پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
Jonbewe ketãbsuzãn 98.pdf
104.6 KB
جنبش کتابسوزان ـ سخنی کوتاه در پیرامون آن ـ سال 98
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست چهارم 30

چنانکه می‌بینید در همه ‌جا آشکاره از معجزه نشان دادن ، بیزاری می‌جوید و در هیچ جا نمی‌گوید : «ندیدید فلان هنگام فلان معجزه را آوردم؟!». نمی‌گوید : «اینها را که شما می‌خواهید من نیاورم. ولی فلان معجزه‌ی دیگر را آورم».
چون بدخواهان ایراد گرفته می‌گفتند : «پس چرا بگذشتگان معجزه داده شده بود و تنها بتو داده نشده؟» چنانکه گفتیم بآن هم پاسخ داده می‌گفت : «چون معجزه‌ها که بدیگران داده شده بود مردم نپذیرفتند ، بمن داده نشده».
جایی دیگر پاسخی دیگر داده می‌گوید : «آیا این کتابی که من آورده‌ام و این سخنانی که برای رهانیدن شما از گمراهی و رسانیدن برستگاری می‌گویم بس نیست که شما نشان دیگری خواهید؟!». آیه اینست : «أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ يُتْلَى عَلَيْهِمْ»1 این پاسخ بسیار بجا بوده و خود همانست که ما گفتیم. نشان راستگویی یک برانگیخته هم خود او و سخنان اوست. آخر کسی که برخاسته و می‌گفت : «این بتهایی که خود تراشیده‌اید چگونه بآنها می‌پرستید؟!» ، یا از اینگونه راهنماییها که همه بسود مردم می‌بود ، جا می‌داشت که کسانی با او از راه ایستادگی پیش آیند و بیخردیهای خود را پیش کشیده از وی کارهای بیرون از آیین سپهر خواهند؟!.
بسخن بیش از این دامنه نمی‌دهیم. گفته‌هایی با این آشکاری و استواری که ما گفته‌ایم ، نویسندگان این دفتر نپذیرفته‌اند و همین را دستاویز دیگری برای ایرادگیری گردانیده‌اند و در همان دفتر سه ساتی[صفحه] در این باره نوشته‌اند که راستی را نمونه‌ی نیکی از کار و رفتار بدخواهان ماست. بیچارگان هفت و هشت تن گرد هم آمده و چند هفته رنج کشیده و نیرنگ و فریب و رشک و دروغ و بیفرهنگی را بهم آمیخته ، این سه سات را پدید آورده‌اند. من برای آنکه این بدخواهان را نیک شناسانم که دیگر از این پس نیازی بگفتگو درباره‌ی آنان و گفته‌هاشان نباشد ، این سه سات را نیک خواهم کاوید. اینست بهتر می‌دانم نخست آنها خوانده شود تا در یادها باشد :

1ـ آنان بسشان نیست که کتاب بشما داده‌ایم که بآنان خوانده شود. [سوره عنکبوت (29 ، آیه‌ی 51]
✴️ زبان ایرانی 61
🔶 پرسشها و پاسخها در سال دوم پيمان

(10)
در بيشتر نگارشهاي پيمان كلمه‌ي «تردامن» ديده ميشود و چون در نوشته‌هايي كه از پيشينيان بيادگار است باين كلمه برنخورده‌ام خوب است معني و مورد استعمال آن را تعيين نماييد؟
و اينكه در آن شعر من (در وصف ...) رند تردامن ديده ميشود كلمه‌ي تردامن از من نيست و بجاي اين كلمه «رند آلوده» بوده. گمان من آنست كه اين كلمه ويژه‌ي نابكاري زنان است و در هوسراني مردان موردي ندارد. تا پيش دانشمند گرانمايه نهفته چيست؟
قم ـ مرتضوي (صفير)

«تردامن» در برابر «پاكدامن» بكار ميرود. گويا گناه را بافتادن در يك چاله‌ي پرلجن تشبيه مي‌نموده‌اند. از اين جهت بيگناه را پاكدامن مي‌گفته‌اند و مقصود آنكه بچاله نيفتاده و دامنش آلوده يا تر نگرديده و در برابر آن گناهكار را «تردامن» و «آلوده‌دامن» هر دو ميتوان گفت. «تردامن» را گويا پيشينيان نيز بكار برده‌اند. اگرهم نبرده‌اند باكي نيست و ما ميتوانيم از روي سنجش با «پاكدامن» آن را بكار ببريم. شايد هم مقصود از آلوده‌دامن يا تردامن مِيخواره بوده زيرا كه در مِي خوردن دامن آلوده و تر ميگردد ولي كسي كه مِي نمي‌خورد دامنش پاك مي‌ماند.
اما گفتن آن تنها بزنان نابكار جهتي ندارد. ميتوان بمردان نيز گفت. بدانسان كه پاكدامن به هر دو گفته مي‌شود.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست چهارم 31

مغالطه در معجزه (تکه‌ی یک از دو)
یکی از پندارهای دیگری که پابند آقای رهنما1 شده موهوم دانستن نیارَستنی (معجزه) می‌باشد که در بسیاری از مطالب پیمان و پرچم در این موضوع سخن رانده و به نتیجه‌ای نرسیده. از جمله در شماره‌ی 8 پرچم در صفحه‌ی 317 بمسلمین نسبت می‌دهد که باورشان درباره‌ی پیغمبر اینست که پیغمبر مرده زنده گرداند ، شتر از سنگ درآورد و با سوسمار سخن گوید ... و بعد می‌گوید : بموجب نص قرآن از پیغمبر اسلام معجزه طلبیدند ، آشکارا ناتوانی نموده و در صفحه‌ی 218 سال پنجم مهنامه‌ی پیمان درباره‌ی معجزه می‌نویسد که اینگونه چیزها در قرآن راز دیگری دارد. می‌نویسد : هرگز نمی‌توان بدستاویز آنها با دانشها پیکار نمود و پس از شرحی وعده می‌دهد که راز اینها را بموقعش خواهد گفت. در صفحه‌ی 423 شماره‌ی دهم سال پنجم پیمان می‌نویسد : «باز پرسید شما قرآن را نمی‌پذیرید. گفتم آن قرآن است که معجزه را نمی‌پذیرد». در صفحه‌ی 215 شماره‌ی 5 پرچم تحت عنوان «یکی از دشواریهای قرآن» ، در جواب سائلی که وعده‌ی تشریح راز معجزات آقای راهنما را ذکر کرده و وفا بوعده را درخواست نموده می‌نویسد : که اگر آقای فرزانه (پرسش کننده) که از یاران دیرین ماست این سئوال را نمی‌کرد و دیگران می‌پرسیدند ، جواب می‌دادیم که برو از ملایان و دیگران بپرس. پس از هزاران منت‌گذاریها می‌گوید : چون آقای فرزانه از یاران دیرین ماست و رنجها در راه پیمان کشیده ، چنین پاسخی نداده می‌گوییم خود قرآن در آن باره می‌گوید : «ما را از فرستادن نشانه بازنداشت مگر اینکه گذشتگان آن را براست نداشتند». خواستش اینست که معجزه که به پیغمبران گذشته داده بودیم چون سودی نداد و مردم آنها را براست نداشتند ، باین پیغمبر داده نشد. این پاسخ خود قرآن است و هرآینه معنی این ، راست بودن معجزه‌های موسا و عیسا و دیگران می‌باشد ، در جایی که این نیز جای سخن است. پس از اینجا یک دشواری بزرگتر دیگری پدید می‌آید. راستش هم آنست که این داستان (معجزه) یا مانندهای آن که در قرآن هست و با تاریخ و دانشها راست نمی‌آید ، یکی از دشواریهای بزرگ آن می‌باشد. لیکن اینها پاسخ می‌دارد. چیزی که هست پاسخ آن بسته بیک گفتگوی درازی در معنی برانگیختگی و رازهای آن می‌باشد و آن گفتگو اینجا نتواند بود ـ این پاسخ وعده‌ایست که آقای رهنما پس از منّتهای بیشمار در سایه‌ی اینکه پرسنده از گروندگان پیمان بوده داده‌اند و بعد از آن با پرخاش بسیاری که بمسلمانان می‌کند بآقای فرزانه می‌سپارد که از قرآن بگفتگو نپردازند. ما بآقای راهنما پاسخ می‌دهیم چون بزعم‌شان مخالفت معجزه با دانشها ثابت شده ایشان اگر با مکان و وقوع معجزه مُقر شوند به پیغمبریشان لطمه‌ای وارد نمی‌سازد. زیرا گروندگان آقای کسروی عموماً دانایانند ، چیزی را که مخالف علم باشد در مقابل اثبات پیغمبری از ایشان نخواهند خواست. اما از اینکه بآقای فرزانه می‌سپارند از این قبیل گفتگوها نکنند البته حق دارند ، چه کار کنند اگر بحقیقت معجزه اقرار نمایند بالطبع باید در اثبات ادعای خود ، خداوند از دستشان معجزه جاری نماید. اگر بوقوع خارق‌العاده منکر شوند ، قرآن بر حقیقت موضوع دلالت می‌نماید. ناچارند با درهم‌گوییهای مذکوره هرچه توانند به پاکدینان بسپارند که گرد قرآن نگردند. اما اینکه می‌نویسد مسلمین درباره‌ی پیغمبر باین معنی قائلند که پیغمبر باید مرده زنده کند ... در جواب می‌گوییم : آقای راهنما ، پندار چند نفر مستضعف دلیل بطلان حقیقت دین نمی‌شود. مسلمین هیچ وقت استقلال ظهور معجزه از پیغمبر را بنفسه باور ندارند.

1ـ خواست از رهنما کسروی است چه پاکدینان او را رهنما (یا راهنما) می‌خوانده‌اند و می‌خوانند. ـ و
2 ـ در زیر همان می‌نویسد : «وَمَا مَنَعَنَا أَن نُّرْسِلَ بِالْآيَاتِ إِلَّا أَن كَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ»
✴️ زبان ایرانی 62
🔶 پرسشها و پاسخها در سال دوم پيمان

(11)
1ـ مهنامه كه بجاي ماهنامه بكار برده مي‌شود از نظر تخفيف است يا جهت ديگري دارد؟ در صورتي كه از نظر تخفيف باشد چه ضرر دارد كه كلمه‌ي ماهنامه بكار برده شود زيرا شعر نيست كه براي ملاحظه‌ي قافيه مجبور به تخفيف باشيم؟
2ـ شماره‌ي پنجم پشت ورق ماهنامه‌ي پيمان زير عنوان «مهنامه‌ي همايون را بخوانيد» جمله‌ي «از بهترين نامهاي زبان فارسي است» درج شده منظور از كلمه‌ي «نامها» جمع كلمه‌ي «نامه» است نه جمع كلمه‌ي «نام» و در صورت جمع به «ها» بايستي باين شكل «نامه‌ها» نوشته شود. زيرا در جمع كلمه‌هاي فارسي بحرف «ه» ختم شده باشد (ه) آخر حذف ميشود مگر در مواردي كه با كلمات ديگر مشتبه شود و در اينجا چنانچه «ه» حذف شود كلمه‌ي «نامه‌ها» با «نامها» اشتباه مي‌شود و هرگاه مقدمه‌ي موضوع را با اسقاط و بجاي كلمه‌ي خواندن «انتخاب» بنويسيم بكلي مفهوم تغيير نموده و معني ديگري حاصل مي‌شود.
سبزوار ـ بيوك صادقي

1ـ «مهنامه» و «ماهنامه» هر دو يكي است. همچون «مهپاره» و «ماهپاره» ، و «رهنما» و «راهنما» ، و «رهرو» و «راهرو» كه هر دو شكل آنها را مي‌توان بكار برد بي‌آنكه فرقي ميانه‌ي شعر و نثر بوده است.
2ـ كلمه‌هايي از قبيل «نامه‌ها» و مانند اينها پيشينيان بيشتر آنها را «نامها» و «خامها» مي‌نگاشتند زيرا «ها» در آخر مفرد اين كلمه‌ها امروز صدايي ندارد از اين جهت نگاه داشتن آن ناگزيري نيست. ولي امروز بيشتر «نامه‌ها» و «خامه‌ها» مي‌نگارند و اين براي پرهيز از اشتباه است چنانكه خود پرسنده‌ي گرامي ياد كرده. ولي ما چون در اين زمينه‌ها سهل‌انگاري ميكنيم از اينجا گاهي آنگونه و گاهي اينگونه مي‌نويسيم.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست چهارم 32

مغالطه در معجزه (تکه‌ی دو از دو)
اعتقاد مسلمین در این باره اینست که خداوند جهانیان در وقت لزوم خوارقی را از دست فرستادگانش جاری می‌نماید. بهر حال معجزه فعل خدا بوده و بشر بنفسه از آوردن آن عاجز است و آیاتی که در قرآن مجید درباره‌ی اظهار ناتوانی پیغمبر اسلام نازل شده همین معنی را می‌رساند که پیغمبر اسلام می‌گوید که من غیر از بشر چیزی نیستم و آیات و معجزات نزد پروردگار است لاغیر. اما آیه‌ی (وَمَا مَنَعَنَا أَن نُّرْسِلَ بِالْآيَاتِ إِلَّا أَن كَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ) که باستدلال این صدور خوارق از دست پیغمبر اسلام را انکار می‌کنند ، چنانکه در پیش گفته شده اگر فهم قرآن داشته و از پس و پیش آیه بااطلاع بودند هرگز مبادرت بچنین مغالطه نمی‌کردند. آیه مذکور راجع بآیات مقترحه1 می‌باشد ، چه بطوری که در سوره‌ی هود در آیه‌ی 64 [و 65] می‌فرماید : «وَيَا قَوْمِ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيبٌ فَعَقَرُوهَا فَقَالَ تَمَتَّعُوا فِي دَارِكُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ ذَلِكَ وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوبٍ» حضرت صالح بقوم خود می‌فرماید : «این ناقه‌ی خداست ، بگذارید علف بخورد در زمین و آزارش نکنید که عذاب فوری بشما می‌آید. پس قوم گوش نداده و شتر را پَی کردند ، پس صالح گفت سه روز زندگی کنید بعد از سه روز عذاب بشما نازل می‌شود. این وعده‌ی صحیحی است.» تا اینکه می‌فرماید بعد از انقضای مدت «سه روز» عذاب آمده آنها را هلاک کرده و درسوره‌ی اسری نیز بهمین معنی اشاره می‌کند که وَمَا مَنَعَنَا ... ما را از ارسال آیات بازنداشت مگر اینکه گذشتگان تکذیب کردند (وَآتَيْنَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِهَا وَمَا نُرْسِلُ بِالْآيَاتِ إِلَّا تَخْوِيفًا) این پارچه‌ی همان آیه است که می‌فرماید به ثمود ناقه را عطا کردیم ، پس ظلم کردند بر ناقه و ما آیات را برای ترساندن می‌فرستیم ، یعنی چون آیات مقترحه (معجزاتی را که بشر صدور آن را تقاضا می‌کند) را برای مردم باین جهت می‌آوریم که ایمان بیاورند و اگر ایمان نیاورند ، سلیقه‌ی خدا بر این جاری شده که منکرین را هلاک کند. زیرا که صدور آنها بر وفق تقاضای خودشان بوده. در اینجا به پیغمبر اسلام همان معنی را وحی می‌کند که اگر علاماتی را که معاندین عصرت می‌خواهند بیاوریم قبول نکنند باید هلاک شوند ، چون نمی‌خواهیم اینها را هلاک بکنیم. علیهذا از ارسال آیات مقترحه امتناع می‌ورزیم ، و الا این آیه ربطی با سایر معجزات ندارد زیرا اگر آیه‌ی مشروحه بمعنی مطلق معجزه گرفته شود ، علاوه از اینکه با سایر آیات متناقض می‌شود ، دلیل جهل پروردگار نیز خواهد بود. چه در آن صورت معنی آن اینطور می‌شود که چون در زمان گذشته مردم بخوارق جاریه از دست انبیاء نگرویدند ، ما نیز از ارسال خودداری می‌کنیم. آیا مگر پروردگار نمی‌دانست که مردم منکر معجزات خواهند شد تا احتیاج به تجربه باشد؟!. وانگهی کفر و فسق گروه سالفه لازم نمی‌کرد که خلف آینده نیز طالح و کافر باشند. پس معنی آیه همان است که بیان شد.

1ـ آیات مقترحه معجزاتیست که امت خودشان درخواست آن را کرده باشند. [پابرگی از دفتر تناقضات است.]
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸کوشاد تلگرام : خواهشمندیم خوانندگانی که کتابهای زیانمند خود و خانواده‌شان را سوزانیده فیلم میگیرند ، درباره‌ی زیان آنها نیز شرح کوتاهی بدهند.
✴️ زبان ایرانی 63
🔶 پرسشها و پاسخها در سال دوم پيمان

(12)
1ـ آيا در لغات پارسي كلمات متحرك‌الاواخر يافت مي‌شود يا نه؟
2ـ معروف و مجهول واوي و يائي به چه وسيله از يكديگر ممتازند؟
3ـ كلمه‌ي آسيا و آسياب كدام يكي درست است و اصل آنها چيست؟
4ـ در تركيبات فارسي «دانم خواندن» و «توانم كردن» صحيح است يا «دانم خواند» و «توانم كرد»؟
5ـ آيا «ها»ي نشانه ، ميانه ، بهانه ؛ نشانه‌ي اصلي است؟
6ـ آيا آبرو بي‌يا موضوع است يا با ياء؟
7ـ آيا كتابت گذارد با ذال معجمه است يا گزارد با زاء است؟
قم ـ عليرضا خداپرست

1ـ درميان لغتهاي امروزي فارسي ما كلمه‌اي كه آخرش حركت‌دار باشد سراغ نداريم.
2ـ درباره‌ي معروف و مجهول پارسال شرحي در شماره‌هاي پيمان نوشته‌ايم اما شناختن اينكه واو يا یاء در فلان كلمه آيا مجهول است يا معروف راه آن يكي فرهنگهاست كه درباره‌ي هر كلمه توضيح را مي‌دهند و ديگري استفاده از لهجه‌هاي پاره‌ای شهرها و ديههاست كه هنوز فرق معروف و مجهول را در زبان خود نگاه داشته‌اند.
3ـ اصل كلمه «آسياو» يا «آسياب» است زيرا آب را «آو» نيز مي‌گفته‌اند و گويا «آسياو» است كه سبك نموده «آسيا» مي‌گويند. اصل كلمه «آس‌آب» است (آسي كه با آب كار مي‌كند) و اينست كه «دستاس» نيز مي‌گويند (آسي كه با دست كار مي‌كند).
4ـ اصل عبارت «دانم خواندن» و «توانم كردن» بوده. «دانم خواند» و «توانم كرد» سبك‌شده‌ي آنست.
5ـ «هاء» نشانه و مانندهاي آن اصل نيست و چون درباره‌ي «هاء» سخن دراز است و دارنده‌ي پيمان دفتري بنام «كافنامه» نوشته كه مقصود گفتگو از معنيهاي «هاء» ميباشد در اينجا بگفتگو از آن نمي‌پردازيم.
6ـ اصل كلمه «آبروي» با ياء است.
7ـ درباره‌ي گزاردن شرحي در شماره‌ي پنجم امسال نگاشته‌ايم.
✴️گواهی پاکدلانه

🔸گفتار یك بانو
این گفتار را نفیسه خانم ، دختر آقای كسروی در تاریخ 24/6/13 در نشست بانوان تهران خوانده است.

🔸خواهران و برادران پاكدین

خدا را سپاس كه چندی است براه ورجاوند[=مقدس] پاكدینی آشنا گردیده و تازه پا از خرافات برداشته و بدین راه ورجاوند گام نهاده‌ام ـ از آن زمانی كه بكتابهای پاكدینی دسترسی پیدا نموده و آنها را خواندم نمی‌دانید چه اندازه در من هَنایید[اثر کردن] ـ بویژه كتاب خواهران و دختران ما كه براستی بایای[وظیفه] بانوان را چه درمیان توده و چه در منزل بخوبی روشن گردانیده.

فسوسا از اینكه من بهترین زمان زندگانی خود را بدستورات خشك و بی‌فایده‌ی كیش شیعی از قبیل روضه‌خوانی و سفره گزاردن و روزه گرفتن گذراندم. لیكن من خود را بیگناه می‌دانم ـ زیرا كه این زمان را در یك خانواده‌ی كهن ملایی می‌زیستم[1] ـ بدین جهت زندگانی با آنها و وقت نداشتن برای خواندن كتابی یا صحبت كردن با مردم مرا كاملاً یك زن خرافاتی بار آورده بود ـ بطوری كه اكنون می‌دانم من تا چندی پیش در 1300 سال قبل زندگانی می‌كردم.

خوشبختانه و بدبختانه روز هشتم اردیبهشت پیش آمد[2] ـ خوشبختانه از این جهت كه این پیشامد مرا سَهانیده[احساساتی کردن] و از آن روز ببعد من بخواندن كتب پاكدینی آغاز كردم و براه پاكدینی آشنا گردیدم و این را فهمیدم كه پاكدینان بكار بزرگی كه همانا رهایی توده‌ی ایرانی و دنیا از بدبختی است دست زده‌اند و این پیشامد بر من روشن نمود كه «خدا با ماست» دارای یك معنی حقیقی است ـ بدین معنی كه خدا با پاكدینان بوده و بالاخره اینان روزی پیروزی را خواهند دریافت.
و بدبختانه از اینجهت كه من نمی‌توانستم باور كنم كه پدرم با این اندامی كه بنظرم ضعیف می‌آمد توانایی زخمها و گلوله‌های زیادی را داشته باشد.

خواهران گرامی ، تنها فكری كه مرا بنوشتن این نامه واداشت خدمتی است كه بدین راه ورجاوند و توده‌ی خود بگردن داریم.

اولین خدمتی كه ما باید بدین راه ورجاوند نماییم سست نمودن پایه‌ی خرافات و ملایان و فالگیران است. زیرا یكی از چیزهای مهمی كه جلوگیر پیشرفت پاكدینان است همانا كارشكنیهای ملایان می‌باشد.

ای خواهران و برادران پاكدین! ما از آنها باید بپرسیم كه خواستشان چیست؟ اگر با این توده بیگانه‌اید ما را بحال خود گزارده خاموش باشید تا خود بدردهای این توده چاره كنیم. اگر دشمنی دارید آشكارا گویید ـ اگر نادانید به بیخردی خود خَستُوان باشید و از پاكدینان راهنمایی جویید و قرآن و اسلام را بهانه‌ی مردم‌آزاری نكنید.

خواهران گرامی ، چیز دیگری كه شُوَند ریشخند بیگانگان است نافهمی برخی زنان است كه شوند گرمی بازار عوام‌فریبان می‌باشد كه شماها بیخبرتر از من نیستید. مثلاً همین چادر زنان را بخاطر بیاورید كه چگونه خود را در یك گونی سفید یا سیاه پنهان نموده و در حقیقت درِ جهان را بروی خود بسته و ببهانه‌ی اینكه چادر قلعه‌ی زنان است خود را از هر دخالتی بكارهای توده دور داشته و بپندار خود تقدس بخرج می‌دهند. با بودن چادر است كه زنان بپای منبر ملایان رفته مغزهای خود را با گفته‌های پوچ آخوندها پر می‌كنند. با بودن چادر است كه بمنزل فالگیران رفته پولهای مردان بیچاره‌ی خود را در مشت آن مفتخوران می‌ریزند. ای خواهران گرامی ، آیا با آن نادانیها و خرافاتی كه در مغز مادران و خواهران توده‌ی ما جای گرفته كه برای ایمنی از ناخوشیها و گزندها نذر حضرت عباس و سفره‌ی فاطمه‌ی زهرا و آجیل مشكل‌گشا و قند دعا خوانده‌ی آخوند را كه با دست پر از میكروب خود آلوده گردانیده كافی می‌دانند و برای مشكلات نان و پنیر در روضه‌خوانیها بزور به هر كسی لقمه‌ای نذر ابوالفضل می‌خورانند و آن را بفقیری نمی‌دهند كه خدا را خوش آید ـ آیا با این كارها توده‌ی ما می‌تواند پیشرفت كند؟

خودم هفته‌ی قبل بمنزل شخصی بعیادت رفته بودم. پسر باغبانشان را دیدم كه سنش بیش از سه ماه نبود. دیدم كه یك پای او كج و كوتاه بود ـ بمادرش گفتم كه معالجه‌ی پای این بچه از هر چیزی واجبتر است تا زود است او را بنزد پزشك ببرید بلكه معالجه كند ـ گفت پدرش نمی‌گزارد ـ می‌گوید می‌بریم امامزاده داوود خودش شفا می‌دهد. من گفتم مگر امامزاده داوود پزشك است كه بتواند او را معالجه كند؟.
این خرافات و مغزهای پوچ است كه توده‌ی ما را عقب انداخته. ما می‌پرسیم ای آخوندها شما را چه كار است كه مردم را از دادن مالیات منع می‌كنید؟ [3] ... آیا بنفع خود می‌كوشید؟. زكات حلال است ، مالیات حرام؟!. چرا زنان را بچادر سر كردن و رو گرفتن وامی‌دارید؟! ... چرا اشخاص را به روزه گرفتن و مریض شدن تشویق می‌كنید؟!. غذا نخوردن خداشناسی است؟!. ظلم كردن و آب را بروی مردم بستن خداشناسی است؟!. من خودم شنیدم كه آب‌انباری است موسوم به آب‌انبار سعادت ، كه سالهای زیادی است برای استفاده‌ی عموم تهیه شده ـ تازه شخص شیعه‌ی روزه‌گیری كه خود را خداشناس و مؤمن می‌داند درِ آن را روی یك عده فقیر و عمله‌ای كه با زحمت زیاد معاش خود را می‌گذرانند بسته است باین دلیل كه غیر از روزه‌گیران كسی حق استفاده از آن را ندارد ـ ای بدبخت تو خداپرستی؟ تو خدا را تمسخر كرده‌ای ـ ای آخوندك نادان خجالت نمی‌كشی با آن هیكلت دستار بدست[با دست؟ ، به سر؟] خود پیچیده و بمنبر رفته مصیبت چندین قرن پیش را بصورت آوازه‌خوانی بیاد آورده [کسب] معاش می‌كنی؟!. آیا مردم را مسخره كرده‌ای و راهنمایی بخرافات می‌كنی؟ چرا مصیبت سوم شهریور را كه از جهالت و نادانی خودتان پیش آمده بود بخاطرها نمی‌آوری؟!. [4] بجای این بكوش تا كشور خود را از گمراهی رهایی داده بزندگانی توده‌ای راهنمایی كنی ، دست بیگانگان را از میهنت دور نمایی.

اگر دعوی خداپرستی می‌كنی بتوده‌ی خود علاقمندی نشان ده و آزادی آن را حفظ كن.

ای خواهران گرامی ، ما باید بكوشیم ـ بكوشیم تا خواهران و مادران توده‌ی خود را از نادانی رهایی بخشیم و فرزندان خود را روشنفكر و باخرد پرورش دهیم.

ای برادران پاك بكوشید ـ بكوشید تا این تعزیه‌خوانی و دسته‌های سینه‌زنی را كه باعث پستی ما در نزد بیگانگان و ضعیفی كشور است نابود سازید.

در پایان گفتار پیمان می‌بندم تا اندازه‌ای كه می‌توانم بكوشم تا آموزاكهای پاكدینی را بفرزندان و خواهران توده‌ی خود برسانم و آنها را از گمراهی رهایی بخشم.

پاینده باد پاكدینی ، هَناینده[=مؤثر] باد كوششهای پاكدینان.
ماهنامه‌ی مهر‌ماه 1324

[1] : خوانندگان میدانند که کسروی از یک خاندان ملایی برخاسته بود. چون مادر این دختر (نویسنده) در جوانی درگذشت و از آنسو کسروی نیز بمأموریتهای عدلیه گمارده شد ، گویا بیشترپرورش او در خانه‌ی عمویش بوده که او هم بزرگ‌ شده‌ی آن خاندان می‌بود (نگاه کنید بکتاب ده‌ سال در عدلیه ، گفتار سوم).
[2] : هشتم اردی‌بهشت 1324 روزیست که احمد کسروی را در خیابان با دو گلوله و بیشتر از ده زخم چاقو و سنگ میخواستند بکشند که فیروزی نیافتند.
[3] : مقصود بدگویی ملایان از حکومتها (جز این که خود برپا کرده‌اند) است که مردم را بکارشکنی در برابر دولتها و نپرداختن مالیات و دیگر سیاهکاریها از اینگونه وامیداشتند.
[4] : سخن نویسنده هرچند شگفت نماید ولی بیجا نیست چیزی که هست به شرح درازی نیازمندست. کوتاهش آنکه کشوری که مردمش را (ملایان یا دیگران) به دولت بدگمان کنند نیرو نخواهد داشت. آموزاکهای ملایان مگر نه یکیش این بود که «ما از بیگانگان می‌ترسیدیم که بیایند و زمینهای ما را بگیرند. حکومت پهلوی (رضاشاه) سنگ قبرستانهای ما را کند و سنگ‌فرش خیابانها گردانید. ما از آمدن بیگانگان دیگر چه ترسی داریم»؟! مگر نه آنکه پیاپی بگوش مردم میخواندند : این دولتها «جائر» و «ظلمه»اند و هر کس به آنها یاری کند «اعوان جور» بشمار است. باید تا میتوانید از سربازی بگریزید. هر کسی در این جنگها (از جمله با روس و انگلیس در پیشامد شهریور1320) کشته شود ، کافر از دنیا رفته است. میهن‌پرستی بت‌پرستیست. تا میتوانید پول و مال دولت را «تقاص» کنید. کارمند دولت شدن و پول ازو گرفتن حرامست؟! ...
آیا چنین دولتهایی پشتیبانی از مردم داشتند تا بتوانند در برابر بیگانگان قد برافرازند؟!..
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی شست‌ویکم)

🔶 باید جنگ را با بدیها کرد
(بخش1 از 1)

از گفتارهایی كه در سه شماره‌ی گذشته نوشتیم كسانی پنداشته‌اند كه ما میگوییم جنگ نباشد ، یا میگوییم در زندگانی بجنگ نیاز نیست. چون گاهی چنین سخنی گفته شده و در برخی كیشها نیز هست ، پنداشته‌اند ما نیز چنان میگوییم. این دو روزه برخی از ایشان پرسشهایی از من كرده و چنین خواسته‌اند كه ایرادهایی بگیرند.

میگویم : ما نگفتیم جنگ نباشد ، نگفتیم در زندگانی بجنگ نیاز نیست. سخن ما چیز دیگر بود و از جنگهای بیهوده‌ی امروزی كه منطقی برای آنها نتوان پنداشت گفتگو میكردیم و نكوهش مینمودیم. اگر كسانی میخواهند اندیشه‌ی ما را درباره‌ی جنگ بدانند ما میگوییم : «باید جنگ را با بدیها كرد».

ما میگوییم : آدمی ‌برگزیده‌ی آفریدگانست. خدا او را آفریده و كارهای جهان را باو سپارده. آدمیان باید جهان را آباد گردانند و آن را از بدیها بپیرایند. باید مار و كژدم و چلپاسه و دیگر حشرات آزارده را بكشند و تخمشان براندازند ، گرگ و پلنگ و كفتار و روباه و دیگر درندگان را نابود گردانند ، با بیماریها نبرد كرده زیان آنها را هرچه كمتر سازند ، از دزدان و آزمندان و ستمگران و دیگر بدكاران جلوگیرند و فرصتی بآنان ندهند. اینها وظیفه‌ی آدمیانست و برای این كارها اگر نیاز بجنگ افتاد از آن جنگ باز نباید ایستاد.

🔸مردمی كه به یك پادشاه خودكامه‌ای و یا به یك دشمن ستمگری دچار گردیده و آزادی خود را از دست داده‌اند باید بجنگند تا آن را بدست آورند و این جنگ و كوشش در راه غیرت و مردانگیست. توده‌ای كه دشمن آزمندی را در مرز دیده كشور خود را در خطر می‌یابند باید بجلوگیری برخیزند و از كشتن و كشته شدن باك ندارند. اینگونه جنگها نه تنها بد نیست خود نیكست. ما در راه همین گفته‌های خود بجنگها خواهیم برخاست و كنون نیز در یك جنگ و كشاكش می‌باشیم.

🔸ما اگر جنگ را روا نشماریم چگونه خواهیم توانست كه از جنگ جلو گیریم؟!..

كسانی همیشه در جستجویند كه از من یك اشتباهی بدست آورند و آن را عنوان خرده‌گیری سازند. [1] ولی بدانند كه چنان عنوانی بدستشان نخواهد افتاد. ما این سخنان را بهوس یا بدلخواه نمینویسیم كه جای ایرادی باز باشد.
برخی نیز چنین میگویند : جنگ به هر نامی ‌باشد جنگست. اگر شما میخواهید مردمان آسوده باشند باید بیكبارگی جنگ را بد بدانید. میگویم : این سخن مانند آنست كه كسانی قصاص را روا نشمرده میگویند : آدمكش را نباید كشت. زیرا كشتن او نیز آدمكشیست. و ما پاسخ داده میگوییم : راستست كه كشتن آدمكش خود نیز آدمكشیست. ولی یك آدمكشی بسیار سودمندیست كه جلو صدها و هزارها آدمكشی را تواند گرفت. بآن كسان نیز باید گفت : راستست كه جنگ به هر نامی كه باشد جنگ است ولی برخی جنگها بسیار سودمند است كه جلو صدها و هزارها جنگ را تواند گرفت.

🔸ما كه از نام جنگ گریزان نیستیم. ما از زیان آن گریزانیم و اگر جنگهایی زیان ندارد و سود دارد بهر چه بد شماریم؟!..

شگفت‌تر از همه‌ی اینها سخن آن كسیست كه در مجلسی خرده بنوشته‌های پرچم گرفته چنین گفته : «پیشوای ما جنگ را حرام كرده». من نمیدانم حرام كردن جنگ چه معنی دارد؟!.. مثلاً اگر یك دسته تاراجگران و آدمكشان (همچون اشرار رضاییه) به یك آبادی ریختند آیا مردم باید در جلو آنان دست بسته بایستند و دفاعی نكنند تا آنان آسوده و بی‌دردسر كار خود را بپایان رسانند؟!.. اگر حرام كردن جنگ معنایش اینست كه بسیار بیمعنی و خود دلیل نافهمی آن پیشواست و اگر معنای دیگری دارد بهتر است شرح دهند تا ما نیز آگاه باشیم.
(پرچم روزانه شماره‌ی 178)

[1] : هنوز هم از اینگونه کسان هستند و برخی از آنان را باید «ملا نقطی» شمرد. مثلاً در همین گفتار یا جاهایی مانند این که نویسنده می‌نویسد : «باید مار و كژدم و چلپاسه و دیگر حشرات آزارده را بكشند و تخمشان براندازند ، گرگ و پلنگ و كفتار و روباه و دیگر درندگان را نابود گردانند» با آنکه پیداست درباره‌ی زیستگاههای آدمیان گفته شده ، به ایرادگیریهای خنکی برمیخیزند. تو گویی خواست نویسنده این بوده که آدمیان کار و زندگی خود را رها کرده در جنگلهای آمازون و دشت سیبری و بیابان گُبی و سرتاسر آفریقا و کران تا کران اقیانوسها و روی زمین و بر فراز آن در هوا ، بجستجوی حشرات آزارده و درندگان پردازند و تا همه‌ی آنها را نابود نگردانیدند دست از چنین تلاشی برندارند زیرا اینکه نوشته «تخمشان براندازند» جز به این معنی نیست.
براستی برخی کسان بهانه‌جویی را از اندازه بیرون برده‌اند.
✴️ در پاسخ بدخواهان
🔶 نشست چهارم 33

اینست نوشته‌ی آنان. در این نوشته آنچه نیش زدن و ریشخند و بیفرهنگیست ، چشم می‌پوشم. بازمانده چند سخنیست که بهر یکی ایرادهای بسیار توان گرفت :
نخست ـ می‌گویند : «اما اینکه می‌نویسد مسلمین درباره‌ی پیغمبر باین معنی قائلند که باید مرده زنده کند ... در جواب می‌گوییم آقای رهنما ، پندار چند نفر مستضعف دلیل بطلان حقیقت دین نمی‌شود. مسلمین هیچ وقت استقلال ظهور معجزه از پیغمبر را باور ندارند. اعتقاد مسلمین در این باره اینست که خداوند جهانیان در وقت لزوم خوارقی را از دست فرستادگانش جاری می‌نماید ...»
می‌دانید معنی این جمله‌ها چیست؟.. میخواهند بگویند : اینکه پیغمبر باید مرده زنده گرداند یا کارهایی مانند آن کند ، این باور مسلمانان «مستضعف» است و شما نیز که ایراد گرفته‌اید باین باور دسته‌ی «مستضعف» ایراد گرفته‌اید. در حالی که باور مسلمانان «کامل» آنست که مرده زنده گردانیدن و آنگونه کارها را ، خدا کند ولی با دست پیغمبر. اینکه پیغمبر اسلام ناتوانی از آوردن معجزه نموده خواستش همین بوده که من خود نتوانم (وگرنه خدا با دست او میتوانست و کرده است.)
اینست معنی سخن آنان. برای آنکه بیک گفته‌ی راست و روشنی گردن نگزارند ، ماهها اندیشیده و بمغزهای خود فشار داده این را پیدا کرده‌اند. در حالی که بسیار بی‌معنیست.
من می‌پرسم : این جدایی‌گزاری (یا بهتر گویم : موشکافی) از کجاست؟!. تاکنون کدام «مستضعف» چنان باوری داشته است؟!. کسانی که بمعجزه باور داشته‌اند همگیشان جز این نپنداشته‌اند که پیغمبر چون برانگیخته‌ی خداست باید با خواست خدا و با یک نیروی خدایی کارهایی کند که آدمی خود نتواند. شما چه بگویید : «فلان کار را پیغمبر با نیروی خدایی کرد» و چه بگویید : «فلان کار را خدا با دست پیغمبر کرد» ، هیچ جدایی درمیان نبوده معنی هر دو یکی می‌باشد و آن موشکافی بسیار بیهوده و بسیار بیخردانه است.
اما اینکه می‌گویند : «پیغمبر که ناتوانی از معجزه نموده و خواستش این بوده که من خود نتوانم» سخنیست بسیار پوچ و بسیار بی‌معنی ، و من اینک ایرادهای آن را یکایک می‌شمارم :
1ـ کسانی که از پیغمبر معجزه می‌خواستند مگر شرط کرده بودند که باید خودت کنی تا پیغمبر بگوید من خودم نتوانم؟!. بسیار آشکار است که خواست آن کسان این بود که خدا کار بیرون از آیینی (خارق‌العاده‌ای) با دست پیغمبر کند تا آنان بفهمند که او راستی‌را فرستاده‌ی خداست. از نادانی و نافهمی خود ، نشان راستگویی پیغمبر را همین می‌شماردند. در خود آیه‌ها آشکاره گفته می‌شود : «چرا باو نشانه‌ای از خدایش فرود نیامده». واژه‌ی «مِّن رَّبِّهِ» جای هیچ سخنی در این باره نمی‌گزارد.
2ـ اگر پیغمبر خواستش آن معنی بوده مگر نمی‌توانست آشکاره بگوید؟!. مگر نمی‌توانست بگوید : «اگر معجزه از خود من می‌خواهید من نتوانم ، و اگر از خدا می‌خواهید که با دست من انجام دهد خدا تواند؟!» پس چرا چنین نگفته؟!.
3ـ پس از همه‌ی اینها ، آیا پیغمبر اسلام معجزه کرده یا نه؟!.. بزبان خودتان گویم : «آیا خدا خارق‌العاده با دست او جاری نموده یا نه؟!.». اگر می‌گویید : «جاری ننموده» پس این گفتگو برای چیست و چه معنی می‌دارد؟!. اگر می‌گویید : «جاری نموده» من می‌پرسم : آن چه بوده؟!. کدام کاری بوده؟!. بگویید تا ما نیز بدانیم. آنگاه اگر چنین می‌بوده پس چرا پیغمبر در پاسخ آن کسان ، این معجزه (یا معجزه‌ها) را بیادشان نیاورده؟!. چرا نگفته : «فلان هنگام خدا فلان معجزه را با دست من روان گردانید و همان بس است؟!.» چرا این را نگفته تا زبان بدخواهان را ببندد و خود را از آزار آنان رها گرداند؟!.
ببینید در یک سخن بچند غلطی افتاده‌اند! ببینید چگونه خود را رسوا گردانیده‌اند! اینست سزای آن کسانی که قرآن و خدا و همه ‌چیز را دستاویز گردنکشی و هوسبازی خود گردانند. اینست سزای آن کسانی که با صد نافهمی و بی‌مایگی در چنین کار بزرگی خود را بمیان اندازند!
✴️ زبان ایرانی 64
🔶 پرسشها و پاسخها در سال دوم پيمان

(13)
بمناسبت باز بودن باب پرسش و پاسخ در مهنامه‌ي پيمان لطفاً فهرست كلمات چندي ارسال و تقاضا دارم كه واژه‌هاي فارسي آنها در مجله داده شده و يا واگزار بخوانندگان شود كه پاسخ دهند تا بدين وسيله واژه‌ي فارسي يك قسمتي از اصطلاحات تجاري معلوم شده بكار برده شود. فارسي بعضي از كلمه‌ها كه بنظر خود من رسيده در مقابل آنها نوشته‌ام ولي البته كلمه كه بهتر افاده‌ي معني نمايد در پاسخ داده خواهد شد.
تبريز ع. داريوش تسمه‌چي

خوشبختانه بتازگي آقاي ميرزا مصطفاخان ‌فاتح كتابي بنام «پيشنهاد» چاپ نموده و منتشر كرده‌اند كه در آنجا پس از يك ديباچه‌ي شيريني همه‌ي واژه‌هاي اقتصادي را بانگليسي و فرانسه ياد و در برابر هر يكي واژه‌ي فارسي آن را يكايك برشمرده و اين كتاب از هرباره ارجمند و گرانبهاست زيرا گذشته از آنكه آقاي فاتح در رشته‌ي اقتصاد درس خوانده و سالهاست در آن رشته كار كرده و كتاب تأليف نموده است باين اندازه آگاهي و آزمودگي خود بسنده ننموده همان واژه‌ها را كه در كتاب خود آورده‌اند پيش از چاپ كتاب يكايك در انجمن زبان بشور مي‌گزاردند و پس از گفتگو و شور بسيار بود كه هر كلمه را پذيرفته در آن كتاب مي‌نوشتند. با اين حال براي آقاي تسمه‌چي چه بهتر كه كتاب آقاي فاتح را ببينند و اگر نظري درباره‌ي پاره‌ای كلمه‌ها دارند چگونگي را بخود آقاي فاتح يا براي چاپ شدن در پيمان بفرستند.

(14)
خواجه حافظ صفير را خيلي استعمال كرده آيا مابين طايفه‌ي عرفا اصطلاحي بوده و وزن و وجودي داشته؟ تبريز م ـ د

«صفير» باد هواست و پيش هيچ طايفه‌اي وزن و وجودي ندارد.