✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هشتم)
🔶 چند سخنی با جوانان
(بخش یک از یک)
ما چون در پرچم عكسهای پیشروان مشروطهخواهی را آورده یاد آنان میكنیم ، چنانكه كسانی قدردانی مینمایند و خواستارند كه در پیرامون هر عكس شرح بیشتری نویسیم ، كسان دیگری از آوردن آنها ناخشنودی مینمایند ، و آن را عنوانی برای خردهگیری ساخته چنین میگویند : «اینها گذشته و رفته».
پیداست كه برخی از این خردهگیران مایهی كارشان جز رشك نیست. لیكن ما در این میان بیك حقیقت دیگری پی میبریم. یك احساس دیگری را درمیان تودهی ایران پیدا میكنیم.
یك دسته از جوانان چون زمان خود را بهتر از آغاز مشروطه میشمارند ، و همچنین از نظر دانش و آگاهی خود را والاتر از آن پیشروان میپندارند ، و چون امروزْ خود را در كوششهایی دربارهی كشور میبینند ، از اینرو خوش نمیدارند كه بگفتگویی از آن پیشروان پرداخته شود. روشنتر گویم : مردان آن زمان و كارهای آنان را كوچك میشمارند. اینست سرچشمهی یك رشته از آن گلهها و خردهگیریها.
اینان چون از راه سادگی آن حس را پیدا كردهاند اینست میخواهیم پاسخی بآنان نویسیم و این پرده را از پیش بینش آنان برداریم.
میگوییم : راست است كه این زمانِ شما با چهل سال پیش فرق دارد. در این چهل سال هم جهان پیش رفته و هم ایران تغییرات بسیاری یافته.
نیز راست است كه شما از حیث دانش و آگاهی به پیشروان مشروطهخواهی برتری دارید. آنان بسیاری بیسواد بودند و دیگران كه سواد داشتند بسیاری از دانستههای شما را نمیدانستند.
🔸لیكن آنان نیز چیزهایی داشتند كه شما امروز ندارید. زیرا آنان باورهاشان استوار و خود یكدل بودند و شما بیشترتان سستباور و دودل میباشید. آنان با یكدیگر متحد و همدست بودند شما پراكنده و از هم جدا میباشید. آنان از آن كوششهای خود به نتیجههایی رسیدند. ولی شما با این حال كه دارید بهیچ نتیجهای نخواهید رسید.
آن پیشروان مشروطه كه ما نامهایشان میبریم بیشترشان معنی درست مشروطه را نمیدانستند و از حكومت ملی (یا سررشتهداری توده) آگاهی نداشتند. همان كسانی كه پیشگام گردیدند جز در جستجوی عدالت نبودند و از مجلس شورا بیش از این منظور نداشتند كه جایی باشد و كارهای كشور در آنجا به شور گزارده گردد. این معنی را كه ما امروز منظور داریم و میخواهیم ، كمتر یكی میشناختند.
لیكن مشروطه را به همان معنای ناقصی كه شناخته بودند از درون دل دوست میداشتند و جز بآن علاقهمند نبودند. از آنسوی در همه جا همگی با یكدیگر همدست بودند و چون بیك كاری برمیخاستند از همهی شهرها آواز بهم میانداختند. در نتیجهی همان استواری عقیده و یكدلی باهم بود كه آن كارهای تاریخی را انجام دادند.
شما كارهای آنها را كوچك میشمارید ، در حالی كه بسیار بزرگ بوده. چون نبوده و ندیدهاید آگاه نیستید. در یك كشوری كه هزارها سال با استبداد بسر داده بود پیشرفت مشروطه بآسانی نتوانستی بود. بویژه با موانع بزرگی كه از رهگذر سیاست خارجه درمیان بود و مشروطهخواهان ناگزیر بودند كه به هر گامی كه برمیدارند رعایت آن موانع را نمایند. تاریخ مشروطه را بخوانید تا بدانید چه رنجهایی كشیدهاند و چه گزندهایی دیدهاند.
🔸از جانگذشتگی در راه توده و كشور بزرگترین فداكاریست. چنین فداكاری نباید فراموش گردد. از چنین فداكاری نباید چشمپوشی شود. این كسانی كه ما در پرچم عكسهاشان میآوریم در راه پیشرفت كار توده از جان گذشته بودند و بیشتری از آنان در آن راه كشته گردیدند.
گذشته از همهی اینها ، شما جوانان را با آنان معارضه نباید بود. من نمیدانم این حس همچشمی از كجا پدید آمده؟!.. این خود زمینهایست كه باید جداگانه مورد بحث واقع شود. شما اگر میخواهید بآنان برتری فروشید این خود خطای بزرگی از شما خواهد بود.
🔸آنان در زمان خود كوشیدهاند و یك بنیادی گزاردهاند. كنون شما باید بكوشید و آن بنیاد را استوارتر و پایدارتر گردانید. آن وظیفهی آنان بود و این وظیفهی شماست.
این آیین زندگانیست كه هر طبقهای در زمان خود بكوشند و نتیجهی كوششهای خود را بدست طبقهی آینده سپارند. آنان كوشیدهاند و این نتیجهی كوشش ایشانست كه در این كشور مشروطه بنیاد یافته. كنون شما باید آن مشروطه را پیشرفت دهید و هرچه استوارتر گردانید. آنان نتیجهی كوششهای خود را بشما سپاردهاند. شما نیز نتیجهی كوششهای خود را بطبقهی آینده بسپارید.
امروز ما یادی از جانفشانیهای چهل سال پیش میكنیم و نامهای آن مردان را بنیكی میبریم ، اگر شما نیز جانفشانیها كنید و یك نتیجهای از كوششهای خود بدست دهید چهل سال دیگر كسانی بیاد شما خواهند پرداخت و نامهای شما را بنیكی خواهند برد و عكسهای شما را در روزنامهها بچاپ خواهند رسانید.
👇
🔶 چند سخنی با جوانان
(بخش یک از یک)
ما چون در پرچم عكسهای پیشروان مشروطهخواهی را آورده یاد آنان میكنیم ، چنانكه كسانی قدردانی مینمایند و خواستارند كه در پیرامون هر عكس شرح بیشتری نویسیم ، كسان دیگری از آوردن آنها ناخشنودی مینمایند ، و آن را عنوانی برای خردهگیری ساخته چنین میگویند : «اینها گذشته و رفته».
پیداست كه برخی از این خردهگیران مایهی كارشان جز رشك نیست. لیكن ما در این میان بیك حقیقت دیگری پی میبریم. یك احساس دیگری را درمیان تودهی ایران پیدا میكنیم.
یك دسته از جوانان چون زمان خود را بهتر از آغاز مشروطه میشمارند ، و همچنین از نظر دانش و آگاهی خود را والاتر از آن پیشروان میپندارند ، و چون امروزْ خود را در كوششهایی دربارهی كشور میبینند ، از اینرو خوش نمیدارند كه بگفتگویی از آن پیشروان پرداخته شود. روشنتر گویم : مردان آن زمان و كارهای آنان را كوچك میشمارند. اینست سرچشمهی یك رشته از آن گلهها و خردهگیریها.
اینان چون از راه سادگی آن حس را پیدا كردهاند اینست میخواهیم پاسخی بآنان نویسیم و این پرده را از پیش بینش آنان برداریم.
میگوییم : راست است كه این زمانِ شما با چهل سال پیش فرق دارد. در این چهل سال هم جهان پیش رفته و هم ایران تغییرات بسیاری یافته.
نیز راست است كه شما از حیث دانش و آگاهی به پیشروان مشروطهخواهی برتری دارید. آنان بسیاری بیسواد بودند و دیگران كه سواد داشتند بسیاری از دانستههای شما را نمیدانستند.
🔸لیكن آنان نیز چیزهایی داشتند كه شما امروز ندارید. زیرا آنان باورهاشان استوار و خود یكدل بودند و شما بیشترتان سستباور و دودل میباشید. آنان با یكدیگر متحد و همدست بودند شما پراكنده و از هم جدا میباشید. آنان از آن كوششهای خود به نتیجههایی رسیدند. ولی شما با این حال كه دارید بهیچ نتیجهای نخواهید رسید.
آن پیشروان مشروطه كه ما نامهایشان میبریم بیشترشان معنی درست مشروطه را نمیدانستند و از حكومت ملی (یا سررشتهداری توده) آگاهی نداشتند. همان كسانی كه پیشگام گردیدند جز در جستجوی عدالت نبودند و از مجلس شورا بیش از این منظور نداشتند كه جایی باشد و كارهای كشور در آنجا به شور گزارده گردد. این معنی را كه ما امروز منظور داریم و میخواهیم ، كمتر یكی میشناختند.
لیكن مشروطه را به همان معنای ناقصی كه شناخته بودند از درون دل دوست میداشتند و جز بآن علاقهمند نبودند. از آنسوی در همه جا همگی با یكدیگر همدست بودند و چون بیك كاری برمیخاستند از همهی شهرها آواز بهم میانداختند. در نتیجهی همان استواری عقیده و یكدلی باهم بود كه آن كارهای تاریخی را انجام دادند.
شما كارهای آنها را كوچك میشمارید ، در حالی كه بسیار بزرگ بوده. چون نبوده و ندیدهاید آگاه نیستید. در یك كشوری كه هزارها سال با استبداد بسر داده بود پیشرفت مشروطه بآسانی نتوانستی بود. بویژه با موانع بزرگی كه از رهگذر سیاست خارجه درمیان بود و مشروطهخواهان ناگزیر بودند كه به هر گامی كه برمیدارند رعایت آن موانع را نمایند. تاریخ مشروطه را بخوانید تا بدانید چه رنجهایی كشیدهاند و چه گزندهایی دیدهاند.
🔸از جانگذشتگی در راه توده و كشور بزرگترین فداكاریست. چنین فداكاری نباید فراموش گردد. از چنین فداكاری نباید چشمپوشی شود. این كسانی كه ما در پرچم عكسهاشان میآوریم در راه پیشرفت كار توده از جان گذشته بودند و بیشتری از آنان در آن راه كشته گردیدند.
گذشته از همهی اینها ، شما جوانان را با آنان معارضه نباید بود. من نمیدانم این حس همچشمی از كجا پدید آمده؟!.. این خود زمینهایست كه باید جداگانه مورد بحث واقع شود. شما اگر میخواهید بآنان برتری فروشید این خود خطای بزرگی از شما خواهد بود.
🔸آنان در زمان خود كوشیدهاند و یك بنیادی گزاردهاند. كنون شما باید بكوشید و آن بنیاد را استوارتر و پایدارتر گردانید. آن وظیفهی آنان بود و این وظیفهی شماست.
این آیین زندگانیست كه هر طبقهای در زمان خود بكوشند و نتیجهی كوششهای خود را بدست طبقهی آینده سپارند. آنان كوشیدهاند و این نتیجهی كوشش ایشانست كه در این كشور مشروطه بنیاد یافته. كنون شما باید آن مشروطه را پیشرفت دهید و هرچه استوارتر گردانید. آنان نتیجهی كوششهای خود را بشما سپاردهاند. شما نیز نتیجهی كوششهای خود را بطبقهی آینده بسپارید.
امروز ما یادی از جانفشانیهای چهل سال پیش میكنیم و نامهای آن مردان را بنیكی میبریم ، اگر شما نیز جانفشانیها كنید و یك نتیجهای از كوششهای خود بدست دهید چهل سال دیگر كسانی بیاد شما خواهند پرداخت و نامهای شما را بنیكی خواهند برد و عكسهای شما را در روزنامهها بچاپ خواهند رسانید.
👇
این در پاسخ كسانیست كه تنها خردهگیریشان دربارهی یادآوری از گذشتگان میباشد ـ اما كسانی كه بمشروطه ایراد دارند و آن را نمیپسندند پاسخهایی بایراد آنها در شمارههای پیش دادهایم و باز بهنگام خود خواهیم داد.
(پرچم روزانه شمارهی 19)
(پرچم روزانه شمارهی 19)
🔶 زبان ایرانی - 117
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) - 3
همه ميدانيم زبان از جملهها و جملهها از كلمهها پديد ميآيد. هم ميدانيم كلمهها بر سه گونه است كه بعربي آنها را اسم و فعل و حرف مينامند و ما بفارسي نام و كار و بند (1) ميخوانيم.
پس «كار» در اين گفتار ما همانست كه ديگران فعل ميخوانند و بايد دانست در جملهبندي اگرچه نام و كار و بند هر سه دربايست است ولي اگر درست بينديشيم رگ جمله «كار» است. اگر شما ميگوييد : «حسن رفت» از يك كلمهي «رفت» چندين معني فهميده ميشود. زيرا هم براي رخ دادن رفتن و هم زمان آن را ميفهماند و هم معنيهاي ديگري را ميرساند كه سپس خواهيم شناخت. اينست «كار» در هر زباني «رگ فهمندهي جمله» بشمار ميآيد و در بسياري از زبانها گونههاي آن تا سي يا بلكه بيشتر ميرسد. در پارسي هم تا بيست گونه هست. ولي در سايهي آسيبي كه زبان ما را رسيده بسياري از آنها بهم آميخته و پارهاي نيز از ميان رفته و بيكبار رشته از هم گسيخته. اينست امروز را فارسيزبانان از فهم معنيهاي بسياري از آنها بدورند. بهتر است موضوع را با مثال روشن گردانيم :
امروز شما چون بشنويد يكي ميگويد : «حسن كتاب مينويسد» از آن دو گونه معني خواهيد فهميد. يكي آنكه حسن كارش كتاب نوشتن است و آن را پيشهي خود دارد اگرچه اكنون را بيكار نشسته و چيزي نمينويسد. ديگري آنكه حسن همين اكنون بكتاب نوشتن پرداخته نه اينكه كتابنويسي پيشهي او باشد و نخواهيد دانست كدام معني از اين سخن خواسته شده.
همچنين است اگر كسي بگويد : «حسن كتاب مينوشت» كه شما نخواهيد دانست كه آيا كتابنويسي پيشهي حسن بوده يا براي يك بار در همان دم بكتاب نويسي پرداخته است.
اين دو معني كه ما آن يكي را «همارگي» و اين يكي را «همانزماني» ميخوانيم از هم جدا و در بيشتر زبانها براي هر كدام كلمهي ديگري در كار است. در فارسي نيز اينها جداست ولي چون زبان آشفته گرديده جدايي اينها نيز بهم خورده است.
اگر شما فارسي درست ميخواهيد بايد در معناي يكم (همارگي) بگوييد : حسن كتاب نويسد (در اكنون) يا حسن كتاب نوشتي (در گذشته). در معناي دوم (همانزماني) بگوييد : حسن كتاب مينويسد (در اكنون) يا حسن كتاب مينوشت (در گذشته).
براي نمونه از برآشفتگي زبان و بهم خوردن گونههاي كار باين مثالها بسنده نموده بر سر سخن خود ميرويم :
همه ميدانيم زمان بسه گونه است : گذشته ، اكنون ، آينده (ماضي ، حال ، مستقبل) از اينسوي جمله گاهي بعنوان بازگفتن (خبر) و گاهي بعنوان انگار (فرض) و زماني از بهر آرزو (تمني) و يا جز از اينهاست. از اينجا هر زماني را چندين رشته «كار» است و ما اينك در اينجا رشتههاي بازگفتني را ياد ميكنيم تا در گفتار ديگري برشتههاي ديگر پردازيم :
گونههاي گذشته (ماضي)
1ـ گذشتهي ساده نوشت
2ـ گذشتهي ناديده نوشته (است)
3ـ گذشتهي گذشته نوشته بود
4ـ گذشتهي همارگي نوشتي
5ـ گذشتهي همانزماني مينوشت
6ـ گذشتهي گذشتهي ناديده نوشته بوده
7ـ گذشتهي همانزماني ناديده مينوشته
8ـ گذشتهي آيندگي خواستي نوشت
1ـ نام و كار را پيش از همه ابوعلي سينا در دانشنامهي علايي بكار برده ولي «بند» بجاي حرف از ماست.
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) - 3
همه ميدانيم زبان از جملهها و جملهها از كلمهها پديد ميآيد. هم ميدانيم كلمهها بر سه گونه است كه بعربي آنها را اسم و فعل و حرف مينامند و ما بفارسي نام و كار و بند (1) ميخوانيم.
پس «كار» در اين گفتار ما همانست كه ديگران فعل ميخوانند و بايد دانست در جملهبندي اگرچه نام و كار و بند هر سه دربايست است ولي اگر درست بينديشيم رگ جمله «كار» است. اگر شما ميگوييد : «حسن رفت» از يك كلمهي «رفت» چندين معني فهميده ميشود. زيرا هم براي رخ دادن رفتن و هم زمان آن را ميفهماند و هم معنيهاي ديگري را ميرساند كه سپس خواهيم شناخت. اينست «كار» در هر زباني «رگ فهمندهي جمله» بشمار ميآيد و در بسياري از زبانها گونههاي آن تا سي يا بلكه بيشتر ميرسد. در پارسي هم تا بيست گونه هست. ولي در سايهي آسيبي كه زبان ما را رسيده بسياري از آنها بهم آميخته و پارهاي نيز از ميان رفته و بيكبار رشته از هم گسيخته. اينست امروز را فارسيزبانان از فهم معنيهاي بسياري از آنها بدورند. بهتر است موضوع را با مثال روشن گردانيم :
امروز شما چون بشنويد يكي ميگويد : «حسن كتاب مينويسد» از آن دو گونه معني خواهيد فهميد. يكي آنكه حسن كارش كتاب نوشتن است و آن را پيشهي خود دارد اگرچه اكنون را بيكار نشسته و چيزي نمينويسد. ديگري آنكه حسن همين اكنون بكتاب نوشتن پرداخته نه اينكه كتابنويسي پيشهي او باشد و نخواهيد دانست كدام معني از اين سخن خواسته شده.
همچنين است اگر كسي بگويد : «حسن كتاب مينوشت» كه شما نخواهيد دانست كه آيا كتابنويسي پيشهي حسن بوده يا براي يك بار در همان دم بكتاب نويسي پرداخته است.
اين دو معني كه ما آن يكي را «همارگي» و اين يكي را «همانزماني» ميخوانيم از هم جدا و در بيشتر زبانها براي هر كدام كلمهي ديگري در كار است. در فارسي نيز اينها جداست ولي چون زبان آشفته گرديده جدايي اينها نيز بهم خورده است.
اگر شما فارسي درست ميخواهيد بايد در معناي يكم (همارگي) بگوييد : حسن كتاب نويسد (در اكنون) يا حسن كتاب نوشتي (در گذشته). در معناي دوم (همانزماني) بگوييد : حسن كتاب مينويسد (در اكنون) يا حسن كتاب مينوشت (در گذشته).
براي نمونه از برآشفتگي زبان و بهم خوردن گونههاي كار باين مثالها بسنده نموده بر سر سخن خود ميرويم :
همه ميدانيم زمان بسه گونه است : گذشته ، اكنون ، آينده (ماضي ، حال ، مستقبل) از اينسوي جمله گاهي بعنوان بازگفتن (خبر) و گاهي بعنوان انگار (فرض) و زماني از بهر آرزو (تمني) و يا جز از اينهاست. از اينجا هر زماني را چندين رشته «كار» است و ما اينك در اينجا رشتههاي بازگفتني را ياد ميكنيم تا در گفتار ديگري برشتههاي ديگر پردازيم :
گونههاي گذشته (ماضي)
1ـ گذشتهي ساده نوشت
2ـ گذشتهي ناديده نوشته (است)
3ـ گذشتهي گذشته نوشته بود
4ـ گذشتهي همارگي نوشتي
5ـ گذشتهي همانزماني مينوشت
6ـ گذشتهي گذشتهي ناديده نوشته بوده
7ـ گذشتهي همانزماني ناديده مينوشته
8ـ گذشتهي آيندگي خواستي نوشت
1ـ نام و كار را پيش از همه ابوعلي سينا در دانشنامهي علايي بكار برده ولي «بند» بجاي حرف از ماست.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
این پیکره نشان میدهد نویسندهی کتاب «اسرار هزارساله» را در رخت ملایی و پس از آن که رخت ملایی را از تن درآورده است.
درمیانه هم پیکرهای از مجلهی همایون آمده که او ، یازده شماره از آن را بیرون داد.
اسرار هزارساله نوشتهی علیاکبر حکمیزاده نام کتابیست که از فردا تکه تکه پراکنده خواهد شد.
این کتاب همانست که «بنیانگزار جمهوری اسلامی» بیآنکه نام خود را آشکار گرداند به آن پاسخی نوشته و دفترش را «کشفالاسرار» نامیده و آن را از «افتخارات» او شماردهاند. شنیدنی آنست که ما امروز بیگمانیم که نوشتهی حکمیزاده به حال مردم سودمند است و میکوشیم با پراکندن آن فریاد او را بگوشها و سوز دلش را به دلها برسانیم ولی حکومت ملایان در این چهل سال نیارَست (جرأت نکرد) که «افتخار» خمینی را بار دیگر چاپ کند. براستی چرا؟!..
درمیانه هم پیکرهای از مجلهی همایون آمده که او ، یازده شماره از آن را بیرون داد.
اسرار هزارساله نوشتهی علیاکبر حکمیزاده نام کتابیست که از فردا تکه تکه پراکنده خواهد شد.
این کتاب همانست که «بنیانگزار جمهوری اسلامی» بیآنکه نام خود را آشکار گرداند به آن پاسخی نوشته و دفترش را «کشفالاسرار» نامیده و آن را از «افتخارات» او شماردهاند. شنیدنی آنست که ما امروز بیگمانیم که نوشتهی حکمیزاده به حال مردم سودمند است و میکوشیم با پراکندن آن فریاد او را بگوشها و سوز دلش را به دلها برسانیم ولی حکومت ملایان در این چهل سال نیارَست (جرأت نکرد) که «افتخار» خمینی را بار دیگر چاپ کند. براستی چرا؟!..
📘 اسرار هزارساله ـ 36
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار ششم : حدیث - تکهی 3 از 6
نمونهي حدیث : خدا را دو شهری است یکی در مشرق (جابُلقا) و دیگری در مغرب (جابُلسا) که هر یک از آنها دارای دیواری است از آهن و هر دیواری دارای هزار هزار در است و در آنها هفتاد هزار هزار زبان است که امام همهي آنها را میداند و بر همه حجت است و در جای دیگر میگوید که آنها نه کاری دارند و نه حرفی جز ولایت ما و نفرین بر آن دو نفر!! [یعنی ابوبکر و عمر] آقای شهرستانی اول این حدیث را آورده و آن را تطبیق نموده با آمریکا و استرالیا ولی از آخرش نامی نبرده.
آسمان اول نامش رفیع و از آب و دود است و دومی از نقرهي سفید و نامش قیدوم است و بهمین طور میشمارد تا آسمان هفتم که میگوید نامش عجما و از دُر سفید است.
این سقف آسمان ماست و بالای آن آسمان دیگری است و همچنان شمرد تا هفت آسمان. و این زمین ، زمین ماست و در زیر آن زمین دیگریست تا شمرد هفت زمین که میان هر دو زمین پانصد سال راهست.
چون خورشید غروب کند میرود بآسمانها و از آسمانی بآسمانی بالا میرود تا برسد بزیر عرش و در آنجا به سجده میافتد و میگوید پروردگارا از کجا امر میکنی طلوع کنم ، از مغرب یا از مشرق؟ پس جبرئیل برای او حُلِّهای از نور عرش میآورد باندازهي ساعتهای روز در بلندی و کوتاهی و آن را خورشید میپوشد چنانکه شما جامهي خود را میپوشید و برمیگردد از آسمانها تا طلوع کند.
چون گناه بندگان زیاد شود و خدا بخواهد آنها را عقاب کند امر میکند به ملک موکل بر فلک که فلک خورشید یا ماه را فروبرد بدریايی که فلک در آن میگردد و ملک میبرد آن را بدریا باندازهای که خدا میخواهد بندگانش را بترساند و هر وقت بخواهد باز امر میکند که آن فلک را به مجرای خود برگرداند و نمیترسد از این (گرفتن خورشید و ماه) مگر کسی که از شیعیان ما باشد!!
چون خدا خلق کرد ماه را بر آن نوشت «لا اله الا الله محمد رسول الله علی امیرالمؤمنین» و این همان سیاهی است که شما در ماه میبینید.
روز جمعه کوتاهتر است از روزهای دیگر زیرا در روزهای دیگر خدا ارواح مشرکین را زیر چشمهي خورشید نگه میدارد و عذاب میکند آنها را بایستادن [در برابر گرما و نور] خورشید [برای] ساعتی ولی در روز جمعه خدا عذاب را از مشرکین برمیدارد و توقفی برای خورشید نیست (از این جهت روز جمعه کوتاهتر میشود).
علت سردی و گرمی هوا از ستارهي مریخ و زحل است. هر وقت مریخ بالا رود و زحل پایین آید هوا گرم میشود و چون مریخ پایین آید و زحل بالا رود هوا سرد میشود.
ستارهي مشتری بصورت مردی بزمین آمد و علم نجوم را بمردی از اهل هند یاد داد. در جای دیگر است که ستارهي زهره زن بدکاری بوده که هاروت و ماروت را فریب داد و دعايی از آنها آموخت و خواند و بآسمان رفت و باز در جای دیگر است که ستارهي سهیل مردی بوده عشار از اهل بلخ ، همان دعا را از عابدی یاد گرفت و خواند و بآسمان رفت.
رعد صدای ملکی است بزرگتر از مگس و کوچکتر از زنبور و برق هم تازیانهي ملک است.
باران از زیر عرش میبارد و از آسمانی بآسمانی میآید تا میرسد بآسمان دنیا و از آنجا میآید بر روی ابر و ابر هم آن را میبارد در جايی که خدا بگوید.
باد در زیر رکن شامی کعبه حبس است و نشانش هم این است که تو میبینی این رکن در شب و روز و زمستان و تابستان در حرکت است (و حال آنکه هیچ حرکت ندارد).
ملکی است موکل به دریاها بنام رومان ، چون پایش را بدریا گزارد بالا میآید (مد) و چون بیرون آورد پایین میرود (جزر).
خدا از بهشت پنج نهر سیحون و جیحون و دجله و فرات و نیل را فرستاد و همه از یک چشمهاند و در حدیث دیگر میگوید نهر اینها را جبرئیل با انگشتش کند.
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار ششم : حدیث - تکهی 3 از 6
نمونهي حدیث : خدا را دو شهری است یکی در مشرق (جابُلقا) و دیگری در مغرب (جابُلسا) که هر یک از آنها دارای دیواری است از آهن و هر دیواری دارای هزار هزار در است و در آنها هفتاد هزار هزار زبان است که امام همهي آنها را میداند و بر همه حجت است و در جای دیگر میگوید که آنها نه کاری دارند و نه حرفی جز ولایت ما و نفرین بر آن دو نفر!! [یعنی ابوبکر و عمر] آقای شهرستانی اول این حدیث را آورده و آن را تطبیق نموده با آمریکا و استرالیا ولی از آخرش نامی نبرده.
آسمان اول نامش رفیع و از آب و دود است و دومی از نقرهي سفید و نامش قیدوم است و بهمین طور میشمارد تا آسمان هفتم که میگوید نامش عجما و از دُر سفید است.
این سقف آسمان ماست و بالای آن آسمان دیگری است و همچنان شمرد تا هفت آسمان. و این زمین ، زمین ماست و در زیر آن زمین دیگریست تا شمرد هفت زمین که میان هر دو زمین پانصد سال راهست.
چون خورشید غروب کند میرود بآسمانها و از آسمانی بآسمانی بالا میرود تا برسد بزیر عرش و در آنجا به سجده میافتد و میگوید پروردگارا از کجا امر میکنی طلوع کنم ، از مغرب یا از مشرق؟ پس جبرئیل برای او حُلِّهای از نور عرش میآورد باندازهي ساعتهای روز در بلندی و کوتاهی و آن را خورشید میپوشد چنانکه شما جامهي خود را میپوشید و برمیگردد از آسمانها تا طلوع کند.
چون گناه بندگان زیاد شود و خدا بخواهد آنها را عقاب کند امر میکند به ملک موکل بر فلک که فلک خورشید یا ماه را فروبرد بدریايی که فلک در آن میگردد و ملک میبرد آن را بدریا باندازهای که خدا میخواهد بندگانش را بترساند و هر وقت بخواهد باز امر میکند که آن فلک را به مجرای خود برگرداند و نمیترسد از این (گرفتن خورشید و ماه) مگر کسی که از شیعیان ما باشد!!
چون خدا خلق کرد ماه را بر آن نوشت «لا اله الا الله محمد رسول الله علی امیرالمؤمنین» و این همان سیاهی است که شما در ماه میبینید.
روز جمعه کوتاهتر است از روزهای دیگر زیرا در روزهای دیگر خدا ارواح مشرکین را زیر چشمهي خورشید نگه میدارد و عذاب میکند آنها را بایستادن [در برابر گرما و نور] خورشید [برای] ساعتی ولی در روز جمعه خدا عذاب را از مشرکین برمیدارد و توقفی برای خورشید نیست (از این جهت روز جمعه کوتاهتر میشود).
علت سردی و گرمی هوا از ستارهي مریخ و زحل است. هر وقت مریخ بالا رود و زحل پایین آید هوا گرم میشود و چون مریخ پایین آید و زحل بالا رود هوا سرد میشود.
ستارهي مشتری بصورت مردی بزمین آمد و علم نجوم را بمردی از اهل هند یاد داد. در جای دیگر است که ستارهي زهره زن بدکاری بوده که هاروت و ماروت را فریب داد و دعايی از آنها آموخت و خواند و بآسمان رفت و باز در جای دیگر است که ستارهي سهیل مردی بوده عشار از اهل بلخ ، همان دعا را از عابدی یاد گرفت و خواند و بآسمان رفت.
رعد صدای ملکی است بزرگتر از مگس و کوچکتر از زنبور و برق هم تازیانهي ملک است.
باران از زیر عرش میبارد و از آسمانی بآسمانی میآید تا میرسد بآسمان دنیا و از آنجا میآید بر روی ابر و ابر هم آن را میبارد در جايی که خدا بگوید.
باد در زیر رکن شامی کعبه حبس است و نشانش هم این است که تو میبینی این رکن در شب و روز و زمستان و تابستان در حرکت است (و حال آنکه هیچ حرکت ندارد).
ملکی است موکل به دریاها بنام رومان ، چون پایش را بدریا گزارد بالا میآید (مد) و چون بیرون آورد پایین میرود (جزر).
خدا از بهشت پنج نهر سیحون و جیحون و دجله و فرات و نیل را فرستاد و همه از یک چشمهاند و در حدیث دیگر میگوید نهر اینها را جبرئیل با انگشتش کند.
🔶 زبان ایرانی - 118
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) – 4
اين هشت گونه بسيار بكار ميرود و همه ميشناسيم. جز از اينها نیز پيدا ميشود كه چندان شناخته نميباشد. نيز ما گونههاي نويني را بر اينها خواهيم افزود كه در جاي ديگري از آنها گفتگو ميداريم. كنون يكايك اين گونههاي هشتگانه را روشن ميسازيم :
1ـ گذشتهي ساده : اين گونه بحال درست خود بازمانده و ما بگفتگويي نياز نداريم.
2ـ گذشتهي ناديده : كساني اين گونه از گذشته را درست نشناخته و بآن نام گذشتهي نزديك (ماضي قريب) دادهاند ولي اين نامگزاري معنايي با خود ندارد. اگر درست سنجيده شود اين گونه را بيشتر در جايي ميآورند كه كارهايي روي داده ولي سخنگو آن را با ديده نديده است. اينست هرگاه كسي چنين گفتگو نمايد : «ديروز كسي آمده در خانهي ما را زده و صد ريال پول داده و رفته ...» ما خواهيم دانست خود سخنگو در آن هنگام در خانه نبوده. ولي هرگاه چنين گويد : «ديروز كسي آمد و در خانهي ما را زد و صد ريال پول داد و رفت ...» ما خواهيم دانست خود در خانه بوده است.
پس از جهت زمان فرقي ميانهي اين با گذشتهي ساده نيست و تنها فرق در اينست كه آيا كار در برابر چشم بازگوينده رخ داده يا نه .. اينست ما آن را گذشتهي ناديده ميناميم. اگرچه اكنون آن را در جاهاي ديگري نيز بكار ميبرند ولي در نخست جز بهر اين معني نبوده است. خواهيم ديد كه در برخي از ديگر گونهها نيز اين معني درميانست.
سخن ديگري كه در اينجا بايد گفت اينكه چون در گذشتهي ناديده «است» افزوده ميشود پيشينيان آن را در همگي شش كس افزوده چنين ميگفتند : نوشتستم. نوشتستي. نوشتست. نوشتستيم. نوشتستيد. نوشتستند.
3ـ گذشتهي گذشته : دربارهي اين هم بگفتگو نياز نيست و اينكه آن را با اين نام ميخوانيم از بهر آنست كه هميشه پيش از يك گذشتهي ديگري ميباشد چنانكه ميگويند : «چون من ميآمدم او رفته بود».
4ـ گذشتهي همارگي : چنانكه گفتيم اين يكي از گونههاي كار است كه امروز فراموش شده و مردم معناي آن را از گونهي ديگري (گونهي همانزماني) ميخواهند. نه تنها تودهي عامي ، شناختگان و دانشوران نیز آن را نميشناسند و اينست در دستورها يادي از آن ننمودهاند و يا اگر نمودهاند معنايش را ندانسته و جدايي ميانهي آن با گونهي همانزماني نگزاردهاند.
از جستجو در كتابها پيداست تا قرن پنجم آن را درست شناخته و درست بكار ميبردهاند ولي از همان زمانها كمكم آن را با گونهي ديگر بهم درآميختهاند و در بسياري از كتابها پيداست كه نويسنده آن را درست نميشناخته است. به هر حال اين گونه معناي هميشگي را ميرساند كه چون بگوييم : «كتاب نوشتي» معنايش اين خواهد بود كه هميشه اين كار را كردي و اين شيوه يا پيشهي او بودي.
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) – 4
اين هشت گونه بسيار بكار ميرود و همه ميشناسيم. جز از اينها نیز پيدا ميشود كه چندان شناخته نميباشد. نيز ما گونههاي نويني را بر اينها خواهيم افزود كه در جاي ديگري از آنها گفتگو ميداريم. كنون يكايك اين گونههاي هشتگانه را روشن ميسازيم :
1ـ گذشتهي ساده : اين گونه بحال درست خود بازمانده و ما بگفتگويي نياز نداريم.
2ـ گذشتهي ناديده : كساني اين گونه از گذشته را درست نشناخته و بآن نام گذشتهي نزديك (ماضي قريب) دادهاند ولي اين نامگزاري معنايي با خود ندارد. اگر درست سنجيده شود اين گونه را بيشتر در جايي ميآورند كه كارهايي روي داده ولي سخنگو آن را با ديده نديده است. اينست هرگاه كسي چنين گفتگو نمايد : «ديروز كسي آمده در خانهي ما را زده و صد ريال پول داده و رفته ...» ما خواهيم دانست خود سخنگو در آن هنگام در خانه نبوده. ولي هرگاه چنين گويد : «ديروز كسي آمد و در خانهي ما را زد و صد ريال پول داد و رفت ...» ما خواهيم دانست خود در خانه بوده است.
پس از جهت زمان فرقي ميانهي اين با گذشتهي ساده نيست و تنها فرق در اينست كه آيا كار در برابر چشم بازگوينده رخ داده يا نه .. اينست ما آن را گذشتهي ناديده ميناميم. اگرچه اكنون آن را در جاهاي ديگري نيز بكار ميبرند ولي در نخست جز بهر اين معني نبوده است. خواهيم ديد كه در برخي از ديگر گونهها نيز اين معني درميانست.
سخن ديگري كه در اينجا بايد گفت اينكه چون در گذشتهي ناديده «است» افزوده ميشود پيشينيان آن را در همگي شش كس افزوده چنين ميگفتند : نوشتستم. نوشتستي. نوشتست. نوشتستيم. نوشتستيد. نوشتستند.
3ـ گذشتهي گذشته : دربارهي اين هم بگفتگو نياز نيست و اينكه آن را با اين نام ميخوانيم از بهر آنست كه هميشه پيش از يك گذشتهي ديگري ميباشد چنانكه ميگويند : «چون من ميآمدم او رفته بود».
4ـ گذشتهي همارگي : چنانكه گفتيم اين يكي از گونههاي كار است كه امروز فراموش شده و مردم معناي آن را از گونهي ديگري (گونهي همانزماني) ميخواهند. نه تنها تودهي عامي ، شناختگان و دانشوران نیز آن را نميشناسند و اينست در دستورها يادي از آن ننمودهاند و يا اگر نمودهاند معنايش را ندانسته و جدايي ميانهي آن با گونهي همانزماني نگزاردهاند.
از جستجو در كتابها پيداست تا قرن پنجم آن را درست شناخته و درست بكار ميبردهاند ولي از همان زمانها كمكم آن را با گونهي ديگر بهم درآميختهاند و در بسياري از كتابها پيداست كه نويسنده آن را درست نميشناخته است. به هر حال اين گونه معناي هميشگي را ميرساند كه چون بگوييم : «كتاب نوشتي» معنايش اين خواهد بود كه هميشه اين كار را كردي و اين شيوه يا پيشهي او بودي.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی نهم)
🔶 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا كوشش سیاسی؟!
(بخش یک از چهار)
🔸کوشاد تلگرام : یك صد و اند سال پیش پدران ما كه زیر فشار ستم و بیداد قاجاریان كوفته و لگدمال گردیده بودند به ایستادگی قهرمانانهای كه تا آن روز بیمانند بود برخاستند و با كوششهایی به پیشوایی دو سید و دیگران نخست خواستار «عدالتخانه» شده ، سپس مشروطه طلبیدند و سرانجام توانستند «فرمان مشروطه» را از مظفرالدینشاه بگیرند.
این جنبش از هر دیده كه بنگریم جنبش بزرگ و پرارجی بود. میتوان گفت هر آیین ارجمندی از كشورداری كه امروز در این كشور روانست ریشه در جنبش مشروطه دارد. هر پیشرفتی كه این مردم پس از قاجاریان كردهاند از رهگذر این جنبش بوده. بیشتر كارهایی كه رضاشاه در ایران روان گردانید و در كارنامهی او میدرخشد پایههایش در آن جنبش گزارده شده بود.
لیكن بر آگاهان پوشیده نیست كه مشروطه به انجام خود نرسید و پیش از آنكه نتیجههای ارجمندتری از آن نمایان گردیده ایران را در ردهی كشورهای بزرگ جهان درآورد ، از توان افتاد و از راه خود دور شده به خودكامگی رضاشاه ، محمدرضاشاه و سرانجام ملایان دچار آمد.
چرا چنین شد؟!.. شرح علتهای این سرگذشت پراندوه نیازمند گفتارهای بسیارست و ما در اینجا قصد آن داریم كه بدستیاری نوشتههای پرچم و پیمان آنها را یكایك آشكار گردانیم. نخست در این گفتار میخواهیم تنها به ظاهر پیشامدها پرداخته این روشن گردانیم كه چگونه شور آتشین مشروطهخواهی و خودكامهستیزی كمكم به دیكتاتورخواهی انجامید.
این تاریخچه یكی از آن جهت سودمندست كه به ریشهی دیكتاتوری از نزدیك بنگریم و آن را بهتر بشناسیم و از دیگر سو این پایهایست برای آشنایی با دورههای دیگر تاریخ معاصر همچون دورهی فرمانروایی رضاشاه ، «دورهی دمكراسی» (1320 تا 1332) و دورههای 1332 تا 1357 و 1357 تا امروز. این گفتارها در اصل تاریخچهای از حزبها بوده و برای آن نوشته شده كه نیك و بد حزبها در ایران دانسته گردد و راه را برای دانستن معنی درست حزب بگشاید.
اینها از نوشتههای پرچم روزانه شمارههای 44 ، 45 و 46 (اسفند ماه سال 1320) و پیمان سال هفتم شمارهی چهارم (مهرماه 1320) گردآوری شده. در این گفتار تاریخهای قمری را به خورشیدی تبدیل كردهایم :
🔸سی و چند سال پیش چون در ایران مردم بیدار شدند و جنبشی بنام مشروطهخواهی برخاست خواه و ناخواه حزبها پیدا شد. نخستین حزب در ایران دستهی مجاهدان بودند.
تاریخچهی این دسته بكوتاهی آنست كه دو سال پیش از زمان مشروطه گروهی از ایرانیان در باكو ، گرد آمده یك حزبی بنام «اجتماعیون عامیون» پدید آوردند و رئیس ایشان نریمان نریمانوف بود كه سپس یكی از كسان بنام گردید.
این جمعیت تازه بكار پرداخته بود كه در ایران داستان مشروطه پیش آمد ، و آنان كسانی را از اعضای خود برگزیده برای شركت در شورش بشهرهای ایران فرستادند كه هنوز چند تن از آن كسان در تبریز و دیگر جاها زندهاند.
ولی در تبریز در همان ماههای نخست شورش ، چند تن از سردستگان دست بهم داده در خود آنجا جمعیتی بنام «مجاهد» پدید آوردند كه چنانكه گفتیم نخستین حزبی در ایران بود.
در آن هنگام بچنین دستهای نیاز سختی بود. زیرا مشروطه تازه آغاز شده و هنوز دربار ایستادگی داشت و یك دسته میبایست كه آن ایستادگی را بشكند و بمشروطه پیشرفت دهد ، و این كار را مجاهدان كردند. باید گفت این دسته طبیعیترین حزبی بود كه در ایران ، در آن دورهی جنبش ، پدید آمد.
این حزب با سادگی بسیار تشكیل یافت و با یك نظم و تندی پیش رفت. نخست تنها در تبریز بودند. سپس در تهران و گیلان و شهرهای دیگر آذربایجان نیز پیدا شدند ، و چنانكه در تاریخ نوشته شده همین حزب بود كه با محمدعلیمیرزا [محمدعلیشاه] نبردها كرد و سپس بخونریزیها پرداخت و سرانجام او را از تخت پایین آورد و از ایران بیرون راند. این حزب بود كه پایهی مشروطه را در ایران استوار گردانید ـ این حزب بود كه قهرمانانی همچون ستارخان و باقرخان و حسینخانباغبان و یِفرِمخان و سردارمحیی و یارمحمدخان و حیدرعمواُغلی و عظیمزاده و میرزاعلیاكبرخان و دیگران بیرون داد.
👇
🔶 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا كوشش سیاسی؟!
(بخش یک از چهار)
🔸کوشاد تلگرام : یك صد و اند سال پیش پدران ما كه زیر فشار ستم و بیداد قاجاریان كوفته و لگدمال گردیده بودند به ایستادگی قهرمانانهای كه تا آن روز بیمانند بود برخاستند و با كوششهایی به پیشوایی دو سید و دیگران نخست خواستار «عدالتخانه» شده ، سپس مشروطه طلبیدند و سرانجام توانستند «فرمان مشروطه» را از مظفرالدینشاه بگیرند.
این جنبش از هر دیده كه بنگریم جنبش بزرگ و پرارجی بود. میتوان گفت هر آیین ارجمندی از كشورداری كه امروز در این كشور روانست ریشه در جنبش مشروطه دارد. هر پیشرفتی كه این مردم پس از قاجاریان كردهاند از رهگذر این جنبش بوده. بیشتر كارهایی كه رضاشاه در ایران روان گردانید و در كارنامهی او میدرخشد پایههایش در آن جنبش گزارده شده بود.
لیكن بر آگاهان پوشیده نیست كه مشروطه به انجام خود نرسید و پیش از آنكه نتیجههای ارجمندتری از آن نمایان گردیده ایران را در ردهی كشورهای بزرگ جهان درآورد ، از توان افتاد و از راه خود دور شده به خودكامگی رضاشاه ، محمدرضاشاه و سرانجام ملایان دچار آمد.
چرا چنین شد؟!.. شرح علتهای این سرگذشت پراندوه نیازمند گفتارهای بسیارست و ما در اینجا قصد آن داریم كه بدستیاری نوشتههای پرچم و پیمان آنها را یكایك آشكار گردانیم. نخست در این گفتار میخواهیم تنها به ظاهر پیشامدها پرداخته این روشن گردانیم كه چگونه شور آتشین مشروطهخواهی و خودكامهستیزی كمكم به دیكتاتورخواهی انجامید.
این تاریخچه یكی از آن جهت سودمندست كه به ریشهی دیكتاتوری از نزدیك بنگریم و آن را بهتر بشناسیم و از دیگر سو این پایهایست برای آشنایی با دورههای دیگر تاریخ معاصر همچون دورهی فرمانروایی رضاشاه ، «دورهی دمكراسی» (1320 تا 1332) و دورههای 1332 تا 1357 و 1357 تا امروز. این گفتارها در اصل تاریخچهای از حزبها بوده و برای آن نوشته شده كه نیك و بد حزبها در ایران دانسته گردد و راه را برای دانستن معنی درست حزب بگشاید.
اینها از نوشتههای پرچم روزانه شمارههای 44 ، 45 و 46 (اسفند ماه سال 1320) و پیمان سال هفتم شمارهی چهارم (مهرماه 1320) گردآوری شده. در این گفتار تاریخهای قمری را به خورشیدی تبدیل كردهایم :
🔸سی و چند سال پیش چون در ایران مردم بیدار شدند و جنبشی بنام مشروطهخواهی برخاست خواه و ناخواه حزبها پیدا شد. نخستین حزب در ایران دستهی مجاهدان بودند.
تاریخچهی این دسته بكوتاهی آنست كه دو سال پیش از زمان مشروطه گروهی از ایرانیان در باكو ، گرد آمده یك حزبی بنام «اجتماعیون عامیون» پدید آوردند و رئیس ایشان نریمان نریمانوف بود كه سپس یكی از كسان بنام گردید.
این جمعیت تازه بكار پرداخته بود كه در ایران داستان مشروطه پیش آمد ، و آنان كسانی را از اعضای خود برگزیده برای شركت در شورش بشهرهای ایران فرستادند كه هنوز چند تن از آن كسان در تبریز و دیگر جاها زندهاند.
ولی در تبریز در همان ماههای نخست شورش ، چند تن از سردستگان دست بهم داده در خود آنجا جمعیتی بنام «مجاهد» پدید آوردند كه چنانكه گفتیم نخستین حزبی در ایران بود.
در آن هنگام بچنین دستهای نیاز سختی بود. زیرا مشروطه تازه آغاز شده و هنوز دربار ایستادگی داشت و یك دسته میبایست كه آن ایستادگی را بشكند و بمشروطه پیشرفت دهد ، و این كار را مجاهدان كردند. باید گفت این دسته طبیعیترین حزبی بود كه در ایران ، در آن دورهی جنبش ، پدید آمد.
این حزب با سادگی بسیار تشكیل یافت و با یك نظم و تندی پیش رفت. نخست تنها در تبریز بودند. سپس در تهران و گیلان و شهرهای دیگر آذربایجان نیز پیدا شدند ، و چنانكه در تاریخ نوشته شده همین حزب بود كه با محمدعلیمیرزا [محمدعلیشاه] نبردها كرد و سپس بخونریزیها پرداخت و سرانجام او را از تخت پایین آورد و از ایران بیرون راند. این حزب بود كه پایهی مشروطه را در ایران استوار گردانید ـ این حزب بود كه قهرمانانی همچون ستارخان و باقرخان و حسینخانباغبان و یِفرِمخان و سردارمحیی و یارمحمدخان و حیدرعمواُغلی و عظیمزاده و میرزاعلیاكبرخان و دیگران بیرون داد.
👇
پس از آن ، در سال چهارم مشروطه (پس از فتح تهران) دستهی دمكرات برپا گردید. كسانی كه این حزب را بنیاد نهادند حسن نیت نداشتند. آنان با دستهای دیگری میجنبیدند و غرضشان آن بود كه با پدید آوردن این حزب ، دستهی مجاهدان را كه این زمان یك دستهی بسیار نیرومندی گردیده و در سایهی شركت بانقلاب آبرویی درمیان مردم پیدا كرده بودند ، از اعتبار اندازند ، و به هر حال با حزبسازی اختلاف و كشاكش درمیانهی آزادیخواهان پدید آورند.[این سخن باری به سیدحسن تقیزاده بازمیگردد] ولی با این سوءنیت بنیادگزاران ، چون بیشتر كسانی كه در آن ابتداء باین حزب درآمدند از پیشروان آزادیخواهان و خود مردان خونگرم و غیرتمندی بودند این حزب نیز رونق و آبروی بسیاری پیدا كرد و در سالهای 1289 و 1290 مركزیتی باندیشهها داد و در برابر «اعتدالیان» كه بیشترشان همان درباریان پیشین بودند و بیش از همه به كند گردانیدن گردش چرخ انقلاب میكوشیدند ایستادگی خوبی نمودند ، و در پیشامد بازگشت محمدعلیمیرزا و در جنگها و نبردهایی كه برخاست شایستگی از خود نشان دادند.
اگرچه این بار نیز جنگ را مجاهدان و بختیاریان كردند و با دست اینان بود كه ارشدالدوله سردار محمدعلیمیرزا دستگیر و كشته گردید و خود محمدعلی شكستهای پیدرپی یافته به استرآباد [گرگان كنونی] گریخت لیكن در پارلمان و در تهران ایستادگی دمكراتها در برابر بدخواهان و پشتیبانی آنان بدولت اثر بزرگی داشت.
اگرچه این بار نیز جنگ را مجاهدان و بختیاریان كردند و با دست اینان بود كه ارشدالدوله سردار محمدعلیمیرزا دستگیر و كشته گردید و خود محمدعلی شكستهای پیدرپی یافته به استرآباد [گرگان كنونی] گریخت لیكن در پارلمان و در تهران ایستادگی دمكراتها در برابر بدخواهان و پشتیبانی آنان بدولت اثر بزرگی داشت.
✴️ انتخابات و دمکراسی دکوری ـ ادعاهای بیشرمانه
🔸کوشاد تلگرام : اینکه ما «دمکراسی» ادعایی ملایان را «دکور» خواندهایم بیدلیل نیست چنانکه دلیلها بر بیپایی ادعاشان آوردهایم.
نیکیهایی که در جهان پدید میآید چون جهانیان هوادارش میگردند ، ملایان هم ناچار میگردند خود را هوادار آنها نشان دهند ـ نیکیهایی همچون نگاهداری از محیط زیست و دمکراسی و حزب و «تولید علم» و مانندهای اینها.
ولی چون کیششان با هر گونه نیکی ناسازگار است ، چنانکه کسروی ، آن یگانهمرد گفته :
🔸«كیش شیعی نه تنها با مشروطه یا زندگانی دمكراسی نمیسازد با هیچ یك از خرد و دانش و تاریخ سازش ندارد و با آن كیش هیچ گونه زندگانی سرفرازانه پیش نتوان گرفت»
ناچار این نیکیها را با کیش آلودهشان بهم میآمیزند و یک چیز متهوعی از آن بیرون میآورند که تنها بکار فریب مردم میخورد.
دمکراسی ادعایی و رسوایشان نیز همین حال را دارد. هرگاه سخن از راست بودن دمکراسی در حکومتشان میرود بیدرنگ فراوانی انتخابات فریبکارانهی خود را در این چهل سال برخ میکشند. چنین وامینمایند که دمکراسی یعنی برپا کردن انتخابات. گاهی هم باز از سر فریبکاری سخن از حزبها بمیان میآورند ولی در کار ، حزبی نیست و شما هیچ کوشش حزبی را نمیبینید. از حزب تنها نام آن درمیانست.
تنها در زمان انتخابات ، میکوشند به گفتهی خودشان «تنور انتخابات» را گرم نگاه دارند و این به دو انگیزه است : یکی آنکه به مردم و جهانیان نشان دهند که حکومت ملایی دمکراسی است و دیگر آنکه به مردم چنین بفهمانند که در ادارهی کشورشان بیاختیار نیستند و دخالت دارند.
دلیل این سخن یکی همانست که گفتیم هیچ گونه آزادی برای کوشش حزبهای سیاسی در این حکومت نیست و از سوی دیگر همهی پایههای دمکراسیشان دکوری است. مثلاً انتخابات در دمکراسی برای آنست که یک دستهی سیاسی (حزب یا جمعیت) که راهی برای ادارهی کشور دارد و دیرزمانی کوشیده نیکیهای آن را به مردم نشان دهد ، در این هنگام بتواند اندازهی هواداری مردم از آن راه را بسنجد که اگر رای کافی آورد نمایندگانی به مجلس فرستاده و آن راه را دنبال کند.
ولی در این کشور ، ایران بدبخت و بلازده ، که ملایان حکومت را چهل و یک سال در دست دارند ، انتخابات چنانکه گفتیم برای بهرهمندی ناسزا از نیروست. برای دست یافتن به خوان بیتالمال است. برای همدست شدن با «کمپانی خیانت» است. برای آنست که در راه سودهای خود هرگاه خواستند بتوانند به آسانی قانون را بشکنند. برای آنست که بتوانند به هر کسی که خواستند بیناموسانه تجاوز کنند و چون بیم رسوایی رفت سرش را زیر آب کنند. ...
از آنسو این تنور گرم ، میدان همچشمیهایی میان خودشانست تا هر کدام تا تواند هرچه بیشتر از خوان «بیت المال» بهرهمند گردد. در این میدان کوششهاشان همه برای رسیدن به کرسیهای مجلس است. به مجلس رسند تا سپس (جز کسان انگشتشماری) آن را افزار سودجوییهای ناسزای (نامشروع) خود مانند کار چاق کردن و رشوه گرفتن و قانونشکنیهای دیگر گیرند.
نامزد انتخابات شدن در چنین دستگاهی مایهای جز پررویی و سودجویی و فریب نمیخواهد. مردم ما افسوسمندانه دارای چنان رشدی نشدهاند تا معنی درست دمکراسی را بدانند. بدانند برای بدست آوردن و داشتن آن به چه چیزهایی نیاز است. این مردم آنهایند که با همین دکورهای دمکراسی : قانون اساسی و مجلس و انتخابات فریب خوردهاند. پس چه شگفت که هنگام انتخابات با سخنان دلپذیر ، خوشنما و نویدهای نامزدها به این پندار افتند که در ادارهی کشور اختیاری دارند و پای صندوقهای رای حاضر گردند. بدتر از آن اینکه رای خود را به خوراکی و نوشاکی «بفروشند».
از اینجاست که در کار همچشمیهای (رقابت) انتخاباتی به چیزهای شگفت و رسوایی برمیخوریم که جز آبروریزی نیست. مثلاً نامزدی که میداند مردم فلان شهر هنوز گاز ندارند باید نوید رساندن گاز به ایشان دهد. اگر راه ندارند نوید ساختن راه دهد. همچنان برای چیزهای دیگر. اگر توانست به نویدهای خود کار بندد که باز جای خشنودیست وگرنه به او که دنبال سودهای خود بوده چه که به قولهای خود پابندی کند؟!.
از رویهم رفتهی این سخنان و نیز از آنجا که این حکومت هیچ راهی برای شنیده شدن و کارگر افتادن خواستهای مردم باز نگزارده این نتیجه میشود که چنانکه دیگر خردمندان کشور نیز دریافتهاند این انتخابات باید پاسخی به مرزناشناسیها و ناکاردانیها و خودسریهای این حکومت باشد.
همهی این سخنان بکنار. شما نیک بیندیشید در انتخاباتی که شورای نگهبان نامزدهای آن را از چنان کسانی برمیگزیند آیا رای دادن خواری نمودن و تصمیمهای او را تأیید کردن نیست؟!
نمونهاش این ملاست. ببینید در چهار بند از «آرزوهایی» که برای مردم بدیده گرفته در همان بند نخست آن ، چه بیشرمیای بکار بسته. بماند اینکه برای آن آرزوها هیچ راهی نداشته و اینها را جز برای فریبکاری ننوشته و همه «پندار» و خیالات است.
💐
🔸کوشاد تلگرام : اینکه ما «دمکراسی» ادعایی ملایان را «دکور» خواندهایم بیدلیل نیست چنانکه دلیلها بر بیپایی ادعاشان آوردهایم.
نیکیهایی که در جهان پدید میآید چون جهانیان هوادارش میگردند ، ملایان هم ناچار میگردند خود را هوادار آنها نشان دهند ـ نیکیهایی همچون نگاهداری از محیط زیست و دمکراسی و حزب و «تولید علم» و مانندهای اینها.
ولی چون کیششان با هر گونه نیکی ناسازگار است ، چنانکه کسروی ، آن یگانهمرد گفته :
🔸«كیش شیعی نه تنها با مشروطه یا زندگانی دمكراسی نمیسازد با هیچ یك از خرد و دانش و تاریخ سازش ندارد و با آن كیش هیچ گونه زندگانی سرفرازانه پیش نتوان گرفت»
ناچار این نیکیها را با کیش آلودهشان بهم میآمیزند و یک چیز متهوعی از آن بیرون میآورند که تنها بکار فریب مردم میخورد.
دمکراسی ادعایی و رسوایشان نیز همین حال را دارد. هرگاه سخن از راست بودن دمکراسی در حکومتشان میرود بیدرنگ فراوانی انتخابات فریبکارانهی خود را در این چهل سال برخ میکشند. چنین وامینمایند که دمکراسی یعنی برپا کردن انتخابات. گاهی هم باز از سر فریبکاری سخن از حزبها بمیان میآورند ولی در کار ، حزبی نیست و شما هیچ کوشش حزبی را نمیبینید. از حزب تنها نام آن درمیانست.
تنها در زمان انتخابات ، میکوشند به گفتهی خودشان «تنور انتخابات» را گرم نگاه دارند و این به دو انگیزه است : یکی آنکه به مردم و جهانیان نشان دهند که حکومت ملایی دمکراسی است و دیگر آنکه به مردم چنین بفهمانند که در ادارهی کشورشان بیاختیار نیستند و دخالت دارند.
دلیل این سخن یکی همانست که گفتیم هیچ گونه آزادی برای کوشش حزبهای سیاسی در این حکومت نیست و از سوی دیگر همهی پایههای دمکراسیشان دکوری است. مثلاً انتخابات در دمکراسی برای آنست که یک دستهی سیاسی (حزب یا جمعیت) که راهی برای ادارهی کشور دارد و دیرزمانی کوشیده نیکیهای آن را به مردم نشان دهد ، در این هنگام بتواند اندازهی هواداری مردم از آن راه را بسنجد که اگر رای کافی آورد نمایندگانی به مجلس فرستاده و آن راه را دنبال کند.
ولی در این کشور ، ایران بدبخت و بلازده ، که ملایان حکومت را چهل و یک سال در دست دارند ، انتخابات چنانکه گفتیم برای بهرهمندی ناسزا از نیروست. برای دست یافتن به خوان بیتالمال است. برای همدست شدن با «کمپانی خیانت» است. برای آنست که در راه سودهای خود هرگاه خواستند بتوانند به آسانی قانون را بشکنند. برای آنست که بتوانند به هر کسی که خواستند بیناموسانه تجاوز کنند و چون بیم رسوایی رفت سرش را زیر آب کنند. ...
از آنسو این تنور گرم ، میدان همچشمیهایی میان خودشانست تا هر کدام تا تواند هرچه بیشتر از خوان «بیت المال» بهرهمند گردد. در این میدان کوششهاشان همه برای رسیدن به کرسیهای مجلس است. به مجلس رسند تا سپس (جز کسان انگشتشماری) آن را افزار سودجوییهای ناسزای (نامشروع) خود مانند کار چاق کردن و رشوه گرفتن و قانونشکنیهای دیگر گیرند.
نامزد انتخابات شدن در چنین دستگاهی مایهای جز پررویی و سودجویی و فریب نمیخواهد. مردم ما افسوسمندانه دارای چنان رشدی نشدهاند تا معنی درست دمکراسی را بدانند. بدانند برای بدست آوردن و داشتن آن به چه چیزهایی نیاز است. این مردم آنهایند که با همین دکورهای دمکراسی : قانون اساسی و مجلس و انتخابات فریب خوردهاند. پس چه شگفت که هنگام انتخابات با سخنان دلپذیر ، خوشنما و نویدهای نامزدها به این پندار افتند که در ادارهی کشور اختیاری دارند و پای صندوقهای رای حاضر گردند. بدتر از آن اینکه رای خود را به خوراکی و نوشاکی «بفروشند».
از اینجاست که در کار همچشمیهای (رقابت) انتخاباتی به چیزهای شگفت و رسوایی برمیخوریم که جز آبروریزی نیست. مثلاً نامزدی که میداند مردم فلان شهر هنوز گاز ندارند باید نوید رساندن گاز به ایشان دهد. اگر راه ندارند نوید ساختن راه دهد. همچنان برای چیزهای دیگر. اگر توانست به نویدهای خود کار بندد که باز جای خشنودیست وگرنه به او که دنبال سودهای خود بوده چه که به قولهای خود پابندی کند؟!.
از رویهم رفتهی این سخنان و نیز از آنجا که این حکومت هیچ راهی برای شنیده شدن و کارگر افتادن خواستهای مردم باز نگزارده این نتیجه میشود که چنانکه دیگر خردمندان کشور نیز دریافتهاند این انتخابات باید پاسخی به مرزناشناسیها و ناکاردانیها و خودسریهای این حکومت باشد.
همهی این سخنان بکنار. شما نیک بیندیشید در انتخاباتی که شورای نگهبان نامزدهای آن را از چنان کسانی برمیگزیند آیا رای دادن خواری نمودن و تصمیمهای او را تأیید کردن نیست؟!
نمونهاش این ملاست. ببینید در چهار بند از «آرزوهایی» که برای مردم بدیده گرفته در همان بند نخست آن ، چه بیشرمیای بکار بسته. بماند اینکه برای آن آرزوها هیچ راهی نداشته و اینها را جز برای فریبکاری ننوشته و همه «پندار» و خیالات است.
💐
📘 اسرار هزارساله ـ 37
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار ششم : حدیث - تکهی 4 از 6
زمین بر ماهی است و ماهی بر آب است و آب بر سنگ است و سنگ بر شاخ گاو قوی است و گاو بر خاک است و در اینجا دیگر علم علماء تمام شده است. آقای شهرستانی میگوید مراد از اینکه گفته زمین بر ماهی است و یا بر گاو است این است که زمین بشکل ماهی یا شاخ گاو است!! حالا بر فرض زمین بشکل ماهی یا شاخ باشد نمیدانم باقی حدیث را چه میکند (نگفته نمانَد که حدیث هم صحیح است).
آن ماهی که زمین را نگه داشته خوشحال شد از قوت خود ، پس خدا ماهی دیگری فرستاد از وجب کوچکتر و از بند انگشت بزرگتر و رفت در دماغ او و پس از چهل روز بیرون آمد. حال هرگاه این ماهی آن ماهی را ببیند مضطرب میشود و زمین هم با او بلرزه درمیآید (این حدیث با روشنترین بیان میگوید که زمین بر روی ماهی است. چه خوبست آقای شهرستانی بفرمایند که با این حدیث و یا نیمهی دیگر همان حدیث چه میکنند؟!)
خدا کوهی آفریده محیط بدنیا (کوه ق) از زبرجد سبز و سبزی آسمان از اوست و آفریده خلقی را که واجب نکرده بر آنها چیزی از آنها که بر بندگانش واجب کرده از نماز و زکات و تمام آنها لعن میکنند آن دو نفر را !! [یعنی ابوبکر و عمر]
شاید شما بگویید که ما در برابر ، احادیث خوب هم داریم ولی این سخن بر فرض هم درست باشد بدان میماند که کسی بخواهد از کاسهای که نصفش شکسته کار بکشد بنام اینکه نصف دیگرش سالم است چنانکه خود شما اگر یک سخن نادرست از کسی بشنوید دیگر بگفتههایش بیاعتنا میشوید.
بعضی هم میگویند دلیل درست بودن این احادیث پیشگوییهایی است که مطابق واقع درآمده و بیشتر نظر آنها بحدیثی است که خیلی هم معروف شده و میگویند زندیقی از قزوین برمیخیزد که سور آنجا را خراب میکند و پردهي آنجا (یعنی قزوین) را میدرد و بهجت آنجا را میبرد. این حدیث را با شاخ و برگهای زیادی به رضاشاه تطبیق میکنند و حال آنکه چند جملهي کشداری است که با خیلی چیزها میتوان تطبیقش کرد. چنانکه ما تا جايی که خبر داریم یک بار آن را با سپهسالار تطبیق کردهاند و یک بار هم با سپهدار ، برای اینکه یکی قزوینی بوده و دیگری از قزوین برخاسته و تازه این حدیث نسبت بآنهای دیگر خیلی روشن است که اینهمه بدست و دهنها افتاده. اما پیشگوییهای دیگر یا چیزهایی است که در هر زمانی بوده ، مانند آنها که میگویند زمانی بیاید که مردم ربا خورند و رشوه گیرند و شهادت دروغ دهند و زنا و لواط کنند و زنان سوار بر زین شوند و مانند اینها و یا چیزهایی است که خلاف بودنش مسلم شده مانند احادیث سفیانی و خراسانی و یمانی که میگوید اینها همه در یک روز است و آن هم وصل است بدولت بنیعباس و یا چیزهایی است که وقوعش محال است ، مانند طلوع خورشید از مغرب و سرخ شدن آسمان از اشک چشم حاملان عرش و پیدا شدن سر و سینه بر قرص خورشید و صَیحَه زدن جبرئیل باینکه حق با علی است و صَیحَه زدن ابلیس باینکه حق با عثمان است و یا چیزهایی است که تا امروز واقع نشده.
و اگر بخواهید بهتر از چگونگی اینها آگاه شوید جلد 13 بحار فصل علايم ظهور را که به فارسی هم چاپ شده با نظر حقیقتجويی بخوانید تا ببینید پایهي عقیده و کار و زندگی شما بر روی چه چیزهايی است.
🔸 علیاکبر حکمیزاده
🔶 گفتار ششم : حدیث - تکهی 4 از 6
زمین بر ماهی است و ماهی بر آب است و آب بر سنگ است و سنگ بر شاخ گاو قوی است و گاو بر خاک است و در اینجا دیگر علم علماء تمام شده است. آقای شهرستانی میگوید مراد از اینکه گفته زمین بر ماهی است و یا بر گاو است این است که زمین بشکل ماهی یا شاخ گاو است!! حالا بر فرض زمین بشکل ماهی یا شاخ باشد نمیدانم باقی حدیث را چه میکند (نگفته نمانَد که حدیث هم صحیح است).
آن ماهی که زمین را نگه داشته خوشحال شد از قوت خود ، پس خدا ماهی دیگری فرستاد از وجب کوچکتر و از بند انگشت بزرگتر و رفت در دماغ او و پس از چهل روز بیرون آمد. حال هرگاه این ماهی آن ماهی را ببیند مضطرب میشود و زمین هم با او بلرزه درمیآید (این حدیث با روشنترین بیان میگوید که زمین بر روی ماهی است. چه خوبست آقای شهرستانی بفرمایند که با این حدیث و یا نیمهی دیگر همان حدیث چه میکنند؟!)
خدا کوهی آفریده محیط بدنیا (کوه ق) از زبرجد سبز و سبزی آسمان از اوست و آفریده خلقی را که واجب نکرده بر آنها چیزی از آنها که بر بندگانش واجب کرده از نماز و زکات و تمام آنها لعن میکنند آن دو نفر را !! [یعنی ابوبکر و عمر]
شاید شما بگویید که ما در برابر ، احادیث خوب هم داریم ولی این سخن بر فرض هم درست باشد بدان میماند که کسی بخواهد از کاسهای که نصفش شکسته کار بکشد بنام اینکه نصف دیگرش سالم است چنانکه خود شما اگر یک سخن نادرست از کسی بشنوید دیگر بگفتههایش بیاعتنا میشوید.
بعضی هم میگویند دلیل درست بودن این احادیث پیشگوییهایی است که مطابق واقع درآمده و بیشتر نظر آنها بحدیثی است که خیلی هم معروف شده و میگویند زندیقی از قزوین برمیخیزد که سور آنجا را خراب میکند و پردهي آنجا (یعنی قزوین) را میدرد و بهجت آنجا را میبرد. این حدیث را با شاخ و برگهای زیادی به رضاشاه تطبیق میکنند و حال آنکه چند جملهي کشداری است که با خیلی چیزها میتوان تطبیقش کرد. چنانکه ما تا جايی که خبر داریم یک بار آن را با سپهسالار تطبیق کردهاند و یک بار هم با سپهدار ، برای اینکه یکی قزوینی بوده و دیگری از قزوین برخاسته و تازه این حدیث نسبت بآنهای دیگر خیلی روشن است که اینهمه بدست و دهنها افتاده. اما پیشگوییهای دیگر یا چیزهایی است که در هر زمانی بوده ، مانند آنها که میگویند زمانی بیاید که مردم ربا خورند و رشوه گیرند و شهادت دروغ دهند و زنا و لواط کنند و زنان سوار بر زین شوند و مانند اینها و یا چیزهایی است که خلاف بودنش مسلم شده مانند احادیث سفیانی و خراسانی و یمانی که میگوید اینها همه در یک روز است و آن هم وصل است بدولت بنیعباس و یا چیزهایی است که وقوعش محال است ، مانند طلوع خورشید از مغرب و سرخ شدن آسمان از اشک چشم حاملان عرش و پیدا شدن سر و سینه بر قرص خورشید و صَیحَه زدن جبرئیل باینکه حق با علی است و صَیحَه زدن ابلیس باینکه حق با عثمان است و یا چیزهایی است که تا امروز واقع نشده.
و اگر بخواهید بهتر از چگونگی اینها آگاه شوید جلد 13 بحار فصل علايم ظهور را که به فارسی هم چاپ شده با نظر حقیقتجويی بخوانید تا ببینید پایهي عقیده و کار و زندگی شما بر روی چه چیزهايی است.
🔶 زبان ایرانی - 119
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) – 5
5ـ گذشتهي همانزماني : اين را بايد گفت «اكنون» است كه بگذشته برده شده. آنچه امروز ميگوييم «مينويسد» چون فردا شد خواهيم گفت «مينوشت» چنانكه گفتهايم كنون اين را بمعناي هميشگي نيز كه معناي گونهي پيش است بكار ميبرند ولي غلط است و اين روي دادن كاري را «در زماني كه گفتگو از آن ميرود ميفهماند. براي روشني و گواهي جملههايي را از بيهقي و ديگر نويسندگان قرنهاي پيشين كه اينها را جدا از هم گرفته و هر كدام را در جاي خود بكار ميبردند ميآوريم :
بيهقي دربارهي امير يوسف برادر سلطان محمود مينويسد : «امير يوسف مردي بود سخت بيغايله و دم هيچ فتنه و فساد نگرفتي ... چنان مشغول بود بهيچ كار نرسيدي و در ميانه چون از خدمت فارغ شدي بلهو و نشاط خويش مشغول بودي ...» ميبينيد چون مقصودش گفتگو از شيوهي زندگاني يوسف است بدين گونه ميآورد.
همو دربارهي خواجه احمد وزير مسعود مينگارد : «وي بر تختي مينشست در صدر و دور آنها آذيني بگرفته و آن را مردي پنج ميكشيدند ...» در اينجا چون مقصود گفتگو از همان هنگام است و همارگي را نميخواهد اينست بدين گونه ميآورد.
در سراسر تاريخ بيهقي اين دو گونه را از هم جدا ميگيرد و تا آنجا كه من جستجو نمودم لغزش در اين زمينه ازو پديدار نيست و چنين پيداست تا آن هنگام جدايي اين دو گونهي كار بر استواري خود بوده است.
ناصرخسرو در سفرنامهي خود مينويسد : «هر روز در بصره بسه جاي بازار بودي اول روز در يك جا داد و ستد كردندي كه آن را سوقالخزاعه گفتندي و ميانهي روز بجايي كه آن را سوق عثمان گفتندي و آخر روز جايي كه آن را سوقالقداحين گفتندي و حال بازار آنجا چنان بود كه چيزي بودي بصراف دادي و از صراف خط بستدي و هرچه بايستي بخريدي و بهاي آن بر صراف حواله كردي و چندانكه در آن شهر بودي بيرون از خط صراف چيزي ندادي ...»
همو در جاي ديگر مينگارد : «كودكان بر در گرمابه بازي ميكردند پنداشتند كه ما ديوانگانيم درپي ما افتادند و سنگ ميانداختند و بانگ ميكردند ما بگوشه باز شديم و بتعجب در كار دنيا مينگريستيم.»
ناصر نيز در همه جا اين دو گونه را از هم جدا ميآورد. همچنين در اسرارالتوحيد و ديگر كتابهاي آن زمان اين جدايي گزارده ميشود.
دربارهي گونهي چهارم دستورنويسان نه تنها معني آن را ندانستهاند و آن را با گونهي پنجم يكي گرفتهاند بگمان ايشان همهي شش كس از ايشان نميآمده ولي اين خود لغزش ديگري از ايشانست. از اين گونه شش كس درست ميآيد بدينسان :
من نوشتمي تو نوشتيي او نوشتي
ما نوشتيمي شما نوشتيدي ايشان نوشتندي
همهي اين شش كس در كتابها هست و بايد گفت همان گذشتهي ساده است با افزودن يك ياء بر آخر. ببينيد كار ما بكجا کشیده كه ناگزیریم تا باين اندازه فرود آييم و باين چيزها پردازيم! يك زباني تا آنجا درآشفته كه گويندگانش آن را درست نميدانند!
🔸 بهم خوردن گونههای کارواژهها (سال چهارم) – 5
5ـ گذشتهي همانزماني : اين را بايد گفت «اكنون» است كه بگذشته برده شده. آنچه امروز ميگوييم «مينويسد» چون فردا شد خواهيم گفت «مينوشت» چنانكه گفتهايم كنون اين را بمعناي هميشگي نيز كه معناي گونهي پيش است بكار ميبرند ولي غلط است و اين روي دادن كاري را «در زماني كه گفتگو از آن ميرود ميفهماند. براي روشني و گواهي جملههايي را از بيهقي و ديگر نويسندگان قرنهاي پيشين كه اينها را جدا از هم گرفته و هر كدام را در جاي خود بكار ميبردند ميآوريم :
بيهقي دربارهي امير يوسف برادر سلطان محمود مينويسد : «امير يوسف مردي بود سخت بيغايله و دم هيچ فتنه و فساد نگرفتي ... چنان مشغول بود بهيچ كار نرسيدي و در ميانه چون از خدمت فارغ شدي بلهو و نشاط خويش مشغول بودي ...» ميبينيد چون مقصودش گفتگو از شيوهي زندگاني يوسف است بدين گونه ميآورد.
همو دربارهي خواجه احمد وزير مسعود مينگارد : «وي بر تختي مينشست در صدر و دور آنها آذيني بگرفته و آن را مردي پنج ميكشيدند ...» در اينجا چون مقصود گفتگو از همان هنگام است و همارگي را نميخواهد اينست بدين گونه ميآورد.
در سراسر تاريخ بيهقي اين دو گونه را از هم جدا ميگيرد و تا آنجا كه من جستجو نمودم لغزش در اين زمينه ازو پديدار نيست و چنين پيداست تا آن هنگام جدايي اين دو گونهي كار بر استواري خود بوده است.
ناصرخسرو در سفرنامهي خود مينويسد : «هر روز در بصره بسه جاي بازار بودي اول روز در يك جا داد و ستد كردندي كه آن را سوقالخزاعه گفتندي و ميانهي روز بجايي كه آن را سوق عثمان گفتندي و آخر روز جايي كه آن را سوقالقداحين گفتندي و حال بازار آنجا چنان بود كه چيزي بودي بصراف دادي و از صراف خط بستدي و هرچه بايستي بخريدي و بهاي آن بر صراف حواله كردي و چندانكه در آن شهر بودي بيرون از خط صراف چيزي ندادي ...»
همو در جاي ديگر مينگارد : «كودكان بر در گرمابه بازي ميكردند پنداشتند كه ما ديوانگانيم درپي ما افتادند و سنگ ميانداختند و بانگ ميكردند ما بگوشه باز شديم و بتعجب در كار دنيا مينگريستيم.»
ناصر نيز در همه جا اين دو گونه را از هم جدا ميآورد. همچنين در اسرارالتوحيد و ديگر كتابهاي آن زمان اين جدايي گزارده ميشود.
دربارهي گونهي چهارم دستورنويسان نه تنها معني آن را ندانستهاند و آن را با گونهي پنجم يكي گرفتهاند بگمان ايشان همهي شش كس از ايشان نميآمده ولي اين خود لغزش ديگري از ايشانست. از اين گونه شش كس درست ميآيد بدينسان :
من نوشتمي تو نوشتيي او نوشتي
ما نوشتيمي شما نوشتيدي ايشان نوشتندي
همهي اين شش كس در كتابها هست و بايد گفت همان گذشتهي ساده است با افزودن يك ياء بر آخر. ببينيد كار ما بكجا کشیده كه ناگزیریم تا باين اندازه فرود آييم و باين چيزها پردازيم! يك زباني تا آنجا درآشفته كه گويندگانش آن را درست نميدانند!
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی دهم)
🔶 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا كوشش سیاسی؟!
(بخش دو از چهار)
سپس چون در همان سال روسیان اُلتیماتم داده سپاه تا بقزوین آوردند و ایران در برابر یك خطر بزرگی واقع شد ، در این پیشامد نیز دمكراتها در اظهار احساسات و ایستادگی شایستگی از خود نشان دادند. اگرچه بیك كاری موفق نشدند (و خود نمیتوانستند شد) لیكن زبونی ننمودند.
در اهمیت این حزب آن بس كه روس و انگلیس نبودن آنان را میخواستند ، و چون پس از پذیرفته شدن اُلتیماتم ، مجلس بسته گردید ناصرالملك و وزیران او كه فرصت یافته بودند بكندن ریشهی اینان كوشیدند. از آنسوی در تبریز روسیان چند تن از اینان را كه میرزا احمد سهیلی و آقا محمد ابراهیم و دیگران بودند بدار كشیدند.
سپس چون در سال1293 جنگ جهانگیر اروپا برخاست و در ایران نیز تبدلاتی رخ داد مجلس بار دیگر باز شد ، در این هنگام نیز دمكراتها جوش و جنب بزرگی از خود نشان دادند و بیك كار بزرگی برخاسته برای جنگ با دو دولت همسایه [روس و انگلیس] از تهران مهاجرت كردند ، و با آلمانها و عثمانی همدست شده با دستههای سپاه روس ، جنگ و خونریزی نمودند و دولت مركزی را بنام آنكه با روس و انگلیس همدست میباشد برسمیت نشناخته خود ، در كرمانشاهان دولت دیگری بنیاد نهادند. اینها نیز كارهای حزب دمكراتست. اینها نیز در تاریخ ایران مؤثر افتادند و نامی از خود در آن یادگار گزاردند.
ولی در داستان مهاجرت یك چیزهای ناستودهای رخ داد ، زیرا آلمانها برای پیشرفت مقاصد خود در ایران از دادن پول مضایقه نمیكردند و لیرههای بسیاری سكه زده همراه خود آورده بودند. كسانی از سران مهاجران به پول گرویده رفتار ناستودهای كردند و این مایهی تنفر دیگران شد و درمیانه اختلافها رخ داد.
از آنسوی خود مهاجرت نتیجهی نیكی نداد. یك دستهی بزرگی از ژاندارم ایران و مهاجران در جنگ كشته گردیدند و آخرین نتیجه آن شد كه مهاجران پس از دو سال رنج و آوارگی از خاك ایران بیرون رفته در عثمانی و دیگر جاها پراكنده گردیدند.
این نافیروزیها نتیجه آن را داد كه بیشتر آزادیخواهان نومید گردیده كنارهجویی كردند. بخصوص مردان پاكدامنی كه جز رهایی این كشور و توده را نمیخواستند و درپی سود شخصی نبودند. اینان بیكبار دلسرد شده بكناری رفتند.
این دلسردی و كنارهجویی آنان نیز نتیجه آن را داد كه میدان برای كسان سودجو و آلودهدامن باز گردید كه بنام آزادیخواهی یا دمكراتی بمیان افتادند و بخودنمایی و سودجویی پرداختند. باید گفت یك «تحولی» در عالم آزادیخواهی پدید آمد و دستگاه تغییر یافت.
این زمان ده سال بیشتر ، از آغاز جنبش مشروطه میگذشت. در آن ده سال بیشتر ، كمكم در تهران كسانی پیدا شده بودند كه شیوهی سود جستن و پول درآوردن را ـ از راه دستهبندی و روزنامهنویسی و هیاهو و دخالت در كار كابینهها و هواداری از این وزیر و از آن وزیر و مانند اینها ـ نیك یاد گرفته بودند.
در آن ده سال و بیشتر ، این قبیل سودجویان از این شهر و از آن شهر بتهران آمده و در اینجا مانده و كمكم یك دستهی بزرگی شده بودند.
بسیاری از نمایندگان پارلمان از شهرها بتهران آمده و پس از پایان دورهی وكالت بازنگشته و در اینجا مانده و از آن راهی كه گفتیم بپولاندوزی و خوشگذرانی پرداخته بودند. این كسان را در آن زمان «هوچی» نامیدهاند ما نیز به همان نام میخوانیم.
آزادیخواهان غیرتمند و جانفشان از میان رفته و این هوچیان جای آنان را گرفته بودند.
در این میان در سال1296 شورش[= انقلاب] روسیه رخ داد ، و این شورش بزرگ كه در همهی جهان تكانی پدید آورد در ایران نتیجهاش این شد كه دولت بیكبار ناتوان گردید و در همه جا آزادیخواهان ـ یا بهتر گویم سرجنبانان بتكان آمدند و بیك رشته كارها پرداختند.
چنانكه گفتیم در تهران میدان برای این هوچیان باز مانده بود و اینان از پیشامد استفاده جسته بیك رشته كارهای ناستودهای شروع كردند.
از همان آغاز شورش روسیه تا هنگامی كه رضاشاه رشتهی اختیارات كشور را بدست گرفت ، كه نزدیك به ده سال است یك دورهی خاصی از تاریخ ایران میباشد و در این یك دوره این هوچیان یك عامل مؤثری در كشور بودند و آسیبهای بزرگی رسانیدند.
من اگر كارهای اینان را بنویسم باید یك كتاب جداگانه پردازم. در اینجا بیآنكه از كسی نامی برم بیاد دو رشته از كارهای ننگین ایشان میپردازم :
نخست : اینان دخالت در سیاست (یا بهتر بگویم هوچیگری) را پیشهای برای خود گرفته از آن راه نان میخوردند ، بلكه دارایی میاندوختند. هر نخستوزیری كه میخواست كابینه تشكیل دهد میبایست پولی درمیان اینان تقسیم كند و بكسانی از آنان در ادارات كار دهد ، وگرنه بهیاهو پرداخته نمیگزاردند كابینه پا گیرد و بكار پردازد.
👇
🔶 آزادی یا هرج و مرج ، هوچیگری یا كوشش سیاسی؟!
(بخش دو از چهار)
سپس چون در همان سال روسیان اُلتیماتم داده سپاه تا بقزوین آوردند و ایران در برابر یك خطر بزرگی واقع شد ، در این پیشامد نیز دمكراتها در اظهار احساسات و ایستادگی شایستگی از خود نشان دادند. اگرچه بیك كاری موفق نشدند (و خود نمیتوانستند شد) لیكن زبونی ننمودند.
در اهمیت این حزب آن بس كه روس و انگلیس نبودن آنان را میخواستند ، و چون پس از پذیرفته شدن اُلتیماتم ، مجلس بسته گردید ناصرالملك و وزیران او كه فرصت یافته بودند بكندن ریشهی اینان كوشیدند. از آنسوی در تبریز روسیان چند تن از اینان را كه میرزا احمد سهیلی و آقا محمد ابراهیم و دیگران بودند بدار كشیدند.
سپس چون در سال1293 جنگ جهانگیر اروپا برخاست و در ایران نیز تبدلاتی رخ داد مجلس بار دیگر باز شد ، در این هنگام نیز دمكراتها جوش و جنب بزرگی از خود نشان دادند و بیك كار بزرگی برخاسته برای جنگ با دو دولت همسایه [روس و انگلیس] از تهران مهاجرت كردند ، و با آلمانها و عثمانی همدست شده با دستههای سپاه روس ، جنگ و خونریزی نمودند و دولت مركزی را بنام آنكه با روس و انگلیس همدست میباشد برسمیت نشناخته خود ، در كرمانشاهان دولت دیگری بنیاد نهادند. اینها نیز كارهای حزب دمكراتست. اینها نیز در تاریخ ایران مؤثر افتادند و نامی از خود در آن یادگار گزاردند.
ولی در داستان مهاجرت یك چیزهای ناستودهای رخ داد ، زیرا آلمانها برای پیشرفت مقاصد خود در ایران از دادن پول مضایقه نمیكردند و لیرههای بسیاری سكه زده همراه خود آورده بودند. كسانی از سران مهاجران به پول گرویده رفتار ناستودهای كردند و این مایهی تنفر دیگران شد و درمیانه اختلافها رخ داد.
از آنسوی خود مهاجرت نتیجهی نیكی نداد. یك دستهی بزرگی از ژاندارم ایران و مهاجران در جنگ كشته گردیدند و آخرین نتیجه آن شد كه مهاجران پس از دو سال رنج و آوارگی از خاك ایران بیرون رفته در عثمانی و دیگر جاها پراكنده گردیدند.
این نافیروزیها نتیجه آن را داد كه بیشتر آزادیخواهان نومید گردیده كنارهجویی كردند. بخصوص مردان پاكدامنی كه جز رهایی این كشور و توده را نمیخواستند و درپی سود شخصی نبودند. اینان بیكبار دلسرد شده بكناری رفتند.
این دلسردی و كنارهجویی آنان نیز نتیجه آن را داد كه میدان برای كسان سودجو و آلودهدامن باز گردید كه بنام آزادیخواهی یا دمكراتی بمیان افتادند و بخودنمایی و سودجویی پرداختند. باید گفت یك «تحولی» در عالم آزادیخواهی پدید آمد و دستگاه تغییر یافت.
این زمان ده سال بیشتر ، از آغاز جنبش مشروطه میگذشت. در آن ده سال بیشتر ، كمكم در تهران كسانی پیدا شده بودند كه شیوهی سود جستن و پول درآوردن را ـ از راه دستهبندی و روزنامهنویسی و هیاهو و دخالت در كار كابینهها و هواداری از این وزیر و از آن وزیر و مانند اینها ـ نیك یاد گرفته بودند.
در آن ده سال و بیشتر ، این قبیل سودجویان از این شهر و از آن شهر بتهران آمده و در اینجا مانده و كمكم یك دستهی بزرگی شده بودند.
بسیاری از نمایندگان پارلمان از شهرها بتهران آمده و پس از پایان دورهی وكالت بازنگشته و در اینجا مانده و از آن راهی كه گفتیم بپولاندوزی و خوشگذرانی پرداخته بودند. این كسان را در آن زمان «هوچی» نامیدهاند ما نیز به همان نام میخوانیم.
آزادیخواهان غیرتمند و جانفشان از میان رفته و این هوچیان جای آنان را گرفته بودند.
در این میان در سال1296 شورش[= انقلاب] روسیه رخ داد ، و این شورش بزرگ كه در همهی جهان تكانی پدید آورد در ایران نتیجهاش این شد كه دولت بیكبار ناتوان گردید و در همه جا آزادیخواهان ـ یا بهتر گویم سرجنبانان بتكان آمدند و بیك رشته كارها پرداختند.
چنانكه گفتیم در تهران میدان برای این هوچیان باز مانده بود و اینان از پیشامد استفاده جسته بیك رشته كارهای ناستودهای شروع كردند.
از همان آغاز شورش روسیه تا هنگامی كه رضاشاه رشتهی اختیارات كشور را بدست گرفت ، كه نزدیك به ده سال است یك دورهی خاصی از تاریخ ایران میباشد و در این یك دوره این هوچیان یك عامل مؤثری در كشور بودند و آسیبهای بزرگی رسانیدند.
من اگر كارهای اینان را بنویسم باید یك كتاب جداگانه پردازم. در اینجا بیآنكه از كسی نامی برم بیاد دو رشته از كارهای ننگین ایشان میپردازم :
نخست : اینان دخالت در سیاست (یا بهتر بگویم هوچیگری) را پیشهای برای خود گرفته از آن راه نان میخوردند ، بلكه دارایی میاندوختند. هر نخستوزیری كه میخواست كابینه تشكیل دهد میبایست پولی درمیان اینان تقسیم كند و بكسانی از آنان در ادارات كار دهد ، وگرنه بهیاهو پرداخته نمیگزاردند كابینه پا گیرد و بكار پردازد.
👇
این یك رسمیشده بود و خود وزیران بآن عادت داشتند و دادن پول سختشان نمیآمد. بلكه اگر كسی میخواست كابینه درست كند خود از پی اینان میفرستاد و نوید پول میداد و برای برانداختن كابینهی حاضر بكارشان وامیداشت. این معاملهی رایجی بود.
از اینرو یك كابینه نمیتوانست بیش از دو یا سه ماهی دوام كند. زیرا اینان پولی را كه میگرفتند و میخوردند و تمام میكردند ، بایستی اسبابی فراهم كنند كه دوباره پول گیرند. از اینرو بایستی بسراغ یك خریدار تازهای روند و یا او بسراغ اینان بیاید.
از اینرو یك كابینه نمیتوانست بیش از دو یا سه ماهی دوام كند. زیرا اینان پولی را كه میگرفتند و میخوردند و تمام میكردند ، بایستی اسبابی فراهم كنند كه دوباره پول گیرند. از اینرو بایستی بسراغ یك خریدار تازهای روند و یا او بسراغ اینان بیاید.