✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی سوم)
🔶 یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند
(بخش سه از سه)
🔸یك تودهی خردمند باید از گذشته پند آموزد.
این بار سوم است كه ایرانیان چشم باز كرده خود را در برابر یك چنین پیمانی میبینند و با داد و غوغا بجلوگیری و ایستادگی میكوشند. یكی در سال 1325[ق] (1907 میلادی) بود ... دیگری در سال 1337[ق] (1919 میلادی) بود ...
نمیخواهم این پیمان 1320 را با آن دو پیمان پیش بیك ترازو گزارم. در این زمینه گفتگو ندارم. خواستم آنست كه چنانكه از هیاهوها دربارهی آن دو نتیجهای نشد و گوش ندادند و پس از بیست و اند سال شما همانید كه بودید و باز خود را در برابر یك چنان پیمانی میبینید ، از هیاهو و فریاد و گله و نالهی امروزی نیز هیچ نتیجه نخواهد بود.
🔸شما از چه مینالید؟!.. از دست كه گله میكنید؟! سرچشمهی همهی گرفتاریهای شما درمیان خودتانست. شما خود بدید كه دچار بدی گردیدهاید.
دوباره میگویم : گردش این جهان از روی یك آیین استواریست ، و من اینك یك بندی را از آن آیین برای شما مینویسم : «یك مردمی تا خود نیك نباشد از جهان نیكی نبینند».
كنون شما آیا این را میپذیرید و از درون دل باور میكنید یا نه؟.. اگر نمیپذیرید باید گفت : معنی جهان و زندگی را نمیشناسید. باید گفت : از راستیها بسیار دورید. اگر میپذیرید و از درون دل باور میكنید در آنحال باید بجای این گله و نالههای بیجا در اندیشهی نیكی باشید تا بتوانید از نیكیهای جهان بهرهور گردید.
شگفت است كه در همین روزها در نشستی این گفتگو میكردم و چون كسانی بگله و ناله پرداخته بودند بایشان پاسخ داده میگفتم : «شما بدید كه از جهان بدی میبینید» ، یكی از آنان فریاد برآورد : «آقا چگونه ما بدیم؟! دیگران بما زور میگویند و ظلم میكنند». گفتم : «آن هم از بدیتان است. شما اگر نیك باشید كسی نتواند زور گوید. این زورگویی از آنست كه ناتوانید و ناتوانی از آن است كه آلودهی اندیشههای پراكنده و خویهای پستی هستید».
دیگری گفت : «تا مردم بیایند نیك شوند فرصت از دست رفته. باید هرچه زودتر كاری كرد».
گفتم : چه كار توانید كرد؟!.. شما گله و هیاهو را كار میشمارید و همین نشان نافهمی شماست. شما با این حالی كه هستید چه توانید كرد ، جز آنكه فلان وكیل با صد بدنامی كه دارد در مجلس نطق بسیار درازی كند و از روزنامهها نیز توقع درج آن را داشته باشد. و بهمان وكیل كه ما میدانیم جز پول بهیچ چیزی پابندی ندارد به رُویهكاری[=ظاهرسازی] ایرادهایی كند ، و فلان شاعر شعرهایی گوید و بدست این و آن دهد؟!.. آیا از اینها چه سودی تواند بود؟!.. همین كسان تا چه اندازه بجانفشانی آمادهاند؟. جانفشانی بماند ـ تا چه اندازه بزیان پولی تحمل توانند كرد؟..
چه شده است كه هر زمان نام نیك گردیدن ، بمیان میآید شما میرمید؟.. چه شده است كه نمیخواهید از راهش بچاره كوشید؟.. میگویند : «تا آن زمان فرصت از دست رفته». میگویم : «نرفته و شما هر زمان نیك شوید و این آلودگیها را از خود دور ساختید فرصت در دست شما خواهد بود.» بالاخره راه جز این دو نیست. یا باید باین ذلت و خواری تن دردهید و دیگر آوازی از خود درنیاورید ، و یا به نیكی خودتان و تودهتان بكوشید.
🔸اینكه میخواهید خود را نیك نگردانید و باآنهمه آزاد و سرفراز زندگی كنید ، آرزوی بسیار خامیست. بلكه باید گفت : با طبیعت جنگیدن است.
...
🔸باید گفت : در زندگانی دو راه هست : یكی راه هوس و دیگری راه خرد. راه هوس آنست كه بچگان دارند ، زنان دارند ، جوانان ناآزموده دارند. هرچه دلشان خواست میكنند. اندیشه بكار نمیبرند ، جز درپی خوشیهای خود نباشند ، و چون در نتیجهی كارهای ناستودهی خود گرفتار گردیدند آن زمان هم به گریه و ناله بس كنند و دل سرد گردانند ، راه خرد آن است كه مردان آزموده و خردمند دارند ، و در هر چیزی جستجوی ریشه و سرچشمهی آن كنند ، و بهیچ كاری جز از روی اندیشه درنیایند ، و از هر كوششی دربند نتیجه باشند ، و به هر دردی از راهش چاره جویند.
🔸امروز بسیاری از ایرانیان راه هوس را پیش گرفتهاند و از اندیشه و خرد كمتر بهرهور میگردند.
ولی ما در نوشتن پرچم و در كوششهایی كه خواهیم بكار برد یكسره راه خرد را پیش خواهیم گرفت.
اما این كه نیكی چیست و ما چگونه نیك باشیم زمینهایست كه در شمارههای آینده گفتارهای بسیار در پیرامون آن خواهیم نوشت. این راهی كه ما میرویم همان راه نیكی توده است.
(پرچم روزانه شمارهی 4)
🔶 یک مردمی تا خود نیک نباشند از جهان نیکی نبینند
(بخش سه از سه)
🔸یك تودهی خردمند باید از گذشته پند آموزد.
این بار سوم است كه ایرانیان چشم باز كرده خود را در برابر یك چنین پیمانی میبینند و با داد و غوغا بجلوگیری و ایستادگی میكوشند. یكی در سال 1325[ق] (1907 میلادی) بود ... دیگری در سال 1337[ق] (1919 میلادی) بود ...
نمیخواهم این پیمان 1320 را با آن دو پیمان پیش بیك ترازو گزارم. در این زمینه گفتگو ندارم. خواستم آنست كه چنانكه از هیاهوها دربارهی آن دو نتیجهای نشد و گوش ندادند و پس از بیست و اند سال شما همانید كه بودید و باز خود را در برابر یك چنان پیمانی میبینید ، از هیاهو و فریاد و گله و نالهی امروزی نیز هیچ نتیجه نخواهد بود.
🔸شما از چه مینالید؟!.. از دست كه گله میكنید؟! سرچشمهی همهی گرفتاریهای شما درمیان خودتانست. شما خود بدید كه دچار بدی گردیدهاید.
دوباره میگویم : گردش این جهان از روی یك آیین استواریست ، و من اینك یك بندی را از آن آیین برای شما مینویسم : «یك مردمی تا خود نیك نباشد از جهان نیكی نبینند».
كنون شما آیا این را میپذیرید و از درون دل باور میكنید یا نه؟.. اگر نمیپذیرید باید گفت : معنی جهان و زندگی را نمیشناسید. باید گفت : از راستیها بسیار دورید. اگر میپذیرید و از درون دل باور میكنید در آنحال باید بجای این گله و نالههای بیجا در اندیشهی نیكی باشید تا بتوانید از نیكیهای جهان بهرهور گردید.
شگفت است كه در همین روزها در نشستی این گفتگو میكردم و چون كسانی بگله و ناله پرداخته بودند بایشان پاسخ داده میگفتم : «شما بدید كه از جهان بدی میبینید» ، یكی از آنان فریاد برآورد : «آقا چگونه ما بدیم؟! دیگران بما زور میگویند و ظلم میكنند». گفتم : «آن هم از بدیتان است. شما اگر نیك باشید كسی نتواند زور گوید. این زورگویی از آنست كه ناتوانید و ناتوانی از آن است كه آلودهی اندیشههای پراكنده و خویهای پستی هستید».
دیگری گفت : «تا مردم بیایند نیك شوند فرصت از دست رفته. باید هرچه زودتر كاری كرد».
گفتم : چه كار توانید كرد؟!.. شما گله و هیاهو را كار میشمارید و همین نشان نافهمی شماست. شما با این حالی كه هستید چه توانید كرد ، جز آنكه فلان وكیل با صد بدنامی كه دارد در مجلس نطق بسیار درازی كند و از روزنامهها نیز توقع درج آن را داشته باشد. و بهمان وكیل كه ما میدانیم جز پول بهیچ چیزی پابندی ندارد به رُویهكاری[=ظاهرسازی] ایرادهایی كند ، و فلان شاعر شعرهایی گوید و بدست این و آن دهد؟!.. آیا از اینها چه سودی تواند بود؟!.. همین كسان تا چه اندازه بجانفشانی آمادهاند؟. جانفشانی بماند ـ تا چه اندازه بزیان پولی تحمل توانند كرد؟..
چه شده است كه هر زمان نام نیك گردیدن ، بمیان میآید شما میرمید؟.. چه شده است كه نمیخواهید از راهش بچاره كوشید؟.. میگویند : «تا آن زمان فرصت از دست رفته». میگویم : «نرفته و شما هر زمان نیك شوید و این آلودگیها را از خود دور ساختید فرصت در دست شما خواهد بود.» بالاخره راه جز این دو نیست. یا باید باین ذلت و خواری تن دردهید و دیگر آوازی از خود درنیاورید ، و یا به نیكی خودتان و تودهتان بكوشید.
🔸اینكه میخواهید خود را نیك نگردانید و باآنهمه آزاد و سرفراز زندگی كنید ، آرزوی بسیار خامیست. بلكه باید گفت : با طبیعت جنگیدن است.
...
🔸باید گفت : در زندگانی دو راه هست : یكی راه هوس و دیگری راه خرد. راه هوس آنست كه بچگان دارند ، زنان دارند ، جوانان ناآزموده دارند. هرچه دلشان خواست میكنند. اندیشه بكار نمیبرند ، جز درپی خوشیهای خود نباشند ، و چون در نتیجهی كارهای ناستودهی خود گرفتار گردیدند آن زمان هم به گریه و ناله بس كنند و دل سرد گردانند ، راه خرد آن است كه مردان آزموده و خردمند دارند ، و در هر چیزی جستجوی ریشه و سرچشمهی آن كنند ، و بهیچ كاری جز از روی اندیشه درنیایند ، و از هر كوششی دربند نتیجه باشند ، و به هر دردی از راهش چاره جویند.
🔸امروز بسیاری از ایرانیان راه هوس را پیش گرفتهاند و از اندیشه و خرد كمتر بهرهور میگردند.
ولی ما در نوشتن پرچم و در كوششهایی كه خواهیم بكار برد یكسره راه خرد را پیش خواهیم گرفت.
اما این كه نیكی چیست و ما چگونه نیك باشیم زمینهایست كه در شمارههای آینده گفتارهای بسیار در پیرامون آن خواهیم نوشت. این راهی كه ما میرویم همان راه نیكی توده است.
(پرچم روزانه شمارهی 4)
📘 اسرار هزارساله ـ 30
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار پنجم : قانون - تکهی 1 از 4
چرا قانون در ایران فلج میشود؟!
دین امروز ما میگوید تنها قانونی رسمی و اطاعتش لازم است که از شرع رسیده باشد و قانونهای دیگر همه مندرآوری و بلکه بدعت است. شما اگر در همینجا کمی دقیق شوید یکی از سرچشمههای بزرگ بدبختی این کشور را خواهید یافت زیرا این مسلم است که قوانین شرع هر اندازه هم جامع و کامل باشد باز محال است که بتواند همهي احتیاجات بشر را در هر جا و هر زمان تأمین کند ، چنانکه ما امروز احتیاج بقانونهای زیادی داریم مانند قانون ثبت و بانک و مرور زمان و آيین دادرسی و محاسبات و بودجه و گمرک و صدها مانند آن که از شرع نرسیده. حال ما اگر بخواهیم از یک طرف برای اینها قانون وضع کنیم و از طرف دیگر بگویند اینها غیررسمی و یا بدعت است درست مانند همان خواهد شد که شما از بالا به حوض آب ببندید و دیگری از پايین زیرآبش را بزند. این است که میبینید در این کشور با اینهمه سازمان ، قانون ارزشی ندارد. زیرا قانون تا هنگامی زنده و برپاست که ریشهاش در دلهای مردم جا گرفته باشد وگرنه مانند آن درخت کاغذی است که ظاهرش درخت است ولی از یک باد سرنگون میشود.
من نمیدانم در کشورهای دیگر رفتارشان با قانون چگونه است ولی گویا هیچ جای دنیا این طور نباشد که مخالفت با قانون و بلکه مسخره کردن آن را جزء وظیفه و زرنگی خود بدانند.
جوانی دو سال خدمت سربازی خود را با تنبلی و بیعاری بسر آورده و اکنون بجای اینکه باری این کار زشت خود را پنهان کند ، با پیشانی باز رفتار زشت خود را برای این و آن میگوید و شنوندگان هم با خندهای آمیخته به تشویق میگویند : بله آقا ، سربازی یعنی زیرش در روی. دیگری بر سر کاری کودکانه به پاسبانی جسارت کرده بجای اینکه باو بگویند : آسایش و حفظ مال و جان شما بسته باحترام پاسبان است ، میگویند : ای آقا ، حوضی که آب ندارد قورباغه میخواهد چه کند (یعنی مملکتی که صاحب ندارد پاسبان برای چه میخواهد!!). دیگری مبلغی رشوه داده و تذکرهي کربلا گرفته بجای اینکه باو بگویند : چرا با این عمل خود کارمندان دولت را که عضو حساس کشورند فاسد میکنید؟ ، میگویند : اینها پیش سیدالشهداء جايی نمیرود خوب است همهي خرجها در این راه باشد. آن یکی کالای خود را قاچاقی از مرز گذرانیده چنان سرفرازانه این کار خود را بیان میکند که تو گويی مال خود را از چنگ دزدان و راهزنان بدر برده است. اینهاست نمونه از طرز رفتار این توده با مقررات. حال شما از چنین درختی جز همین میوهای که داده چه انتظاری دارید؟!
جهت چیست که سرباز دیگران خود را زیر تانک و دهان توپ میاندازد ولی ما در پشت میز و کنار بادزن و بخاری حاضر بانجام وظیفه نیستیم؟! چرا در کشورهای دیگر به یک جبهه با آنهمه پهنا و درازا مرتب خواربار و لوازم میرسانند ولی دولت ما روی هرچه دست گزارد مانند قوطی لوطی غلامحسین همه چیز از زیرش فرار میکند؟ چرا در جاهای دیگر ملیونها زن برای سربازی ثبت اسم میکنند ولی ما برای فرار از کار رشوه میدهیم؟ چرا در جاهای دیگر کارهایی که صد درصد با کشته شدن همراهست آنهمه داوطلب دارد ولی اینجا میگویند سربازی یعنی زیرش در روی؟
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار پنجم : قانون - تکهی 1 از 4
چرا قانون در ایران فلج میشود؟!
دین امروز ما میگوید تنها قانونی رسمی و اطاعتش لازم است که از شرع رسیده باشد و قانونهای دیگر همه مندرآوری و بلکه بدعت است. شما اگر در همینجا کمی دقیق شوید یکی از سرچشمههای بزرگ بدبختی این کشور را خواهید یافت زیرا این مسلم است که قوانین شرع هر اندازه هم جامع و کامل باشد باز محال است که بتواند همهي احتیاجات بشر را در هر جا و هر زمان تأمین کند ، چنانکه ما امروز احتیاج بقانونهای زیادی داریم مانند قانون ثبت و بانک و مرور زمان و آيین دادرسی و محاسبات و بودجه و گمرک و صدها مانند آن که از شرع نرسیده. حال ما اگر بخواهیم از یک طرف برای اینها قانون وضع کنیم و از طرف دیگر بگویند اینها غیررسمی و یا بدعت است درست مانند همان خواهد شد که شما از بالا به حوض آب ببندید و دیگری از پايین زیرآبش را بزند. این است که میبینید در این کشور با اینهمه سازمان ، قانون ارزشی ندارد. زیرا قانون تا هنگامی زنده و برپاست که ریشهاش در دلهای مردم جا گرفته باشد وگرنه مانند آن درخت کاغذی است که ظاهرش درخت است ولی از یک باد سرنگون میشود.
من نمیدانم در کشورهای دیگر رفتارشان با قانون چگونه است ولی گویا هیچ جای دنیا این طور نباشد که مخالفت با قانون و بلکه مسخره کردن آن را جزء وظیفه و زرنگی خود بدانند.
جوانی دو سال خدمت سربازی خود را با تنبلی و بیعاری بسر آورده و اکنون بجای اینکه باری این کار زشت خود را پنهان کند ، با پیشانی باز رفتار زشت خود را برای این و آن میگوید و شنوندگان هم با خندهای آمیخته به تشویق میگویند : بله آقا ، سربازی یعنی زیرش در روی. دیگری بر سر کاری کودکانه به پاسبانی جسارت کرده بجای اینکه باو بگویند : آسایش و حفظ مال و جان شما بسته باحترام پاسبان است ، میگویند : ای آقا ، حوضی که آب ندارد قورباغه میخواهد چه کند (یعنی مملکتی که صاحب ندارد پاسبان برای چه میخواهد!!). دیگری مبلغی رشوه داده و تذکرهي کربلا گرفته بجای اینکه باو بگویند : چرا با این عمل خود کارمندان دولت را که عضو حساس کشورند فاسد میکنید؟ ، میگویند : اینها پیش سیدالشهداء جايی نمیرود خوب است همهي خرجها در این راه باشد. آن یکی کالای خود را قاچاقی از مرز گذرانیده چنان سرفرازانه این کار خود را بیان میکند که تو گويی مال خود را از چنگ دزدان و راهزنان بدر برده است. اینهاست نمونه از طرز رفتار این توده با مقررات. حال شما از چنین درختی جز همین میوهای که داده چه انتظاری دارید؟!
جهت چیست که سرباز دیگران خود را زیر تانک و دهان توپ میاندازد ولی ما در پشت میز و کنار بادزن و بخاری حاضر بانجام وظیفه نیستیم؟! چرا در کشورهای دیگر به یک جبهه با آنهمه پهنا و درازا مرتب خواربار و لوازم میرسانند ولی دولت ما روی هرچه دست گزارد مانند قوطی لوطی غلامحسین همه چیز از زیرش فرار میکند؟ چرا در جاهای دیگر ملیونها زن برای سربازی ثبت اسم میکنند ولی ما برای فرار از کار رشوه میدهیم؟ چرا در جاهای دیگر کارهایی که صد درصد با کشته شدن همراهست آنهمه داوطلب دارد ولی اینجا میگویند سربازی یعنی زیرش در روی؟
haqãyeqe zendegi-ziãne biparvãi va havasbãzi 2.pdf
310.6 KB
«حقایق زندگی ـ زیان بیپروایی و هوسبازی 2» عنوان سیزدهمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آوردهایم.
🔶 زبان ایرانی - 112
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 16
اينكه در شمارهی 9 مهنامه پيمان نوشتهايد :
«... كلمهی تاريخ اگرچه از ريشهي فارسي نيست و تا آنجا كه دانستهايم كلمهی آرامي است ...» چنانكه ميدانيم در اصل كلمهی تاريخ گفتههاي گوناگون ديده شده ـ گروهي آن را از مشتقات «مورخ» و معرب ماه و روز پنداشتهاند و برخي آن را از بيخ كلمهاي تازي انگاشتهاند ـ ميرزا آقاخان كرماني هم آن را معرب تاريك دانسته است!!
در اين هنگام آيا سزاوار نبود و بهتر نمينمود كه دارندهی پيمان در اين باب بيشتر و روشنتر مينوشتند؟
كساني هم كه ميخواهند كلمهی ساختگي «سالمه» را بجاي تاريخ بكار برند كلمهي «مهروزه» را كه گذشتگان نيز در سخنان خود آوردهاند بنگارند ـ كيوان پسر يغما در مرگ پدر گفته است :
مهروزهی اين ابتلا ـ برزد ز ديوان قضا طال البلا زال البها تم الرقم جف القلم
گمان ميرود كه كلمهی مهروزه نيز ساختگي خود كيوان باشد كه بيسخن چشم بر كلمهی مورخ داشته (مگر اينكه در گفتههاي پيشينيان و يا در فرهنگهاي پارسيزبان ديده شود).
با همهی اينها بآنهايي كه پافشاري دارند و كلمهی تاريخ را بيگانه ميشمارند ميگويم : كلمهی ساختگي مهروزه بهتر از سالمه است. س. م ـ ك
***
گفتگوهايي كه دربارهی كلمهي تاريخ ، ميرزا آقاخان و ديگران كردهاند همگي از روي گمان و انگار بوده و اين يقين است كه ريشهي كلمه آرامي يا عبريست. زيرا در نوشتههاي پهلوي درميان هزوارشها كه از زبان آرامي يا عبري ميآورند يكي هم «بيرخ» است كه بجاي «ماه» مينويسند. روشنتر بگويم : اگر ميخواهند بنويسند : «ماه فروردين» مينويسند : «بيرخ فرورتين» ريشهي كلمه «يرخ» و باء در آغاز آن فزونيست.
چون اين موضوع در نزد آشنايان بزبان پهلوي بيگفتگوست و نگارشهاي ديگر بنيادي ندارد ما بگفتگوي بيشتر نياز نديدهايم.
اما كلمههاي «سالمه» و «مهروزه» هر دو بيجاست. زيرا از روي فن زبانشناسي كلمهسازي خطاست. مگر در جايي كه چيزي نوپديد باشد و نامي از پيش نداشته باشد كه براي آن ميتوان نام نويني گزاشت. در جاي ديگر هرگز نميتوان كلمهسازي نمود.
اما كلمههاي بيگانهاي كه فارسي آنها در دسترس نيست ما تا نتوانيم از خود زبان فارسي آن را بدست بياوريم بايد بِهمان كلمهي بيگانه خرسند باشيم و هرگز نميتوانيم چيزي از پيش خود بسازيم.
مثلاً : خود «كلمه» از اينگونه است و ما تاكنون ندانستهايم در فارسي يا در پهلوي بجاي آن چه بكار ميبردند اينست تاكنون آن را رها ننمودهايم. اينكه كساني بجاي آن «واژه» يا «داژه» بكار ميبرند هيچ يكي درست نيست.
در دو سال پيش كساني بجاي كلمهي «عضو» از پيش خود «هموند» را ساخته و گزارده بودند. چون از من پرسيدند. گفتم : در فارسي بجاي آن «اندام» است كه در كتابهاي پزشكي فراوان بكار رفته و اگر ما آن را نداشتيم باز نميتوانستيم «هموند» ساختگي را بپذيريم.
بتازگي هم اين لغزش رواج رفته كه كساني شكل باستان كلمهها را گرفته گويا چنين ميپندارند ميتوان آنها را بمعناهاي نوين بكار برد. مثلاً «اواختر» را كه شكل كلمهي باختر است نام جداگانه شمارده بجاي شمال يا جنوب بكار ميبرند. اين نيز نادرست است. ما چنانكه اين راه را از نخست بآرامي پيمودهايم كنون هم بآرامي ميپيماييم. بهترين راه همين است كه پيمان پيش گرفته.
اما كلمهي «داد» كه در شمارهي گذشته ياد نموديم آن را در شعرها بكار بردهاند. نيز در پهلوي در كارنامهي اردشير بكار رفته اينست بآساني ميتوان آن را پذيرفت. و چون كلمهي تاريخ بمعنيهاي ديگر نيز ميآيد اگر كساني بجاي تاريخ بمعني زمان همان «داد» را بكار برند بيجا نخواهد بود.
در پايان پاسخ آنچه ميخواهم بر شما خرده بگيرم حرفهاي بريدهايست كه بجاي نام خود بكار برده ايد از م س ك ما چه بدانيم شما كيستيد. براي يك پرسش چرا خود را پنهان ميداريد؟! چرا نام خود را روشن نمينويسيد؟!
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 16
اينكه در شمارهی 9 مهنامه پيمان نوشتهايد :
«... كلمهی تاريخ اگرچه از ريشهي فارسي نيست و تا آنجا كه دانستهايم كلمهی آرامي است ...» چنانكه ميدانيم در اصل كلمهی تاريخ گفتههاي گوناگون ديده شده ـ گروهي آن را از مشتقات «مورخ» و معرب ماه و روز پنداشتهاند و برخي آن را از بيخ كلمهاي تازي انگاشتهاند ـ ميرزا آقاخان كرماني هم آن را معرب تاريك دانسته است!!
در اين هنگام آيا سزاوار نبود و بهتر نمينمود كه دارندهی پيمان در اين باب بيشتر و روشنتر مينوشتند؟
كساني هم كه ميخواهند كلمهی ساختگي «سالمه» را بجاي تاريخ بكار برند كلمهي «مهروزه» را كه گذشتگان نيز در سخنان خود آوردهاند بنگارند ـ كيوان پسر يغما در مرگ پدر گفته است :
مهروزهی اين ابتلا ـ برزد ز ديوان قضا طال البلا زال البها تم الرقم جف القلم
گمان ميرود كه كلمهی مهروزه نيز ساختگي خود كيوان باشد كه بيسخن چشم بر كلمهی مورخ داشته (مگر اينكه در گفتههاي پيشينيان و يا در فرهنگهاي پارسيزبان ديده شود).
با همهی اينها بآنهايي كه پافشاري دارند و كلمهی تاريخ را بيگانه ميشمارند ميگويم : كلمهی ساختگي مهروزه بهتر از سالمه است. س. م ـ ك
***
گفتگوهايي كه دربارهی كلمهي تاريخ ، ميرزا آقاخان و ديگران كردهاند همگي از روي گمان و انگار بوده و اين يقين است كه ريشهي كلمه آرامي يا عبريست. زيرا در نوشتههاي پهلوي درميان هزوارشها كه از زبان آرامي يا عبري ميآورند يكي هم «بيرخ» است كه بجاي «ماه» مينويسند. روشنتر بگويم : اگر ميخواهند بنويسند : «ماه فروردين» مينويسند : «بيرخ فرورتين» ريشهي كلمه «يرخ» و باء در آغاز آن فزونيست.
چون اين موضوع در نزد آشنايان بزبان پهلوي بيگفتگوست و نگارشهاي ديگر بنيادي ندارد ما بگفتگوي بيشتر نياز نديدهايم.
اما كلمههاي «سالمه» و «مهروزه» هر دو بيجاست. زيرا از روي فن زبانشناسي كلمهسازي خطاست. مگر در جايي كه چيزي نوپديد باشد و نامي از پيش نداشته باشد كه براي آن ميتوان نام نويني گزاشت. در جاي ديگر هرگز نميتوان كلمهسازي نمود.
اما كلمههاي بيگانهاي كه فارسي آنها در دسترس نيست ما تا نتوانيم از خود زبان فارسي آن را بدست بياوريم بايد بِهمان كلمهي بيگانه خرسند باشيم و هرگز نميتوانيم چيزي از پيش خود بسازيم.
مثلاً : خود «كلمه» از اينگونه است و ما تاكنون ندانستهايم در فارسي يا در پهلوي بجاي آن چه بكار ميبردند اينست تاكنون آن را رها ننمودهايم. اينكه كساني بجاي آن «واژه» يا «داژه» بكار ميبرند هيچ يكي درست نيست.
در دو سال پيش كساني بجاي كلمهي «عضو» از پيش خود «هموند» را ساخته و گزارده بودند. چون از من پرسيدند. گفتم : در فارسي بجاي آن «اندام» است كه در كتابهاي پزشكي فراوان بكار رفته و اگر ما آن را نداشتيم باز نميتوانستيم «هموند» ساختگي را بپذيريم.
بتازگي هم اين لغزش رواج رفته كه كساني شكل باستان كلمهها را گرفته گويا چنين ميپندارند ميتوان آنها را بمعناهاي نوين بكار برد. مثلاً «اواختر» را كه شكل كلمهي باختر است نام جداگانه شمارده بجاي شمال يا جنوب بكار ميبرند. اين نيز نادرست است. ما چنانكه اين راه را از نخست بآرامي پيمودهايم كنون هم بآرامي ميپيماييم. بهترين راه همين است كه پيمان پيش گرفته.
اما كلمهي «داد» كه در شمارهي گذشته ياد نموديم آن را در شعرها بكار بردهاند. نيز در پهلوي در كارنامهي اردشير بكار رفته اينست بآساني ميتوان آن را پذيرفت. و چون كلمهي تاريخ بمعنيهاي ديگر نيز ميآيد اگر كساني بجاي تاريخ بمعني زمان همان «داد» را بكار برند بيجا نخواهد بود.
در پايان پاسخ آنچه ميخواهم بر شما خرده بگيرم حرفهاي بريدهايست كه بجاي نام خود بكار برده ايد از م س ك ما چه بدانيم شما كيستيد. براي يك پرسش چرا خود را پنهان ميداريد؟! چرا نام خود را روشن نمينويسيد؟!
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی چهارم)
🔶 دادگاه «متهمان شهربانی» و «گروه 53 نفر»
(بخش یک از یک)
🔸یادداشت کوشاد تلگرام : چون در گفتارهای آینده از دادگاه «متهمان شهربانی» و «گروه 53 نفر» بارها یاد خواهد شد اینست پیش از آنكه به گفتارهای دیگر پرچم بپردازیم بجاست شرحی دربارهی آنان بدهیم.
ركنالدین مختاری سرشهربانی (رئیس پلیس) حكومت رضاشاه بود كه پس از پیشامدهای شهریور20 دستگیر گردید. مختاری متهم بود به سختگیریهای ددمنشانه بزندانیان سیاسی و شكنجه كردن ایشان در زمان حکومت رضاشاه. محاكمهی او پنج ماه و اندی پس از انتشار گفتار بعدی («همگی از این تودهاند») برپا شد. در آن محاكمه كسروی عنوان «وكیل تسخیری» فرشچی نامی از همدستان مختاری را داشت. در روز آخر ، وكالت تسخیری مختاری را نیز به كسروی میدهند. چون كسروی از كارهای رضاشاه در روزنامهی پرچم ستایش نوشته بود و از آنسو یک «جوّ مصنوعی» بدگویی و تحریك احساسات علیه رضاشاه و حكومت او در آن روزها براه انداخته بودند اینست تعیین کردن كسروی بعنوان وكیل تسخیری مختاری بیگمان دسیسهای برای كاستن از خوشنامی كسروی بوده.
كسروی این را بِرو نمیآورد و از جلسات دادگاه «متهمان شهربانی» بیشترین بهره را برای شناساندن علتهای پیدایش دیكتاتوری در ایران و نام بردن از مقصرین دولتهای پیشین و دفاع از تاریخ ایران میجوید.
صورت دفاعیات كسروی در دادگاه مختاری و پزشك احمدی ، از ارزشمندترین كارهای قضایی اوست و در كتابی بنام «دفاعیات کسروی از مختاری و پزشک احمدی» گرد آمده.
«گروه 53 نفر» عنوان گروهیست كه شادروان دكتر تقی ارانی در تهران بنیاد گزاشته بود. این گروه جز برپا كردن بحثهایی در پیرامون مادّیگری و سوسیالیسم هنوز هیچ «كوشش سیاسی مؤثری» نكرده بودند كه در سال 1316 دستگیر شده و سال بعد محاكمه گردیدند. اعضای آن بیشتر دانشجو ، استاد دانشگاه و از برجستگان توده بودند. شادروان ارانی در این هنگام 36 ساله و استاد فیزیك دانشگاه تهران میبود. ارانی در پایان این محاكماتِ سفارشی به ده سال زندان محكوم ولی افسوسمندانه شانزده ماه بعد در بیمارستان زندان درگذشت.
همراهان او در زندان ماندند و پس از پیشامدهای شهریور1320 از زندان رها گردیدند. هستهی مركزی حزب توده بیشتر از همین همراهان دكتر بود. احمد كسروی كه در آن هنگام بجز راهبری ماهنامهی پیمان به پیشهی وكالت نیز سرگرم بود در محاكمات سال 1317 دفاع چشمگیری از متهمان كرد.
صدرالاشرافی نامی که خاطرهای دروغ از کسروی بازنموده [1] از زبان ایرج اسكندری كه از وكلای دادگاه 53 نفر بوده چنین مینویسد :
من خودم دفاع حقوقی و قضایی كردم ولی كسروی نه تنها از [محمد]شورشیان كه از كل جریان 53 نفر دفاع اصولی و جمعی حقوقی كرد.
صدرالاشرافی میافزاید :
در جلد اول كتاب سه جلدی انور خامهای بنام «پنجاه نفر و سه نفر» نیز جریان این محاكمه بكوتاهی ذكر شده ... وی دفاع كسروی را از كل 53 نفر نه تنها محمد شورشیان چنین ذكر كرده است : «اینها شبیه درآورده بودند. اینها حزب نداشتند. حزببازی كرده بودند ... اینها بزهكارند اما بدگهر نیستند ... اینها را باید گوشمالی داد نه كیفر ... به همین اندازه كه زندان كشیدهاند بسنده كرد.» ...
مرحوم اسكندری گفت : «در آن زمان كه نفس كشیدن جز با اجازهی رضاشاه ممنوع بود شجاعت فوقالعادهای لازم بود تا وكیلی از اولین فرد دستگیر شدهی پنجاه و سه نفر یعنی شورشیان دفاع اصولی و جمعی به عمل آورد. به نظر مرحوم اسكندری ... رضاشاه از همان اول مسئله را مهم نگرفت بعد از محاكمه نیز با توجه به دفاع اصولی كسروی «به سبب شناختی كه رضاشاه از او داشت» و برخلاف درخواست كاسهلیسان و بزرگنماییهای شهربانی كه میخواست «دستگیری شبكهی كمونیستی خطرناكی» را برای رضاشاه جلوهگر سازد ، رضاشاه در جواب قربانی كردن چند تن از آنان برای عبرت سایرین گفته بود : «چند معلم (روشنفكر) كه اینهمه های و هوی لازم ندارد». [خاطرهای از زنده یاد سید احمد كسروی تبریزی ـ پایگاه اینترنتی]
این دفاعیات كسروی كه جزو افتخارات اوست در كتاب ده سال در عدلیهی او نیامده.
[1] : نگاه کنید به پیوست کتاب در پیرامون رمان
🔶 دادگاه «متهمان شهربانی» و «گروه 53 نفر»
(بخش یک از یک)
🔸یادداشت کوشاد تلگرام : چون در گفتارهای آینده از دادگاه «متهمان شهربانی» و «گروه 53 نفر» بارها یاد خواهد شد اینست پیش از آنكه به گفتارهای دیگر پرچم بپردازیم بجاست شرحی دربارهی آنان بدهیم.
ركنالدین مختاری سرشهربانی (رئیس پلیس) حكومت رضاشاه بود كه پس از پیشامدهای شهریور20 دستگیر گردید. مختاری متهم بود به سختگیریهای ددمنشانه بزندانیان سیاسی و شكنجه كردن ایشان در زمان حکومت رضاشاه. محاكمهی او پنج ماه و اندی پس از انتشار گفتار بعدی («همگی از این تودهاند») برپا شد. در آن محاكمه كسروی عنوان «وكیل تسخیری» فرشچی نامی از همدستان مختاری را داشت. در روز آخر ، وكالت تسخیری مختاری را نیز به كسروی میدهند. چون كسروی از كارهای رضاشاه در روزنامهی پرچم ستایش نوشته بود و از آنسو یک «جوّ مصنوعی» بدگویی و تحریك احساسات علیه رضاشاه و حكومت او در آن روزها براه انداخته بودند اینست تعیین کردن كسروی بعنوان وكیل تسخیری مختاری بیگمان دسیسهای برای كاستن از خوشنامی كسروی بوده.
كسروی این را بِرو نمیآورد و از جلسات دادگاه «متهمان شهربانی» بیشترین بهره را برای شناساندن علتهای پیدایش دیكتاتوری در ایران و نام بردن از مقصرین دولتهای پیشین و دفاع از تاریخ ایران میجوید.
صورت دفاعیات كسروی در دادگاه مختاری و پزشك احمدی ، از ارزشمندترین كارهای قضایی اوست و در كتابی بنام «دفاعیات کسروی از مختاری و پزشک احمدی» گرد آمده.
«گروه 53 نفر» عنوان گروهیست كه شادروان دكتر تقی ارانی در تهران بنیاد گزاشته بود. این گروه جز برپا كردن بحثهایی در پیرامون مادّیگری و سوسیالیسم هنوز هیچ «كوشش سیاسی مؤثری» نكرده بودند كه در سال 1316 دستگیر شده و سال بعد محاكمه گردیدند. اعضای آن بیشتر دانشجو ، استاد دانشگاه و از برجستگان توده بودند. شادروان ارانی در این هنگام 36 ساله و استاد فیزیك دانشگاه تهران میبود. ارانی در پایان این محاكماتِ سفارشی به ده سال زندان محكوم ولی افسوسمندانه شانزده ماه بعد در بیمارستان زندان درگذشت.
همراهان او در زندان ماندند و پس از پیشامدهای شهریور1320 از زندان رها گردیدند. هستهی مركزی حزب توده بیشتر از همین همراهان دكتر بود. احمد كسروی كه در آن هنگام بجز راهبری ماهنامهی پیمان به پیشهی وكالت نیز سرگرم بود در محاكمات سال 1317 دفاع چشمگیری از متهمان كرد.
صدرالاشرافی نامی که خاطرهای دروغ از کسروی بازنموده [1] از زبان ایرج اسكندری كه از وكلای دادگاه 53 نفر بوده چنین مینویسد :
من خودم دفاع حقوقی و قضایی كردم ولی كسروی نه تنها از [محمد]شورشیان كه از كل جریان 53 نفر دفاع اصولی و جمعی حقوقی كرد.
صدرالاشرافی میافزاید :
در جلد اول كتاب سه جلدی انور خامهای بنام «پنجاه نفر و سه نفر» نیز جریان این محاكمه بكوتاهی ذكر شده ... وی دفاع كسروی را از كل 53 نفر نه تنها محمد شورشیان چنین ذكر كرده است : «اینها شبیه درآورده بودند. اینها حزب نداشتند. حزببازی كرده بودند ... اینها بزهكارند اما بدگهر نیستند ... اینها را باید گوشمالی داد نه كیفر ... به همین اندازه كه زندان كشیدهاند بسنده كرد.» ...
مرحوم اسكندری گفت : «در آن زمان كه نفس كشیدن جز با اجازهی رضاشاه ممنوع بود شجاعت فوقالعادهای لازم بود تا وكیلی از اولین فرد دستگیر شدهی پنجاه و سه نفر یعنی شورشیان دفاع اصولی و جمعی به عمل آورد. به نظر مرحوم اسكندری ... رضاشاه از همان اول مسئله را مهم نگرفت بعد از محاكمه نیز با توجه به دفاع اصولی كسروی «به سبب شناختی كه رضاشاه از او داشت» و برخلاف درخواست كاسهلیسان و بزرگنماییهای شهربانی كه میخواست «دستگیری شبكهی كمونیستی خطرناكی» را برای رضاشاه جلوهگر سازد ، رضاشاه در جواب قربانی كردن چند تن از آنان برای عبرت سایرین گفته بود : «چند معلم (روشنفكر) كه اینهمه های و هوی لازم ندارد». [خاطرهای از زنده یاد سید احمد كسروی تبریزی ـ پایگاه اینترنتی]
این دفاعیات كسروی كه جزو افتخارات اوست در كتاب ده سال در عدلیهی او نیامده.
[1] : نگاه کنید به پیوست کتاب در پیرامون رمان
چند تن از برجستگان گروه 53 تن :
1.دکتر تقی ارانی
2.عبدالصمد کامبخش (از راهبران حزب توده)
3.احسان طبری (از راهبران حزب توده)
4.رضا روستا (از راهبران حزب توده)
5.محمد شورشیان (از راهبران حزب توده)
6.نورالدین الموتی (از اندامان حزب توده و وزیر دادگستری در کابینهی علی امینی)
7.خلیل ملکی (از اندامان حزب توده که سپس جدا شده «نیروی سوم» را بنیاد گزاشت).
8.انور خامهای (از اندامان حزب توده که سپس جدا شد)
9.ایرج اسکندری (از راهبران حزب توده و یکی از وزیران تودهای کابینهی احمد قوام)
10.دکتر رضا رادمنش (از راهبران حزب توده)
11.دکتر مرتضی یزدی (یکی از وزیران تودهای کابینهی احمد قوام)
12.بزرگ علوی (از راهبران حزب توده)
1.دکتر تقی ارانی
2.عبدالصمد کامبخش (از راهبران حزب توده)
3.احسان طبری (از راهبران حزب توده)
4.رضا روستا (از راهبران حزب توده)
5.محمد شورشیان (از راهبران حزب توده)
6.نورالدین الموتی (از اندامان حزب توده و وزیر دادگستری در کابینهی علی امینی)
7.خلیل ملکی (از اندامان حزب توده که سپس جدا شده «نیروی سوم» را بنیاد گزاشت).
8.انور خامهای (از اندامان حزب توده که سپس جدا شد)
9.ایرج اسکندری (از راهبران حزب توده و یکی از وزیران تودهای کابینهی احمد قوام)
10.دکتر رضا رادمنش (از راهبران حزب توده)
11.دکتر مرتضی یزدی (یکی از وزیران تودهای کابینهی احمد قوام)
12.بزرگ علوی (از راهبران حزب توده)
✴️ پیمان یك بانو
آقای كسروی
خدا را سپاس كه توانستم از چندی پیش توسط همسرم آقای علی مقدم بنوشتههای آن راهنمای ارجمند كه سرتاپا آمیغهاست آشنا گردم.
اكنون كه براه پاكدینی كه یگانه راه رستگاری است آشنا شدهام بخود بایا میدانم كه در مقابل پروردگار پیمان بندم كه تا جان در بدن دارم در راه پراكندن آمیغهای پاكدینی بكوشم و از هیچگونه گزند و آسیبی بازنایستم.
در خاتمه امیدمندم با یاری خدا و همدستی یاران پاكدینم بكوشم و دیگران را هم از این گرداب خرافات كه با دست این آخوندهای شكمپرست دیننما ساخته شده نجات دهم.
نابود باد خائنین كشور ، زنده باد پاكدینی.
افسر مقدم
(مهنامهی آبانماه 24)
آقای كسروی
خدا را سپاس كه توانستم از چندی پیش توسط همسرم آقای علی مقدم بنوشتههای آن راهنمای ارجمند كه سرتاپا آمیغهاست آشنا گردم.
اكنون كه براه پاكدینی كه یگانه راه رستگاری است آشنا شدهام بخود بایا میدانم كه در مقابل پروردگار پیمان بندم كه تا جان در بدن دارم در راه پراكندن آمیغهای پاكدینی بكوشم و از هیچگونه گزند و آسیبی بازنایستم.
در خاتمه امیدمندم با یاری خدا و همدستی یاران پاكدینم بكوشم و دیگران را هم از این گرداب خرافات كه با دست این آخوندهای شكمپرست دیننما ساخته شده نجات دهم.
نابود باد خائنین كشور ، زنده باد پاكدینی.
افسر مقدم
(مهنامهی آبانماه 24)
📘 اسرار هزارساله ـ 31
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار پنجم : قانون - تکهی 2 از 4
خواهید گفت : برای این است که بزرگان ما بد هستند و زیردستان هم از آنها یاد میگیرند. این سخن راست است ولی آنها چرا بد شدند؟ اگر فکر کنید که این باد از روی درختها و خانههای بسیاری گذشته ، پس چرا تنها این درخت یا این خانه را سرنگون کرد؟ ناچار باین نتیجه میرسید که عیب اصلی در ریشه بوده. حال باید دید آن عیب چیست؟ شاید بگویید علت اینست :
که ایرانی جنسش بد است یا تقدیر و سرنوشتش این طور بوده است. میگویم : تجربه خلاف این را نشان داده و قرآن هم میگوید : هر گرفتاری بآدمی رسد از خود اوست. آری ایرانی بد است ولی این بدی در تربیت اوست نه در جنسش. من گمان میکنم اگر این تربیت و این عقیدهها در هر تودهي دیگری بود یکباره نابود شده بود و باز هم ایرانی است که خود را با این عقیدههای فاسد سر پا نگه داشته.
میگویید : این عقیدهها مال دینداران است و حال آنکه امروز بسیاری از مردم بخدا و پیغمبرش هم عقیده ندارند چه رسد باین حرفها که در درجهي دهم و بیستم است ، پس آنها چرا بدَند؟ میگویم : اول آنکه فرار از قانون موافق میل آدمی است و چنانکه دیدیم برای این گونه چیزها کوچکترین محرک و بلکه همان نبودن مانع کافی است. دوم آنکه در میان ما تازگی ندارد که کسانی بخدا و پیغمبر بیعلاقه باشند ولی بچیزهایی که نسبت بآنها میدهند پابند باشند ، چنانکه میبینیم کسانی بخدا عقیده ندارند ولی برای امامزاده نذر میکنند. به معاد عقیده ندارند ولی برای مردگان ، ماه و سال میگیرند. مال از راه حرام بدست میآورند و بزیارت میروند. عرق را میخورند ولی اگر به جامهشان بریزد میشویند. آری یک توده که راه روشنی در پیش ندارند به هر طرف میروند و در هیچ طرف هم ایستادگی ندارند. سِیُم آنکه در این کشور بیدین و بادین کم است و اینها که میبینید مردمان سرگردانی هستند که خودشان هم نمیدانند چه میخواهند. اینها بوجارلنجانند که هر طرف باد بیاید بادش میدهند. در پای نفع ، مادّی صرفند و در خرافات دیندار تمام.
آنان که دین ندارند باری صفحهي دلشان از این خرافات پاک است و آنان که دین دارند گرچه عقل را زیر پا گزاشتهاند ولی به اصلهای نیک دیگری پابندند. اما زینهار از این شترمرغها که بدیهای هر دو دسته را دارند و نیکیهای هر دو دسته را رها کردهاند. شما فرض کنید امروز جنگی پیش آمده و میخواهید اینها را بدلیری و پافشاری وادارید. اگر بنام میهن بخوانید میبینید مانند دینداران کشور و میهن را دروغ میخوانند و اگر بنام دین بخوانید میبینید بآن هم دلبستگی ندارند و باید هم اینطور باشند ، زیرا نه میتوانند دین امروز را صد درصد بپذیرند و نه میتوانند صد درصد آن را کنار گزارند و نه میتوانند راست و دروغ را از هم جدا کنند ، ناچار نتیجه همین میشود که شده است.
خواهید گفت همهي این حرفها درست ولی ما دلیلی نداریم بر وجوب اطاعت این قوانین و برخلاف «مَا أَنزَلَ اللَّه (1)» هم نمیتوانیم حکم بدهیم. میگویم چه دلیلی میخواهید بهتر از عقل که فرستادهي نزدیک خدا و راهنمای ما بخودِ دین است. ما گمان میکنیم که در کار دین و زندگی کوریم و باید برای همهچیز بما دستور دهند ، چنانکه در حدیث هم آمده که وقتی آدم گندم خورد در فشار افتاد و نمیدانست چه کار باید کند تا خلاص شود. به مشرق و مغرب رفت ، چاره به نظرش نرسید تا جبرئیل آمد و جلو او نشست و یادش داد و آدم همان کار را کرد و آسوده شد!!
1ـ معنی : آنچه خدا فروفرستاده.
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار پنجم : قانون - تکهی 2 از 4
خواهید گفت : برای این است که بزرگان ما بد هستند و زیردستان هم از آنها یاد میگیرند. این سخن راست است ولی آنها چرا بد شدند؟ اگر فکر کنید که این باد از روی درختها و خانههای بسیاری گذشته ، پس چرا تنها این درخت یا این خانه را سرنگون کرد؟ ناچار باین نتیجه میرسید که عیب اصلی در ریشه بوده. حال باید دید آن عیب چیست؟ شاید بگویید علت اینست :
که ایرانی جنسش بد است یا تقدیر و سرنوشتش این طور بوده است. میگویم : تجربه خلاف این را نشان داده و قرآن هم میگوید : هر گرفتاری بآدمی رسد از خود اوست. آری ایرانی بد است ولی این بدی در تربیت اوست نه در جنسش. من گمان میکنم اگر این تربیت و این عقیدهها در هر تودهي دیگری بود یکباره نابود شده بود و باز هم ایرانی است که خود را با این عقیدههای فاسد سر پا نگه داشته.
میگویید : این عقیدهها مال دینداران است و حال آنکه امروز بسیاری از مردم بخدا و پیغمبرش هم عقیده ندارند چه رسد باین حرفها که در درجهي دهم و بیستم است ، پس آنها چرا بدَند؟ میگویم : اول آنکه فرار از قانون موافق میل آدمی است و چنانکه دیدیم برای این گونه چیزها کوچکترین محرک و بلکه همان نبودن مانع کافی است. دوم آنکه در میان ما تازگی ندارد که کسانی بخدا و پیغمبر بیعلاقه باشند ولی بچیزهایی که نسبت بآنها میدهند پابند باشند ، چنانکه میبینیم کسانی بخدا عقیده ندارند ولی برای امامزاده نذر میکنند. به معاد عقیده ندارند ولی برای مردگان ، ماه و سال میگیرند. مال از راه حرام بدست میآورند و بزیارت میروند. عرق را میخورند ولی اگر به جامهشان بریزد میشویند. آری یک توده که راه روشنی در پیش ندارند به هر طرف میروند و در هیچ طرف هم ایستادگی ندارند. سِیُم آنکه در این کشور بیدین و بادین کم است و اینها که میبینید مردمان سرگردانی هستند که خودشان هم نمیدانند چه میخواهند. اینها بوجارلنجانند که هر طرف باد بیاید بادش میدهند. در پای نفع ، مادّی صرفند و در خرافات دیندار تمام.
آنان که دین ندارند باری صفحهي دلشان از این خرافات پاک است و آنان که دین دارند گرچه عقل را زیر پا گزاشتهاند ولی به اصلهای نیک دیگری پابندند. اما زینهار از این شترمرغها که بدیهای هر دو دسته را دارند و نیکیهای هر دو دسته را رها کردهاند. شما فرض کنید امروز جنگی پیش آمده و میخواهید اینها را بدلیری و پافشاری وادارید. اگر بنام میهن بخوانید میبینید مانند دینداران کشور و میهن را دروغ میخوانند و اگر بنام دین بخوانید میبینید بآن هم دلبستگی ندارند و باید هم اینطور باشند ، زیرا نه میتوانند دین امروز را صد درصد بپذیرند و نه میتوانند صد درصد آن را کنار گزارند و نه میتوانند راست و دروغ را از هم جدا کنند ، ناچار نتیجه همین میشود که شده است.
خواهید گفت همهي این حرفها درست ولی ما دلیلی نداریم بر وجوب اطاعت این قوانین و برخلاف «مَا أَنزَلَ اللَّه (1)» هم نمیتوانیم حکم بدهیم. میگویم چه دلیلی میخواهید بهتر از عقل که فرستادهي نزدیک خدا و راهنمای ما بخودِ دین است. ما گمان میکنیم که در کار دین و زندگی کوریم و باید برای همهچیز بما دستور دهند ، چنانکه در حدیث هم آمده که وقتی آدم گندم خورد در فشار افتاد و نمیدانست چه کار باید کند تا خلاص شود. به مشرق و مغرب رفت ، چاره به نظرش نرسید تا جبرئیل آمد و جلو او نشست و یادش داد و آدم همان کار را کرد و آسوده شد!!
1ـ معنی : آنچه خدا فروفرستاده.
🔶 زبان ایرانی - 113
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 17 (تکهی 1 از 2)
1ـ واضع لغت كيست؟
2ـ زبان در ابتدا چه بوده و چگونه مردم ميتوانستهاند يكديگر را از مقاصد خود آگاه سازند و چطور شده يكي انگليسي و يكي فرانسه و يكي عربي ... حرف زده؟
*
آنچه امروز روشن گرديده و تاريخ و دانش هر دو آن را پذيرفته اينست كه زبانها را كسي از خود پديد نياورده يا بگفتهي شما وضع ننموده بلكه هر يكي بخودي خود پيدا شده و قرنها كشيده تا زبان درستي شده وانگاه زبانهاي ديگري از آن جدا گرديده.
در اين زمينه كتابها نوشته و گفتگوها فراوان نمودهاند و چون در فارسي چيزي نوشته نشده تا شما را بآن راه نماييم ناگزيريم در اينجا پاسخي بنگاريم ولي بايد بكوتاهي بكوشيم.
اين از گفتههاي داروين است كه آدمي در راه زندگي گام بگام پیش آمده. ما نيز آن را ميپذيريم و اين با گفتههاي ما دربارهی آدمي ناسازگار نيست.
دربارهی زبان نيز گويا آدمي زمان بس درازي را زبان نداشته و سخن نميگفته و چون زندگاني بسيار سادهاي ميپيموده از اين راه درماندگي هم نميكشيده و آنچه ميخواسته با تكان دست و پا و ديگر اندامها ميفهمانيده. ليكن كمكم زبان پيدا شده و رو به پيشرفت نهاده.
گويا ديرزماني براي فهمانيدن هر چيزي يا هر كاري آواز آن را برميگردانيدهاند مثلاً هرگاه چيزي ميشكست براي فهمانيدن و باز گفتن آن آواز شكستن را برميگردانيدهاند : «شاك». براي تركيدن : «تراك». براي غرش آسمان يا شير : «غر». براي كوفتن : «كوپ». براي چاك خوردن «چاك». براي فروريختن آب انبوه : «شار». از آنهاست كه ما كلمههاي شكستن و تركيدن و غريدن و كوبيدن و چاك و آبشار و مانند اينها را داريم. اگر جستجو نماييد از اينگونه فراوان پيدا ميكنيد.
پارهای از اينها چون ديگرگونه گرديده يا معناي خود را از دست داده اينست درست شناخته نميشود. مثلاً آبي كه از جاي بلندي دانه دانه (ولي با دانههاي درشت) ميريزد از آن بانگ «تراپ» برميخيزد. از اين كلمهی «تراپيدن» پيدا شده ولي آن را «تراويدن» ميگويند و بمعناي بيرون آمدن آب از كوزه يا از كاسه و مانند اينها بكار ميرود. بزمين بيفتد و يا نيفتد آوازي از آن برآيد يا نيايد.
از آنسوي كلمهي «چكيدن» را كه آن نيز از اين راه است و از آواز «چك» كه از ريزش دانههاي آب برميخيزد پديد آمده هنوز بمعناي خود بكار ميبرند.
از چيزهايي كه اين زمينه را روشن ميگرداند نامهاي پرندگانست كه بيشتر آنها از آواز خود مرغست. چلچله ، چكاوك ، سار ، هدهد (بدبدك) ، كلاغ و بسيار مانند اينها.
ما اين مثالها را از فارسي ميآوريم ولي بايد دانست همهي زبانها اين حال را دارد [1] بلكه پارهای از آنها از جمله زبان تركي در اين باره از فارسي روشنتر است و بسيار آسانتر ميتوان نشان داد كه نامها از آوازها پديد آمده.
در زبان ارمني هدهد يا بدبدك را «بوبو» مينامند و چنين داستاني دارند كه هدهدي بر درخت نشست و كودكي كه نزد مادر خود نشسته و از پنجره آن را تماشا ميكرد از مادر پرسيد : نام اين مرغ چيست؟! ولي پيش از آنكه مادر پاسخي دهد مرغ آواز برداشت : «بوبو»!
ما امروز هم از آواز كلمه درست ميكنيم : خشخش كاغذ ، چكاچاك شمشيرها ، هايهوي مردم ، خورخور خواب ، «آمد از آسمان بگوش تراك».
يك رشته نامها نيز از آواز بدستياري «كاف» درست ميشود : تفك ، فشك ، غرغره ، فرفره ، توتك ، سوتك ، بدبدك ، سرسرك (در اين باره كافنامه ديده شود).
[1] ـ در انگليسي Tap آهسته زدن معني ميدهد و گويا از همان صداش گرفتهاند. با انگشت بزنيدTap the door with your finger گ.آ.
🔸 پرسشها و پاسخها (سال سوم) ـ 17 (تکهی 1 از 2)
1ـ واضع لغت كيست؟
2ـ زبان در ابتدا چه بوده و چگونه مردم ميتوانستهاند يكديگر را از مقاصد خود آگاه سازند و چطور شده يكي انگليسي و يكي فرانسه و يكي عربي ... حرف زده؟
*
آنچه امروز روشن گرديده و تاريخ و دانش هر دو آن را پذيرفته اينست كه زبانها را كسي از خود پديد نياورده يا بگفتهي شما وضع ننموده بلكه هر يكي بخودي خود پيدا شده و قرنها كشيده تا زبان درستي شده وانگاه زبانهاي ديگري از آن جدا گرديده.
در اين زمينه كتابها نوشته و گفتگوها فراوان نمودهاند و چون در فارسي چيزي نوشته نشده تا شما را بآن راه نماييم ناگزيريم در اينجا پاسخي بنگاريم ولي بايد بكوتاهي بكوشيم.
اين از گفتههاي داروين است كه آدمي در راه زندگي گام بگام پیش آمده. ما نيز آن را ميپذيريم و اين با گفتههاي ما دربارهی آدمي ناسازگار نيست.
دربارهی زبان نيز گويا آدمي زمان بس درازي را زبان نداشته و سخن نميگفته و چون زندگاني بسيار سادهاي ميپيموده از اين راه درماندگي هم نميكشيده و آنچه ميخواسته با تكان دست و پا و ديگر اندامها ميفهمانيده. ليكن كمكم زبان پيدا شده و رو به پيشرفت نهاده.
گويا ديرزماني براي فهمانيدن هر چيزي يا هر كاري آواز آن را برميگردانيدهاند مثلاً هرگاه چيزي ميشكست براي فهمانيدن و باز گفتن آن آواز شكستن را برميگردانيدهاند : «شاك». براي تركيدن : «تراك». براي غرش آسمان يا شير : «غر». براي كوفتن : «كوپ». براي چاك خوردن «چاك». براي فروريختن آب انبوه : «شار». از آنهاست كه ما كلمههاي شكستن و تركيدن و غريدن و كوبيدن و چاك و آبشار و مانند اينها را داريم. اگر جستجو نماييد از اينگونه فراوان پيدا ميكنيد.
پارهای از اينها چون ديگرگونه گرديده يا معناي خود را از دست داده اينست درست شناخته نميشود. مثلاً آبي كه از جاي بلندي دانه دانه (ولي با دانههاي درشت) ميريزد از آن بانگ «تراپ» برميخيزد. از اين كلمهی «تراپيدن» پيدا شده ولي آن را «تراويدن» ميگويند و بمعناي بيرون آمدن آب از كوزه يا از كاسه و مانند اينها بكار ميرود. بزمين بيفتد و يا نيفتد آوازي از آن برآيد يا نيايد.
از آنسوي كلمهي «چكيدن» را كه آن نيز از اين راه است و از آواز «چك» كه از ريزش دانههاي آب برميخيزد پديد آمده هنوز بمعناي خود بكار ميبرند.
از چيزهايي كه اين زمينه را روشن ميگرداند نامهاي پرندگانست كه بيشتر آنها از آواز خود مرغست. چلچله ، چكاوك ، سار ، هدهد (بدبدك) ، كلاغ و بسيار مانند اينها.
ما اين مثالها را از فارسي ميآوريم ولي بايد دانست همهي زبانها اين حال را دارد [1] بلكه پارهای از آنها از جمله زبان تركي در اين باره از فارسي روشنتر است و بسيار آسانتر ميتوان نشان داد كه نامها از آوازها پديد آمده.
در زبان ارمني هدهد يا بدبدك را «بوبو» مينامند و چنين داستاني دارند كه هدهدي بر درخت نشست و كودكي كه نزد مادر خود نشسته و از پنجره آن را تماشا ميكرد از مادر پرسيد : نام اين مرغ چيست؟! ولي پيش از آنكه مادر پاسخي دهد مرغ آواز برداشت : «بوبو»!
ما امروز هم از آواز كلمه درست ميكنيم : خشخش كاغذ ، چكاچاك شمشيرها ، هايهوي مردم ، خورخور خواب ، «آمد از آسمان بگوش تراك».
يك رشته نامها نيز از آواز بدستياري «كاف» درست ميشود : تفك ، فشك ، غرغره ، فرفره ، توتك ، سوتك ، بدبدك ، سرسرك (در اين باره كافنامه ديده شود).
[1] ـ در انگليسي Tap آهسته زدن معني ميدهد و گويا از همان صداش گرفتهاند. با انگشت بزنيدTap the door with your finger گ.آ.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی پنجم)
🔶 همگی از این تودهاند (بخش یک از دو)
ما میگوییم : شما اگر میخواهید یك تودهی سرفراز و نیكنامی باشید و در جهان به آسایش و آزادی زندگی كنید ، راهش آنست كه بكوشید و نیك باشید. میگوییم : از گله و ناله و فریاد نتیجه نتواند بود.
این گفتههای ما بكسانی گران میافتد و خوش نمیآید. اینان میخواهند كه همیشه گناه را بگردن دیگران اندازند و با ناله و زاری و بدگویی خشم خود را فرونشانند و دیگر درپی چاره نباشند. میخواهند ما نیز در پرچم موافق میل ایشان رفتار کنیم و سخنان تندی نویسیم و باین و آن تعرض كنیم. میگویم : چنین كاری آسانست ولی نتیجه نخواهد داشت ـ باید كاری كرد كه باین دردها چاره شود.
🔸ببینید امروز همگی از وضع گذشته مینالند ولی علت آن را جستجو نمیكنند و درپی این نیستند كه دیگر آن وضع بازنگردد.
امروز در روزنامهها یك رشته گفتارهایی دربارهی زندان و شكنجههای آن نوشته میشود. كسانی كه گرفتار زندان بودهاند و آزاد گردیدهاند آنچه را كه دیده و دانستهاند مینویسند و از مختاری رئیس پیشین شهربانی شكایتهای بسیار میكنند.
اینها همه راست است. مختاری نیز بیگفتگو گناهكار است و باید بكیفر خود برسد. ولی من میپرسم : مگر مختاری از آفریقا آمده بود؟! مگر از میان همین مردم نبود؟!..
من مختاری را نمیشناسم و هیچ گونه آمیزش با او نداشته و یك بار هم او را ندیدهام. ولی نیك میدانم كه او نیز پیش از آنكه بآن مقام برسد همچون دیگران دم از وجدان میزده و نیكی از خود نشان میداده و از ستم و مردمآزاری نفرت مینموده. ولی چون بآن مقام رسیده از ضعف نفس خودداری نتوانسته و خوی درندگی آشكار ساخته.
شكایت از بدرفتاری پاسبانان زندان میشود. اینها همه راستست. ولی آیا آن پاسبانان از كشور دیگری آورده شده؟!.. آیا از میان همین توده برنخاسته؟!.. آنها همان كسانی هستند كه میآیند و مینشینند و آنها نیز همان سخنانی را كه بزبانهاست میگویند. آنها نیز دم از نیكی میزنند. چیزی كه هست چون ضعیفنفسند همینكه اختیار بدستشان میافتد همچون درندهی خونخواری گردیده آن دُژرفتاریها را میكنند.
پس بدانید که توده آلوده است. بدانید كه باید بچارهی این توده كوشید. چاره نیز همان است كه هر كس نخست بخود پردازد و خود را آراسته گرداند.
داستان محاكمهی 53 تن را در سه سال پیش خوانندگان فراموش نكردهاند. من در آن محاكمه كه بودم خدا میداند آن روز یكی از روزهایی بود كه من پیش خود كوچك گردیدم : روز نخست كه 48 تن را آورده و در سالن فتحعلیشاهی بروی نیمكتها نشانده و در پیرامونهاشان پاسبانان و دیدهبانان گمارده بودند ، و از یكسو قاضیان و كاركنان دادگاه و از یكسو وكلای مدافع ، برای محاكمه آماده میشدند من نگاه میكردم دیدم همهی كسانی كه در اینجا هستند جز دربند خودنمایی نیستند. به هر یكی مینگریستم میدیدم گردن راست گرفته ، و سینه پیش آورده و با یك تفاخری ایستاده كه تو گویی یك فوج سربازند و شهری را فتح كردهاند. یا تو گویی این 53 تن دشمنان قهاری بودهاند و اینان با دلیری و زور بازو آنها را دستگیر ساختهاند. یك نگاههای خشمآلودی بسوی آنها میانداختند كه بتصور نیاید.
مخصوصاً مینگریستم «دادیار» كه در دست راست دادگاه بروی یك بلندی مینشست یك تن ضباط در پشت سر او میایستاد كه پروندهها را یكایك باو بدهد. همان ضباطِ هیچكاره چنان گردن میافراشت و سینه جلو میداد كه تماشا داشت.
دادستان كه یا از كمی نطق و بیان و یا بملاحظهی دیگری خود بدادگاه نیامده دستیارش را فرستاده بود ، با اینهمه از خودنمایی بازنمانده پیاپی میآمد و میرفت و دستورها میداد و دخالتها میكرد. اگر از یكایك كسان سخن رانم مایهی رنجش خواهد بود.
بالاخره محاكمه آغاز یافت. «ادعانامه» خوانده شد. من نمیدانم آن را كه تدوین كرده بود كه در مقدمهاش زور خود را بكار برده و چنین خواسته بود كه جرم را هرچه بزرگتر نشان دهد. از جمله عبارت «مقدمین بر علیه استقلال كشور» را بكار برده بود كه من همین را ایراد گرفته گفتم :
«اقدام بر علیه استقلال كشور در قانون مادّهی جداگانه دارد كه شما در این ادعانامه بآن استناد نكردهاید و كیفر آن «اعدام» است كه شما نخواستهاید. با اینحال چرا این عبارت را گنجانیدهاید؟!..» از اینگونه ایرادهای بسیاری داشت.
🔶 همگی از این تودهاند (بخش یک از دو)
ما میگوییم : شما اگر میخواهید یك تودهی سرفراز و نیكنامی باشید و در جهان به آسایش و آزادی زندگی كنید ، راهش آنست كه بكوشید و نیك باشید. میگوییم : از گله و ناله و فریاد نتیجه نتواند بود.
این گفتههای ما بكسانی گران میافتد و خوش نمیآید. اینان میخواهند كه همیشه گناه را بگردن دیگران اندازند و با ناله و زاری و بدگویی خشم خود را فرونشانند و دیگر درپی چاره نباشند. میخواهند ما نیز در پرچم موافق میل ایشان رفتار کنیم و سخنان تندی نویسیم و باین و آن تعرض كنیم. میگویم : چنین كاری آسانست ولی نتیجه نخواهد داشت ـ باید كاری كرد كه باین دردها چاره شود.
🔸ببینید امروز همگی از وضع گذشته مینالند ولی علت آن را جستجو نمیكنند و درپی این نیستند كه دیگر آن وضع بازنگردد.
امروز در روزنامهها یك رشته گفتارهایی دربارهی زندان و شكنجههای آن نوشته میشود. كسانی كه گرفتار زندان بودهاند و آزاد گردیدهاند آنچه را كه دیده و دانستهاند مینویسند و از مختاری رئیس پیشین شهربانی شكایتهای بسیار میكنند.
اینها همه راست است. مختاری نیز بیگفتگو گناهكار است و باید بكیفر خود برسد. ولی من میپرسم : مگر مختاری از آفریقا آمده بود؟! مگر از میان همین مردم نبود؟!..
من مختاری را نمیشناسم و هیچ گونه آمیزش با او نداشته و یك بار هم او را ندیدهام. ولی نیك میدانم كه او نیز پیش از آنكه بآن مقام برسد همچون دیگران دم از وجدان میزده و نیكی از خود نشان میداده و از ستم و مردمآزاری نفرت مینموده. ولی چون بآن مقام رسیده از ضعف نفس خودداری نتوانسته و خوی درندگی آشكار ساخته.
شكایت از بدرفتاری پاسبانان زندان میشود. اینها همه راستست. ولی آیا آن پاسبانان از كشور دیگری آورده شده؟!.. آیا از میان همین توده برنخاسته؟!.. آنها همان كسانی هستند كه میآیند و مینشینند و آنها نیز همان سخنانی را كه بزبانهاست میگویند. آنها نیز دم از نیكی میزنند. چیزی كه هست چون ضعیفنفسند همینكه اختیار بدستشان میافتد همچون درندهی خونخواری گردیده آن دُژرفتاریها را میكنند.
پس بدانید که توده آلوده است. بدانید كه باید بچارهی این توده كوشید. چاره نیز همان است كه هر كس نخست بخود پردازد و خود را آراسته گرداند.
داستان محاكمهی 53 تن را در سه سال پیش خوانندگان فراموش نكردهاند. من در آن محاكمه كه بودم خدا میداند آن روز یكی از روزهایی بود كه من پیش خود كوچك گردیدم : روز نخست كه 48 تن را آورده و در سالن فتحعلیشاهی بروی نیمكتها نشانده و در پیرامونهاشان پاسبانان و دیدهبانان گمارده بودند ، و از یكسو قاضیان و كاركنان دادگاه و از یكسو وكلای مدافع ، برای محاكمه آماده میشدند من نگاه میكردم دیدم همهی كسانی كه در اینجا هستند جز دربند خودنمایی نیستند. به هر یكی مینگریستم میدیدم گردن راست گرفته ، و سینه پیش آورده و با یك تفاخری ایستاده كه تو گویی یك فوج سربازند و شهری را فتح كردهاند. یا تو گویی این 53 تن دشمنان قهاری بودهاند و اینان با دلیری و زور بازو آنها را دستگیر ساختهاند. یك نگاههای خشمآلودی بسوی آنها میانداختند كه بتصور نیاید.
مخصوصاً مینگریستم «دادیار» كه در دست راست دادگاه بروی یك بلندی مینشست یك تن ضباط در پشت سر او میایستاد كه پروندهها را یكایك باو بدهد. همان ضباطِ هیچكاره چنان گردن میافراشت و سینه جلو میداد كه تماشا داشت.
دادستان كه یا از كمی نطق و بیان و یا بملاحظهی دیگری خود بدادگاه نیامده دستیارش را فرستاده بود ، با اینهمه از خودنمایی بازنمانده پیاپی میآمد و میرفت و دستورها میداد و دخالتها میكرد. اگر از یكایك كسان سخن رانم مایهی رنجش خواهد بود.
بالاخره محاكمه آغاز یافت. «ادعانامه» خوانده شد. من نمیدانم آن را كه تدوین كرده بود كه در مقدمهاش زور خود را بكار برده و چنین خواسته بود كه جرم را هرچه بزرگتر نشان دهد. از جمله عبارت «مقدمین بر علیه استقلال كشور» را بكار برده بود كه من همین را ایراد گرفته گفتم :
«اقدام بر علیه استقلال كشور در قانون مادّهی جداگانه دارد كه شما در این ادعانامه بآن استناد نكردهاید و كیفر آن «اعدام» است كه شما نخواستهاید. با اینحال چرا این عبارت را گنجانیدهاید؟!..» از اینگونه ایرادهای بسیاری داشت.