پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 زبان ایرانی - 102
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 4 (تکه‌ی 2 از 2)

3ـ در زمينه‌ی رواج زبان فارسي در آذربايجان كه يك دفعه‌ی ديگر از طرف علاقمندان يادآوري شده است و پيداست كه آرزوي شما و هر ايراني با حقيقتي اتخاذ يك دين و زبان و آيين زندگي است چيزي كه هست نه تنها از براي نيل باين آرزو بلكه با مقايسه‌ی تحصيلات يك نفر محصل آذربايجاني با محصل فارسي‌زبان و پي بردن اينكه زبان تركي چگونه آذربايجانيها را در عين ايرانيگري بزبان ايراني بيگانه نموده است زودتر يعني در شماره‌هاي امسال پيمان عنوان بنماييد ـ با اعتقاد كاملي كه بموثر بودن گفتار آقاي كسروي هست من و تمامي آذربايجانيها بر اين پیشامد سپاسگزار خواهيم بود. نماينده‌ی ثبت كرمان ، ابوالقاسم حبشي
*
3ـ درباره‌ی زبان آذربايجان ما بارها گفته‌ايم و دوباره ميگوييم بايد همه‌ي آ‎ذربايجانيان اين كوشش را بكار برند كه تركي از آنجا بركنده شود و فارسي همه‌ي آنجا را فراگيرد. آن زیاني كه شما درباره‌ی بازپس ماندن شاگردان دبستانها ياد كرده‌ايد خود زيان بزرگي ميباشد. گذشته از آن دوگونگي زبان ميانه‌ي مردم آذربايجان و ديگر گوشه‌هاي ايران جز مايه‌ي نامهرباني با يكديگر و دلسردي از هم نمي‌باشد و چه‌بسا كه رشته‌ي برادري و يگانگي را از هم بگسلد. [1] آري ما بر آنيم كه در ايران بايد جز يك دين و يك آيين نباشد و در اين راه كوششها ميكنيم و در اينجا پوشيده نمي‌داريم كه دورنگي زبان گاهي زيانش كمتر از ديگر پراكندگيها نيست.
وانگاه در صدها سال كه تركي در آذربايجان و خمسه و آن پيرامونها رواج گرفته و فارسي را از ميان برداشته مردم غيرتمند اينجا دامن فارسي را رها ننموده و هميشه در نگارشهاي خود آن را بكار برده‌اند. پس از مشروطه در سايه‌ي پاره‌ای پیشامدها كساني بر آنسر بودند كه كتاب و روزنامه‌ي تركي در آذربايجان چاپ نمايند و چندين روزنامه هم با اين زبان آغاز شد و از آنسوي روزنامه‌هاي قفقاز بفراواني در آذربايجان رواج گرفت ولي آن روزنامه‌ها همه ناانجام ماند و اين روزنامه‌هاي قفقازي نيز پيشرفت نكرد و اينها نبود مگر در سايه‌ي دلبستگي مردم آنجا بزبان فارسي و پيداست كه امروز آن دلبستگي بيشتر مي‌باشد و هرگز اين نخواهد بود كه آذربايجانيان جز بفارسي نگارش نمايند. پس با اين حال بايد بكوشند زبان سخن گفتنشان را هم فارسي گردانند زيرا اين كار بسيار سختي است كه توده‌اي با زباني كه سخن نمي‌گويند نويسندگي نمايند و ميتوان گفت كمتر پيشرفت در آن كار پيدا كرده و كمتر لذتي از خواندن و نوشتن مي‌يابند. گذشته از همه‌ي اينها امروزه فارسي ابزار كار ماست و ما هميشه اميدواريم با اين زبان بزرگترين سودي را بجهان برسانيم ، آيا برادران آذربايجاني در اين آرزو و كوشش با ما همدستي نمي‌نمايند؟.

[1] ـ وقايع آذربايجان سال 1324 ـ 1325 بهترين نمونه است. گ.آ
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی نودونهم)

🔶 یك نشست فراموش نشدنی
(بخش سه از سه)

سپس همان ایرادگیر گفت : «امروز باید باین مردم نان داد تا نمیرند و سپس اصلاحشان كرد». چون این یكی از بهانه‌هاییست كه دیگران نیز می‌آورند و ما بارها می‌شنویم كه كسانی چون سخنان ما را می‌خوانند یا می‌شنوند می‌گویند : «امروز باید فكر نان كرد» از اینرو دارنده‌ی پرچم بپاسخ پرداخته چنین گفت : نخست مگر نان این مردم را ما خواهیم داد؟!.. آری ما می‌توانستیم بیك رشته كوششهایی بپردازیم ولی آن در جایی بود كه مردم بسوی ما می‌آمدند و گفته‌های ما را می‌پذیرفتند ، یك مردمی كه می‌خواهند از گمراهیهای خود دست برندارند و هرچه ما بنویسیم و بگوییم نپذیرند و تنها در زمان سختی رو بسوی ما آورند و خواستشان تنها گله و ناله باشد ، ما بچنین مردمی چه كار توانیم كرد؟!..

🔸چنین مردمی سزاوارند كه مشتها از دست روزگار خورند تا نادانی و گمراهی خود را دریابند.

ما اگر امروز باینان یاری كنیم و از سختی‌ها رهاشان گردانیم بنادانیشان افزوده ، یكی خواهد گفت نتیجه‌ی فلان روضه‌خوانیست كه من برپا كردم ، دیگری خواهد گفت تأثیر بَهمان ذكریست كه من خواندم ، سومی ‌خواهد گفت : دیدید كه خدا همیشه ما ایرانیان را نگاه می‌دارد.

🔸ما باید در حال آنكه تا می‌توانیم دلسوزی كنیم از این یادآوری دست نكشیم كه اینها همه نتیجه‌ی نادانیها و آلودگیهای خودتانست.

دوم ، این بی‌نانی از كجا پیدا شده؟!.. آیا خشكسالی رخ داده؟!. آیا ملخ آمده یا سن پیدا شده؟!. داستان آنست كه دولتهای بزرگ با همدیگر می‌جنگند و این توده چون درمانده و ناتوانست زیر پا لگدمال می‌گردد. تنها گرسنگیِ امروز نیست كه بچاره پردازید.

🔸اگر باینحال بماند صد گرفتاری دیگر در پشت سر دارد ، و كسانی اگر راستی را دلشان باین توده می‌سوزد و فهم و خردی دارند باید با ما همدستی نمایند كه از ریشه بچاره‌ی دردها كوشیم و این ناتوانی و درماندگی را از میان برداریم.

سوم ، این كوششیست كه ما می‌كنیم. شماها نیز دست بهم داده بگفته‌ی خودتان نان باین مردم دهید. دیگر چرا بسر ما می‌آیید؟!. چرا می‌خواهید ما را از كار بازدارید؟!. ما كه همه‌ی مردم را سرگرم نگردانیده‌ایم. خوانندگان پرچم بیش از چند هزار نیستند ، دیگران كه هستند و آزادانه شما آنها را بسر خود گرد آورید و بدرد نان چاره كنید تا بدانیم راست می‌گویید و خواستتان بهانه‌جویی و مردم‌آزاری نیست.

شگفت داستانیست : ما بمردم می‌گوییم معنی زندگانی را بدانید ، این پراكندگی را از میان خود برداشته همگی بیک راه درآیید ، دست بهم داده بآبادی كشور خود كوشید ، ما یكایك گمراهیها را شرح می‌دهیم ، یكایك راستیها را روشن می‌گردانیم ـ ببینید در برابر اینها به چه بهانه‌های كودكانه می‌پردازند. در زمان رضاشاه می‌آمدند میگفتند : «حالا باید یك كاری كرد و این مرد را برانداخت و پس از آن باین حرفها می‌پردازیم» ، سپس كه جنگ آغاز شد می‌گفتند حالا باید منتظر نتیجه‌ی جنگ گردید ، اكنون هم می‌گویند حالا باید در فكر نان بود. بدبختهای بیچاره كه در توی لجنزار زبونی و درماندگی فرورفته‌اند و از بس نادانند بیرون آمدن نمی‌خواهند و بهانه‌های پست كودكانه می‌آورند.

بدینسان یك نشست ارجداری برپا می‌بود و در پایان آن یادی از یاران و همراهان شهرهای دیگر كه خودشان از ما دور ولی دلهاشان نزدیكست بمیان آمد. یك سخنی نیز گفته شد بدینسان كه چون در فارسی برای عید نامی نداریم «بهروز» را باین معنی برگزینیم و چنین نهاده شد كه هر كه را ایرادی یا پیشنهاد دیگری هست در نشست‌های دیگری بمیان آورد. [1]
(پرچم روزانه شماره‌های 243 ، 244 و 245)

[1] : سپس كس یا كسانی واژه‌ی «روزبه» را پیشنهاد داده‌اند كه این آخری به معنی «عید» برگزیده و پس از آن بكار بسته شد.
✴️امروز در ایران یک مانع بزرگ خودخواهیست.

🔸«امروز در ایران یک مانع بزرگ خودخواهیست. این بکسانی برمی‌خورد که با دیگران همدست گردند و بیسر و بیصدا بکوششهایی پردازند.

🔸هر کسی میخواهد جمعیتی بنام خودش برپا کند. می‌خواهد روزنامه‌ای راه‌انداخته به هایهوی پردازد.

🔸باید اینها را بکنار گزاشت. هر مرد غیرتمندی که این کتاب را میخواند باید آماده گردد که چنانکه پیشنهاد شده در پدید آوردن یک جمعیت ایرانخواه همدستی نماید.

🔸آری راه بهانه باز است. حرفهای گوناگون توان زد :
«نمی‌شود اعتماد کرد ، شاید این هم دسیسه‌ایست» ، «شاید این را هم انگلیسها تحریک کرده‌اند» ، «حالا ببینیم چه خواهد شد» ، «بگزار دیگران جلو بیفتند ، اگر کاری توانستند ما هم شرکت میکنیم» ...

🔸از اینگونه بهانه‌ها بسیار توان آورد. ولی آیین طبیعت را تغییر نتوان داد. جلو مکافات را نتوان گرفت.

🔸بدانید ای ایرانیان حوادث امروز به پیشواز شما آمده.
شما بایستی بیندیشید و آینده را بدیده گیرید و حوادث را پیش‌بینی کرده بجلوگیری پردازید.
نکرده‌اید و اینک حوادث بسر وقتتان رسیده.

🔸اکنون شما در آخرین سنگرید. اگر باز سستی نمایید ، باز بهانه‌ آورید ، این سنگر را هم از دست خواهید داد و سیل حوادث شما را خواهد پیچانید و خدا میداند که سرگذشت این توده چه خواهد بود.

🔸بدانید ای ایرانیان ، آسمان برای شما نخواهد گریست ، زمین برای شما بلرزه نخواهد افتاد.»

(«امروز چاره چیست؟» سات 46 و 47)
خودخواهی : پابند توده‌ها
📘 اسرار هزارساله ـ 21
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده
🔶 گفتار سوم : روحانی - تکه‌ی 6 از 6

شاید بگويید تو یا مجتهدی یا مقلد ، اگر مجتهدی حرفهایت برای خودت حجت است و بدرد دیگران نمی‌خورد و اگر مقلدی جاهل را بر عالم بحثی نیست و بعبارت دیگر این فضولیها بتو نمی‌رسد. آری این سخن درست است ولی برای راه نه برای نتیجه ، یعنی شما اگر جامه‌ي خود را به خیاط دادید بدوزد نباید بگويید آن را چگونه ببُرد و بدوزد ولی جامه را که بشما داد باید باندام شما راست باشد وگرنه بر شما است که بگويید چرا وقت و پول و جامه‌ي من را خراب کردی. شما هم با قانونگزار نگويید که حکم را چگونه و از چه راه بیرون آورد ولی حکمی را که بشما داد باید با حکم عقل و آيین طبیعت که حکم مسلم خداست راست بیاید وگرنه مانند امروز می‌شود که برای یک آیه «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ»(1) که دستوری است خیلی ساده و حدودش را هم هر کسی می‌تواند با فطرت خدادادی خود بفهمد چند برابر قرآن کتاب نوشته می‌شود. تازه نتیجه‌اش هم این می‌شود که آب خزینه‌ي حمام و آب حوض مسجد جمعه با همه‌ي آلودگیهایش پاک است ولی پاکیزه‌ترین آبها اگر سر سوزنی از کُر کمتر باشد همینکه انگشت متنجس بآن رسید نجس می‌شود و یا آبی که باندازه‌ي یک کُر است اگر سگ در آن بشاشد پاک است زیرا زیاد می‌شود ولی اگر از آن بیاشامد نجس می‌شود چون کم می‌شود!!!
افسوس که عمری با چشم و گوش بسته بسر می‌آوریم و همچون حیوانی که به سنگ گچ‌کوبی بسته باشند هشتاد سال راه می‌رویم بگمان اینکه عالمی را پیموده‌ایم و اکنون به پشت در بهشت عنبر سرشت رسیده‌ایم ولی چون چشم باز می‌کنم می‌بینم در همانجا که بوده‌ایم هستیم. آری این است سزای آنکه چشم خرد را می‌بندد و هر جا او را ببرند ندانسته می‌رود!
نتیجه آنکه : هر چیزی در اینجهان هر اندازه ارزشش بیشتر باشد وقتی از حد خود گذشت به همان اندازه زیانش بیشتر خواهد شد. پزشک چون جان مردم را نگه می‌دارد از دیگران ارجمندتر است ولی اگر در کار خود بی‌پروايی کند از بدترین مردم است. روحانی هم اگر راستی بوظیفه‌ي خود رفتار کند از پزشک هم بالاتر است زیرا پزشک جان را نگه می‌دارد ولی این روان را که ارزش جان هم باوست. حال اگر همین کس پا را از گلیم خود درازتر کند یا وظیفه‌ي خود را بعکس انجام دهد می‌شود گفت از همه‌ي مردم پستتر است. روشنتر بگویم ضرر چنین کسی برای یک کشور بیشتر است از نایب‌حسین کاشی برای یک شهر زیرا او مال را می‌برد و این خرد را ، او در خانه‌ی مردم به ناحق پا می‌گزارد و این در دل مردم. آثار او پس از رفتن از میان می‌رود ولی بدعتهايی که این نهاده قرنها می‌ماند.

1ـ سوره‌ی بقره (2) ، آیه‌ی 222 : «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ». معنی : «خدا توبه‌کنندگان و پاکیزگان را دوست دارد.»
🔶 زبان ایرانی - 103
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 5

1ـ چرا مهنامه‌ي پيمان از بكار بردن تمام علامات اعجاميه خودداري ميكند؟
2ـ مجله‌ي كاوه همزه‌ي اردي‌بهشت‌ماه را برخلاف مصطلح عموم با فتحه مي‌نويسد ، چگونه است؟
3ـ مردادماه صحيح است يا امردادماه؟
4ـ مهنامه‌ي پيمان پير مِي‌فروش را ملاحزقيل معرفي كرده ملاحزقيل كيست؟
صاين قلعه ـ پرسنده‌اي
***
1ـ چنانكه در ديگر عادتها و كارها در اين باره نيز ما آنچه را پسنديده است و ما نياز بآن داريم گرفته چيزهاي ناسودمند و آنچه را كه بي‌نياز هستيم رها ميكنيم. نشانه‌هايي كه اروپاييان در نگارشهاي خود بكار مي‌برند پاره‌اي از آنها هم پسنديده است و هم در نگارشهاي فارسي نيز جاي بكار بردن دارد ما اينها را پذيرفته‌ايم. از جمله يك نقطه براي آخر جمله‌ها و دو نقطه در آغاز جمله‌هايي كه بازگفته مي‌شود يا مانند اين و نشانه‌ي پرسش و شگفت. اين چهار نشانه را ما بكار مي‌بريم. ولي آن نشانه‌هاي ديگر ما نيازي بآنها نمي‌بينيم و اگرهم در زبانهاي اروپايي يك سودي را دربر دارد در فارسي پاك بيهوده و بيجاست. اينست كه آنها را بكار نمي‌بريم.
2ـ از كتابهاي پهلوي هم چنين برمي‌آيد كه «اردي‌بهشت» نخست با زبر همزه گفته مي‌شده از اينجا كار مجله‌ي كاوه بي‌پايه نيست ولي بانديشه‌ي ما چون امروز كلمه را با پيش همزه ميخوانند بهتر است كه از اصل هزار سال پيش آن چشم بپوشيم و پيروي از زبان توده نماييم.
3ـ درباره‌ی مردادماه نيز پاسخ بالايين را مي‌دهيم بعبارت ديگر اصل كلمه با همزه بوده ولي امروز جهتي براي بكار بردن آن نيست.
4ـ ملاحزقيل كس خاص نيست. در زمانهاي پيشين مِي فروشي را جهودان يا ترسايان يا زردشتيان ميكردند و اينست مِي‌فروش بايستي يكي از اينان باشد. ما براي مثل ملاحزقيل را كه يك نام از نامهاي جهودانست ياد كرده‌ايم.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی صدم)

🔶 گام نخست از هوسها درگذشتنست
(بخش یک از یک)

جوانی از مراغه گفتارهایی به پرچم فرستاده و چون بچاپ نرسیده گله می‌كند و می‌گوید : «این مایه‌ی دلسردی می‌شود» این دلیلست كه آن جوان از روی هوس گفتارها می‌نویسد و اینست چون بچاپ نمی‌رسد دلتنگ می‌گردد. تنها او نیست. كسان دیگری هم هستند كه دوست می‌دارند گفتارهاشان در پرچم چاپ شود و نامشان درمیان باشد و ما نیز همینكه می‌فهمیم خواست یك نویسنده هوسبازیست از چاپ گفتارهای او خودداری می‌كنیم. زیرا
🔸هوس یكی از گرفتاریهاست كه باید هر كس خود را از آن پاك گرداند ، ما نیز در آزادگی گام نخست درگذشتن از هوسها را می‌دانیم.

🔸یك آزاده باید در هر كاری كه می‌كند این بیندیشد كه آیا برای دلخواه و لذت خود آن را میكند و یا یك نتیجه‌ای برای پیشرفت مقاصد باهَماد[=جمعیت] در نظر دارد.

یك جوانی در مراغه بجای گفتار نوشتن و ایراد بحاجیهای انباردار گرفتن بهتر است در همانجا بكوشد چند تنی را با حقایق آشنا گرداند و كسانی را بخواندن پرچم و پیمان وادارد. از این كار اوست كه نتیجه بدست می‌آید نه از گفتارنویسیش.

بدیگران نیز همین را می‌گوییم.

✴️ نباید پنداشت همینكه بآزادگان پیوستی كار بپایان رسید باید از یكسو كوشید و خود را از هوسها و دیگر گرفتاریها بیرون آورد و از یكسو دیگران را نیز براه آورد.

درباره‌ی گفتار هم ما اگر بخواهیم هرچه می‌رسد بچاپ رسانیم باید روزنامه را بجای دو صفحه ده صفحه گردانیم.

✴️ درسخواندگان بیش از هر هنری گفتارنویسی را یاد گرفته‌اند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 245)
✴️ نیكی‌ای كه از راهش نباشد بدیست.

🔸🔸🔸

درباره‌ی روزنامه‌ها همین را توان گفت : گرفتم كه هر یك از نویسندگان آنها بتوده و كشور دلسوز و علاقه‌مندند و مقصودشان پند و راهنمایی بمردم میباشد ، ولی راهی را كه می‌پیمایند جز زیان نتیجه نتواند داد. زیرا هر یك از آنها بضد سخنان آن دیگری می‌نویسد. بلكه بسیاری آنچه امروز نوشته فردا متناقض آن را بچاپ میرساند و پیداست كه در نتیجه‌ی این تناقض‌نویسیها مردم نه تنها سودی نمیتوانند برداشت بلكه با زیانها مصادف میباشند. زیرا آن پراكندگی اندیشه‌ها و درماندگی مغزها كه گفتیم سرچشمه‌ی همه دردهاست ، با این رفتار روزنامه‌ها فزونی می‌یابد و پریشانی و درماندگی بیشتر میگردد.

بسیاری از روزنامه‌نویسها و نویسندگان از این نتیجه ناآگاهند و چنین سخنی را تاكنون نشنیده و ندانسته‌اند.

من بارها می‌بینم كسی گفتاری نوشته می‌آورد كه ما در روزنامه بچاپ رسانیم. و چون میگویم : ما خودمان ضد این را نوشته‌ایم میگوید : «چه عیب دارد ، بگزارید مطالب متنوع باشد» یا میگوید : «آن نظر شما بود این هم نظریه‌ی منست».

ولی اینها همه نادرست است و این روزنامه‌نویسان و نویسندگان بی‌آنكه خود بدانند و بخواهند بدیها با توده‌ی خود میكنند و در این روز درماندگی بار دوش آنان را هرچه سنگینتر میگردانند.

در جایی كه میتوانند بسیار سودمند باشند و نیكیها نموده نامی از خود بیادگار گزارند بدینسان زیانمند درمی‌آیند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 115)
📘 اسرار هزارساله ـ 22
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده
🔶 گفتار چهارم : حکومت - تکه‌ی 1 از 8

دین امروز ما می‌گوید هر دولتی که پیش از قیام قائم برپا شود باطل است : «كُلُّ رَايَةٍ تُرْفَعُ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ فَصَاحِبُهَا طَاغُوتٌ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ» (1). می‌گوید کار سلطان و همراهی با آن عدیل کفر است : «سَأَلْتُهُ عَنْ عَمَلِ السُّلْطَانِ؟ فَقَالَ: الدُّخُولُ فِي أَعْمَالِهِمْ وَالْعَوْنُ لَهُمْ وَالسَّعْيُ فِي حَوَائِجِهِمْ عَدِيلُ الْكُفْرِ»(2). می‌گوید قتال بهمراهی غیر امام مانند خوردن گوشت خوک و خون است و بلکه در حدیث صحیح آماده بودن برای جنگ با دشمن را هم نهی کرد.
شگفتا وحشیان آفریقا این را می‌دانند که باید مدیری داشته باشند که افراد پراکنده‌ي آنها را گرد آورد و پستترین حیوانها خود را برای ایستادگی در برابر دشمن آماده می‌کنند ولی ما فرقه‌ي ناجیه در میان همه‌ي انسانها و حیوانها یک سخن تازه‌ای بنام دین درست کرده‌ایم که در قوطی هیچ عطاری یافت نمی‌شود و چون دیدند این سخن بقدری بیپاست که همان مردمان زودباوری که هر چیزی را با ساختن یک جمله‌ي عربی می‌پذیرند نخواهند پذیرفت ناچار آن را برنگهای دیگری درآوردند که ما یک یک آنها را هم مورد گفتگو قرار می‌دهیم و سپس زیانهای این عقیده را می‌آوریم.

1ـ هر پرچمی که قبل از قیام قائم برافراشته شود ، صاحب آن طاغوتی است که غیر خدا را می‌پرستد (کافی ، جلد 8 ، ص 295 ؛ وسائل ‏الشيعه ج 15، ص 52 ؛ مستدرك ‏الوسائل ج 11 ، ص 34).
2ـ «عَنْ سُلَيْمَانَ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا (ع): مَا تَقُولُ فِي أَعْمَالِ السُّلْطَانِ؟ فَقَالَ: يَا سُلَيْمَانُ، الدُّخُولُ فِي أَعْمَالِهِمْ وَالْعَوْنُ لَهُمْ وَالسَّعْيُ فِي حَوَائِجِهِمْ عَدِيلُ الْكُفْرِ، وَالنَّظَرُ إِلَيْهِمْ عَلَى الْعَمْدِ مِنَ الْكَبَائِرِ الَّذِي يُسْتَحَقُّ بِهِ النَّارُ»، سلیمان جعفری می‌گوید : «از امام موسی کاظم پرسیدم نظرت درباره‌ی کار حاکمان [و همکاری با آنها] چیست؟» او گفت : «ای سلیمان ، داخل شدن در کارهاى سلاطینِ جور و یارى کردن آنها و سعى کردن در انجام مقاصدشان ، همپایه‌ی کفر است و نگاه کردن به آنها از روى عمد ، از گناهان کبیره‌اى است که سزاوار آتش مى‌شود» (وسائل الشیعه ، ج ١٢ ، کتاب تجارت ، باب  ۴۵ ، ص  ١٣٨).
🔶 زبان ایرانی - 104
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 6

نام برخي از ديههاي قم در آخر آنها لفظ گِرد (بزير كاف پارسي است) چون «دست‌گرد» ، «پوگرد» ، «نون‌گرد» ، «كناره‌گرد» ، «راه‌گرد» (گرچه بعضي اين را راه‌جرد ميخوانند ولي گمان ميكنم درست او راه‌گرد است) معناي اينها چيست و گرد در اينها براي چه چيز بكار برده شده است و او نشانه‌ي چيست و اين لفظ در آخر نام ديههاي شهرهاي ديگر نيز يافت مي‌شود؟
«بروجرد» را كه عوام او را ولوگرد ميخوانند آيا او هم از قبيل اينهاست و اصل او ولوگرد است؟ آنچه آگاهي داريد از ما دريغ نداريد. قم ـ خداپرست
***
در آخر نامهاي آباديهاي ايران يك رشته كلمه‌هايي تكرار مي‌شود كه يكي از آنها «گرد» يا «جرد» است و آنچه درباره‌ی اين پسوند بيقين ميدانيم آنست كه اصل آن «ورد» بوده و اين كلمه گاهي «وند» نيز مي‌شده. همچنين «گرد» گاهي «گند» يا «جند» مي‌گرديده و اين يكي گاهي به «هند» يا «اند» تبديل مي‌يافته. اينست كه همه‌ي اينها را در نامهاي آباديها پيدا مي‌كنيم : باورد ، سهرورد ، ورداورد ، قهورد ، سناورد ، هلاورد ، زندورد ، سياورد ، دماوند ، قهاوند ، سيوند ، سجاوند ، راهگرد ، بفراگرد ، دارابگرد ، خسروجرد ، بيدهند ، رودهند (رودهن) ، نهند ، سهند ، خجند و بسيار مانند اينها.
اما معناي كلمه ، در زمان ساسانيان آن را از ريشه‌ي «كردن» گرفته هميشه بجاي «گرد» «كرد» مي‌نگاشتند و مثلاً دارابكرد را «كرده‌ی داراب» معني مي‌نمودند. ولي اين خود اشتباه است و از اينگونه لغزشها فراوانست كه نويسندگان چون معناي نامي را ندانستند آن را تغيير داده بمعنا ميرسانند. در زمانهاي آخر از اين گونه تصرفها در نامهاي آباديها بسيار روي داده.
اين اندازه بيگمان است كه كلمه‌ي «گرد» با گاف فارسي است و ربطي بريشه‌ی كردن ندارد. نيز ميتوان گفت معناي آن جايگاه يا سرزمين يا معنايي نزديك باينها ميباشد ولي بيقين نمي‌توان چيزي در اين باره نوشت. در اين باره دفتر دوم از «نامهاي شهرها و ديهها[ی ایران]» را ببيند.
اينكه درباره‌ی «گرد» و «جرد» پرسيده‌ايد اين دو كلمه يكيست. كاف و جيم در فارسي يك حرف بوده و هر كافي را جيم ميتوان خواند. بروگرد يا وروگرد يا ولوگرد نيز از اين قبيل است.
✴️ حقایق زندگی
(تکه‌ی صدویکم)

🔶 در نادانی فرورفته‌اند و خود را دانا می‌شمارند
(بخش یک از سه)

دیروز كسی مرا در اتوبوس دیده و بسخن پرداخته با یك تندی می‌گوید : «عجب عالمیست رفته‌ام لامپ بخرم یكی نُه تومان می‌گویند».

من پاسخی نداده بیاد آوردم كه این مرد از كسانیست كه سالها با من آشنایند و تاكنون نزدیك نیامده و در كوششها همراهی ننموده‌اند بلكه همین مرد یك بار هم با من بسخن پرداخته و چنین گفته :
«این كوششها فایده ندارد. این مردم شدنی نیستند».

🔸کسانی كه خودشان نمی‌خواهند گفته‌های ما را بپذیرند این یكی از بهانه‌های ایشانست. بدینسان می‌خواهند كمترین تكانی بخود ندهند و از این آلودگیهای گوناگون بیرون نیایند ، و تنها هنگامی تكان می‌خورند كه یك زیانی بخودشان برسد و در آن هنگام نیز تنها بگله و بدگویی و ناله و فریاد بس می‌كنند.

چون اینها را بیاد آوردم با یك آزردگی خاموش ایستادم ولی مردك كه از گرانی لامپ دل پراندوهی داشت و میخواست با گله و بدگویی دل تهی گرداند و آسوده شود و پی بی‌غیرتیش برود به یك همسخن نیازی سخت داشت و بی‌آنكه بفهمد من از گفته‌های او آزرده می‌شوم دنبال سخن خود را گرفت و از «بی‌انصافی كسبه» جمله‌هایی پرداخت و سپس با یك لحن فیلسوفانه چنین گفت : «برای اینها ایمان لازم است اگر ایمان داشتند اینطور نمی‌شد ...» من دیگر تاب نیاورده گفتم : «اتوبوس جای این سخنها نیست» و با آزردگی ازو رو گردانیدم.

نیك بیندیشید كه چه عالمیست.
🔸اینان كه در نادانی و گمراهی فرورفته و به پستی گرفتار شده‌اند در همان حال خود را دانا می‌شمارند و از چاره‌ی دردها گفتگو می‌كنند. بدبختها چند جمله‌ای را یاد گرفته‌اند و با آنها دل خود را شاد می‌گردانند.

من بارها این جمله را می‌شنوم : «برای این مردم ایمان لازم است» ولی اگر بپرسید : «ایمان چیست؟!. شما ایمان چه چیز را می‌گویید؟!.. و آنگاه راهش چیست و چگونه می‌توان در مردم ایمانی پدید آورد؟!..» خواهید دید درماندند و پاسخی نتوانستند. این چیزیست كه ما بارها آزموده‌ایم.

روزی ملایی با من می‌گفت : «پیش از این مردم ایمان داشتند و كارها رو براه می‌شد و حالا كه ندارند كارها نیز مختل است». گفتم : ایمان چیست؟!.. تو ایمان چه چیز را می‌گویی؟! درماند و خاموش ایستاد. گفتم : مردم كه ایمان داشتند چه شد كه ایمانشان را از دست دادند؟!.. پاسخی نتوانست. گفتم «ایمان كلمه‌ایست عربی ، بمعنی باور داشتن بیك چیزی و گرویدن بآنست ، و
🔸این باور داشتن و گرویدن هنگامی سودمند است كه كسانی براستیها گروند ، وگرنه همان ایمان مایه‌ی صد بدی تواند بود. چنانكه همان مردمی كه شما از آنان گله‌مندید ایمان دارند و این بدیها نتیجه‌ی ایمان آنهاست.

دیدم بدبخت نمی‌فهمد و می‌گوید : «چطور اینها ایمان دارند؟!.. اینها اگر ایمان داشتند و از آتش جهنم می‌ترسیدند انبارداری[= احتكار] می‌كردند؟!..» گفتم مگر ایمان تنها از آتش دوزخ ترسیدنست؟!. من بتو شرح دادم كه ایمان گرویدن و دل بستن بیك چیزیست و این انبارداران و گرانفروشان هر كدام به چیزهای دیگری گرویده‌اند و دل بسته‌اند. یك دسته از ایشان حاجیها و مشهدیهای مقدسند كه شما ملایان بآنان یاد داده‌اید : «هر كس بزیارت برود همه‌ی گناهانش آمرزیده می‌شود» ، یاد داده‌اید «من بكی اوابكی اوتباكی وجبت له الجنة» [1] ، یاد داده‌اید كه چون یكی از آنان بزیارت می‌رود فرشتگان به پیشواز او می‌آیند و از دیدن او شادمان می‌گردند ، یاد داده‌اید كه از هر راهی كه پول بدست آورد بیاورد همینكه خمس و مالِ امام و زكاتش را جدا كرد و بدست یك مجتهدی (بویژه كه مجتهد نجف باشد) سپرد و برای احتیاط مبلغی نیز بعنوان ردِّ مظالم داد مالش پاك گردیده و دیگر باكی باو نیست ... اینها را شما بآنها یاد داده‌اید و آنها باینها ایمان دارند. اینست با یك دل آسوده و بیباك انبارداری می‌كنند و بگرانفروشی می‌پردازند.

یك دسته‌ی دیگری آن كسانیند كه در روزنامه‌ها پیاپی خوانده‌اند زندگانی نبرد است. آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد. تمدن امروزی بروی پولداری گزارده شده است. امروز دیگر بی‌اتومبیل نمی‌توان زیست. امروز باید برای شب‌نشینی رختی و برای روزنشینی رختی داشت ، باید آداب تمدن را یاد گرفت. بمن چه دیگران ندارند. بمن چه بآنها سخت می‌گذرد ، همیشه ناتوان باید لگدمال گردد. ببینید خود طبیعت چه كار می‌كند؟!. آنها نیز باینها ایمان دارند و از روی باور و گرویدنست كه پروای كسی را نكرده گرانفروشی می‌كنند.

یك دسته‌ی دیگر جهودانند كه میگویند دین حق جز دین موسا نیست و بآن كیش كهن فرسوده‌ی خود ایمان دارند و چون در همه جا خوارند و از سرفرازیهای جهان بی‌بهره می‌باشند جبران آن را با پول‌اندوزی می‌كنند. اینها را نیز ایمانشان ببدیها واداشته.

یك دسته‌ی دیگری بهائیند كه دشمنی با ایرانیان كردن و زیان رسانیدن را ثواب می‌دانند و بسیار شگفت است كه شما بخواهید گرانفروشی نكنند.
یك دسته‌ی دیگری صوفیانند كه چون سر بفلان مرشد سپرده‌اند خود را در رستگاری می‌شناسند و پس از مرگ جز بهشت جایی برای خود نمی‌انگارند و هیچ جهت ندارد كه گرانفروشی نكنند. جهت ندارد كه پول نیندوزند و بمرشد نفرستند. اینها همگی از روی ایمان كار می‌كنند.

شما می‌بینید كه در چنین هنگامی كردها خواربار را كشیده می‌برند و بدیگران می‌فروشند. چرا این كار را می‌كنند؟. برای آنكه آزار كردن بشیعه را ثواب می‌شمارند. آنها نیز با ایمان رفتار می‌كنند. [2]

[1] : هر كه بگرید یا بگریاند یا خود را گریان نماید بهشت بر او واجب شود.
[2] : یک دسته‌ی دیگری که امروز به آنها افزوده شده‌اند کسانیند که از رهگذر کتابها و کلاسهای «موفقیت» به این ایمان رسیده‌اند که «موفقیت» همدوش «پولسازی» است و اینست برای «موفق» شدن از روی ایمانشان به یگانه چیزی که میکوشند پول توزیدن می‌باشد.