پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
بالا : محمدرضاشاه در یکی از بتخانه‌های شیعی
پایین راست : این پیکره‌ نشان میدهد گروهی از کوشندگان سیاسی که با «آیت‌الله» کاشانی دوستی و همراهی داشته و او را درمیان گرفته‌‌اند.
پایین درمیانه : محمدرضاشاه هنگام عیادت از «آیت‌الله» بروجردی در بیمارستان.
badxahan n5.pdf
295.1 KB
🔸 در پاسخ بدخواهان

نشست پنجم

همه‌ی تکه‌ها در یکجا
🔶 اسرار هزارساله - 1
🔸 علی‌اکبر حکی‌زاده

🔸 دعوت از پیشوایان دین کنونی ایران و سخنرانان و نویسندگان و جمعیتهای طرفدار آن

چنانکه می‌دانیم پیشوایان دینی ما آنچه تاکنون گفته‌اند و نوشته‌اند تنها به قاضی رفته‌اند و دیگران هم یا جرأت نداشته‌اند در برابر [آن] سخنی بگویند و یا اطلاع [نداشته‌اند] و اگرهم گاهی یک نفر دلسوز و بااطلاعی پیدا شده و خواسته سخنی بگوید از هر راه توانسته‌اند صدای او را خفه کرده‌اند و حال آنکه اگر کسی راستی بخود اطمینان دارد نه تنها از پیدا شدن حریف باکی ندارد بلکه خود درپی آنست زیرا یک پهلوان اگرچه قرنها در میدان خالی رجز خوانده باشد و یا ملیونها کتاب را از رجزخوانی پر کرده باشد تا با حریفی روبرو نشود دیگران نمی‌توانند درست بفهمند چه‌کاره است.

اینک من می‌گویم این چیزی را که شما دین نام نهاده‌اید 95 درصدش گمراهی است و برای اثباتش هم حاضرم ولی چنانکه گفتیم یک مدعی هرچه هم درست بگوید تا گفتگوی خود را با طرف در یکجا تمام نکند ، دقیقترین قاضیان هم نمی‌توانند درست قضاوت کنند چه رسد به توده. حال اگر شما هم راستی بگفته‌های خود اطمینان دارید بیایید تا این گفتگو را در یک کتاب تمام کنیم و به قضاوت عامه واگزاریم. شاید بفرمايید که ما چیزیست در تصرف داریم و هر کس هم حرفی دارد خودش برود ثابت کند ولی باید دانست که آن سد استواری که در جلو افکار توده گزاشته شده بود و شما هم در پناه آن بودید شکسته شد و اکنون جز دلیل و منطق چیزی نمی‌تواند جلو آن را بگیرد ، اگر دارید که چه بهتر وگرنه دیگر با سکوت و تکفیر و یا فاسدالعقیده خواندن و استکان آب کشیدن نمی‌توان جلو سیل احساسات مردم ایستاد. اکنون یا جواب یا استعفا.

حکمی‌زاده
🔶 زبان ایرانی - 83
🔸 گفتن و نوشتن

5ـ گفتن و نوشتن بدرس آموختن نباشد
اين را هم بگويم كه كساني نوشتن و گفتن را بدرس مي‌آموزند ولي كار بس بيهوده‌اي ميكنند. كسي هرگاه دانش و انديشه در دل خود دارد از گفتن و نوشتن آن درنمي‌ماند و كسي كه دانش و انديشه ندارد گيرم كه چيزي نوشت و يا گفت جز جمله‌هاي بي‌مغزي نخواهد بود.
همين يك خطا زبان را گرفتار آلودگيها مي‌سازد. بدين معني كساني كه انديشه‌اي در دل ندارند بجاي خاموشي بسخن مي‌پردازند و ناگزير بيهوده‌گويي ميكنند و عبارتهاي نازيبا مي‌آورند و گزافه‌راني مي‌نمايند و سجع مي‌بافند و قافيه مي‌پردازند. ولي اگر سخن را چيز جداگانه‌اي نشمارند و جز بهنگام نياز بآن نپردازند اينگونه عيبها روي نخواهد داد.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هشتادم)

🔶 دنباله‌ی «خرده‌گیری و پاسخ آن»
(بخش ششم)

كسروی به ایشان پاسخهای بسزا داده و سرانجام در كتاب «در راه سیاست» به این موضوع دامنه‌دارتر و روشنتر پرداخته میگوید : كسانی ما را از سیاست بدور میدانند. «در حالی كه ما از سیاست دور نیستیم و از روزی كه بكوشش برخاسته‌ایم در راه سیاست گام میزنیم. می‌باید گفت :

🔸آنان سیاست را بمعنی راستش نمی‌شناسند و یا از كار ما چندان كه باید آگاه نیستند ... اگر راستی را بخواهند ما در سیاست نیز از دیگران پیشتریم و یك راه بهتر را دنبال می‌كنیم.» سپس در جای دیگر كتاب به موضوع كوششهای آزادگان كه در ظاهر از دیده‌ی كسان بسیاری كوشش سیاسی شمرده نمی‌شود چنین می‌آورد : «... نخست چیزی كه باندیشه‌ها خواهد رسید آنست كه پیراستن توده از آلودگیها [كه ما به آن برخاسته‌ایم] چه همبستگی به سیاست دارد؟!.. ... با زبان خودشان میگویند : اصلاحات چه ربط بسیاست دارد؟!. سیاست آنست كه ما خودمان را از زورآزمایی روس و انگلیس نگه داریم و استقلال خود را از دست ندهیم» سپس در دنباله‌ی پاسخ به آن ایراد چنین میگوید :

🔸«اگر ایرانیان میخواهند با دیگر توده‌ها ... از روی برابری زندگی كنند باید خود را از حال كنونی بیرون آورند. با این آلودگیها با آنان همراهی و همگامی نخواهند توانست».

به وارونه‌ی چنین راه روشن و استواری ، كوشش سیاسی در نزد كوشندگان آن دوره ، اعتصاب براه ‌انداختن و میتینگ برپا كردن و ‌هایهوی نمودن و به این حزب و آن حزب تاختن یا به دولت ایرادهای پیاپی گرفتن و تندی نمودن و هیاهو بپا كردن بود.
بدینسان ماهها بلكه سالها گذشت و كوشندگان سیاسی دست از این بیهوده‌كاریها برنداشتند و هر دسته‌ای راه جدایی می‌پیمود و چون هر روز ‌هایهوی و آشوبها نیز دامنه‌دارتر میگردید و در سایه‌ی آن كابینه‌ها نیز از پی هم آمده چندی نمانده میرفتند ، كوشندگان گمان میكردند در كار سیاسی پیشرفتهایی بدست آورده و به «هدف» نزدیكتر گردیده‌اند. اینست هدف اصلی كه هرآینه «شناختن دردهای توده و همدستی در راه چاره به آن و جلو ارتجاع ایستادن» بود نادیده گرفته می‌شد.

كسانی اگر میخواهند بدانند كسروی چه كوششها كرد تا آزادیخواهان به این موضوع توجه بیشتر كنند و نیروهاشان را یكی گردانند و از آنسو ایشان دچار چه گمراهیهایی بوده به چه كارهای بیهوده و پوچی برخاسته بودند بجاست كتاب «سرنوشت ایران چه خواهد بود؟» را بخوانند.

سوم ، آمدیم بر سر مردم و ملایان. آنكه مردم عامی است كه جز بملایان نمی‌گرایید. آمدیم به آنانکه سوادی یا نیمسوادی داشتند و پیرو ملایان نبودند ، آنها را نیز كوششهای بیراه آزادیخواهان از هرچه كوشش سیاسی و نام سیاست بود بیزار نمود. زیرا كوشندگان سیاسی مردم را بی‌آنكه با حقایقی آشنا گردانند بدنبال خود به میتینگها و راه‌پیماییها می‌كشانیدند و ایشان نیز چون باور ریشه‌داری نمی‌یافتند تا بتوانند در كوششها پافشار و شكیبا گردند اینست جز به نتیجه‌ای كه بزودی بدست آید امید نبسته بودند. در جایی كه کوشندگان درد واقعی مردم را ناشناخته به جست و خیزهایی می‌پرداختند و از آنسو یكدل و متحد هم نبودند ناچاری بود كه در برابر ارتجاع و خودكامگی شكست خورند و توده‌ی هوادار ایشان نیز بیكبار نومید گردند.

رویهم‌رفته كوشندگان سیاسی به درد خودسری دچار بودند. نه خود دردهای توده را دریافته بچاره‌ی آن از راهش میكوشیدند و نه به آنانكه راهش را نشان میدادند گوش میكردند.

گفتیم كه در آن روز تنها یك دسته ژرفای كوششهای پیمان و پرچم را نیك دریافت. این جای صد افسوس دارد! زیرا آن دسته همان بدخواهان كشور و همدستان ارتجاع یا به گفته‌ی كسروی «كمپانی خیانت» بود. از چند سال باز كسروی در نوشته‌های خود به این دسته‌ی بدخواه كه در زمینه‌های فرهنگ ، اقتصاد و سیاست همیشه در كوشش و جنبش بوده اشاره‌هایی كرده بود ولی در سال 1323 نخست بار در كتاب «دادگاه» آن را آشكارتر نوشت. در آن كتاب از چندین وزیر و نخست‌وزیر و استاندار و سران ارتش و دیگران نام برده بدخواهیهاشان را یكایك نشان داده كتاب را «كیفر خواستی» برایشان دانسته خواستار برپا شدن «دادگاهی» شد كه با آنان روبرو شده محاكمه كند.
افسوسمندانه اینان از هر دسته‌ای پیشتر و بیشتر به ژرفای كوششهای آزادگان (یاران کسروی) پی برده و كارآمدی آن را دریافتند. دانستند كه اگر جلو این كوششها را نگیرند دیری نخواهد گذشت كه همه‌ی نقشه‌هاشان بهم خواهد خورد و بیم از دست رفتن بهره‌مندیهاشان را با چشم خود دیدند و با پوست خود حس كردند ... اینست از پایان سال 1321 در راه او سنگهایی انداختند. نخست كار را آسان انگاشتند و گمان داشتند كه با بازداشتِ روزنامه یا دسیسه‌ی زندانی كردن كسروی و یارانش به بهانه‌ی حكومت نظامی میتوانند ایشان را خاموش سازند. سپس چون ایشان دست از كوشش برنداشته تا سال 1324 ده‌ها كتاب و روزنامه و دفتر بچاپ رسانده و آنگاه دامنه‌ی كوششهاشان به 44 شهر كشیده شد ، كار را دشوارتر از آنچه در آغاز می‌پنداشتند یافتند. در آغاز آن سال بود كه پنجاه هزار تومان (بهای سه خانه‌ی متوسط در تهران آن روز) بیرون ریخته كسانی را از اشرار برانگیختند كه با تپانچه و چاقو قصد جان كسروی كنند. لیكن او با یازده زخم گلوله و چاقو جان بدر برد و چون نه تنها گامی به عقب نگزاشته بلكه به كوششهایش نیز افزود كه هر ماه مؤثرتر و نمایانتر میگردید ، اینبود دسیسه‌ی دادگاه «كتابهای كسروی» را با شتاب بسیاری پیش بردند و چون ما آن را در پیشگفتار كتاب انكیزیسیون در ایران آورده‌ایم اینجا نمی‌آوریم.

https://t.me/pakdini/9322
یکی از میتینگهای آن دوره
روزنامه‌ي «فدائیان اسلام»
پامنبریهای آن دوره
🔸 ایراد راست و بجا

آقای دکتر محسن رنانی استاد دانشگاه اصفهان و از کارشناسان اقتصاد کشور که یک سالی خاموشی گزیده بود و در کانالش چیزی نمی‌نوشت ، بدنبال پیشامدهای اخیر ، حکومت را برای رجزخوانیهای فریبکارانه‌اش نکوهیده و چنین نوشته است (21 دی 98) :

«آیا سیستمی که هنوز مدیریت یک تشییع جنازه را بلد نیست و هنوز ‌نمی‌داند وقتی وارد یک عملیات جنگی هوایی می‌شود باید پروازهای مسافری‌ را لغو کند، حق دارد ادعای مدیریت جهانی کند؟

ای کاش پس از ۴۰ سال مدیریت جهانی،‌ ۱۰ سال هم همه همت و امکانات خود را بر مدیریت بحران‌های داخلی متمرکز کنیم. یعنی کی دوباره برویم سر مدیریت جهانی؟ وقتی که کشته‌های رانندگی‌مان به سالی ۲ هزار کشته کاهش یابد و بیکاری‌‌مان به زیر ۲ میلیون نفر برسد، و قدرت خرید هزار تومان‌مان معادل قدرت خرید یک ریال عربستان شود و ۵ سال پی‌درپی نرخ رشد اقتصادی بالای ۵ درصد و نرخ تورم زیر ۱۰ درصد را تجربه کنیم.

در برابر تجربه‌ کشورهایی مثل چین و کره و مالزی و امارات،‌ این‌‌ها اهداف خیلی کوچکی است. مقامات ما خیلی باید پرت باشند اگر گمان کنند جمهوری اسلامی بدون اصلاحات ساختاری و افق گشایی (پاردایم شیفت)‌، بتواند طی ده تا بیست سال آینده به این اهداف دست یابد. شاید نقطه شروع و کم‌هزینه ترین راه، همه پرسی برای اصلاح قانون اساسی باشد.»

🔸کوشاد تلگرام : چون سخن دکتر حق است در اینجا آوردیم. لیکن دانستنی است که شمردن ایرادها بلکه پستیها و دُژرفتاریهای حکومت و دولت نباید این حقیقت را پوشیده دارد که پایه‌ی بدبختیهای ما آلودگیهای رنگارنگ این توده و از جمله مهمترین آن ، شیعیگری ، می‌باشد.
از اینرو تا ایرانیان به این روی داستان پروا نکنند و برای آن آماده‌ی کوششهایی نشوند ، سودی از این «گله‌گزاریها» و ایراد گرفتنها نخواهند برد.
با این آلودگیهایی که درمیانست همان پیشنهاد دکتر (اصلاح قانون اساسی) نیز بدست نتواند آمد.
🔶 اسرار هزارساله - 2
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده

🔸 از ماست که بر ماست

یک تن یا یک توده وقتی می‌تواند بجايی رسد که راهش روشن و مقصدش معین باشد ولی مردمی که از یک طرف قانون می‌گزارند و از طرف دیگر می‌گویند این قانونها بدعت است ، کسانی که از یک طرف می‌گویند مال دولت و پول بانک حرام است و از طرف دیگر برای گرفتن همان مال بر سر و شانه‌ی هم بالا می‌روند ، توده‌ای که از یک طرف می‌گویند قانونگزاری (فتوا) تنها حق مجتهد است و از طرف دیگر می‌گویند رأی دادن بکسانی که با بودن مجتهد قانون می‌گزارند «واجب است!» چنین توده‌ای بجايی نخواهد رسید. نخواهد رسید تا راه ما همین است ، وضع ما هم چنین است.

بسیاری از نویسندگان ما برای اینکه مردم را از خود نرنجانند و زمینه‌ي انتخاب یا فروش روزنامه‌شان بر هم نخورد هر نقصی در توده ببینند گناهش را بگردن دولت می‌اندازند و حال آنکه دولت کسی جز خود مردم نیست. اگر توده راستی چیزی را بخواهد دولت چه‌کاره است. رضاشاه با همه‌ي نیرو و نفوذش خواست یک چادر دست و پا گیره را از ایران بردارد نتوانست ، پس چگونه ممکن است دولت کنونی بتواند در برابر اراده‌ي توده «آن هم اراده‌ي اصلاح» بایستد. اینهمه مردم از رشوه‌خواری ادارات فریاد می‌زنند ولی می‌بینیم همانها هنگامی که باداره‌اي می‌روند پیش از آنکه کارمند مربوط سخنی بگوید بزبان بی‌زبانی می‌فهمانند که ما برای دادن «حق و حساب» حاضریم. اینهمه از وظیفه‌نشناسی کارمندان گله می‌کنند ولی می‌بینیم اگر رئیسی در خواستن وظیفه از زیردستانش پافشاری کند او را بدجنس یا مردم‌آزار یا خشک می‌خوانند.

ما یک مأمور یا یک رئیس یا فرمانده را وقتی خوب می‌شماریم که چشم خود را بر هم گزارد و خطای دیگران را ندیده بگیرد. یک بازاری را وقتی خوب می‌دانیم که عرقچینی بر سر و تسبیحی بر دست و جامه‌ي بلند بر تن داشته باشد و بچیزهای دیگرش کار نداریم. یک ملا را وقتی خوب می‌شماریم که خود را به شاه‌سیم بزند و با هر چیز تازه‌اي مخالفت کند. یک روزنامه را وقتی خوب می‌دانیم که هرچه می‌تواند بحق یا ناحق بدگويی کند. ـ ایرانیان با تعارف و ماست‌مالی کار درست نمی‌شود ، نمی‌شود. تا ما چنینیم وضع ما هم همین است.


🔸 6 پرسش

1ـ آیا ایرانیان در زمان رضاشاه آسوده‌تر بودند یا پیش از او؟
2ـ آیا ادارات و نظام ایران را رضاشاه خراب کرد یا از پیش خراب بوده؟
3ـ آیا دخالت رضاشاه در کار انتخابات بجا بود یا بیجا؟
4ـ آیا باعث این ضعف تقوا و ایمان کنونی ، رضاشاه بوده یا علت دیگر داشته است؟
5ـ اگر رضاشاه در برابر متفقین ایستادگی و جنگ می‌کرد بهتر بود یا ترک مقاومت؟
6ـ رضاشاه با همه‌ي نیکیها و بدیهايی که داشت رویهم چگونه پادشاهی بود؟
🔶 زبان ایرانی - 84
🔸 گفتن و نوشتن

6ـ آرایشهای نابجا زبان را ویران میگرداند
اين نخست در زبان عربي آغاز نموده كه كساني آرايشهايي براي سخن از ترصيع و جناس و سجع و مانند اينها بينديشند. سپس بفارسي نيز رسيده بلكه در اين زبان چندين برابر زبان عربي پيشرفت نموده. همين ناداني يكي از جهتهاييست كه مايه‌ي خرابي زبان ايران گرديده. زيرا كساني كه باين آرايشها پرداخته‌اند كم‌كم سخن را بازيچه گرفته و آن را از راه خود بيرون برده‌اند.
شما گاهي به تعبيرهايي برمي‌خوريد كه معناي روشني را دربر ندارد و با اينهمه بسيار مشهور است و چون دنبال مي‌كنيد خواهيد ديد مايه‌ي شهرت آن همين داستان سخنبازيست. چنانكه اين تعبير : «در حكمت مي‌سُفت» يا «در معني مي‌سفت» و مانند اينها بسيار مشهور است ولي چندان شايستگي ندارد. زيرا در سفتن چه هنري بشمار ميرود؟! باز اگر مي‌گفتند : «دُر از دهان بيرون مي‌ريخت» مي‌گفتيم سخن را دُر پنداشته‌اند و تشبيهي بكار برده‌اند.
از آنسوي چون رشته را دنبال كنيم خواهيم ديد كساني از دلدادگي به سجع هر كجا كه كلمه‌ي «گفت» آورده‌اند در برابر آن كلمه‌ي ديگري پيدا ننموده دست بدامن «سفت» زده‌اند و اين تعبير از آنجا پديد آمده و شهرت يافته است.
اين نكته را بار ديگر يادآوري مي‌كنم كه سخن را جز كالبد معني نشماريد و بسخنراني جز بهنگام نياز نپردازيد. بگزاريد انديشه پيدا شود و آن شما را بسخن گفتن وادارد نه اينكه شما از بهر سخن گفتن در جستجوي انديشه باشيد. با سخن هرگز بازي ننماييد و بآرايشهايي همچون سجع و جناس و ترصيع و مانند اينها هيچ نپردازيد.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هشتادویکم)

🔶 دنباله‌ی «خرده‌گیری و پاسخ آن»
(بخش هفتم)

خواستشان آن بود كه كسروی كشته شود و دیگر نامی از او نماند. ولی این آرزو دست نایافتنی بود. آری كسروی كشته شد ولی آنچه از دردهای توده و درمان آن كه شناخت و نوشت چون سراسر حقایق است ، با همه‌ی دشمنیهایی که با او و کتابهایش تاکنون کرده‌اند ، نتوانستند جلوش را بیکبار بگیرند. همگان دیدند كه با آنهمه فشارهایی كه كمپانی خیانت (و رفیقش ارتجاع) آوردند اندیشه‌هایش ماند و کتابهایش با همه‌ی ممنوعیت هفتاد ساله دست بدست گردید و بروزگار ما رسید. پس از این هم راه خود را باز كرده پیشتر خواهد رفت زیرا این در آیین گیتی گزارده شده که حقایق نیروی خود را دارد و راهش را می‌گشاید و پیش میرود.

به سخن خود بازگردیم. آن بیپروایی كوشندگان به همدستی و نبرد با ارتجاع و آن پشتیبانیهای بیدریغ كمپانی خیانت به ملایان و مداخلات كشورهای بیگانه كه بتازگی از كار جنگ با آلمان آسوده بودند و نیز كودتای 28 مرداد ، همه دست بدست هم داد تا ارتجاع سال بسال نیروی بیشتری گرفت و تا سال 57 نیروی فراوانی بدست آورده بود.

اکنون ما میگوییم : شیعیگری گمراهی بزرگی در ایرانست. می‌توان گفت پس از مادیگری هیچ گمراهی دیگری در شرق با آن برابری نمیكند. در هر حال این آلودگی به كشور ما آسیبهای بزرگی رسانده و میرساند. ما كه پیشرفتمان در گرو دمكراسیست ، شیعیگری بزرگترین سنگ راه آنست. اساساً كیشها با دمكراسی ناسازگارند ولی ناسازگاری شیعیگری بسیار بیشتر است. همان دستگاه ملایان خود سنگ بزرگ دمکراسیست. كتاب شیعیگری (یا داوری) ما را از آوردن دلیل بینیاز كرده.

چه بسیار كسانی بودند كه پس از جنبش سال 57 كه به روی كار آمدن ملایان انجامید انگشت افسوس بدندان گزیدند كه ایكاش ما كتاب «ولایت فقیه» را پیشتر خوانده بودیم و میدانستیم كه اینان چه خواستهایی دارند و اندازه‌ی فهم و دانششان بدستمان می‌آمد. اینها كسان بیشماری بودند كه خود را در برابر یك كار انجام شده‌ای میدیدند كه دیگر توانایی تغییر آن را ندارند.

هدف این گفتار در هفتادوهفت سال پیش و پرسشهایی که از ملایان می‌پرسد همان بوده كه این گرفتاریها در تاریكی نماند و بروشنی آید ، مدعیان دلیل بیاورند ، دولت درباره‌ی آن ادعا یا به مردم پاسخگو باشد یا از ملایان پاسخ بخواهد. یا چنانکه در دفتر «امروز چه باید کرد؟» پیشنهاد شده بود ، نشستی از پیشوایان کیشها فراهم آورد و آنها را وادارد که به ایرادهای کیششان پاسخ دهند. همه‌ی اینها برای آن بود كه موضوعات روشن گردد. روشنی موضوعاتست كه مشت فریبكاران را میگشاید. این سخن را در قالب دیگری میتوان گفت :
فریبكاران از تاریكیها و از ناروشنیها سود می‌برند و همچون دزدان كه از روشنایی مهتاب گریزانند ایشان نیز از روشناییها گریزانند.[1]
کسروی نیز میکوشید بوارونه‌ی خواست آن جغدان ،‌ همه چیز را بروشنی درآورد تا مردم ایشان و دولتهای خائن پشتیبانشان را بشناسند.

خواننده درمی‌یابد كه نویسنده در آن دوره به کوشش بنیادی دلیرانه‌ای برخاسته بوده و خرسندی و آسایش و آینده‌ی مردم را بدیده داشته و میخواسته ‌این موضوعات در تاریكی نماند. میکوشید اندیشه‌ی مردم را روشن گرداند و بدینسان ملایان و دولتهای پشتیبانشان را رسوا سازد.

یک نتیجه‌ی دیگر این گفتگوها نیز از میان برخاستن دوتیرگیهاست. چگونگی آنکه پایه‌ی برافتادن دوتیرگیها آگاهی مردم از حقایقست. این بیمعنی و خود بسیار زیان‌آورست كه دهها سال مردم یك كشور ، یك دسته «متجدد» و یك دسته «مؤمن» مانده همیشه باهم در ستیز و كشاكش باشند. نه این آن را و نه آن این را هم‌ارز و همدوش خود بداند. پیداست پراكندگی در یك توده جز ناتوانی ببار نیاورد و نیرومندی در سایه‌ی یگانگی و همباوریست.

در گفتار نامبرده درباره‌ی «ولایت فقیه» بكوتاهی سخنانی رانده و سپس گفته شد : «زیانش نیز بیشتر از آنست كه من در اینجا توانم یاد كرد». ولی در كتاب شیعیگری این جستار بازتر شده و آنجا زیانمندی كیش شیعی و ادعای حکومت داشتن ملایان روشنتر گردیده. همچنین نویسنده كه به اهمیت موضوع آگاهست اینجا درباره‌ی ملایان میگوید : «باید هرچه زودتر جلو آنان گرفته شود».

افسوس و صد افسوس! ، افسوس از گذشته كه چنین بیپروایی كرده‌ایم. امید به آینده كه از گذشته درس گیریم.
[1] : شما در این چهل سال حكومت ملایان ندیده‌اید چیزی را روشن ، بیپرده ، باز و با مرز مشخص به مردم بگویند. هر موضوعی را همچون پوشش زنان و مردان ، خرافات ، جدایی شیعه و سنی و اشتراكاتشان ، مالكیت ، «اقتصاد اسلامی» ، «بانكداری اسلامی» ، «مالیات شرعی و عرفی» ، روال تصویب قانونها و دستگاههای مربوطه و وظیفه‌ی هر یك ، قانونهای واردات و صادرات ، مناطق آزاد تجاری یا هر عنوانی مانند آنها را بگیرید خواهید دید نامشخص ، ناروشن و «ژله‌ای» است و تعریف و مرزبندی روشنی ندارد. نیمی از سخنانی كه هر روز میگویند جز گفته‌های كلی نیست تا مبادا مسؤلیتی برای گوینده ایجاد كند. اینها همه عیب یك حكومت است و بیشتر برای آنست كه هر جا ایرادی بگیرند ، بگویند ما مقصودمان آن نبوده و خواستمان این است. برای آنست كه در پاسخ به ایرادها درنمانند. برای آنست كه هرجا سخنشان یا كارشان ایراد داشت بتوانند از شرمساری (!) جلو گیرند. بتوانند روی هر سخنی چند تعبیری بگزارند و با هر یك از آنها یك دسته از مردم را بفریبند.
(پایان پیوست)