش برمي‌خيزند دير زماني جز كسان پاكدل و چيزفهم بآن نگرايند ولي چون پيشرفتي در كار روي داد و توده‌ي انبوه تكاني خوردند در اين هنگام است كه دغلكاران از هر گوشه بيرون ميدوند و آن كار نيك را كه با صد خون دل پيش رفته وسيله‌ي استفاده مي‌سازند و چه‌بسا كه همه‌ي رنجهاي راهنمايان را هدر ميكنند.
از اينجاست كه در هر كار نيكي چندان كه بايد در راه پيشرفت آن كوشيد دو چندان بايد براي نگهداري آن از گزند دغلبازان كوشش بكار برد.
ما در زمان خود ديديم كه هنگامي كه در ايران جنبش مشروطه‌خواهي پديد آمد تا مشروطه داده نشده بود و هنوز بايستي كوشش و جانفشاني نمود جز يك دسته در تهران بپيشوايي آقايان طباطبايي و بهبهاني و جز يك دسته در تبريز در پرده و نهاني كوشش نميكرد و ديگران هرگز پروايي نداشتند و هرگز گامي بپيش نمي‌نهادند. ولي همينكه مشروطه داده شد و دوره‌ي جانفشاني سپري شده هنگام بهره‌يابي فرارسيد ناگهان شيادان از گوشه و كنار بيرون ريختند و هر يكي نغمه‌ي ديگري آغاز كردند. اين يكي روزنامه‌ي كاريكاتور برپا كرده داد رسوايي داد. آن يكي نويسنده‌ي زبردستي درآمد زمين و آسمان را بباد نكوهش و ريشخند گرفت. فلان خان ديواني كه تا ديروز صد گونه بيدادگريهاي دربار را با ديده مي‌ديد و هرگز چين بابرو نمي‌انداخت امروز «فدايي وطن» و «آتش جان مستبدان» گرديد. بهمان روضه‌خوان كه تا پريروز در خانه‌هاي ديوانيان بيدين روضه خوانده بعشق يك دوهزاري تا چند پشت او را «خلد آشيان» مي‌ستود امروز «اديب المجاهدين» لقب گرفته «ناطق زبردست ملي» گرديد. مشروطه را كه كساني بنام غيرت مسلماني طلبيده و در سايه‌ي آن غيرت بدست آورده بودند كنون هر فرومايه‌ي پستي بدستاوير همان مشروطه زبان ببدگويي از اسلام باز كرد. در نتيجه‌ي اين نارواييها بود كه مردان پارسا از مشروطه رميدند و دوتيرگي بميان ايرانيان افتاد و چون دشمنان زبردست در كمين بودند آتش دوتيرگي را دامن زدند و كار بجنگهاي خانگي رسيد و شد آنچه همه مي‌دانيم.
اين شرح را بعنوان مثل سرودم و مقصودم گفتگو از جنبش زبان ميباشد كه از سالها در ايران آغاز شده و چون اكنون بدوره‌ي پيشرفت رسيده مي‌بينم شيادان از گوشه و كنار بيرون جسته بنام بهره‌يابي در اين كار بنارواييها مي‌پردازند.
همه مي‌دانند كه دارنده‌ي پيمان يكي از هواداران اين جنبش ميباشد و از ده سال پيش هميشه در اين راه مي‌كوشد و اين كار يك موضوع علمي است و جز از ديده‌ي علمي نبايد آن را دنبال نمود. چنانكه ما بارها در اين باره گفتگو كرده‌ايم. امروز هم كه پيشرفتي در اين كار نمودار گرديده دانشمندان بسياري در تهران و ديگر شهرها برواج آن مي‌كوشند و دولت بهواداري آن برخاسته و در وزارتخانه‌ها كوششهايي بكار ميرود در همه‌ي اينها جز نظر علمي در كار نيست.
با اينهمه ما مي‌بينيم شيادان فرومايه‌اي نيز پا بميان گزارده‌اند و يك رشته آرزوهاي خيانت‌آميزي را پيش كشيده‌اند و چون ما از پيشامد مشروطه عبرت برداشته و آزمايش بدست آورده‌ايم اينست كه مي‌خواهيم هرگز ميداني باين فرومايگيها ندهيم و از همين آغاز كار دست اين نامردان را برتابيم تا در اينجا نيز دوتيرگيها بميان نيايد و كار ناانجام نماند.