📘 اسرار هزارساله ـ 23
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار چهارم : حکومت - تکهی 2 از 8
1) میگویند حکومت باید بدست فقیه باشد و حال آنکه دیدیم باین سخن دلیلی ندارند و بعلاوه هرگاه چیزی را شرط برای چیزی دانستند باید تناسبی میان آنها باشد. اگر گفتند مهندس باید ریاضی بداند یا قاضی باید فقیه باشد ، سخنیست درست ولی اگر گفتند مهندس باید فقیه باشد شما خودتان باین شرط میخندید که چه بستگی میان فقه و هندسه است. یک پادشاه اول باید استعداد ذاتی برای این کار داشته باشد و سپس اطلاعات نظامی و تاریخی و مانند آن را خوب بداند. برای کسی که یک ساعت وقتش باید ملیونها بکشور نفع دهد چه نتیجه دارد که مدتها وقت خود را صرف کند تا ببیند که آیا مقدمهي واجب ، واجب است یا نه!! وانگهی ما میگوییم کشور مانند کشتی است ناخدايی میخواهد که آن را از گردابها برهاند و به منزل رساند هر که میخواهد باشد ولی اکنون که فقیه نخواسته و یا نتوانسته این کار را انجام دهد تکلیف ما سرنشینان چیست؟ آیا باید خود را به امواج دریا سپاریم؟!!
2) میگویند حکومت باید دینی باشد. اگر مقصود دینی است که با زندگی بسازد چیست بهتر از این؟ شما هرگاه چنین دینی را از دولت بخواهید بیگمان خواهد پذیرفت زیرا دین بهترین پشتیبان برای دولت است و کیست که از چنین پشتیبانی بگذرد و اگر مقصود همین دینی است که امروز در دست ماست بیپرده باید گفت که این مانند آدم کاغذی است که تنها میتوان آن را در پشت شیشه گزاشت و تماشا کرد و اگر روزی بخواهند آن را از میان اوراق کتاب بیرون آورند و صد درصد به موقع اجراء گزارند همان روز هم باید فاتحهی کشور و زندگی را خواند.
3) میگویند حکومت باید از روی عدالت باشد ، البته این شرطی است که هیچ کس منکر آن نیست ولی همه میدانیم که اینها بهانه است و مقصود اصلی چیز دیگری است. جايی که تکلیف ارث آدم دوسر و احکام ازدواج «زن جنیه» را تعیین کردهاند ، جايی که احکام مردگان را از دم مرگ تا صور اسرافیل نوشتهاند ، برای کاری مانند حکومت که پایهي اول زندگی است و همهي مردم در هر زمانی با آن سر و کار دارند هیچ تکلیفی معین نکردهاند.
ما اگر میگفتیم چون دولت بوظیفهاش رفتار نمیکند ظالمش میخوانیم و یا چون مالیات را بیهوده خرج میکند حرام میشماریم ، این ولخرجیها و این وظیفهنشناسیها از اول پیدا نمیشد. ما میگويیم اگر در زمان غیبت ، انوشیروان عادل به تخت نشیند ظالم است. میگويیم هر کس که کار دولت را کند چه وظیفهنشناس باشد و چه وظیفهشناس اعانت ظلم و یا عدیل کفر است. ما میگويیم مالیات را هر کس بگیرد چه کم و چه زیاد حرام است و باید آن را به همان طرزی که همه میدانیم حلال کند. ما میگويیم تا میشود نباید مالیات داد و چون از دست ما رفت مرغی است که بهوا پریده هر جا میخواهد برود. چون چنین میگويیم وضع ما هم چنان میشود. قرآن میگوید و تجربه هم نشان داده که : «هر گرفتاری بآدمی رسد از خود اوست» (1).
1ـ سورهی شورا (42) ، آیهی 30 : «و هر مصیبتی بشما میرسد از دست خود شماست.»
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار چهارم : حکومت - تکهی 2 از 8
1) میگویند حکومت باید بدست فقیه باشد و حال آنکه دیدیم باین سخن دلیلی ندارند و بعلاوه هرگاه چیزی را شرط برای چیزی دانستند باید تناسبی میان آنها باشد. اگر گفتند مهندس باید ریاضی بداند یا قاضی باید فقیه باشد ، سخنیست درست ولی اگر گفتند مهندس باید فقیه باشد شما خودتان باین شرط میخندید که چه بستگی میان فقه و هندسه است. یک پادشاه اول باید استعداد ذاتی برای این کار داشته باشد و سپس اطلاعات نظامی و تاریخی و مانند آن را خوب بداند. برای کسی که یک ساعت وقتش باید ملیونها بکشور نفع دهد چه نتیجه دارد که مدتها وقت خود را صرف کند تا ببیند که آیا مقدمهي واجب ، واجب است یا نه!! وانگهی ما میگوییم کشور مانند کشتی است ناخدايی میخواهد که آن را از گردابها برهاند و به منزل رساند هر که میخواهد باشد ولی اکنون که فقیه نخواسته و یا نتوانسته این کار را انجام دهد تکلیف ما سرنشینان چیست؟ آیا باید خود را به امواج دریا سپاریم؟!!
2) میگویند حکومت باید دینی باشد. اگر مقصود دینی است که با زندگی بسازد چیست بهتر از این؟ شما هرگاه چنین دینی را از دولت بخواهید بیگمان خواهد پذیرفت زیرا دین بهترین پشتیبان برای دولت است و کیست که از چنین پشتیبانی بگذرد و اگر مقصود همین دینی است که امروز در دست ماست بیپرده باید گفت که این مانند آدم کاغذی است که تنها میتوان آن را در پشت شیشه گزاشت و تماشا کرد و اگر روزی بخواهند آن را از میان اوراق کتاب بیرون آورند و صد درصد به موقع اجراء گزارند همان روز هم باید فاتحهی کشور و زندگی را خواند.
3) میگویند حکومت باید از روی عدالت باشد ، البته این شرطی است که هیچ کس منکر آن نیست ولی همه میدانیم که اینها بهانه است و مقصود اصلی چیز دیگری است. جايی که تکلیف ارث آدم دوسر و احکام ازدواج «زن جنیه» را تعیین کردهاند ، جايی که احکام مردگان را از دم مرگ تا صور اسرافیل نوشتهاند ، برای کاری مانند حکومت که پایهي اول زندگی است و همهي مردم در هر زمانی با آن سر و کار دارند هیچ تکلیفی معین نکردهاند.
ما اگر میگفتیم چون دولت بوظیفهاش رفتار نمیکند ظالمش میخوانیم و یا چون مالیات را بیهوده خرج میکند حرام میشماریم ، این ولخرجیها و این وظیفهنشناسیها از اول پیدا نمیشد. ما میگويیم اگر در زمان غیبت ، انوشیروان عادل به تخت نشیند ظالم است. میگويیم هر کس که کار دولت را کند چه وظیفهنشناس باشد و چه وظیفهشناس اعانت ظلم و یا عدیل کفر است. ما میگويیم مالیات را هر کس بگیرد چه کم و چه زیاد حرام است و باید آن را به همان طرزی که همه میدانیم حلال کند. ما میگويیم تا میشود نباید مالیات داد و چون از دست ما رفت مرغی است که بهوا پریده هر جا میخواهد برود. چون چنین میگويیم وضع ما هم چنان میشود. قرآن میگوید و تجربه هم نشان داده که : «هر گرفتاری بآدمی رسد از خود اوست» (1).
1ـ سورهی شورا (42) ، آیهی 30 : «و هر مصیبتی بشما میرسد از دست خود شماست.»
🔶 زبان ایرانی - 105
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 7
1ـ دربارهی ناسخ التواريخ چه ميفرماييد؟
2ـ چرا مهنامه خود را «پيمان» نام نهادهايد؟
3ـ لغاتي در نيمزبان شوشتري و دزفولي بكار برده ميشود كه نه ديگران ميدانند و نه در فرهنگها هست آيا فارسي هستند يا از زبان ديگري وارد شدهاند؟ اهواز ـ محمدحسن شيشهگر
*
1ـ اگر مقصود ارج تاريخي ناسخالتواريخ است بايد گفت جلدهاي يكم و دوم آن درخور هيچ ارجي نيست. آن راه تاريخ كه آن زمان ميپيمودند امروز كسي آن را نميپيمايد. راستيرا هم نميتوان دل بآن گفتارهاي بيپايهی گزافهآميز بست. اگرچه در راه كنوني كه براي تاريخ باز كردهاند نيز گاهي پاي گزافه بميان ميآيد با اينهمه بسيار بهتر و بپذيرفتن بسيار نزديكتر است.
داستانهايي كه سپهر در اين دو جلد نوشته سخنانيست كه در توريت و انجيل و شاهنامه و اين گونه كتابها بوده و پيش از آن كسان بسياري آنها را نوشته بودهاند.
جلدهايي كه از پیشامدهاي آغاز اسلام سخن ميراند بد نيست ولي همهي گفتههايش را نتوان پذيرفت. بويژه در موضوعهايي كه بكشاكش شيعي و سني ارتباط دارد و تاريخ راه خود را گم ميسازد.
جلدهايي كه پسر سپهر نگاشته بسيار كمارج ميباشد.
جلد قاجاري كه خود سپهر پرداخته سودمندترين بخش ناسخ ميباشد. چنين پيداست آن را از روي نوشتههايي كه از آغاز پادشاهي قاجاريان در دربار گرد آمده بوده پديد آورده است. به هرحال از بهترين تاريخهاي زمان قاجاريست و اگر از چاپلوسيها و گزافهستاييها كه نموده شده چشمپوشي كنيم درخور اعتماد نيز ميباشد.
سپهر يكي از بهترين نويسندگان زمان قاجاريست و در اين كتابهاي خود شيوهاي را براي نگارش دنبال نموده كه پسنديده و نيكوست. در آن زمان كسي باين سادگي و رواني نمينوشته. ولي چاپلوسيهايي كه بكار برده از ارج كتاب بسيار ميكاهد. كساني اين پستيها را گناه نميشمارند بويژه از سپهر كه شاعر نيز بوده و شاعران چاپلوسي را ابزار كار خود دارند. ولي بايد دانست چاپلوسي از زشتترين گناهان است و چون در تاريخ آن را بكار برند هرچه زشتتر ميگردد. بر هيچ تاريخنگاري اين گناه را نبايد بخشود.
2ـ اينكه مهنامه را پيمان ناميدهايم بيخود نيست و شايد بيشتر خوانندگان جهات آن را ميدانند ولي در اينجا گفتگو از آن نمينماييم.
3ـ نيمزبانهاي شوشتري و دزفولي يادگار قرنهاي بيشمار است. تا آنجا كه در تاريخ پيداست خوزستان قرنهايي نشيمن مردمي بنام عيلام بوده سپس كوهنشيناني بنام خوز بدانجا فرود آمدهاند. عيلاميان را يقين ميدانم جز آريان بودند دربارهی خوزيان هم چنين گماني را ميتوانيم داشت. از آنسوي از قرنها خوزستان زير حكمراني آريان زيسته و بوميان آنجا با آريان درهم آميخته مقصود اينست كه زبانهاي آنجا نيز درهم آميخته از چند زبان ميباشد و از اينجاست كلمههايي را دربر دارد كه در فارسي (زبان آريان) پيدا نميشود.
در ايران نيمزبانها بسيار فراوان است و جهتي كه براي پيدايش آنها ميتوان انديشيد همين است كه در آمدن آريان باين سرزمين تيرههاي گوناگوني در اينجا از پيش بودهاند كمكم بآريان درآميخته از ميان رفتهاند و از آميختن زبان هر تيرهاي با زبان آري نيمزبان ديگري پيدا شده. اينست در هر نيمزبان كلمههاي خاصي پيدا ميشود كه در هيچ زباني از زبانهاي شناخته شدهي امروزي پيدا نتوان كرد. همين جهت دربارهی نيمزبانهاي خوزستان و لرستان نيز درست ميآيد.
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 7
1ـ دربارهی ناسخ التواريخ چه ميفرماييد؟
2ـ چرا مهنامه خود را «پيمان» نام نهادهايد؟
3ـ لغاتي در نيمزبان شوشتري و دزفولي بكار برده ميشود كه نه ديگران ميدانند و نه در فرهنگها هست آيا فارسي هستند يا از زبان ديگري وارد شدهاند؟ اهواز ـ محمدحسن شيشهگر
*
1ـ اگر مقصود ارج تاريخي ناسخالتواريخ است بايد گفت جلدهاي يكم و دوم آن درخور هيچ ارجي نيست. آن راه تاريخ كه آن زمان ميپيمودند امروز كسي آن را نميپيمايد. راستيرا هم نميتوان دل بآن گفتارهاي بيپايهی گزافهآميز بست. اگرچه در راه كنوني كه براي تاريخ باز كردهاند نيز گاهي پاي گزافه بميان ميآيد با اينهمه بسيار بهتر و بپذيرفتن بسيار نزديكتر است.
داستانهايي كه سپهر در اين دو جلد نوشته سخنانيست كه در توريت و انجيل و شاهنامه و اين گونه كتابها بوده و پيش از آن كسان بسياري آنها را نوشته بودهاند.
جلدهايي كه از پیشامدهاي آغاز اسلام سخن ميراند بد نيست ولي همهي گفتههايش را نتوان پذيرفت. بويژه در موضوعهايي كه بكشاكش شيعي و سني ارتباط دارد و تاريخ راه خود را گم ميسازد.
جلدهايي كه پسر سپهر نگاشته بسيار كمارج ميباشد.
جلد قاجاري كه خود سپهر پرداخته سودمندترين بخش ناسخ ميباشد. چنين پيداست آن را از روي نوشتههايي كه از آغاز پادشاهي قاجاريان در دربار گرد آمده بوده پديد آورده است. به هرحال از بهترين تاريخهاي زمان قاجاريست و اگر از چاپلوسيها و گزافهستاييها كه نموده شده چشمپوشي كنيم درخور اعتماد نيز ميباشد.
سپهر يكي از بهترين نويسندگان زمان قاجاريست و در اين كتابهاي خود شيوهاي را براي نگارش دنبال نموده كه پسنديده و نيكوست. در آن زمان كسي باين سادگي و رواني نمينوشته. ولي چاپلوسيهايي كه بكار برده از ارج كتاب بسيار ميكاهد. كساني اين پستيها را گناه نميشمارند بويژه از سپهر كه شاعر نيز بوده و شاعران چاپلوسي را ابزار كار خود دارند. ولي بايد دانست چاپلوسي از زشتترين گناهان است و چون در تاريخ آن را بكار برند هرچه زشتتر ميگردد. بر هيچ تاريخنگاري اين گناه را نبايد بخشود.
2ـ اينكه مهنامه را پيمان ناميدهايم بيخود نيست و شايد بيشتر خوانندگان جهات آن را ميدانند ولي در اينجا گفتگو از آن نمينماييم.
3ـ نيمزبانهاي شوشتري و دزفولي يادگار قرنهاي بيشمار است. تا آنجا كه در تاريخ پيداست خوزستان قرنهايي نشيمن مردمي بنام عيلام بوده سپس كوهنشيناني بنام خوز بدانجا فرود آمدهاند. عيلاميان را يقين ميدانم جز آريان بودند دربارهی خوزيان هم چنين گماني را ميتوانيم داشت. از آنسوي از قرنها خوزستان زير حكمراني آريان زيسته و بوميان آنجا با آريان درهم آميخته مقصود اينست كه زبانهاي آنجا نيز درهم آميخته از چند زبان ميباشد و از اينجاست كلمههايي را دربر دارد كه در فارسي (زبان آريان) پيدا نميشود.
در ايران نيمزبانها بسيار فراوان است و جهتي كه براي پيدايش آنها ميتوان انديشيد همين است كه در آمدن آريان باين سرزمين تيرههاي گوناگوني در اينجا از پيش بودهاند كمكم بآريان درآميخته از ميان رفتهاند و از آميختن زبان هر تيرهاي با زبان آري نيمزبان ديگري پيدا شده. اينست در هر نيمزبان كلمههاي خاصي پيدا ميشود كه در هيچ زباني از زبانهاي شناخته شدهي امروزي پيدا نتوان كرد. همين جهت دربارهی نيمزبانهاي خوزستان و لرستان نيز درست ميآيد.
✴️ حقایق زندگی
(تکهی صدودوم)
🔶 در نادانی فرورفتهاند و خود را دانا میشمارند
(بخش دو از سه)
از پارسال گاهی در روزنامهها نیز نام دین میبرند : «مردم باید دین داشته باشند» پارسال در شهریورماه كه رضاشاه رفت و فروغی سروزیر گردید یكی از كارهایش این بود كه بروزنامهنویسها گفت از دین هم بنویسید. اینها نیز آغاز كردند و در روزنامههایشان نام دین بردند
🔸كسانی كه از پانزده سال پیش هر زمان بدزبانی دیگری بدین كرده و همیشه آن را «خرافه» نامیده بودند بیكبار هوادار دین گردیدند. [1]
بسیار خوب ، مردم باید دین داشته باشند ، ولی كدام دین؟!. نخست آن را بگویید. نخست معنی دین را روشن گردانید. اگر خواست شما این چیزهاست كه مردم دارند و نام آنها را دین گزاردهاند اینها كه سراپا زیانست ، اینها كه سراپا بیدینیست. و آنگاه اینها را كه مردم دارند ، دیگر چه نیاز بگفتن شماست؟!.
بارها گفتهایم در این كشور ده و اند كیش هست : مسلمان ، مسیحی ، جهودی ، زردشتی ، بهائی ، صوفی ، صائبی (در خوزستان) ، یزیدی (در كردستان) ، مسلمان نیز بدو گونه است : سنی ، شیعی. شیعی نیز چند گروه است : متشرع ، شیخی ، كریمخانی ، اسماعیلی ، علیاللهی ، همچنین مسیحیان بچند گونهاند : یعقوبی (ارمنیان) ، نستوری (آسوریان) ، كاتولیك ، پروتستان.
كنون شما بگویید كدام یكی از اینها را دین مینامید؟!.. كدام یكیست كه میخواهید مردم داشته باشند؟!. میدانم خواهید گفت : چون مذهب رسمی ایران شیعی است آن را میگوییم. میپرسم پس آن دیگرها چه شود؟!. بالاخره آیا این ده و اند كیش بماند یا چه چاره شود؟!.
برای آنكه بدانید دین در ایران چیست و خواست فروغی را نیك بدانید من برای شما یك داستانی مینویسم : پارسال در شهریور ماه كه ایران آشفته بود من سفری به برازجان كردم. از شیراز كه سوار اتوبوس شدیم چون راه ناایمن بود و میگفتند دو روز پیش راهزنان با امنیهها[=ژاندارمها] جنگ كرده و چهار تن از ایشان را كشتهاند مسافران در بیم و ترس بودند. یك جوانی كه سپس شناختم از كاركنان فرهنگ و مدیر دبستان گناوه بود و برای باز كردن دبستان میرفت بپا برخاسته رو كرده بهمگی گفت : هفت قل هوالله بخوانید و بخود و شش سوی خود بدمید و هیچی نخواهد بود. اگر از آسمان بمبی هم بریزند گزندی نخواهد رسانید. این را گفت و با یك خشنودی نشست ، و چون در پهلوی من بود گفتم : چگونه قل هوالله از بمب نگه میدارد؟!. با یك تشری گفت : «البته نگه میدارد. مگر محمدبنعبدالله دنیا را با بمب گرفت؟!. این پاسخی بود كه مدیر یك دبستان بمن داد.
اتوبوس راه افتاد. ولی در هر كجا كه برای آب ریختن یا برای كار دیگری میایستاد دوباره راه افتادنش سختی پیدا میكرد. زیرا همینكه یكی از مسافران عطسه میزد بیدرنگ شوفر و مسافران میگفتند «صبر آمد» و چون درمیان بیست و چند تن مسافر عطسه همیشگی بود ناگزیر نیم ساعت یا بیشتر درنگ رخ میداد.
از آنسوی شوفر در سر هر پیچی بجای آنكه میدان بزرگتری گیرد و چرخ زند و سر پیچ برگردد از ناشیگری یك میدان كوچكی میگرفت و اتوبوس را بدم پرتگاه میرسانید و آواز بلند كرده میگفت : «خدا پدرِ صلوات بفرست را بیامرزد» و باین دستور او آوازها بصلوات بلند میگردید. بدبخت بجای آنكه فن شوفری را درست یاد گیرد و هوش بكار برده از آزمایشهای[تجربه] خود بهره جوید زور بصلوات میزد. از این گذشته مسافران پستیهایی نموده چون از صلوات سیر میشدند بلعن پرداخته با آواز بلند فریاد میكشیدند : «به هر سه خلیفهی ناحق ...» كنون شما بیندیشید كه در آن دو روز من درمیان این دینداران وحشی چه میكشیدم.
در یك جا دیگر خودداری ننموده رویم را برگردانیده گفتم : «شما را با سه خلیفه چه كار است؟!..» در پاسخِ این یك جمله ، چنان بهیاهو برخاستند كه اگر كسی از بیرون میشنید میپنداشت اتوبوس آتش گرفته كه این غوغا رخ داده ، پس از فرونشستن غوغا آن مدیر گناوه با روی افروخته بمن پرداخته چنین گفت : «آقا شما اگر متمدنید باید بمذهب احترام گزارید. اگر متدینید پس چه مذهب دارید؟!..».
(تکهی صدودوم)
🔶 در نادانی فرورفتهاند و خود را دانا میشمارند
(بخش دو از سه)
از پارسال گاهی در روزنامهها نیز نام دین میبرند : «مردم باید دین داشته باشند» پارسال در شهریورماه كه رضاشاه رفت و فروغی سروزیر گردید یكی از كارهایش این بود كه بروزنامهنویسها گفت از دین هم بنویسید. اینها نیز آغاز كردند و در روزنامههایشان نام دین بردند
🔸كسانی كه از پانزده سال پیش هر زمان بدزبانی دیگری بدین كرده و همیشه آن را «خرافه» نامیده بودند بیكبار هوادار دین گردیدند. [1]
بسیار خوب ، مردم باید دین داشته باشند ، ولی كدام دین؟!. نخست آن را بگویید. نخست معنی دین را روشن گردانید. اگر خواست شما این چیزهاست كه مردم دارند و نام آنها را دین گزاردهاند اینها كه سراپا زیانست ، اینها كه سراپا بیدینیست. و آنگاه اینها را كه مردم دارند ، دیگر چه نیاز بگفتن شماست؟!.
بارها گفتهایم در این كشور ده و اند كیش هست : مسلمان ، مسیحی ، جهودی ، زردشتی ، بهائی ، صوفی ، صائبی (در خوزستان) ، یزیدی (در كردستان) ، مسلمان نیز بدو گونه است : سنی ، شیعی. شیعی نیز چند گروه است : متشرع ، شیخی ، كریمخانی ، اسماعیلی ، علیاللهی ، همچنین مسیحیان بچند گونهاند : یعقوبی (ارمنیان) ، نستوری (آسوریان) ، كاتولیك ، پروتستان.
كنون شما بگویید كدام یكی از اینها را دین مینامید؟!.. كدام یكیست كه میخواهید مردم داشته باشند؟!. میدانم خواهید گفت : چون مذهب رسمی ایران شیعی است آن را میگوییم. میپرسم پس آن دیگرها چه شود؟!. بالاخره آیا این ده و اند كیش بماند یا چه چاره شود؟!.
برای آنكه بدانید دین در ایران چیست و خواست فروغی را نیك بدانید من برای شما یك داستانی مینویسم : پارسال در شهریور ماه كه ایران آشفته بود من سفری به برازجان كردم. از شیراز كه سوار اتوبوس شدیم چون راه ناایمن بود و میگفتند دو روز پیش راهزنان با امنیهها[=ژاندارمها] جنگ كرده و چهار تن از ایشان را كشتهاند مسافران در بیم و ترس بودند. یك جوانی كه سپس شناختم از كاركنان فرهنگ و مدیر دبستان گناوه بود و برای باز كردن دبستان میرفت بپا برخاسته رو كرده بهمگی گفت : هفت قل هوالله بخوانید و بخود و شش سوی خود بدمید و هیچی نخواهد بود. اگر از آسمان بمبی هم بریزند گزندی نخواهد رسانید. این را گفت و با یك خشنودی نشست ، و چون در پهلوی من بود گفتم : چگونه قل هوالله از بمب نگه میدارد؟!. با یك تشری گفت : «البته نگه میدارد. مگر محمدبنعبدالله دنیا را با بمب گرفت؟!. این پاسخی بود كه مدیر یك دبستان بمن داد.
اتوبوس راه افتاد. ولی در هر كجا كه برای آب ریختن یا برای كار دیگری میایستاد دوباره راه افتادنش سختی پیدا میكرد. زیرا همینكه یكی از مسافران عطسه میزد بیدرنگ شوفر و مسافران میگفتند «صبر آمد» و چون درمیان بیست و چند تن مسافر عطسه همیشگی بود ناگزیر نیم ساعت یا بیشتر درنگ رخ میداد.
از آنسوی شوفر در سر هر پیچی بجای آنكه میدان بزرگتری گیرد و چرخ زند و سر پیچ برگردد از ناشیگری یك میدان كوچكی میگرفت و اتوبوس را بدم پرتگاه میرسانید و آواز بلند كرده میگفت : «خدا پدرِ صلوات بفرست را بیامرزد» و باین دستور او آوازها بصلوات بلند میگردید. بدبخت بجای آنكه فن شوفری را درست یاد گیرد و هوش بكار برده از آزمایشهای[تجربه] خود بهره جوید زور بصلوات میزد. از این گذشته مسافران پستیهایی نموده چون از صلوات سیر میشدند بلعن پرداخته با آواز بلند فریاد میكشیدند : «به هر سه خلیفهی ناحق ...» كنون شما بیندیشید كه در آن دو روز من درمیان این دینداران وحشی چه میكشیدم.
در یك جا دیگر خودداری ننموده رویم را برگردانیده گفتم : «شما را با سه خلیفه چه كار است؟!..» در پاسخِ این یك جمله ، چنان بهیاهو برخاستند كه اگر كسی از بیرون میشنید میپنداشت اتوبوس آتش گرفته كه این غوغا رخ داده ، پس از فرونشستن غوغا آن مدیر گناوه با روی افروخته بمن پرداخته چنین گفت : «آقا شما اگر متمدنید باید بمذهب احترام گزارید. اگر متدینید پس چه مذهب دارید؟!..».
در یكی از كتلها نزدیك غروب ، اتومبیل برای آب نگه داشت و هنگامی كه میخواست راه افتد باز «صبرآمد» و نرفت تا تاریك گردید و چون راه افتاد و اندكی رفتیم یك اتومبیل باری را كه دو تن نیز (یك زن و یك مرد) مسافر داشت ایستاده دیدیم و دانسته شد كه ده دقیقه پیشتر راهزنان جلو ایشان را گرفته و لختشان كردهاند. بیچاره زن داد میزد كه پولهایم بردند هیچ كه رختهایم نیز از تنم كندند. مسافران اتوبوس ما فرصت یافته بمن تاختند كه دیدی كه «صبر از طرف خداست. ما اگر نایستاده آمده بودیم ما را نیز لخت میكردند». ناگزیر شدم بپاسخ پردازم و گفتم : «قیل و قال را كنار گزارید تا بدانم چه میگویید» چون خاموش شدند گفتم : «مگر خدا تنها خدای شماست؟!.. پس چرا برای این زن صبر نیامده تا گرفتار نشود؟!.» از این سخن اندكی آرام شدند. ولی یكی مِرمِری كرد و چنین گفت : «ببینید او چه گناه كرده بوده كه گرفتار شده»!
🔸اینست دینی كه تودهی شما دارند و اكنون شما بفهمید كه برای چه فروغی میخواسته شما از دین گفتگو كنید. [2]
[1] : این سستی در باورها كه همچون بوجار هر سو باد آید رو بدان سو كند ، نه تنها در روزنامهنویسان بلكه در بیشتری از تودهی مردم دیده میشود. لیكن زیانی كه این دستهی پیشافتادگان و برجستگان توده از این رهگذر به كشور رسانیدهاند بیگفتگو بسیار بیشتر بوده.
[2] : در این باره ما را یادداشتی هست که پس از پایان این گفتار خواهد آمد.
🔸اینست دینی كه تودهی شما دارند و اكنون شما بفهمید كه برای چه فروغی میخواسته شما از دین گفتگو كنید. [2]
[1] : این سستی در باورها كه همچون بوجار هر سو باد آید رو بدان سو كند ، نه تنها در روزنامهنویسان بلكه در بیشتری از تودهی مردم دیده میشود. لیكن زیانی كه این دستهی پیشافتادگان و برجستگان توده از این رهگذر به كشور رسانیدهاند بیگفتگو بسیار بیشتر بوده.
[2] : در این باره ما را یادداشتی هست که پس از پایان این گفتار خواهد آمد.
پرستشگاهها و مراسم کیشی بهاییان ، شیعیان ، علیاللهیان ، صوفیان ، مسیحیان ، باطنیان (اسماعیلیان) ، شیخیان ، زردشتیان