پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
حزبهای نیرومند ترکیه
📘 اسرار هزارساله ـ 9
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده
🔶 گفتار یکم : خدا - تکه‌ی 6 از 8


بهانه‌ها (یک تا هفت)
هرگاه گفتگو از کنار نهادن یکی از خرافات بمیان آید کسانی که نمی‌توانند دل از آنها بردارند و در برابر هم جواب درستی ندارند ناچار از درهای دیگری وارد می‌شوند که باید آنها را هم روشن گردانیم تا در هر قدمی با این گونه ایرادها روبرو نشویم.
1ـ می‌گویند بهتر است بجای این حرفها برای مردم فکر خواروبار کنید.
2ـ این حرفها باعث نفاق و اختلاف می‌شود و صلاح امروز نیست.
3ـ این حرفها برای شهرت پیدا کردن است.
4ـ اینها تحریک اجانب است.
5 ـ چطور اینهمه علما و بزرگان نفهمیدند و شما فهمیدید؟
6 ـ می‌گویند حالا گرفتیم اینها غلط و ما کنار گزاشتیم ، جای اینها چه بگزاریم؟
ما اگر بخواهیم یکی یکی اینها را مورد گفتگو قرار دهیم زیاد می‌شود ولی همه‌ي اینها یک جواب مشترک دارند که به همان اکتفا می‌کنیم : راهی که این توده در پیش دارد اگر چنانکه این کتاب می‌گوید غلط است که مسلم راه غلط را نباید رفت و این گفتگوها همه زیادی است و اگر درست است شما اول همین را با دلیل روشن بیان کنید و احتیاجی به اینهمه از این شاخ بآن شاخ پریدن نیست.
7ـ می‌گویند عقل بشر ناقص است باین دلیل که می‌بینیم اینهمه دینهای بیشمار که در دنیا بوده و هست همه می‌گویند دلیل عقل داریم و حال آنکه واقع یکی بیش نیست. می‌گویم : شما از کجا دانستید که این دلیلها راستی دلیل عقل است و حکم عادت و تقلید نیست؟ اگر دیوی را فرشته نام دهند آیا حقیقت آن هم عوض خواهد شد؟ شما با همین عقل خدا را شناختید و بر روی همین عقل پایه‌ي زندگی خود را نهادید ، اگر حکم عقل ناقص است پس باید دین و زندگی را بیکبار کنار گزارید. چرا برای اینکه شاخه‌ای را رها نکنید ریشه را می‌زنید؟!
حقیقت آنست که آنها هم که می‌گویند عقل ناقص است بگفته‌ي خود باور ندارند ولی چون اینان می‌خواسته‌اند مردم را بطرف نادانی ببرند و عقل بجلوگیری برمی‌خاسته ناچار این سخن را پیش آورده‌اند که عقل شما ناقص است و باید به عقل کل (یعنی هر دروغی که آنها می‌سازند) تسلیم شوید و حال آنکه عقل فرستاده‌ي نزدیک خدا و برای آدمی همچون چشم است که بی‌دستور او حق ندارد قدمی بردارد. آری عقل هم مانند چشم گاهی محتاج براهنماست ولی به هر حال ما از خرد بی‌نیاز نیستیم.
و بعبارت دیگر مانند قوانین ریاضی است که برای یافتنش محتاج بآموزگار هستیم ولی درس همین آموزگار را وقتی می‌توانیم بپذیریم که با عقل درست درآید. زیرا اگر عقل در کار نباشد آموزگار حق خواهد داشت بگوید یکی از قوانین ریاضی این است که شما نیمی از مال خود را بدهید بمن تا حلال شود؟!
راست است که فکر آدمی کوتاهتر است از اینکه از کارهای خدا سر درآورد ولی کار خدا غیر از راه خداست. کار خدا برای خود است و ربطی بما ندارد ولی راه خدا برای ماست و باید آن را ببینیم و پیش رویم نه اینکه چشم خود را بر هم گزاریم و مانند کوری دنبال دیگران بیفتیم و هرچه بما گفتند بگوییم : «جاهل را بر عالم بحثی نیست.»
درباره‌ي نقص عقل این را می‌توان گفت که گاهی بچیزهای دیگری جامه‌ي خرد می‌پوشانند و آن را عقل می‌نامند ولی با کمی دقت آنها را هم می‌توان شناخت و چنانکه خواهیم دید همین کار را با دین و بلکه با حس نیز می‌کنند.
اینها عبارتند از عادت و تقلید و وهم و سودجويی و عکس‌العمل اینها ، ولی از همه مهمتر همان عادت است چنانکه بسیاری از همین عقیده‌های ما را عادت برپا نگاه داشته و نام آن را عقل نهاده‌اند. عادت با عقل نسبت معکوس دارد ، یعنی در مردمان کم‌فهم و زنان نیرومندتر است و باید هم اینطور باشد چون اینگونه کسان نمی‌توانند هرچه را می‌شنوند و در ترازوی خرد بسنجند ناچار باید عادت در آنها قوی باشد تا هر ساعت به رنگی درنیایند.
عادت گاهی با وهم یکی می‌شود و در حس نیز تصرف می‌کند. من خود بیش از ده سال و در هر روزی چند بار ناظر چنین موضوعی بوده‌ام تا آنکه صاحب‌کار خود به اشتباهش پی برد و آن را ترک کرد. بسیاری از خوانندگان این را شنیده‌اند که پیش از دوره‌ي رضاشاه در مشهد سنگهای «متوسط» بزیارت می‌آمد و کسانی می‌گفتند ما این را بچشم خود دیده‌ایم و حال آنکه در جلو چشم مردم آن را با دست می‌آوردند و در عین حال فریاد می‌زدند : «پس روید ، به کوری چشم دشمنان سنگ بزیارت می‌رود!!» و بگفته‌ي یکی از دوستان در دوره‌ي دیکتاتوری سنگها هم از زندان مختاری ترسیدند و دیگر بزیارت نیامدند!! در همین شب 19 رمضان که می‌گفتند دو نفر بهم چسبیده‌اند مدرکش را که می‌پرسیدند ، یا می‌گفتند خودمان دیده‌ایم ، یا می‌گفتند از آدم معتبر شنیده‌ایم. حال شما از همینجا می‌توانید بدست آورید که اینهمه معجزه‌ها که نقل می‌شود علت حقیقی‌اش چیست.
🔶 زبان ایرانی - 91
🔸 در پيرامون سخن

3ـ سخن بايد باندازه‌ی معني بود
... اين لغزش در آن قرنها پديد آمده و چون كسي بجلوگيري نكوشيده زمان بزمان بر سختي افزوده. تا آنجا رسيده كه كساني دربند معني نبوده تنها سخن را خواسته‌اند و هميشه در پيرامون آن كوشش و انديشه بكار برده‌اند. اينست كتابهايي همچون مقامات حريري و حميدي و مانند اينها بيرون آمده. اينها تنها سخن را ميخواهند و هميشه معني را پيرو گفتار مي‌سازند.
اين بدتر كار در اين پايه نايستاده در زمان مغول كه همه‌ي بيخرديها فزوني گرفته اين گرفتاري نيز سختتر گرديده. در هر نگارش بايستي بسخن‌آرايي پرداخت و سخن را چندين برابر معني گردانيد. اگر كتاب جويني را نگاه كنيم از ده سطر سه سطر معني بدست مي‌آيد. چه‌بسا از بهر يك آرايش معني را پيچانيده و ديگرگونه گردانيده و يا آنچه نبايست گفت برشته‌ي نگارش كشيده. (1)
هنوز اين ساده‌تر ميباشد. پس از وي بازار سخن‌آرايي ديگر گرمتر گرديده و كتابهايي همچون تاريخ وصاف و المعجم پرداخته شده. وصاف خويشتن مي‌نگارد : مقصود از پرداختن آن كتاب نمودن «فصاحت و بلاغت» ميباشد و تاريخ را «بالعرض» دنبال نموده. (2) ببينيد : اينان شيوايي (فصاحت) را سخن‌آرايي مي‌شمارده‌اند و با معني كاري نداشته‌اند. اينست اندازه‌ي بيراهي آنان!
اين رشته بسيار دراز است. پس از مغول باز كساني آن راه را پيموده‌اند و چه‌بسا گامها فراتر نهاده‌اند و آخرين نمونه‌ي آن گونه نگارشها «دُرّه نادري» است.
چيزي كه هست آن گونه نگارش امروز از ميان برخاسته و خود آن لغزش از سختي كاسته. ليكن هنوز اين ناروايي در كار است كه كساني گفتار را چيز جداگانه مي‌شمارند و هنوز نام سخنور و نگارنده و استاد سخن بر زبانها ميرود. نيز بسياري از جوانان آرزوي نويسندگي دارند و آن را راهي براي پيشرفت توده مي‌پندارند. در اين زمينه‌هاست كه مي‌خواهيم گفتگو بداريم.

(1) - اين عبارت را از جويني براي مثل مي‌نگاريم :
«قاآن در آن سال كه دعت حيات را وداع خواست كرد و از نعمت دنياي دني امتناع نمود ايلچيان باستحضار كيوك فرستاده بود تا زمام مراجعت معطوف كند و عزيمت و نهمت بر مبادرت بحضرت او مصروف بر وفق امتثال اشارت ركاب مسارعت گران كرد و عنان مسابقت سبك و چون نزديك شد كه مس افت كه از بعد مسافت حاصل شود بقرب مجاورت مندفع گردد و حجاب مباينت و مهاجرت مرتفع قضاي مبرم نازل شد و چندان مهلت نداد كه تشنگان باديه‌ی فراق بقطره از زلال وصال سيراب شوند و پدر و پسر ديده را بجمال يكديگر مكتحل كنند.»
در اين عبارت سراپا سخنبازي نموده و چندين گونه آرايش از جناس و مقابله و مانند آن آورده ولي اگر معناي آن را بخواهيم بسيار كوتاهست و ميخواهد بگويد :
«قاآن در آن سال كه ميخواست مرد ، ايلچيان بآوردن كيوك فرستاده بوده و او روانه گرديده ولي چون بنزديكي رسيد قاآن را اجل دريافت و چندان مهلت نداد پسر و پدر يكديگر را ببينند.»

(2) - خود عبارتهاي وصاف ديدنيست : «نظر بر آنست كه اين كتاب مجموعه‌‌ي صنايع علوم و فهرست بدايع فضايل و دستور اساليب بلاغت و قانون قواليب براعت باشد و اخبار و احوال كه موضوع علم تاريخ است ، مضامين آن بالعرض معلوم گردد و چنانكه فضلاء صاحب طبع نكته ياب كه روي سخن در ايشانست بعد از تأمل شافي انصاف دهند كه در رشاقت لفظ و سياقت معني و حسن مواقع تضمين و لطف مراتع تحسين و تزيين برين نمط در عرب و عجم مسبوق بغيري نيست بل اگر با ديگر كتب معارضه كنند از آنجا آبي بروي كار بازآيد و الحسن ما شهدت به الاضراب».
از اينجا پيداست كه اينان بسخن با چه ديده‌اي مي‌نگريستند و فصاحت را به چه معني مي‌شماردند.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هشتادوهشتم)

🔶 چرا بكار از راهش نمی‌آیید؟!.
(بخش دو از سه)

این را هم بنویسم كه زمینه‌ی آرمان و كوششهای ما تنها ایران نیست.

🔸من و یارانم جدایی میانه‌ی ایرانیان و دیگران نمیگزاریم ، ما نیكی را برای همگی میخواهیم و برستگاری همگی میكوشیم. آن معنایی كه دیگران به نژاد و توده میدهند و تعصب و دشمنی با دیگران را شرط میهن‌پرستی می‌شمارند ما نمی‌شماریم. در نزد ما نژادها و توده‌ها حكم خاندانها را دارند كه چنانكه در خاندانها هر یكی از آنها جداگانه می‌زید و در داخل خانه‌ی خود آزاد است ولی در بیرون با دیگر خاندانها روابطی دارند [و] با همدیگر با همدستی و مهربانی راه میروند توده‌ها نیز چنین باید بود.[bud]

به هر حال این دخالت در كارهای ایران و اینكه شماها را بهمدستی میخوانیم تنها از آن راهست كه در این كشور می‌باشیم و اینجا خانه‌ی ماست. ما می‌بینیم بیچاره مردم این كشور نه تنها در اندیشه‌ی آینده نیستند و هیچ نمیگویند در این جهان پركشاكش سرنوشت ما چه خواهد بود ، نه تنها چشم براه حوادث دوخته اگر از دولتی فشار و سختی می‌بینند روی دل بسوی دشمنان او برگردانیده دفع این را از آن میخواهند ، نه تنها آلودگیهای خود را درنمی‌یابند و دربند چاره‌ی آنها نمی‌باشند ، بیكبار سررشته را گم كرده‌اند و در چنین هنگامی كه جنگ و گرسنگی این كشور را تهدید میكند دربند خود و خاندانشان نمی‌باشند.

اینهاست كه ما را وادار میكند كه جمعیت برپا كنیم و روزنامه بنویسیم و با دولت و با دیگران طرفیت نماییم و هر زمان بیك موضوع سخت دیگری پردازیم ، یك زمان بآذربایجان و داستان زبان تركی كه عنوانی بدست یك دسته هوسبازان نافهم داده بود پرداخته بكوشیم ، یك زمان برضائیه توجه كرده دولت را وادار بفرستادن نیرو نماییم ، یك زمان قضیه‌ی خلخال را دنبال كنیم ، یك زمان درباره‌ی خواروبار نویسیم ـ اینها همگی برای آنست كه در چنین روزی از دلسوزی بهم‌میهنان خود بازنایستیم وگرنه
🔸نه من و نه یارانم كمترین سودی از این كارها چشم نداریم ، هر یكی از ماها با دسترنج خود زندگی میكنیم. من در چنین سالِ سختی فرزندان و خاندان خود را از درآمد وكالت اداره میكنم. این روزنامه را كه می‌نویسم من رنج آن را می‌برم و یك دسته از همراهانِ غیرتمند نیز زیان پولیش را می‌پردازند.

ما دلمان باین بچگان بیگناه می‌سوزد كه اگر نكوشیم و چاره نكنیم بشومی این آلودگیها و درماندگیهایِ شما از گرسنگی و از آسیب جنگ گزندها خواهند دید. دلمان باین زنان چشم‌بسته و ناآگاه می‌سوزد كه اگر جلو نگیریم با آسیبهای دلخراش روبرو خواهند گردید. اینست رنج را بخود هموار گردانیده بدینسان میكوشیم.

اگر با اینحال باز شما بخود نیایید و همدستی با ما نكنید ،
🔸اگر باز تنها بگله و ناله بس كرده تنها چاره همان را بشناسید ، بدانید درمان نخواهید پذیرفت ، بدانید كه از دست روزگار مشتهای دندان‌شكن خواهید خورد. بارها گفته‌ام شما نادانانی هستید كه میخواهید آئین خدا را بهم زنید. شما میگویید ما نخواهیم كوشید و دست بهم نخواهیم داد و با این حال آسوده و دلخوش زندگی خواهیم كرد.

مرا شگفت افتاده پریروز در رضائیه ، و دیروز در خلخال آن گرفتاری بود و ما با گفتار و كوشش ، تا اندازه‌ای كه می‌توانستیم بیاوری كوشیدیم ولی همینكه داستان بپایان رسیده می‌بینیم مردم خود را كنار كشیده‌اند و هیچ نمی‌گویند آن روزنامه‌ای كه دیروز آن فداكاری را در راه ما كرد و با یك نیروهای خطرناكی طرفیت كرد و با دولت مخالفت نشان داد [1] یك مقاصدی را دنبال میكند ، مقاصدی كه درباره‌ی كشور و توده می‌باشد ـ پس ما نیز همراهی با او كنیم. نمیگویند كه ما آزمودیم و دیدیم كه یك روزنامه چون از سوی یك باهَمادی نوشته می‌شود آن دستگیری مهمی را از ما نمود. پس ما نیز بایشان پیوندیم كه دیگر نیرومندتر باشند و در روزهای سختِ آینده بدرد این كشور بخورند. بدبختهای بیچاره سر كلافه را گم كرده‌اند و چون غائله فرونشسته هر كدام پی هوسهای خود رفته‌اند و امروزها كه داستان نان سخت گردیده می‌بینیم بی‌آنكه هیچی بروی خود بیاورند پیاپی تلگراف و نامه‌ی شكایت و ناله میفرستند كه تو گویی ما اینجا نشسته‌ایم كه هر زمان كه آنها حس دردی كردند و بفریادی برخاستند ما نیز پیروی از آنان نماییم. در اینجاست كه باید بگویم ای بیچارگان ، ای بیچارگان.

[1] : درباره‌ی رضاییه (ارومیه) پرچم آشوبهای دلخراش آنجا را دنبال می‌کرد و چنانکه نویسنده می‌نویسد با دولت طرف شد و کوشید دولت را وادارد برای سرکوبی اشرار سپاه به آنجا فرستد. این گزارشها و گفتارها از جمله در شماره‌ها‌ی 52 ، 99 ، 160 و 165 پرچم روزانه آمده است.
✴️ گواهی پاکدلانه

چرا از یاران آقای كسروی نباشم؟

باز هم كسانی بمن میگویند شنیده‌ایم تو هم از یاران آقای كسروی شده‌ای و من در پاسخ میگویم چرا چنین نباشد ـ آقای كسروی زبان پارسی را بزیبایی و رونق نخستین برمیگرداند ، در میهن‌دوستی وی هیچ جای گفتگو نیست ، با اینكه خودش ترك‌زبان است بیاران تبریزی خویش سپرده است كه تنها بزبان پارسی گفت‌وگو نمایند ، با ملایان مفتخوار و نادان (كه همیشه تنها بسود خود زبان می‌گشایند و از زیان دیگران پروا ندارند) هماره در جنگ است ، برای پیشرفت و سرفرازی ایرانیان دست از هستی خویش شسته ، برای برانداختن ناپسندیده‌ها بجان میكوشد و درباره‌ی گفته‌های آقای كسروی هم من نامه‌های او را خوانده و درست دریافته‌ام كه دینی كه میگوید و آئینی كه میگزارد همانهاست كه خدا و دیگر پیشوایان بزرگ جهان خواسته‌اند ، پس چه شده است كه من با چنین مردی دشمنی نشان دهم؟!.
نوشته‌ی : م ـ ر ـ هزار (مسجد سلیمان)

(دفتر آبان‌ماه 24)
📘 اسرار هزارساله ـ 10
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده
🔶 گفتار یکم : خدا - تکه‌ی 7 از 8


بهانه‌ها (هشت)
8 ـ می‌گویند این خرافات در همه جای دنیا هست و بجايی هم ضرر ندارد ، پس این چه کاریست که بیهوده مردم را از خود برنجانیم؟ می‌گویم اگر این اشکال درست باشد اول به پیغمبر وارد است که برای بت‌پرستی آنهمه خونریزی کرد. مردم عربستان چند پاره‌ چوب و سنگ بنام بت در خانه‌ي کعبه گزاشته بودند و آنها را خدا هم نمی‌دانستند بلکه وسیله و شفیع نزد خدا می‌شماردند. این بکجای دنیا ضروری داشت که پیغمبر 23 سال وقت گرانبهای خود را صرف آن نمود؟
برای این بود که می‌دانست توجه بشر یک نیروی گرانبهايی است که همه‌ي پیشرفتهای زندگی از اثر آنست ، اگر به کوه رسد از هم می‌پاشد و اگر بدریا رسد از هم می‌شکافد. پس چه ضرری است از این بالاتر که چنین نیرويی بیهوده صرف بت یا نخل [و] عَلَم و قبر شود؟
برای چیست که امروز شرق زیر دست غرب افتاده؟ هندوستان چه چیزش کم از انگلستان است و یا فنلاند چه چیزش بیش از ایرانست؟ چرا او چنانست و این چنین؟ برای این است که آن توجهش بیشتر بکار و کوشش است و این بخرافات. شاید بگویید خرافات چه منافاتی با کار و کوشش دارد؟ می‌گویم این قانونی است مسلم که هر نیرویی (مانند آب نهر) هر اندازه متوجه یک سمت شود به همان نسبت از سمت دیگر کم می‌شود تا قطع گردد : «مَّا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ» (1)
باید این موضوع را با چند مثالی روشن کنم. در ایران کم و بیش هزار هزار کتاب در مصیبت و زیارت و مانند آن چاپ شده ، تا جايی که شما در هر دهی بروید می‌بینید آن روستايی که کوره‌سوادی پیدا کرده ، یکی یا بیشتر از این کتابها را در تاقچه دارد ولی در همین کشور فلاحتی اگر کتابی در کشاورزی چاپ شود خریدار آن انگشت‌شمار است.
اگر زنی در خواب بیند و یا بخاطرش بگذرد که بالای قله‌ کوهی جای سُم دُلدُل (2) را دیده است یکبار می‌بینید شهری از جا تکان می‌خورد و با سیل نذر رو بآن می‌رود ، ولی اگر یک دسته سرباز برای نگاهداری جان شما در برابر دشمن ایستاد تا کشته شد آخرین قدردانی که از آنها شود یک مجلس یادبود است آن هم از طرف وزارت جنگ نه از طرف توده!!
شما بسیار دیده‌اید کسانی را که در نهرها رخت می‌شویند و خاکروبه می‌ریزند و یا خزینه‌های عمومی را آلوده می‌کنند ، شاید گمان کنید که اینها مردمی هستند بی‌تربیت ، ولی اینطور نیست ، بیشتر اینها تربیتشان کامل است ولی در راه دیگر. چنانکه می‌بینید همینها به آب کمتر از کُر دست نمی‌زنند و از دیگران هم جلوگیری می‌کنند. شما بسیار دیده‌اید کسانی را که زراعت را زیر پا می‌مالند و یا نهالها را برای بازی یا چوبدستی می‌شکنند و در نتیجه‌ي همین کار زشت چه بسیار نهرهایی که استعداد درختکاری دارد و بیکار افتاده است.
شاید شما این گونه مردم را بی‌قید و بی‌پروا بدانید ولی اینطور نیست ، زیرا اینها وقتی از یک زیارتگاهی بیرون می‌آیند پس پس برمی‌گردند که مبادا به قبر بی‌احترامی شود. همینها اگر خرده‌نانی را زیر پا ببینند برمی‌دارند و چه‌بسا آن نان آلوده را می‌خورند که با برکت خدا بی‌احترامی نشود!! چرا؟ براي اینکه اینها را باحترام قبر یا خرده‌نان متوجه کرده‌اند ولی در آن موضوع چیزی نگفته‌اند.
اما اینکه می‌گویند این خرافات در همه جای دنیا هست ، این سخن بدان می‌ماند که بگويید بیماری در همه جا هست ، پس باید آن را بحال خود گزاشت. خرافات هم مرضی است روحی ، در هر توده که زیادتر باشد به همان نسبت در زندگی عقبتر است. باور ندارید به وضع کشورهای ایران و ترکیه ، یا چین و ژاپن ، یا هندوستان و روسیه ، نگاه کنید.

1ـ سوره‌ی احزاب (33) ، آیه‌ی 4. معنی : خدا برای هیچ مردی دو دل در درونش نگزارد.
2ـ نام ماده استری است که شاه اسکندریه به بنیادگزار اسلام ارمغان فرستاده. (با یاری واژه‌نامه‌ی دهخدا)
پاکدینی ـ احمد کسروی pinned «✴️ خواهشی از خوانندگان بیگمان احمد کسروی یکی از مردان بزرگ تاریخ جهان است که با کوششهایی که کرده و اندیشه‌های والا و درخشانی که داشته ، باینده بوده که ده‌ها کتاب و گفتار درباره‌ی زندگی و کارها و اندیشه‌های وی نوشته و چاپ شود ولی در نتیجه‌ی نزدیک به هشتاد…»
🔶 زبان ایرانی - 92
🔸 گفتگو درباره‌ی چند كلمه

1ـ جان و روان : در اين شماره در گفتار «جاوداني روان» جان و روان [1] را از هم جدا گرفته‌ايم. نمي‌دانم در فلسفه اين را چگونه دانسته‌اند و شايد بيشتر ايشان بويژه هواداران مادّيگري روان را جدا از جان نگرفته‌اند چنانكه شاعري ميگويد :
جان و روان يكيست بنزديك فيلسوف ورچه ز راهِ نام دو آيد روان و جان
ليكن بنياد دين هميشه بر جدايي آنها بوده و اگر باين روشني كه ما مينگاريم نسروده‌اند برداشت همه‌ي گفته‌ها بر اين بوده. اين شگفت كه در بيشتر زبانها از فارسي و عربي و پاره‌ای زبانهاي اروپايي كه ما ميدانيم براي آنها دو نام جدا ميباشد. اين ميرساند آدميان از نخست از روي سرشت ساده‌ي خود جدايي آنها را درمي‌يافته‌اند.
2ـ ميزبان : گاهي كساني حال كنوني اين كلمه را گرفته مي‌پرسند آيا ايرانيان باستان بر روي ميز ، شام و ناهار مي‌خوردند تا ميهمان‌دار را «ميزبان» ناميده‌اند. ميگوييم : اصل كلمه «ميزدبان» بوده و ميزد (با زير ميم و زير يا) يك گونه ميهماني است كه در آن باده مي‌گسارده‌اند. اينست آن پندار را جايي بازنمي‌ماند.
3ـ براست داشتن : ما اين عبارت را هميشه بكار مي‌بريم. از اينجا كساني مي‌پرسند آن را در برابر كدام عبارت بكار مي‌بريد؟. مي‌گوييم : «براست داشتن» تصديق كردنست و اين عبارت در كتابهاي پيشين بسيار آمده.

[1] ـ براي فهميدن معني جان و روان كتاب «در پيرامون روان» ديده شود. گ.آ.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی هشتادونهم)

🔶 چرا بكار از راهش نمی‌آیید؟!.
(بخش سه از سه)

این جنگ كه امروز درمیان دولتها میرود باین زودیها پایان نخواهد یافت. چنانكه گفته‌ایم دست كم چند سالی درمیان خواهد بود و جهان را گرفتار خواهد داشت.

از اینسوی ایرانیان كه در سر راه افتاده‌اند از آسیب و گزند بی‌بهره نخواهند ماند و تا جنگ برپاست گرفتار خواهند بود. چیزی كه هست
🔸اگر خردمندان و علاقه‌مندان همدستی نمایند و از دور و نزدیك با یكدیگر ارتباط داشته بنگهداری خود و توده كوشند و تدبیر و اندیشه‌ها بكار برند میتوانند از سختی آن گزندها بكاهند و باری لگدمال نگردند.
ولی با حال كنونی سختترین نتیجه را خواهند دید و خدا میداند كه تا پایان جنگ بچه حال خواهند افتاد.

🔶اینكه یك مردمی سر پایین انداخته در اندیشه‌ی زندگانی خود نباشند و چون یك سختی پیش آمد بناله و گله پردازند با فریاد و داد چاره خواهند ، و تنها استنادشان همین باشد ، چنین مردمی شایسته‌ی نابودیند و در اینجهان در نتیجه‌ی نادانیهای خود لگدمال خواهند گردید و در آنجهان در نزد خدای آفریدگار روسیاه و سرافكنده خواهند بود.

ما می‌شنویم در رضائیه[=ارومیه] چون جوانانی بنیاد «آزادگان» گزارده‌اند كسانی از توانگران و سردستگان چنین گفته‌اند : «اینجا جای این كارها نیست». یكی بپرسد : چرا؟!.. چرا نیست؟!.. مگر مردم رضائیه نمیخواهند زنده بمانند؟!.. نمیخواهند خود را و خاندانهاشان را از آسیبها و گزندها نگه دارند؟!.. مگر مردم رضائیه نبودند كه چند ماه پیش آن ناله‌ها و گله‌ها را میكردند ، آن دادها و فریادها را بلند می‌ساختند؟!.. گویا رضائیه‌ایها میخواهند هر زمان كه گرفتار شدند داد و فریاد كنند و همینكه آسوده گردیدند پی بی‌پرواییهای خود را گیرند ، كه خود نكوشند و دیگران را هم نگزارند؟!.. چرا رضائیه‌ایها این نمیخواهند كه یك دسته از مردان باغیرت و از جوانان خونگرمشان دست بهم دهند و اندیشه و عزم یكی گردانند ، و در برابر كرد و اشرار یك نیرویی پدید آورند؟!.. چرا این نمیخواهند كه بدستیاری همان همدستی با تبریز و تهران و دیگر شهرها همیشه در ارتباط باشند و در هنگام سختی از همه جا آواز همدردی و همدستی شنوند؟!..

همچنین می‌شنویم كسانی در تبریز و دیگر جاها میگویند : فلان آخوند یا بَهمان پیشنماز گفته پرچم نخوانید و بآن روزنامه كمك نكنید. میگویم
🔸اگر میخواهید بسخنان ملایان گوش دهید یكبارگی چشم از زندگی پوشیده مرگ خود و فرزندانتان را بدیده گیرید.
زیرا بگفته‌ی ملایان مالیات هم نباید داد ، بسربازی هم نباید رفت ، بدولت هر گونه خیانت دریغ نباید داشت و نتیجه‌ی اینها آنست كه بیكبارگی زندگی را كنار گزارید و نابودی را بچشم خود گیرید.

اگر شما میخواهید كه هر زمان كه سختی بود رو بسوی دولت برگردانید و چاره بخواهید ، و هر زمان كه آسوده شدید دست بدامن ملایان زنید و پیروی از گفته‌های آنان كنید این گمراهی شما را به بدترین گرفتاری دچار خواهد گردانید.

همین امروز شما بیك درد سختی گرفتارید ، و آن داستان كمی خواربار است [1] ، و خواهید دید كه این موضوع بكجا خواهد كشید و خواهید دید كه این ناله‌ها و فریادهای شما كمترین تأثیری نخواهد داشت. خواربار را دیگران كشیده و برده و بشما كمترین ارزشی نخواهند گزاشت ، و راستی اینست با حال كنونی ارزشی هم ندارید.

بسخن بیش از این دامنه نمیدهم. كسانی كه میخواهند امروز كه سختی خواربار پیش آمده بعادت بیخردانه‌ی خود تنها به فریاد و ناله گرایند ما از آنان بیزاریم و كمترین كمكی بآنان نخواهیم داشت. آنان اگر میخواهند بدردها چاره‌ای شود راهش دست بهم دادن و با اندیشه و دوراندیشی كوشیدنست. آنان نیز از این راه پیش آیند.
(پرچم روزانه شماره‌های 229 و 230 و 231)

[1] : در آن زمان دو کشور انگلیس و روس لشگرهاشان را به ایران آورده و با اینکه پیمان دوستی با دولت ایران بسته بودند ولی در بسیار کارها دخالت میکردند. یکی از دخالتهای جانسوز آنان همین دست اندازی به خواربار ایران بود. خواربار را با دست قاچاقچیان و محتکران خریده به روسیه بار میکردند و اینجا مردم دچار کمیابی نان و گرانی دیگر خوراکیها بودند.
📘 اسرار هزارساله ـ 11
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده
🔶 گفتار یکم : خدا - تکه‌ی 8 از 8


بهانه‌ها (نُه)
9ـ می‌گویند خرافات بهتر از لجام‌گسیختگی است ، زیرا می‌بینیم مردمان خرافی از دیگران هم درستترند و هم خیرات و مَبَرّاتشان بیشتر است. می‌گویم از این عبارت این طور بدست می‌آید که ما دو راه بیشتر نداریم : یا باید خرافی باشیم یا لجام‌گسیخته ، و حال آنکه دو راه دیگر هم داریم : یکی آنکه نه خرافی باشیم نه لجام‌گسیخته ، بلکه پیرو حقیقت باشیم. نمونه‌اش همان راهی است که مردم در صدر اسلام می‌رفتند که هم پاک بودند و هم خرافات نداشتند. دوم آنکه هم خرافی باشیم و هم لجام‌گسیخته و آن راهی است که ما امروز می‌رویم. چنانکه می‌بینید مردم امروز از اداری و تاجر و کاسب ، رفتار و اخلاقشان چگونه است ، با این حال با هر یک که گفتگو کنید می‌بینید همه دیندارند ، از یک طرف از راه خیانت و احتکار و اختلاس پول بدست می‌آورند و از طرف دیگر همین پول را صرف روضه و زیارت می‌کنند و اگرهم قدری مقدس‌تر باشند اول آن را دست‌گردان و حلال می‌کنند و بعد زیارت می‌روند!!
یک زمانی بود که مردان هفتاد ساله مانند دختران چهارده ساله با چشم [و] گوش بسته بودند ، جز جلاءالعیون وجودی کتابی نداشتند و جز ملا دانشمندی نمی‌شناختند ، از اینرو اگر بمردم می‌گفتند : «ماست سیاه است.» می‌گفتند : «از قدرت خدا چه بعید است.» بخصوص اگر یک جمله‌ي عربی هم بدنبالش می‌آوردند (نمونه‌ي حدیث دیده شود[گفتار ششم همین کتاب]). در آن زمان آسان بود خرافات را با درستی نگاه داشت ولی اکنون در فکر مردم یک تکانی پیدا شده ، در نتیجه نه مانند پیش در عقیده‌ي خود پابرجایند ، نه آن اندازه فکرشان نیرومند شده که بتوانند درست را از نادرست جدا کنند ، ناچار این تزلزل بر نقطه‌ ضعف وارد می‌شود که عبارت است از همان جایی که پای نفع مادّی در کار است ، ولی این خرافات چون بنفع آنی آنها کاری ندارد بلکه خود سرپوشی روی آنها می‌گزارد ، این است که برجا مانده و این بی‌قیدی و لجام‌گسیختگی هم بر آنها علاوه شده است.
و اما خیرات و مَبَرّات اینان هم گرچه زیاد است ولی خواهیم دید که برای چگونه کارهایی است و نتیجه‌اش چیست.
پایان گفتار یکم
این پیکره نشان می‌دهد نویسنده‌ی کتاب «اسرار هزارساله» را در رخت ملایی و پس از آن که رخت ملایی را از تن درآورده است.
درمیانه هم پیکره‌‌ای از مجله‌ی همایون آمده که او ، یازده شماره از آن را بیرون داد.


اسرار هزارساله نوشته‌ی علی‌اکبر حکمی‌زاده نام کتابیست که از فردا تکه تکه پراکنده خواهد شد.

این کتاب همانست که «بنیانگزار جمهوری اسلامی» بی‌آنکه نام خود را آشکار گرداند به آن پاسخی نوشته و دفترش را «کشف‌الاسرار» نامیده و آن را از «افتخارات» او شمارده‌اند. شنیدنی آنست که ما امروز بیگمانیم که نوشته‌ی حکمی‌زاده به حال مردم سودمند است و می‌کوشیم با پراکندن آن فریاد او را بگوشها و سوز دلش را به دلها برسانیم ولی حکومت ملایان در این چهل سال نیارَست (جرأت نکرد) که «افتخار» خمینی را بار دیگر چاپ کند. براستی چرا؟!..