پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
دو حکومت طالبان و عربستان البته کوشیده‌اند با همان شیوه‌ی خلیفه‌گری کشور را راه برند ولی نتیجه‌اش را دیده‌ایم و هنوز می‌توان دید. طالبان کشورداریشان دیری نپایید تا ناسازگاری باورهای خود را با زندگی این روزگار دریابند. از آنسو در مدت کوتاه حکومت خود جز بکشتار مخالفان و اجرای احکام خشک دینی به چیز دیگری نمی‌پرداختند و درپی همسری با کشورهای پیشرفته‌ی جهان نبودند. عربستان نیز اگر تا چند دهه پیش از دشواریهای چنین حکومتی چندان رنجی نمی‌کشید یا درآمدهای هنگفت آن کشور پرده‌ای روی دشواریهای خلیفه‌گری کشیده بود ، امروز دیگر چنان نیست و پیاپی اصلاحاتی در قانونهای خود بکار می‌بندد.
کشورداری برویه‌ی خلیفه‌گری یا خودکامگی
سنجش خودکامگی با دمکراسی
jãn o revãn.pdf
193.5 KB
«حقایق زندگی ـ جان و روان» عنوان نهمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آورده‌ایم.
✴️ یکی از بزرگترین «امدادهای غیبی»

«راستست ما می‌بینیم دولتهای ما با ملایان نیك ساخته‌اند. در این سه سال [از شهریور 1320 که رضاشاه برافتاد تا 1323] دیدیم كه چه پشتیبانیها بملایان می‌نمایند و چه نقشه‌ها برای چیره گردانیدن آنها می‌كشند.
دیدیم كه هنگامی كه حاجی‌آقا‌حسین قمی از نجف آهنگ ایران كرد رادیوی ایران تا مرز عراق به پیشواز او رفت و تو گفتیی قهرمان لنینگراد را بایران می‌آورد ، راهپیمایی او را گام به گام آگاهی داد. دیدیم كه دولت باو رسمیتی داد (رسمیتی كه ما تاكنون معنایش را نفهمیده‌ایم) و پیشنهادهای او را درباره‌ی چادر و چاقچور برسمیت پذیرفت و پاسخ رسمی داد. دیدیم كه پسر آقای حاجی‌ سید ابوالحسن برای گردش بایران آمد و آقای ساعد نخست‌وزیر آن زمان بهمه‌ی فرمانداران و استانداران دستور فرستاد كه پذیراییهای بسیار باشكوه ازو كنند كه رونویس نامه‌ها در دست ماست. دیدیم در این سه سال رادیوی ایران یك دستگاه ملایی گردید كه كم‌كم روشان باز شد و پارسال و امسال روضه هم خواندند ، و اگر جلوگیری نشود هرآینه سال آینده نوحه نیز خواهند خواند ، و خانواده‌ها باید در پیرامون رادیوها دایره پدید آورند و بهوای آن سینه كوبند و ترجیعهای نوحه را خوانند.

ولی اینها سازشهای خاینانه‌ایست. اینها سازشهای آن دسته از وزیرانست كه بدخواهی آنان با توده و كشور از پرده بیرون افتاده. اینها جلو ما را نتواند گرفت. اینها دلهای ما را آسوده نتواند گردانید.»

(دولت بما پاسخ دهد ، ص 21)
محمد ساعد مراغه‌ای نخست‌وزیر در سالهای 1323 و 1327 تا 1328
در بازپسین گفتارها درباره‌ی پشتیبانی دولتهای خائن از ملایان پس از شهریور 1320 نوشتیم. اینها که «دوره‌ی روحانیت را خاتمه یافته» میدانستند و در زمان رضاشاه بسیاریشان رخت ملایی از تن درآورده بلکه گاهی در سخنرانیها و گفتارنویسیها از بیدینی دم می‌زدند ، ناگهان پیشامدهای شهریور 20 و پشتیبانیهای «کمپانی خیانت» را غنیمت دانسته آن رخت را دوباره بتن کرده و آغاز کردند به بازگردانیدن همان نمایشهای ممنوع شده‌ی گذشته.
در این تکه از روزنامه‌ی «دنیای اسلام» در سال 25 یعنی سه سال پس از سفر حاج آقا حسین قمی به ایران و درخواستهای او از دولت سهیلی (یادشده در گفتارهای چند روز گذشته‌ی ما) دیده می‌شود که خالصی زاده «منکر حجاب را واجب القتل» میداند و از آنسو دکتر شایگان وزیر فرهنگ با خواری به حاج حسین آقا بروجردی «حساب پس میدهد» که تعلیمات دینی را در مدرسه‌ها چنین و چنان خواهد گزارد.
✴️ خاطره‌ی برادر

🔸نوشته‌ی مهرانگیز کار

حقوقدان و فعال امور زنان

یک ساله بودم که کسروی را فدائیان اسلام کشتند. از آن رویداد که بخصوص پس از انقلاب اسلامی با تامل بیشتری به آن اندیشیده ایم، خاطره روشنی ندارم و نمی دانم این جنایت که روز ۲۰ اسفند ۱۳۲۴در تهران اتفاق افتاد، در زادگاهم اهواز چگونه بازتاب یافت و مردم تا چه اندازه شادمان شدند یا تا چه اندازه خشم خود را از ترس ایمان به خون آلوده فدائیان اسلام فرو خوردند.

هشت ساله بودم که فدائیان اسلام به جان برادر ۱۶ ساله ام افتادند و زندگی خانوادگی ام را آشفته ساختند و احساس امنیت را از ما ربودند . نخستین جدائی خانوادگی که از جنس تبعید بود و حکومت در آن نقشی نداشت بر ما تحمیل شد. ...

قصه را روخوانی می کنم :

یک روز زندگی کودکانه ام در هم ریخت. به مادرم خبر دادند که برادرم فریدون را در دبیرستان کتک زده اند. مادرم شیون کنان رفت و فریدون را به درمانگاه رساند و شبانه ترتیبی داد تا شهر اهواز را ترک کند و در آبادان که ۱۰۰ کیلومتری اهواز است درس بخواند . فریدون با سر و کله شکسته و پانسمان شده اهواز را ترک کرد. می گفتند فریدون بی دین شده، کفر گفته و افکار الحادی کسروی را در میان جوانان شهر رواج داده است. می گفتند جمعی از بازاری ها که فرزندی در همان دبیرستان داشته اند تصمیم می گیرند فریدون را به علت پیروی از کسروی از شهر بیرون کنند. ابتدا ترتیبی داده بودند تا او را کتک بزنند و سپس به مادرم فهمانده بودند اگر پسرش بخواهد در اهواز بماند، او را می کشند. اداره پست شهر به بازاری ها خبر داده بود پیاپی کتاب ها و مقالات کسروی از تهران برای فریدون به نشانی ما پست می شود.

فریدون رفت. یک حفره بزرگ در زندگی خانوادگی ما ایجاد شد...، من در دنیای کودکی نمی دانستم کفر و بی دینی چه معنائی دارد و چرا کسی که بی دین شده است را می خواهند بکشند. سال‌ها طول کشید تا فهمیدم کسروی آخوندی بوده که پی به احوال آخوندهای ریاکار برده و بر کسانی که خرافات را به نام دین رواج می دهند تاخته است. او کسانی را که در لباس روحانیت مانع رشد مردم می شدند خائن به دین و ملت بر می شمرده و گمان می برده با افشاگری آنها می تواند جامعه معتاد به پیروی از ریاکاران و خرافات را نجات بدهد. شنیدم ابتدا هواداران کسروی را قلع و قمع کرده اند و بعد هم گروهی به نام " فدائیان اسلام" به ضرب گلوله او را از پا در آورده اند و ظاهرا نگرانی ها رفع شده است.

این نخستین بار بود که خشونت ورزی بر پایه دین خواهی در حافظه کودکی ام ثبت شد. تا پیش از آن دین برای من در اذان ظهر، صدای تلاوت قرآن، نمایش های دهه عاشورا، روضه خوانی ها، راه رفتن در هیئت های سینه زنی، بوی گلاب، طعم شیرین شله زرد و نمایش های عزاداری و افطاری ها و اجتماعات پرشور و مولودی خوانی مادرم خلاصه می شد...."

"حال که بیش از نیم قرن از آن جدائی خانوادگی که به نام دین خواهی بر ما تحمیل کردند، می گذرد خطی از آن رویداد را همه جا می بینم و به نظر می رسد حکایت انقلاب اسلامی دیرینه سال است."

این را بیافزایم که مادر ستمدیده ام جرات نکرد پا پیش بگذارد به شکایت و دادخواهی در کلانتری و دادگاه. خوب می دانست فرزندش با تظاهر به کسروی گری جای دفاع باقی نگذاشته. مادرم فقه را می فهمید و می دانست خون فرزندش "هدر" شده است. می دانست حق دفاع از او سلب شده است. می دانست بچه بازاری ها به فرمان پدران در دادگاه شهادت می دهند به ارتداد فرزندش و می دانست در کشوری که حکومت، جانش به جان "ایمان های به خون آلوده " بسته است، فریدون نمی تواند شاکی بشود. می دانست قوانین نانوشته در چنین کشوری کار می کند و خون هائی که از نگاه این قوانین ارزش ندارد هدر می رود. مادرم دیده بود که حتا خون احمد کسروی با وجود برپائی دادگاه و محاکمه هدر رفته است. حکومت بی بنیه نمی تواند استقلال قوه قضائیه اش را پاسداری کند. مادرم به عدالتخانه مراجعه نکرد. هر روز می رفت تلفن خانه تا مبادا پسرش را کشته باشند. شاید شاه جوان هم که حکومت را از پدر مقتدر خود به تازگی در سال ۱۳۲۰ تحویل گرفته بود، همان اندازه از بازاری ها و از ایمان های به خون آلوده می ترسید.

حال که بیش از نیم قرن از آن جدائی خانوادگی که به نام دین خواهی بر ما تحمیل کردند، می گذرد خطی از آن رویداد را همه جا می بینم و به نظر می رسد حکایت انقلاب اسلامی دیرینه سال است و آن را به قصد قدرت بر بنیاد خشونت برپا داشته اند و نه به قصد قربت و پرهیز از خشونت.

بازیگرانی که خشونت را با "ایمان به خون آلوده" توجیه می کردند و گاهی قرض الحسنه هم می دادند دست کم گرفتیم. یا به عکس دست بالا گرفتیم. زیاده از آنها ترسیدیم، زورشان را بیش از آن چه بود تخمین زدیم. یادمان رفت تا همه رویدادها را کنار هم بچینیم .
پیش از واقعه انقلاب از صاحبان ایمان به خون آلوده که در زبان سیاست های امروزی به آنها می گویند "تروریست" بسیار زیان دیده بودیم. حافظه جمعی همه خاطره ها را به حاشیه راند. ایمان های به خون آلوده از حاشیه وارد متن شدند و ماندند و ماندند...، خون احمد کسروی هدر رفت. باید چنین می شد. مگر "مهدورالدم" نبود؟ چرا فقه را نخوانده بودیم؟ چرا تبار فدائیان اسلام را نکاویده بودیم؟ همه جا که بودند. به آدمکشی هم که افتخار می کردند...
فریدون و مهرانگیز کار
📘 اسرار هزارساله ـ 4
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده
🔶 گفتار یکم : خدا - تکه‌ی 1 از 8

دین امروز ما می‌گوید خدای یکی است ولی در عمل پا را از شرک هم بالاتر نهاده. اسم خدایی را باو داده ولی اختیارات آن را میان امامان و امامزادگان به نسبت شهرت تقسیم کرده. اگر کسی بخدا هرگونه زباندرازی کند ندیده‌ایم کسی بجلوگیری برخیزد. خیام و دیگران که آنهمه بی‌ادبی بخدا کرده‌اند باز هم فیلسوفند و بزرگ ، و کتابهاشان هم می‌دانید که کجاها رفته. ولی اگر کسی بگوید گنبدپرستی همان بت‌پرستی است که آنهمه اسلام با آن جنگید می‌گویند عقیده‌اش فاسد است و فکرش مسموم.
در زیارت جامعه‌ي کبیره که بگفته‌ي مجلسی بهترینِ زیارات جامعه است از جهت متن و سند و فصاحت ، و معجزات هم برای آن نقل کرده‌اند. شما می‌خوانید : «مَنْ أَرَادَ اللَّهَ بَدَأَ بِكُمْ ، وَ مَنْ قَصَدَهُ‏ تَوَجَّهَ‏ إِلَيْكُم ، بِكُمْ فَتَحَ اللَّهُ وَبِكُمْ يَخْتِمُ اللَّهُ ... وَبِكُمْ يُنَزِّلُ‏ اللَّهُ‏ الْغَيْثَ‏ مِنَ‏ السَّمَاءِ الخ (1) » ، اگر این شرک نیست پس دیگر شرکی در دنیا نخواهد بود. در کتاب کافی که یکی از آن چهار کتاب معتبر است می‌نویسد : «خدا عالم را آفرید و اختیار آن را به محمد و علی و فاطمه واگزاشت» ولی بعدها چنانکه می‌دانید باین شماره افزوده شده تا امروز که در کمتر شهر و دهی است یک یا چند بتخانه برپا نباشد.
شاید بگويید اینها بت‌پرستی نیست. می‌گویم پس اول بت‌پرستی را معنا کنید تا گفتگو تمام شود. قرآن می‌گوید : «آنان که جز از خدا ولی گرفته‌اند ، می‌گویند ما آنها را نمی‌پرستیم مگر آنکه ما را بخدا نزدیک کند.»(2) آنچه از این آیه و آیات بسیار دیگر بدست می‌آید شرک عبارت است : «از خواستن کار خدايی از غیر خدا با فروتنی در برابر آن». حال اگر شما این معنا را می‌پذیرید که چه بهتر وگرنه خودتان آن را معنا کنید تا ببینم آن شرکی که 23 سال اسلام با آن جنگید چیست؟ شما که در مسائل نیش‌غولی آن طور موشکافی می‌کنید چه شد که موضوعی را باین بزرگی ندیده گرفتید؟! قرآن و تاریخ اسلام ، کم و بیش نود درصدش جنگ با شرک است ولی آن را بیکبار فراموش کردید و در عوض مردم را بچیزهایی سرگرم نمودید که کوچکترین دردی را از دنیا و آخرت دوا نمی‌کند.
من راستی خنده‌ام می‌گیرد وقتی می‌بینم این مردم خود را باسلام می‌بندند و یا از آن طرفداری می‌کنند. یک پایه‌ي مهم اسلام توحید است. شما از همین توحید چه بهره‌ای دارید؟. اگر یک مادّی تمام ادعای توحید کند خیلی بحقیقت نزدیکتر است زیرا او همه‌ي عالم را پیرو یک نظام ثابت می‌داند ولی شما هزاران سنگ و چوب قبر و صاحب قبر را دست اندرکار می‌دانید.

1ـ ترجمه‌ی کامل این بخش از دعا : [ای ائمه ،] پدرم و مادرم و جانم و خانواده‏‌ام و مالم فداى شما. هر كه خدا را خواست به وسيله‌ی شما آغاز كرد ، و هر كه او را يكتا و بیهمتا شناخت از ناحيه‌ی شما آن را پذيرفت ، و هر كه آهنگ او كرد به وسيله‌ی شما توجيه شد. اى سروران من ، ثناى شما را به شمارش نمی‌آورم ، و با زبان مدح ، به كُنه عظمت شما و از طريق وصف به قدر و منزلت شما نمي‌رسم ، و شما نور اخيار ، و هاديان ابرار ، و حجت‌هاى خداى جباريد. خدا به شما آغاز كرده است ، و به شما پايان می‌بخشد ، و به يُمن وجود شما باران را فرومي‌بارد ، و آسمان را از سقوط به زمين بدون اذنش بازمي‌دارد.
2ـ سوره‌ی زمر (39) ، آیه‌ی 3
🔶 زبان ایرانی - 86
🔸 يكي از لغزشهاي فرهنگها

ما بارها اين را نوشته‌ايم كه در فرهنگهاي فارسي لغزش فراوانست و نمي‌توان نوشته‌ي يك فرهنگي را دليل گرفت. چنانكه همين حال را قاموسهاي عربي دارد. بتازگي لغزش شگفتي از برهان قاطع بدست آورده‌ايم كه آن را در اينجا بازمي‌نماييم :
زبان پهلوي كه زبان زمان ساسانيان است و ما امروز كتابهايي از آن در دست داريم با خط خاصي نوشته مي‌شود كه آن را هم خط پهلوي مي‌نامند. در اين خط پاره‌ای كلمه‌هايي از زبان آرامي (زبان بين‌النهرين كه با عربي از يك رشته بوده) در نوشتن مي‌نگارد ولي در خواندن بجاي آن كلمه‌ي فارسي را ميخوانند. مثلاً «من» نوشته «از» ميخوانند. «تبنا» نوشته «كاه» ميخوانند. همچنين صدها كلمه. و اينها را «هزوارش[1]» مي‌ناميدند.
جهت اين كار روشن نيست و كساني مي‌گويند چون بيشتر دبيران و دفترداران دولتي از مردم بين‌النهرين و زبان خودشان آرامي بوده اينان آن كلمه‌ها را بخط فارسي درآورده‌اند. هرچه هست پيداست در آن زمان هم زبان ايران بازيچه‌ي هوس اين و آن بوده.
مقصود اينست كه در خط پهلوي يك رشته كلمه‌هاي آرامي تنها در نوشتن بكار ميرفته و اينهاست كه «هزوارش» ناميده مي‌شده و چون پاره‌ای كتابهاي پهلوي را با همان خط خود مؤبدان نگاه مي‌داشتند چنين پيداست اينان چگونگي را ندانسته و مي‌پنداشته‌اند همان كلمه‌ها را نيز بايد خواند و آنها را از كلمه‌هاي باستان فارسي مي‌پنداشته‌اند. و چون نويسنده‌ي فرهنگ فارسي در هندوستان با مؤبدان آشنايي پيدا كرده مؤبدان اشتباه خود را باو نيز ياد داده‌اند و اينست مي‌بينيم دسته‌اي از آن كلمه‌ها را در كتاب خود بنام لغت «زند و پازند» مي‌آورد. اينك چندين كلمه را ما از آن فرهنگ در اينجا مي‌آوريم :
«بيتا» : بلغت زند و يا زند بمعني خانه است كه بعربي بيت خوانند.
«تبنا» : بر وزن پهنا بلغت زند و پازند كاهي كه از گندم و جو بهم ميرسد و بعربي تبن ميگويند.
«بسريا» : بلغت زند و پازند گوشت را گويند و بعربي لحم مي‌خوانند.
باين چند نمونه بسنده مي‌نماييم. گاهي نيز كلمه‌هاي باستان پهلوي را كه آنها را نيز از مؤبدان گرفته بهمين عنوان مي‌نگارد. و اينك نمونه‌اي از آن :
«بيتانه» : بر وزن و معني بيگانه است كه نقيض آشنا باشد بلغت زند و پازند.
«بيتانه» شكل باستان كلمه‌ي بيگانه است كه ما امروز هيچ گونه نيازي بآن نداريم بعبارت ديگر كلمه‌ي جداگانه‌اي نيست.
يك رشته هم اين گونه كلمه‌ها در فرهنگ قاطع آمده است ـ همه‌ي اينها نادرست و بيجاست. بيك فرهنگ‌نويس فارسي چه تا آنجاها پيش رود و كلمه‌هاي هزار سال پيش را بياورد آن هم با اين اندازه اشتباه و چون امروزها مي‌بينيم كساني درپي فارسي سره هستند و از اينجا و از آنجا كلمه مي‌جويند براي جلوگيري از اشتباه ايشان مي‌نگاريم كه مبادا فريب اين كلمه‌ها را در فرهنگ قاطع بخورند و آنها را در نگارشهاي خود بكار برند.
و چون كساني هم دعوي پهلوي‌داني دارند و گاهي مي‌بينيم كلمه‌هايي از خود بافته و يا از اينجا و آنجا برداشته بنام كلمه‌هاي پهلوي بخرج مي‌دهند براي جلوگيري از اشتباه اينان نيز مي‌نگاريم كه بسياري از هزوارشهايي كه در فرهنگ قاطع آورده در خود آن هزوارش غلط است و مؤلف كه دور از آن زبان ديرين بوده نتوانسته شكل درست كلمه را بدست بياورد.
بايد گفت امروز زبان ايران دوره‌ي سختي را بسر مي‌دهد زيرا از جاي خود تكان خورده كه براه نويني بيفتد و جاي افسوس است كه راهنماي آن يكمشت نادان شده‌اند و چه‌بسا كه او را براه درستي نرسانند و از يك رشته آلودگيها كه تازه رها مي‌شوند بيك رشته‌ي ديگر آلوده‌اش سازند اينست ما بار ديگر گفتارهايي در پيمان درباره‌ی زبان خواهيم آغاز كرد.

1ـ در واژه‌نامه‌ی دهخدا با پیش و زبر «ﻫ» آمده :hozvãrew ، hazvãrew ـ و
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هشتادوسوم)

🔶خواهش از بازرگانان تبریز
(بخش یک از یک)

از آقایان صدقیانی ، كلكته‌چی ، بافته‌ای نخجوانی ، شربت‌زاده ، شالچی خواهشمندیم كه چنانكه در شماره‌ی 223 پرچم پیشنهاد گردیده میانه‌ی ما و آقایان ملایان تبریز میانجی باشند و آن پیام ما را بایشان برسانند و پاسخ بخواهند.

من نمیدانم از ملایان بنام در تبریز كه هست. آنان كه انجمن میكنند و از پیمان و پرچم بد میگویند ، آنانكه مردم را از خواندن پرچم باز میدارند كدامها هستند. شما چون در تبریز هستید میدانید سران ملایان كیستند ، آن پیام را بایشان برسانید و پاسخ گیرید.

این مطلب بزرگیست و شما اگر خواهش ما را پذیرفته پا بمیان گزارید یك كار ثوابی كرده‌اید ، خدا را از خود خشنود گردانیده‌اید. آن رفتار ملایان كه همیشه با دولت دشمنی نشان میدهند بایران بسیار گران بسر می‌آید. باید بآن چاره كنیم.

آقایان ملایان اگر حكومت را حق خود میدانند نخست دلیل آن را بگویند ، دوم راهی را كه برای اداره كردن كشور پیش خواهند گرفت روشن سازند ، سوم كسی را كه از میان خود بفرمانروایی خواهند برگزید نام ببرند.

خلاصه آنكه سخن خود را آشكار بگویند كه ما اگر دیدیم سخنشان پذیرفتنیست بپذیریم و من از سوی خود داوری را بشما آقایان بازرگانان می‌سپارم كه اگر گفته‌های آقایان ملایان را درخور پذیرفتن دیدید و مطمئن شدید كه خواهند توانست كشور را راه برند بمن آگاهی دهید كه من نیز با یارانم با شما همدست شویم و حكومت را بدست آقایان بسپاریم و باین دو تیرگی [1] خاتمه دهیم. اگر خواستید من هم بآذربایجان می‌آیم كه از آنجا بكار آغاز كنیم. اینست چشم براه پاسخهای شما خواهم بود. [2]
(پرچم روزانه شماره‌ی 226)

[1] : مقصود دوتیرگی میان مردم و دولتست. فتنه‌ای که آتشش را ملایان افروخته بودند و در گفتارهای پیش چند بار بیمگین و زیانمند بودنش به کشور بازنموده شده.
[2] این گفتار چون از دو دیده‌ی تاریخی ارجدارست خواستیم در دنباله‌ی «پرسشهای سه‌گانه» از ملایان بیاید.
نخست ، کسروی و آزادگان درپی نتیجه گرفتن بودند ، نه گفتارنویسی و سیاه کردن صفحات. میخواستند این دوتیرگی از میان برخیزد. از زیانهای آن در گفتارهای گذشته سخن گفته شد و ما نیز در پابرگیها شرحهایی نوشته‌‌ایم. اینست می‌بینیم کسروی آن رشته را دنبال میکند و از هر راهی میکوشد آن دوتیرگی خانمانسوز را ریشه کند. می‌بینیم در پی‌گیری این کوشش از رو آوردن به بازرگانان تبریز نیز دریغ نمی‌دارد.
دوم ،‌ کسروی جز این گفتارها ، کتابهایی همچون «شیعیگری» (بخوانند و داوری کنند) ، «در پاسخ بدخواهان» ، «در پاسخ حقیقتگو» ، «گفت و شنید» و «پرسش و پاسخ» در شرح زیانمندی شیعیگری نوشته و بیپایی کیش ملایان را روشن گردانیده و نشان داده دعویهای ملایان از ریشه پوچ و دروغ بوده.
در چنین حالی کسانی پیدا شده‌اند که اینها را هیچ نخوانده یا اگر خوانده‌اند چنانکه خود دوست میداشته دریافته‌اند و میوه‌ی چنین سرسریگری سخن دروغی ازو گردیده که در پیامرسانها و اینترنت پراکنده‌اند ، بدینسان : «مردم ایران یک حکومت به ملایان بدهکار است».
سخن از یک دروغساز نیست زیرا در هر توده‌ای از اینگونه کسان یافت می‌شوند ، سخن از آنهایی است که بی‌هیچ جستجویی آن را راست پنداشته و به اینسو و آنسو می‌پراکنند و هیچ نمی‌اندیشند که کسی که چنان کتابها و گفتارهایی نوشته این سخن با آنهمه کوششهایش ناسازگار و در نتیجه باورنکردنیست. افسوسمندانه این کسان کم نیستند تا بخود دلداری دهیم که در هر توده‌ای پیدا می‌شوند. یک دسته از اینهایند که ویکی‌پدیای فارسی نوشته‌ و می‌نویسند. سرسری خواندن و گریزان بودن از پژوهش از همان نوشتار «احمد کسروی» در آن فرهنگنامه نیک نمودار است. برای نمونه همین سخن دروغ را (گرچه از زبان یک بیگانه) در آن گنجانیده‌اند. این نشان میدهد که برجستگان توده‌ی ما تا چه اندازه موضوعات را سرسری میگیرند.
(در همان نوشتار ، فرهنگنامه از زندگانی کسروی تا سال 1309 را که در کتاب «زندگانی من» نوشته شده کوتاه گردانیده و گفتار پدید آورده ولی به سیزده‌ سال کوششهای اجتماعی ـ سیاسی کسروی که اصل آنست هیچ نپرداخته. اینست اندازه‌ی ارزش آن).
📘 اسرار هزارساله ـ 5
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده
🔶 گفتار یکم : خدا - تکه‌ی 2 از 8


قرآن در چند جا می‌گوید خود پیغمبر غیب نمی‌داند(1) ، در چند جا می‌گوید او هم بشری است مانند دیگران جز اینکه باو وحی می‌شود(2) و می‌گوید او مالک سود و زیان خود نیست (قُل لَّا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا) (3) ولی شما برای امامزاده داود هم حاضر نیستید اینها را بپذیرید. ابن‌مکتوم (از اصحاب خاص پیغمبر) کور بود. نه او بینايی چشم خود را از پیغمبر خواست و نه پیغمبر چنین کاری را کرد.(4) عقیل برادر علی کور بود ، نه این به برادر خود دخیل بست و نه او عقیل را بچنین حاجتی رسانید. ولی شما می‌گویید تربت امام «شفای هر درد و امان از هر بلایی است». نه راستی شما در این سخن اگر شوخی می‌کنید که دین [و] خدا و جان مردم شوخی‌بردار نیست و اگر جدی می‌گويید پس چرا معطلید ، بگويید همه‌ي این بیمارستانها و داروخانه‌ها و دانشکده‌های طب و داروسازی را برچینند. اگر بگويید عقیده لازم است چاره‌ي آن هم آسان است ، شما خودتان که عقیده دارید این کار را درباره‌ي خود بکنید ، دیگران هم وقتی دیدند عقیده پیدا خواهند کرد و در نتیجه هم مردم ایمان می‌آورند و هم دنیا از چنگ این بیماریها و این خرجها آسوده می‌شود.
شما خود می‌گويید برای هیچ کس نباید قبر ساخته شود چنانکه در همان کتاب کافی چند حدیث از پیغمبر و امام آمده که وصیت کرده‌اند : قبر ما را چهار انگشت از زمین بالا آورید. و در بعضی هم می‌گوید : چهار انگشت بالا آورید و روی آن آب بپاشید ، که معلوم است این بلندی چهار انگشت هم برای اینست که پس از ریختن آب و گذشتن زمان ، مساوی زمین شود. چنانکه در جای دیگر هم هست که قبر پیغمبر و صحابه مساوی زمین بود و نیز این حدیث در خیلی جاها آمده که علی گفت : «امر می‌کنم تو را بچیزی که پیغمبر مرا امر کرده ، باینکه هر قبری دیدی از زمین بلند است ، آن را مساوی زمین کن و هر تمثالی دیدی آن را محو کن.» اکنون باید پرسید که شما با داشتن چنین دستورهايی (که بعضش در اینجا گفته شد) چگونه بخود اجازه می‌دهید اینهمه گنبد و بارگاه برپا شود.
می‌گویند : بزرگان دین کم از سرباز گمنام یا فردوسی نیستند ، پس چرا دیگران قبر آنها را می‌سازند؟ می‌گویم : شما که مقلد دیگران نیستید. آنها هرچه می‌خواهند بکنند شما اینهمه نهی را که در این باره رسیده چه خواهید کرد؟ و بعلاوه احترام غیر از عبادت است ، شما قبر را باب‌الحوائج می‌خوانید و برای آن زیارت جامعه‌ي کبیره که سراپا شرک است می‌خوانید ، شما بر خاک قبر سجده می‌کنید ، با این حال کار خود را با آنان در یک ردیف می‌آورید؟!
می‌گويید : اگر کسی بحاکم شهری کار داشته باشد اول باید دربان را ببیند ، آیا خدای عالم بقدر یک حاکمی نیست؟ می‌گویم : اشتباه شما در همینجاست که گمان می‌کنید خدا مانند شاهی است که خود نمی‌تواند بکارهایش رسد ناچار وزیر می‌گیرد و یا مانند آخوند مکتب است که وقتی شاگرد را بفلک بست خیلی می‌زند مگر اینکه دیگری بیاید و میانجیگری کند. تَعَالَى اللهُ عَمَّا يَقُولُ الظَّالِمُونَ عُلُوًّا كَبِيرًا.

1ـ سوره‌ی انعام (6) ، آیه‌ی 50 ؛ سوره‌ی اعراف (7) ، آیه‌ی 188 ؛ سوره‌ی هود (11) ، آیه‌ی 31
2ـ سوره‌ی فصلت (41) ، آیه‌ی 6 ؛ سوره‌ی کهف (18) ، آیه‌ی 110
3ـ سوره‌ی اعراف (7) ، آیه‌ی 188
4ـ سوره‌ی رعد (13) ، آیه‌های 7 و 27 ؛ سوره‌ی یونس (10) ، آیه‌ی 20
🔶 زبان ایرانی - 87
🔸 دوز ، دز

در نامهاي آباديهاي آذربايجان بسا كه كلمه‌ي دوز ديده مي‌شود : سلدوز ، براندوز ، رواندوز ، گرمادوز و مانند اينها. در انجمني پنداشته‌اند اين كلمه تركي است. بايد دانست در لهجه‌ي آذري بجاي «دز» «دوز» بوده و اين نامها يادگار آن زبان باستانست. رواندوز را در تاريخ ابن‌اثير و ديگر جاها «رويين‌دز» نگاشته‌اند. «گرمادوز» كه طغرل آخرين پادشاه سلجوقي ديري در آنجا بند بوده در تاريخهاي سلجوقي آن را «گهرام‌دز» ناميده‌اند اينها دليل گفته‌ي ما است.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هشتادوچهارم)

🔶چگونه از كشاكش توده[ها] جلو میگیریم؟..
(بخش یک از یک)

آقای كسروی دارنده‌ی پرچم
تحت عنوان «پیام بدانشمندان اروپا و آمریكا» در ده جزوه از روزنامه‌ی پرچم گفتار نوشته‌اید [1] كه در جزوه‌ی نهم و دهم آن اظهار شده توده‌ها و نژادهای گیتی هر یك در كشور خود زیند و به آبادی آن كوشند و از جنگ و چیرگی دوری جُسته هنگام بروز اختلاف بطوری كه بین افراد مردم بوسیله‌ی دادگاهها و یا داوری اشخاص رفع اختلاف می‌شود توده‌ها نیز رفع اختلاف نمایند.

من در این اندیشه‌ام كه آیا در صورتی كه توده‌ها و نژادها این پیشنهاد مقدس را گردن نهند (گرچه سختی آز و طمع و علو جاه و سایر مطامع بشری این امر را مشكل بنظر جلوه میدهد) آیا آن دادگاه از چه دادرسانی و در چه جایی سازمان یابد و یا از چه اشخاص داوری خواسته شود؟ آیا در صورتی كه این اندیشه را چنین پاسخ باشد كه نظیر جامعه‌ی ملل [2] در یكی از شهرهای جهان و از مردمان مختلف گیتی سازمان یابد و نیز مردمانی نیك سیرت برای داوری تعیین گردد آیا پای‌بندان [3] (ضامن) اجرای رأیی كه آن دادگاه یا داورها خواهند داد كیست و چیست؟

داوری بین افراد و دادرسی بین آنها در هر كشوری دارای پای‌بندان اجرایی است كه تمام قوای آن كشور در صورت سرپیچی ستمكار رأی صادره را قهراً اجرا می‌نمایند و تصور و اندیشه‌ی چنین پای‌بندانی برای اجراء رأی صادره از دادگاه یا داورها در مورد توده‌ها خیلی مشكل بنظر میرسد.

اگر پاسخ داده شود كه در صورت چیرگی ستمكار ، سایر توده‌ها با توده و نژاد ستمدیده كمك نماید و بقوه‌ی قهریه رأی را بر ستمكار اجرا نماید بدیهی است توده و نژاد ستمكار چیرگی كرده بجنگ خواهد پرداخت و این همین اندیشه‌ای است كه كنون نژادها را وادار بجنگ جهانسوز كرده. گذشته از افراد نوع بشر پرنده و چرنده و وحوش و طیور را تهدید و نابود می‌نمایند و خدا داند عاقبت این جنگ كه روز بروز برحسب ظاهر بر عوامل شدت آن می‌افزاید چه خواهد شد.

خواهشمندم اندیشه‌ای را كه بنظر شما آمده بنویسید كه توده‌ها و نژادها ضمن خواندن اصلِ پیشنهاد بخوانند و بدانند.
اهواز ـ سیدحسین امام وكیل دادگستری

🔸پرچم : ما نخواسته‌ایم در آن رشته گفتارها همه‌ی سخنان خود را بگوییم و از چگونگی پدید آوردن دادگاه نیز گفتگو كنیم. در هر كاری نخست باید كوشید و زمینه برای آن آماده گردانید و پس از آنست كه میتوان از چگونگی بكار بستن گفتگو كرد.

امروز انبوه مردم از گوهر آدمی و از نیروی خرد ناآگاهند و چنین میدانند كه زندگانی آدمیان همین باید بود كه هست و بهتر از این نتواند بود. چنان كه خود شما بیاد «سختی آز و طمع و علو جاه و سایر مطامع بشری» افتاده چنان پیشرفتی را برای جهان دشوار می‌شناسید و باید گفت سخنانی را كه ما درباره‌ی «جان و روان» نوشته‌ایم از یاد می‌برید. ما نشان داده‌ایم كه آدمی اگر از سرشت جانی دارای آز و شكوه‌دوستی و كینه و رشك و مانند اینها است از سرشت روانی دارای خویهای بسیار ستوده‌ی نیكخواهی و غمخواری و راستی‌پژوهی و از خود‌گذشتگی و مانند اینها میباشد. پس چرا این خویها را بدیده میگیرید و اینها را نمیگیرید؟!.

🔸امروز مانع بزرگ همین بدگمانیها است كه در دلها پیدا شده
و ما پیش از همه باید بچاره‌ی اینها كوشیم و دانشمندان و بخردان را در هر كجا كه هستند با خود هم‌اندیشه گردانیم تا بدینسان زمینه آماده شود.

یك نكته‌ی بسیار مهم آنست كه
🔸تا مردمان اینند كه هستند ـ كه زندگانی را نبرد می‌شمارند ، و آدمی را نیكی‌پذیر نمیدانند ، و هر كسی تنها آسایش خود را میخواهد و توده‌های بزرگ و نیرومند هر یكی در اندیشه‌ی چیرگی به ناتوانان است و توده‌های ناتوان گردن بخواری و زبونی می‌نهند ، و دانشمندان و بخردان خود را كنار كشیده رشته‌ی كارها را بسیاستمداران وامیگزارند ـ آن آرزوی ما پیشرفتی نخواهد داشت و اینست ما باید نخست بكوشیم و این سنگها را از جلو برداریم ،
و ما اكنون در این كوشش می‌باشیم.

كوتاه سخن آنكه ما امروز نباید گفتگو از چگونگی چنان دادگاهی بنماییم. در هنگام خود بآن گفتگو خواهیم رسید.

اما اینكه می‌نویسید : اگر كشاكش درمیان دو توده رخ داد و توده‌های دیگر بتوده‌ی ستمدیده یاوری كردند از همینجا جنگ پیش خواهد آمد میگوییم : بیاید. آن جنگیست كه با بدی و ستمگری میرود و نباید از آن باك داشت ، و چنان جنگی بزودی و بآسانی بفیروزی توده‌های دادگر و بشكست توده‌ی ستمگر پایان می‌یابد. امروز را با آن زمان یكسان نتوان گرفت. دوباره میگویم :

🔸ما باید یك شورش [4] بزرگی در اندیشه‌ها پدید آورده حقایق زندگی را در دلها جا دهیم و این خود زمینه به هر نیكی آماده خواهد گردانید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 223)
[1] : دفتر «پیام بدانشمندان اروپا و آمریکا» نخست بار در پرچم سال 1321 ، در گرماگرم جنگ جهانی دوم (1942) چاپ شد.
[2] : پس از جنگ جهانی یکم و پیش از بنیاد یافتن سازمان ملل متحد ،‌ به پیشنهاد ویلسُن رئیس‌جمهور آمریکا و پشتیبانی دیگر دولتها جامعه‌ی ملل (The League of Nations) در کشور سوئیس بکار آغاز کرد که کمابیش همان خواستهای بنیادی سازمان ملل بویژه جلوگیری از جنگ را داشت و از این باره آن را پدر سازمان ملل میتوان شمارد.
[3] : در زبان پاک بجای ضامن ، پایَندان بکار میرود. اینکه نویسنده واژه‌ی پای‌بندان را از کجا یافته بر ما روشن نیست.
[4] : شورش معنی انقلاب دارد. اینکه گاهی کسانی آن را بمعنی آشوب بکار می‌برند غلط است.
«جامعه‌ی ملل»