پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
🔶 زبان ایرانی - 110
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 13 و 14

«قدغن» كه در نگارشات اداري زياد بكار ميرود چه لغتي است؟ اهواز ج ـ ص
* * *
غدغن فارسي است و چنانچه در فرهنگها مي‌نويسند اصل معني آن تاكيد بوده ولي كنون بجاي دستور و نهي و اين معنيها بكار ميرود.

(14)
در دنباله‌ي كافنامه در شماره‌ي 4 مهنامه‌ي پيمان در معني داي ـ دايمرج را ـ دايمرگ ترجمه فرموده با آنكه از اصل عبارت تازي چنان برمي‌آيد كه بايد دايمرغ ترجمه شود ـ آيا مرگ بجاي مرغ بكار بردنش درست است؟ ملاير ـ هدايي
* * *
در زبانهاي ديرين ايران از جمله در پهلوي «غ» نبوده و بيشترين غين‌هاي امروزه در آنجا واو يا گاف ميباشد. از اين جهت يك نزديكي ميانه‌ي غين و گاف هميشه در ياد من پديدار است و اينست چه‌بسا اين دو حرف را باهم درمي‌آميزم ولي بايد خستو باشم كه دايمرغ درستتر است.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی دوم)

🔶 یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند
(بخش دو از سه)

کوشاد تلگرام : درپی پیشامدهای شهریور1320 لشگرهای دو دولت انگلیس و روس به كشور ما درآمدند و در بهمن‌ماه همان سال پیمانی میان ایشان با دولت ایران بسته شد و دو سو تعهداتی را تا پایان جنگ بگردن گرفتند. درباره‌ی این پیمان ، خوانندگانی از روزنامه‌ی پرچم پرسشهایی كرده‌اند كه كوتاهشده‌ی پاسخ او را در پایین می‌بینیم :

🔸... كنون باید كاری كرد كه دیگر دچار چنین پیمانی نشد. آنچه می‌باید كرد اینست ، و این كار با آه و ناله ، و گله و فریاد ، و بدگویی از این و از آن نشود. از گوش دادن به رادیوی برلن نتیجه‌ای نباشد ، از فریاد «یا مرگ یا استقلال» كشیدن بهرام شاهرخ [مجری همان رادیو] سودی بدست نیاید. اینها همه باد هوا شود و از میان رود و درد و گرفتاری همچنان بماند.

اینها چیزهاییست كه از چهل سال باز می‌آزمایید. تاكنون چه سودی دیده‌اید كه پس از این توانید دید؟!.

بدانید ای ایرانیان ، از اكنون كه این پیمان بسته شده دو راه بروی شما باز است كه می‌توانید هر كدام را كه می‌خواهید پیش گیرید : یكی آنكه همچنان كه هستید باشید ، و چند روزی از پیمان بد گویید و گله كنید ، و بخشم آیید و تندی نشان دهید و ... دل خوش گردانید. چند روزی با اینها بسر دهید و بگفته‌ی روزنامه‌ها «اظهار احساساتی» كنید و پس از آن فراموش گردانید و پی كار و هوس خود باشید ، و شاعر بقافیه‌سازی و رمان‌نویس به افسانه‌بافی ، و آخوند بمردم‌فریبی ، و روزنامه‌نویس به سودجویی ، و بازرگان به انبارداری ، و كرد به تاراجگری ، و شاهسون به راهزنی پردازید.

دیگری آنكه نیك بحال خود بیندیشید ، و این ذلّت و خواری كه گرفتارید نیك دریابید ، و ریشه‌ی درد و سرچشمه‌ی آن را بدست آورده از امروز درپی چاره باشید و یك آینده‌ی امیدآوری برای خود تهیه كنید.

این دو راه بروی شما باز است. كنون بگویید كه شما كدام یكی را می‌پذیرید؟. نیك اندیشید كه كدام یكی را پیش می‌گیرید.

اگر می‌خواهید چنانكه هستید باشید و تنها بگله و ناله و بدگویی بس كنید ، نتیجه نیز همین خواهد بود كه هست ، بلكه بدتر از این گردیده یك آینده‌ی بیمناكی در پیش خواهید داشت.

یك چیزی بشما بگویم : این جهان كه ما در آنیم از روی یك «آیینی» می‌گردد ـ آیین بسیار استواری ـ آیینی كه هیچگاه دیگر نگردد. این طبیعت یا بفارسی گوییم «سپهر» یك دستگاه بسیار استوارِ بسامانیست و هیچ كاری در آن بی‌انگیزه یا بیرون از قاعده نیست.

شاید شما این گرفتاری و خواری را كه در آنید «تصادفی» می‌پندارید ، و یا دیگران را گناهكار می‌شمارید ، و یا می‌خواهید شاعرانه سپهر را «كجرو» و «دون‌پرور» شناسید و این ذلت و خواری را دلیل نیكی و ستودگی خود دانید. ولی اینها همه بی‌پاست ، و این گرفتاری و خواری جز نتیجه‌ی رفتار و كردار خودتان نیست. و تا چنینید كه هستید چنین خواهید بود كه هستید.

من نیك می‌دانم این سخنان به بسیاری از شماها خوش نخواهد افتاد.

🔸این یكی از ناتوانیهای شماست كه همیشه می‌خواهید گناه را بگردن دیگران اندازید. شما كسی را دوست می‌دارید كه در داد و فریاد با شما هم‌آواز گردد و هرچه بیشتر تندی نماید.

هم می‌دانم كسانی بزباندرازی پرداخته مرا هوادار و خواهان «پیمان» خواهند خواند. باآنكه من اندیشه‌ی خود را آشكار می‌نویسم از چنان گستاخی‌ای بازنخواهند ایستاد. ولی اینها ما را از راه نخواهد برگردانید.

ما درپی چاره هستیم و باید جز درپی حقایق نباشیم. ما این درفش افراشتیم و پرچم گشادیم كه یک راهی بسوی رستگاری نشان دهیم و این بایای[وظیفه‌] ماست كه در هر گامی جز درپی راستیها نباشیم و جز خشنودی خدا را نجوییم.
همین یک سخن برای زهر‌ آلودن یک توده‌ بس است.
🔸شما از داستان «علت و معلول» ناآگاهید و این نمیدانید كه در این جهان هر چیزی از یك علتی برمیخیزد و تا آن علت از میان نرود بحال خود خواهد ماند.

🔸این نمیدانید كه هر گرفتاری یا بیماری كه برای كسی یا توده‌ای رخ میدهد از یك علتی برخاسته كه باید آن را جست و شناخت و بچاره پرداخت.
این چراغ برق بالای سر ما اگر اكنون خاموش گردد شاید كسانی آن را تصادفی شمارند و بسخنان گله‌آمیزی پردازند ولی یك اهل فن آن را جز نتیجه‌ی یك علتی نخواهد شمرد و اینست جستجوی آن علت را كرده و بدست آورده و چاره خواهد كرد.

🔸این یك قاعده‌ی بزرگ همگانیست و بهمه چیز جاریست. ولی شما آن را نمیدانید و اعتنا ندارید.

🔸بجای آنكه آلودگیها را از خود دور گردانید و بگرفتاریها از راهش چاره كنید تنها بگله و ناله بس میكنید ، و یا بیخردانه امیدوارید كه ایران یك طلسمی دارد و كسی آن را از دست شما نتواند گرفت.

🔸شما از نادانی و بیچارگی هم زبونی و هم بدبختی را میكشید و هم بیهوده ناله و فریاد میكنید كه این خود زیان دیگری میباشد.

🔸شما به هر چیزی از آلودگیهای خود نام فریبنده‌ی دیگری میگزارید. شعرهای بیهوده سرودن ، و افسانه‌های بیخردانه بافتن را «ادبیات» می‌نامید ، كهنه‌بافندگیهای یونان و روم را «فلسفه» می‌خوانید ، به بدآموزیهای خانه‌برانداز صوفیگری «عرفان» نام میدهید ، آشفتن مغزهای جوانان را «آموزش و پرورش» یاد میكنید ، گمراهیهای پراكنده و كشاكشهای بیهوده‌ی قرنهای گذشته را «مذهب» می‌شمارید ...

🔸بدینسان به هر یكی از آلودگیهای خود عنوان دیگری میدهید و ما هر یكی را كه دنبال می‌كنیم بهایهوی و ایستادگی می‌پردازید و با اینحال نیكی از جهان میخواهید. دوباره میگویم : این خود نشان درماندگی شماست.
(پرچم روزانه ش 102)
احیاء گرفتن
مراسم ذکر و سماع درویشان
دعای ندبه‌خوانی
حافظ خوانی در کانون پرورش فکری (!)
📘 اسرار هزارساله ـ 29
🔸 علی‌اکبر حکمی‌زاده
🔶 گفتار چهارم : حکومت - تکه‌ی 8 از 8

و نیز مسلم است که حاکم هر که باشد پول از بهشت نخواهد آورد بلکه باید از خود مردم بگیرد. چیزی که هست یک زمانی دارايی مردم از نوع خرما و شتر بود مالیات از آن می‌گرفتند و امروز هم که از نوع کارخانه و موتور است باید از این بگيرند و قرآن هم با اینکه بارها امر به زکات کرده در هیچ‌جا نگفته زکات را از چه بگیرید.
آن بازرگانی که برای فرار از مالیات صد حیله بکار می‌برد ، آن کارمندی که خود را دیندار می‌خواند و با این حال در مال دولت خیانت می‌کند ، آن سرباز یا پاسبانی که عقیده دارد کارش پیش خدا ارزش ندارد ، پس باید هرچه می‌تواند از زیرش در رود ، بداند که به حکم مسلم عقل که حکم بی‌واسطه‌ي خداست گناهکار است و در پیش خدا مسئول.
ای سرباز ، بدان تو اگر یک قطره‌ی خون دشمن را بریزی بحکم عقل بهتر است از آنکه استخرها را از اشک چشم خود پر کنی. ای پاسبان ، تو اگر یک شب برای نگهبانی دیگران بیدار باشی بالاتر است از آنکه شبها را با لب جنبانیدن احیا بگیری. تنها به پشتگرمی غیرت و مردانگی شماست که هر کسی در گوشه‌ای آسوده سر بزمین می‌گزارد. تنها از ترس برق سرنیزه و غرش توپ و تفنگ شماست که آشوب‌طلبان در جای خود می‌نشینند. هان دغدغه بخود راه مده ، بدَران آن شکمی را که از مال غارت پر شده. خرد کن آن دستی را که بکودکان شیرخوار رحم نکرده. قطع کن آن پايی را که بزور در خانه‌ي برادران و خواهرانت درآمده. تو اگر خشنودی و پاداش خدايی را می‌خواهی ، این است راه آن ، نه آن کارهای کودکانه که خود را بیهوده بآن دلخوش ساخته‌ای.
🔶 زبان ایرانی - 111
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 15

1ـ بسا نامه‌هايي از دوستان و خويشاوندان بمن ميرسد كه معني روز و ماه و سال را با واژه‌ي «سالمه» نمايانده‌اند. آيا واژه‌ي سالمه درست است و ميتوان آن را بجاي تاريخ يا مورخه اصطلاح نمود؟
2ـ تاريخ كه امروز ما بمعني داستانها و گزارش و سرگذشت اصطلاح مي‌نماييم در زبان باستان جاي‌نشين آن چه بوده و امروز با چه واژه ميتوانيم از بكار بردن كلمه‌ي تاريخ بي‌نياز شويم؟
بوشهرـ معتضدي
***
1ـ «سالمه» ساختگي است و نمي‌توان آن را بكار برد. اما كلمه‌ي تاريخ اگرچه از ريشه‌ي فارسي نيست و تا آنجا كه دانسته‌ايم كلمه آرامي است ولي از آنجايي كه از قرنها در پارسي بكار رفته و معروف گرديده بايد آن را فارسي دانست و بكار برد.
در فارسي كلمه‌ي «داد» (در پهلوي دات) باين معني بكار ميرفته باز اگر همان كلمه را رواج دهند بيجا نخواهد بود. نه اينكه از خودشان «سالمه» بسازند.
2ـ در فارسي بجاي تاريخ كلمه‌ي «داستان» بوده كه هنوز بكار ميرود. ولي سرگذشت جز از داستان مي‌باشد. نيز «گزارش» بمعني چگونگي پیشامد و جز از داستان و سرگذشت است. مقصود آنكه آنها را باهم درنياميزيم. اما اينكه از كلمه‌ي تاريخ بي‌نياز شويم ما نيازي بآن بي‌نيازي نمي‌بينيم. اين گونه كلمه‌ها كه در زبان ايران جا گرفته خواهد ماند.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی سوم)

🔶 یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند
(بخش سه از سه)

🔸یك توده‌ی خردمند باید از گذشته پند آموزد.
این بار سوم است كه ایرانیان چشم باز كرده خود را در برابر یك چنین پیمانی می‌بینند و با داد و غوغا بجلوگیری و ایستادگی می‌كوشند. یكی در سال 1325[ق] (1907 میلادی) بود ... دیگری در سال 1337[ق] (1919 میلادی) بود ...

نمی‌خواهم این پیمان 1320 را با آن دو پیمان پیش بیك ترازو گزارم. در این زمینه گفتگو ندارم. خواستم آنست كه چنانكه از هیاهوها درباره‌ی آن دو نتیجه‌ای نشد و گوش ندادند و پس از بیست و اند سال شما همانید كه بودید و باز خود را در برابر یك چنان پیمانی می‌بینید ، از هیاهو و فریاد و گله و ناله‌ی امروزی نیز هیچ نتیجه نخواهد بود.

🔸شما از چه می‌نالید؟!.. از دست كه گله می‌كنید؟! سرچشمه‌ی همه‌ی گرفتاریهای شما درمیان خودتانست. شما خود بدید كه دچار بدی گردیده‌اید.

دوباره می‌گویم : گردش این جهان از روی یك آیین استواریست ، و من اینك یك بندی را از آن آیین برای شما می‌نویسم : «یك مردمی تا خود نیك نباشد از جهان نیكی نبینند».

كنون شما آیا این را می‌پذیرید و از درون دل باور می‌كنید یا نه؟.. اگر نمی‌پذیرید باید گفت : معنی جهان و زندگی را نمی‌شناسید. باید گفت : از راستیها بسیار دورید. اگر می‌پذیرید و از درون دل باور می‌كنید در آنحال باید بجای این گله و ناله‌های بیجا در اندیشه‌ی نیكی باشید تا بتوانید از نیكیهای جهان بهره‌ور گردید.

شگفت است كه در همین روزها در نشستی این گفتگو می‌كردم و چون كسانی بگله و ناله پرداخته بودند بایشان پاسخ داده می‌گفتم : «شما بدید كه از جهان بدی می‌بینید» ، یكی از آنان فریاد برآورد : «آقا چگونه ما بدیم؟! دیگران بما زور می‌گویند و ظلم می‌كنند». گفتم : «آن هم از بدیتان است. شما اگر نیك باشید كسی نتواند زور گوید. این زورگویی از آنست كه ناتوانید و ناتوانی از آن است كه آلوده‌ی اندیشه‌های پراكنده و خویهای پستی هستید».

دیگری گفت : «تا مردم بیایند نیك شوند فرصت از دست رفته. باید هرچه زودتر كاری كرد».
گفتم : چه كار توانید كرد؟!.. شما گله و هیاهو را كار می‌شمارید و همین نشان نافهمی شماست. شما با این حالی كه هستید چه توانید كرد ، جز آنكه فلان وكیل با صد بدنامی كه دارد در مجلس نطق بسیار درازی كند و از روزنامه‌ها نیز توقع درج آن را داشته باشد. و بهمان وكیل كه ما می‌دانیم جز پول بهیچ چیزی پابندی ندارد به رُویه‌كاری[=ظاهرسازی] ایرادهایی كند ، و فلان شاعر شعرهایی گوید و بدست این و آن دهد؟!.. آیا از اینها چه سودی تواند بود؟!.. همین كسان تا چه ‌اندازه بجانفشانی آماده‌اند؟. جانفشانی بماند ـ تا چه ‌اندازه بزیان پولی تحمل توانند كرد؟..

چه شده است كه هر زمان نام نیك گردیدن ، بمیان می‌آید شما می‌رمید؟.. چه شده است كه نمی‌خواهید از راهش بچاره كوشید؟.. می‌گویند : «تا آن زمان فرصت از دست رفته». می‌گویم : «نرفته و شما هر زمان نیك شوید و این آلودگیها را از خود دور ساختید فرصت در دست شما خواهد بود.» بالاخره راه جز این دو نیست. یا باید باین ذلت و خواری تن دردهید و دیگر آوازی از خود درنیاورید ، و یا به نیكی خودتان و توده‌تان بكوشید.

🔸اینكه می‌خواهید خود را نیك نگردانید و باآنهمه آزاد و سرفراز زندگی كنید ، آرزوی بسیار خامیست. بلكه باید گفت : با طبیعت جنگیدن است.
...
🔸باید گفت : در زندگانی دو راه هست : یكی راه هوس و دیگری راه خرد. راه هوس آنست كه بچگان دارند ، زنان دارند ، جوانان ناآزموده دارند. هرچه دلشان خواست می‌كنند. اندیشه بكار نمی‌برند ، جز درپی خوشیهای خود نباشند ، و چون در نتیجه‌ی كارهای ناستوده‌ی خود گرفتار گردیدند آن زمان هم به گریه و ناله بس كنند و دل سرد گردانند ، راه خرد آن است كه مردان آزموده و خردمند دارند ، و در هر چیزی جستجوی ریشه و سرچشمه‌ی آن كنند ، و بهیچ كاری جز از روی اندیشه درنیایند ، و از هر كوششی دربند نتیجه باشند ، و به هر دردی از راهش چاره جویند.

🔸امروز بسیاری از ایرانیان راه هوس را پیش گرفته‌اند و از اندیشه و خرد كمتر بهره‌ور می‌گردند.
ولی ما در نوشتن پرچم و در كوششهایی كه خواهیم بكار برد یكسره راه خرد را پیش خواهیم گرفت.

اما این كه نیكی چیست و ما چگونه نیك باشیم زمینه‌ایست كه در شماره‌های آینده گفتارهای بسیار در پیرامون آن خواهیم نوشت. این راهی كه ما می‌رویم همان راه نیكی توده است.
(پرچم روزانه شماره‌ی 4)