پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
آقای کسروی مدیر پرچم را با گلوله و کارد کشتند.
دنباله‌ی خبر.
نامه‌ی آقای کسروی : روزنامه شهباز - 27 بهمن 1324
«برخی از اين ملايان آرزومندند كه ما را«تكفير » کنند و «شریعت» خود را به اجرا گزارند. «يكی را به ديه راه نمی‌دادند خانه‌ی دهبان را می‌پرسيد». ما صد ایراد ریشه‌کن به کیش آنان می‌گیریم که به یکی پاسخ نمی‌توانند داد و باز با چنين خيره‌رويی پیش می‌آیند. ما می‌گوییم : کیش شما از ريشه تباه است و آنان می‌خواهند با همان كيش ما را «کافر» خوانند. در اینجاست که باید هر کسی به اندازه‌ی نادانی آنان پی برد. بايد به آنان گفت : بسيار دوريد. شما معني «کافر» یا بیدین را نیز نمی‌دانید. بیدین کسیست كه خداي زنده را گزارده به مردگان هزار ساله پرستد ...»

(احمد کسروی ، شیعیگری یا «بخوانند و داوری کنند»)
اگر درباره‌ی همين زيارت با ملايان و ديگران به گفتگو پردازيم ، نخست ايستادگی خواهند نمود و به پاسخ خواهند برخاست و سپس كه درماندند يك سنگر پس نشسته چنين خواهند گفت : « ما امامان را خدا نمی‌دانيم. آنان در نزد خدا ارجمندند و ما به آنان توسل می‌كنيم (ميانجی می‌گردانيم)...»
ميگويم : بت‌پرستی جز همين نيست. بت‌پرستان قريش نيز ، در برابر بنيادگزار اسلام همين بهانه را آورده می‌گفتند : «ما به اينها بندگی می‌كنيم كه به خدا نزديكتر شويم» یا می‌گفتند : «اينها ميانجی‌های مايند». می‌باید گفت : «بت‌پرستان همگي يك گروهند و بهانه هاشان هميشه يكيست».

(شیعیگری یا «بخوانند و داوری کنند» ، گفتار دوم)
چون اين را هم شنيدند باز يك سنگر پس نشسته چنين خواهند گفت : «بالاخره آنها بزرگان مايند ، مگر شما بسر خاک بزرگانتان نمی‌روید؟!» بدينسان در يك نشست چند رنگی به كيش خود خواهند داد.
می‌گويم: آری آنها بزرگان شمايند. بنيادگزاران كيشتان بوده‌اند. ولي اين در كجای جهانست كه براي بزرگی ، گنبدهاي زرين و سيمين افرازند و آن دستگاه را چينند و از صدها فرسنگ بديدنش رفته به آن كارها پردازند؟!... آنگاه مگر ما از کتابهای شما و از زیارتنامه‌هاتان آگاه نیستیم و نمی‌دانیم که چه ستایشهای گزافه‌آمیز از مردگان هیچکاره می‌کنید؟!... نمی‌دانیم که آن مردگان را یاوران خدا و گرداننده جهان می‌شناسید؟!.

(شیعیگری یا «بخوانند و داوری کنند» ، گفتار دوم)
«دین شناختن جهان و زندگانیست. هنگامی که ما باین جهان دقت میکنیم و اندیشه بکار میبریم ، می‌بینیم این دستگاه خودسر نتواند بود. می‌بینیم در این جهان نظم و حکمتی هست که از خود او سر نتوانستی زد. می‌بینیم ما باین جهان بی‌اختیار می‌آییم و بی‌اختیار میرویم. اینها را می‌بینیم و ناچار می‌شویم اقرار کنیم که در پشت سر این دستگاه ، دستگاه دیگری هست و این جهان را پدید آورنده و گرداننده‌ای میباشد. شناختن جهان که میگوییم ، اینها نیز جزو آنست.
ما خدا را با فهم و اندیشه‌ی خود می‌شناسیم. باز با همان فهم و اندیشه میدانیم که جز خدا کسی را در کارهای این جهان دستی نیست. مثلاً در مذهب شیعه دست چهارده معصوم را درکارهای جهان داخل دانسته‌اند. کتابهای شما پراست از «آداب توسل به ائمه و طلب حاجت از ایشان». الان بارگاههایی که در نجف و کربلا و قم و مشهد و دیگر جاها هست شیعیان دسته دسته بزیارت میروند و از آن قبرها حاجت میخواهند. این عقیده‌ی عموم شیعه است ... ما با فهم و اندیشه‌ی خود میدانیم که اینها دروغ و بیپاست. زیرا ما میدانیم که آن امامان که میگویند همچون دیگران بوده‌اند ، بی‌اختیار به این جهان آمده بی‌اختیار رفته‌اند» گفت و شنید س 26
🔶 زبان ایرانی - 139
🔸 پسوند و پيشوند (سال چهارم) – 8

5) پسوند «مند»
اين پسوند معني دارايي را ميرساند : چنانكه در خردمند (داراي خرد) ، دانشمند (داراي دانش) ، و مانند اينها.
اين پسوند فراوان بكار ميرفته و كلمه‌هاي بسيار با آن تاكنون بازمانده : خردمند ، دانشمند ، هوشمند ، آزمند ، فروغمند ، ارجمند ، گله‌مند ، مستمند (1) ، فيروزمند ، آبرومند ، زورمند ، نيازمند ، دردمند ، خواهشمند و مانند اينها.
از كلمه‌هاي غيرتمند و دولتمند و ثروتمند و سعادتمند پيداست كه هنوز در قرنهاي اسلامي اين پسوند از كار نيفتاده بوده است.
اين هم بايد دانست نخست آن «اومند» بوده چنانكه خردومند ، دانشومند و همچنان در ديگرها ميگفته‌اند و كلمه‌هاي تنومند و برومند و فرهومند يادگار آن ميباشد. زيرا اينها از تن و بر (بمعني ميوه) و فره با «اومند» سرشته شده است. اينكه كساني برومند را با پيش باء ميخوانند غلط است. بايد آن را با زير باء خواند و معني آن باروَر است.
نكته‌اي كه بايد باز نمود اينكه پاره‌ای پيشوند يا پسوند ديگري نيز بمعني دارايي مي‌آيد : چنانكه در كلمه‌هاي آزور ، دانشور ، ارجدار ، آبرودار ، بخرد ، تناور و بارور و مانند اينها. پس چه جدايي ميانه‌ي اينها با «مند» است؟.. زيرا چنانكه در شماره‌ي پيش گفته‌ايم بايد در جستجوي اين جداييها بود و هر يك كلمه را در جاي جداگانه‌ي خود بكار برد.
آنچه از كتابهاي پيشين بدست مي‌آيد جدايي ميانه‌ي اينها نمي‌گزارده‌اند و چنانكه در بسيار جاها در اينجا نيز شيوه‌ي روشني در پيش نبوده. ولي ما چون ميخواهيم زبان را بسامان بياوريم در اين باره اين شيوه را پيش خواهيم گرفت كه «مند» را پايگاه دوم بگيريم. بدينسان كه ميانه‌ي دانشور و دانشمند اين جدايي را بگزاريم كه دانشور را پايينتر از دانشمند بشماريم. كسي را كه دانش دارد را دانشور بخوانيم و آنكه بيش از آن دارد دانشمند گوييم.
همين جدايي را ميانه‌ي بخرد و خردمند و آزور و آزمند و هوشيار و هوشمند و ارجدار و ارجمند و در همه‌ي آن ديگرها نگه داريم.
نكته‌ي ديگر اينكه اين پسوند را همچون كلمه‌هاي ديگر روان گردانيم بدينسان چنانكه دانشمند مي‌گوييم بينشمند نيز بگوييم. همچنين در همه جا كه معني را درست يابيم.

1ـ مستمند نيز بِهمان معني گله‌مند ميباشد.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی بیست‌ونهم)

🔶 چگونه می‌خواهید آب پاشید و آتش را خاموش نبینید؟!..
(بخش یک از یک)

در سال 1304 كه از سفر خوزستان برگشته در تهران بیكار بودم روزی بخانه‌ی یكی از دوستان میهمان رفتم. چون باهم نشستیم و بگفتگو درآمدیم دوست ما چنین گفت : دیروز در مجلسی بودیم چند نفر از روزنامه‌نویسان و نویسندگان نیز بودند و سخن از درماندگیهای ایران می‌رفت. بیست سالست این كشور مشروطه شده و در این مدت كوششهای بسیار بكار رفته. ولی نتیجه‌ای بدست نیامده بلكه ما روز بروز عقبتر رفته‌ایم. می‌گفتیم علت این چیست؟.. فلان نویسنده می‌گفت : توده بیسواد است. باید معارف را تعمیم و توده را باسواد گردانید. فلان روزنامه‌نویس باو پاسخ داده گفت : اساس اخلاقست باید اخلاق مردم را اصلاح كرد. دیگری گفت : باید بمردم درس وطن‌پرستی داد. پیشرفت مردمان اروپا از میهن‌پرستیست. باز دیگری گفت : باید كاری كرد كه قانونها اجرا شود. مردم چون مدتی در زیر قانون زندگی كردند خود بخود تربیت می‌شوند. بدینسان در یك مجلس چهار عقیده پیدا شد و هر یكی از اینها دلیلها برای عقیده‌ی خود یاد می‌كرد و یك ساعت بیشتر مباحثه می‌رفت.

دوست ما این داستان را می‌گفت و مقصودش آن بود كه من بگویم كدام عقیده درستتر است. ولی من چون اندیشه‌ی روشنی نداشتم بخاموشی گراییدم. دوباره پرسید و گفتم موضوع باین آسانی نیست. گفت : من دلم می‌خواهد ما ایرانیها یك نصف دارایی خود را بدهیم و درد این كشور را بدانیم و یك نصف دیگر را بدهیم و چاره‌ی آن را بدست آوریم.

اكنون آن دوست ما مرده است و پس از پانزده سال آنچه داستان را بیاد من انداخته جمله‌های اخیر اوست. آری مردمی كه دچار بدبختی گردیده ناتوان و درمانده شده‌اند سزاست كه دارایی خود را در راه چاره‌ی آن بكار برند. سزاست كه شب و روز آرام نداشته باین كار كوشند.

اینست من بخوانندگان دوباره یادآوری می‌كنم كه آن سخنانی را كه ما در پرچم در زمینه‌ی درماندگیهای ایرانیان و علت آن نوشتیم از قبیل سخنان دیگر نشمارند و آنها را نیك خوانند و باندیشه سپارند و با فهم و خرد خود قضاوت نمایند. چنین انگارید كه یك انجمن بزرگی برپا كرده چنین می‌خواهند كه درباره‌ی درماندگیهای این توده و علتهای آن گفتگو شود و شما را نیز بآن انجمن خوانده‌اند و یكی برخاسته چنین می‌گوید : علت درماندگیهای ایرانیان این اندیشه‌های پست و پراكنده‌ایست كه از هزار سال پیش ، از زمان سلجوقیان و مغولان پیدا شده و در كتابها و دلها جا گرفته ، و سپس دلیل‌هایی را كه ما در شماره‌های پیش یاد كردیم شرح داده و از یكایك شما خواهش می‌كند كه آنها را بیندیشید و نظر خود را بگویید.

ما پرچم را برای چند مقصودی بنیاد نهاده‌ایم كه یكی از آنها گفتگو در این زمینه‌هاست و اینست دوست می‌داریم خوانندگان هر یكی اندیشه‌ی خود را بنویسند و بفرستند و اگر ایرادی دارند بگویند. ما می‌خواهیم درد بخوبی شناخته گردد و همه آن را بشناسند و سپس از چاره گفتگو كنیم و دست بهم داده آن را پیش بریم. [1]

این نشناختن درد بایرانیان بسیار گران بسر می‌آید. چه امروز هزاران كسانی رنج می‌برند و پول می‌ریزند و كتابهای زمان سلجوقی و مغول را كه سراپا زیانست بچاپ رسانیده درمیان مردم نشر می‌كنند ، و چون زیان آنها را نمی‌دانند كار خود را نیك می‌شمارند. هزاران كسان آن كتابها را خریده با لذت می‌خوانند و آسیبی را كه از آن بفهم و مغز خود می‌رسانند درنمی‌یابند. روزنامه‌ها پیاپی آن بدآموزیهای كهن را با بدآموزیهای نوینی كه از اروپا ارمغان رسیده بهم آمیخته هر روز منتشر می‌گردانند. اینها همه نتیجه‌ی نادانستنست.

چیزیست بسیار روشن : شما اگر چند شب پیاپی با رستمنامه یا شهنامه بسر برید و داستانهای آن را با میل بخوانید ، این در گفتار و كردار شما تأثیر خواهد داشت و شاید در راه رفتن همچون پهلوانان گام خواهید برداشت. كسی اگر سه چهار شب پیاپی بسینما رود و حركات چارلی چاپلین را تماشا كند بیگمان در رفتارش اثرهایی خواهد داشت و بی‌آنكه خود بفهمد تقلید از چارلی چاپلین خواهد كرد. شما اگر كتاب میزرابل[بینوایان] ویكتورهوگو را با میل و عقیده بخوانید بیگمان جایی در دلتان برای ژان والژان باز كرده آرزومند خواهید بود كه همچون او بكارهایی پردازید.


👇
چنین فرض كنیم بیك كسی ستمی رفته و او خشمناك شده می‌خواهد انتقام بكشد و با یك چهره‌ی برافروخته‌ای آماده گردیده كه بسر ستمگر رود با او زدوخورد نماید ، و شما در همان هنگام باو رسیده و شروع بسخن كرده چنین می‌گویید : «ای بابا این چه خیالیست شما دارید؟!.. این زندگانیِ چند روزه باین چیزها نمی‌ارزد. بعلاوه كارها دست خداست. شما بخدا سپارید او خودش بهتر انتقام می‌كشد ..» این سخنان را بگویید خواهید دید كم‌كم خشمش فرونشست و عزمش سست گردید و با این فلسفه‌ی بیغیرتی بخود تسلی داده و پی كارهای خود رفت. اینها چیزهاییست كه از صبح تا شام صدها مانندش رو می‌دهد و شما با دیده می‌بینید.

نمی‌دانم پس چگونه می‌خواهید كه مردم آنهمه سخنان رنگارنگی را كه درباره‌ی جبریگری با نثر یا نظم گفته شده ، و آنهمه فلسفه‌های بیغیرتی كه بافته گردیده ، آنهمه نكوهشهایی كه از دنیا سروده شده و همگی در كتابها پر است بخوانند و بشنوند ولی تأثیری درآنها نكند و اراده‌شان را نكشد؟!.. چگونه می‌خواهید كه آب بروی آتش بپاشید و آن آتش را خاموش نبینید؟!..
(پرچم روزانه شماره‌ی 92)

[1] : این کانال نیز چنانکه پیشتر گفته‌ایم خواستی جز آنکه حقایق روشن شود و بدینسان راه کوشش این توده باز گردد ندارد. پس خوانندگان با نوشته‌های خود به این آرمان یاری کنند. برای این خواست ، ما دو گونه گفتار می‌پذیریم : یکی گفتارهایی که در هواداری از نوشته‌های کانال باشد یا هرچه به استواری و روشنی آنها کوشد و دیگری ایراد به سخنان ما به شرط آنکه دادگری را رعایت کنند و خواستشان روشنی حقایق باشد.
«سرچشمه‌ی گرفتاریهای ایران آن باورها و اندیشه‌هاست که بنامهای مذهب ، عرفان ، فلسفه ، اخلاق ، ادبیات در مغزها جا داده شده. این گرفتاری برای ایرانیان از هزارسال پیش روآورده و زمان بزمان بیشتر و بدتر گردیده تا بحال امروزی رسیده.»

«... اساساً در ایران سرچشمه‌ی بدبختیها شناخته نشده. کسانی که دلهاشان به توده می‌سوزد و میخواهند کوششهایی کنند و مردم را بتکان آورده به راه پیشرفت اندازند، دردها را نشناخته درمانش هم ندانسته‌اند. در ایران بدآموزیهای زهرآلود گوناگون رواج یافته که بدتر از همه بدآموزیهای ملایان است.»

«... این توده با این بدآموزیها نه تنها دارای حکومت دمکراسی نخواهد بود ، دارای هیچگونه سروسامان نخواهد بود و نتواند بود. سرنوشتش همین خواری و درماندگیست که هست.»

(احمد کسروی ، «انکیزیسیون در ایران»)
«باید دانست دولتهای اروپا هیچگاه به جنبش غیرتمندانه‌ای در شرق خرسندی ندهند. از قرنها که اینان بر آسیا چیره گردیده‌اند و گنجینه‌های خدادادی این سرزمین را تاراج میکنند ، چنین وامینمایند که مردم آسیا شایستگی ندارند که سری بلند کنند و نگاهی بجهان نمایند و درپی آزادی و گردنفرازی باشند یا بگفته‌ی خودشان بسیاست درآیند ، و همیشه میخواهند شرقیان به کشاکشهای دینی پردازند و رشته‌ی فلسفه و شعر و صوفیگری را از دست نهلند و سر پایین انداخته سرگرم این نادانیها باشند. اینست همیشه با یک دست این نادانیها را در شرق هرچه فزونتر و بیشتر میگردانند و با یک دست بر سر غیرتمندان میکوبند».

(احمد کسروی، تاریخ هجده ساله‌ی آذربایجان ، بخش 2 ، گفتار 7 ، س 386)
🔶 گفت و شنید - (بخش یکم)
🔸 تکه‌ی 19

شما از من پرسيديد : «ايرادتان بمذهب شيعه چيست؟!.» من تاريخچه‌ی آن مذهب را شرح دادم و اينست ايرادهايم را فهرست مي‌كنم :

١) بنياد اين مذهب بر آن بوده كه خليفه بايد از سوي خدا برگزيده شود و اين راست نبوده.

٢) آنچه درباره‌ی اجبار امام علي‌بن‌ابيطالب به بيعت و اذيت دختر پيغمبر و امثال اينها گفته شده سرتاپا دروغست و آن توهيني كه شيعيان به شيخين و ديگر ياران پيغمبر كرده‌اند ناداني و بدنهادي بزرگي از ايشان بوده است.

٣) اينكه امام ششم شما و جانشينان او دعوي خلافت كرده‌اند من نمي‌دانم خليفه‌ی خانه‌نشين كه دعوي خود را هم پنهان مي‌كرده چه معني توانستي داشت؟!.

٤ـ شما مي‌گوييد امامانتان از نور آفريده شده بودند و از جنس اين مردم نبودند. اين گزافه بافتن است. اين بخدا دروغ بستن است. همه‌ی مردمان از يك جنسند. پيغمبر اسلام با آن جايگاهش چنين دعوي نداشته. در قرآن مي‌گويد : من بشري همچون شمايم. (1)

٥) مي‌گوييد جهان بخاطر امامانتان آفريده شده. مردم از بركت وجود ايشان روزي مي‌خورند. اينها گزافه است و بسيار بي‌معنيست. پيغمبر اسلام با آن بزرگواريش چنين دعوايي نكرد.

٦) مي‌گوييد امامانتان غيب مي‌دانستند. پيغمبر اسلام با آن برگزيدگيش آشكاره از غيبداني بيزاري مي‌جست. (2) چگونه بوده كه اينها مي‌دانسته‌اند؟!..

٧) مي‌گوييد امامانتان معجزه مي‌كردند. پيغمبر اسلام كه برخاسته بود مردم مي‌آمدند و معجزه مي‌خواستند و مي‌گفتند اگر نياوري ترا نخواهيم پذيرفت و او ناتواني مي‌نمود و آشكاره مي‌گفت : «من نمي‌توانم» (3). ولي اينها معجزه هم مي‌توانسته‌اند.

٨ـ شما بروي خاك امامانتان گنبدها افراشته دستگاهي چيده‌ايد كه از صدها فرسنگ راه بزيارت مي‌رويد و در برابر آنها مي‌ايستيد و حاجت مي‌خواهيد كه اين خود بت‌پرستي آشكار است.

٩ـ شما مي‌گوييد هر كه به امام‌حسين بگريد همه‌ی گناهانش آمرزيده مي‌شود. من مي‌پرسم : چرا؟!. گريستن به حسين‌بن‌علي چه كار بزرگيست كه خدا همه‌ی گناهان گريه‌كننده را بيامرزد؟!. شما خدا را چه شناخته‌ايد كه چنين هوسكاريها را باو نسبت مي‌دهيد؟!..

١٠) شما مي‌گوييد روز قيامت امامانتان شفاعت خواهند كرد و هيچ نمي‌دانيد كه شفاعت در دستگاه ظلم و جهل تواند بود. يك پادشاه يا ستمگر است و بكساني بيگناه صدمه مي‌زند ، يا نافهمست و گناهكار را از بيگناه تشخيص نداده دستور كشتن يا زدن مي‌دهد. در آن دستگاهست كه كساني مي‌توانند شفاعت كنند و گرفتاران را خلاص گردانند. در دستگاه عدالت و علم ، شفاعت چه معني دارد؟!. آيا شما مي‌توانيد در عدليه بكسي كه محكوم شده شفاعت كنيد؟!.

اينها ده ايراد است كه ياد كردم و تنها اينها نيست. نخواستم بسخن بيش از اين دامنه دهم.

پابرگیها (همه از ویراینده است) :
1ـ سوره‌ی فصلت (6) آیه‌ی 5 و سوره‌ی کهف (18) ، آیه‌ی 110
2ـ سوره‌ی اعراف (7) آیه‌ی 188 ؛ سوره‌ی انعام (6) ، آیه‌ی 50 ؛ سوره‌ی هود (11) ، آیه‌ی 31
3ـ سوره‌ی رعد (13) ، آیه‌های 7 و 27 ؛ سوره‌ی یونس (10) ، آیه‌ی 20
«انقلاب (يا بفارسي شوريدن) آنست كه يك گروهي از مردم يك راهي ، يا بهتر گويم يك آييني براي اصلاح توده‌اي يا اداره كردن كشوري برگزينند و در پيرامون آن راه - يا آن آيين- با يكديگر همدل شده دست بهم دهند و بشورند و رشته‌ی حكومت را بدست گيرند و همان راه يا آيين خود را روان گردانند. اينست معني شوريدن يا انقلاب.
پس مي‌بينيد كه شوريدن براي خود زمينه ميخواهد كه بايد يك راهي يا آييني برگزيده شود ، گروهي يكدل و يكزبان ميخواهد كه چون شوريدند دست بهم دهند و آن را پيش برند. يك شوريدني كه نتيجه تواند داد جز از اين راه نتواند بود.
آري گاهي تواند بود كه مردمي از فشار حكومت يا بجهت ديگري بياشوبند و حكومت را براندازند. ولي آنان چون درميانشان يگانگي نيست و آنگاه يك راهي يا آييني از پيش آماده نگردانيده‌اند ميان خود ايشان كشاكش افتد و هيچ كاري نتوانسته ناچار گردند كه بحكومت ديگري (كه چه بسا بدتر از آن يكي باشد) گردن گزارند.»

(پرچم نیمه ماهه ، ش 11، س 435)
🔶 زبان ایرانی - 140
🔸 پسوند و پيشوند (سال چهارم) – 9

6) پيشوند «باز»
يكي ديگر از پيشوندهاي فارسي «باز» است. اين پيشوند بسيار بكار ميرود و بچندين معني مي‌آيد كه همگي آنها درخورد نگه‌داشتن و رواج دادنست. بايد خوانندگان در اينجا آنچه را كه در شماره‌ي 6 (1) درباره‌ي بكار بردن پيشوند و پسوند نوشتيم ياد آورند.
«باز» در تنهايي گاه بمعني گشاده و روشن مي‌آيد : در باز شد. رنگ اين بازتر است. هوا باز است. گويا باين معني نخست «واز» بوده. گاه نيز بمعني دوباره مي‌آيد : باز فردا بيا.
اما در پيشوندي كه بكار (فعل) مي‌پيوندد و خواست ما گفتگو از آنست بمعناهاي پايين مي‌آيد :
1ـ اينكه آن كار درپي كار ديگر انجام گرفته : داده بود بازستد. رفت و بازآمد. برد و بازفرستاد. برداشت و بازنهاد. همچنين در كارهاي بازآورد ، بازخواند ، بازگرفت ، بازيافت ، بازخريد ، بازگشت و بسيار مانند اينها.
در عبارت «بازگفتن» كه بمعني نقل كردنست نيز همين معني است. زيرا داستاني روي داده و درپي آن بازگفته مي‌شود. همچنين در عبارت : كينه بازجست يا بازخواست كه دشمني رو داده كينه‌ي آن بازجسته مي‌شود.
2ـ اينكه آن كار پي هم كرده شود و دامنه پيدا كند : از دزد ببازپرس پرداخت. چگونگي را بازجست. سراي را بازديد كرد. در پيرامون پيشامد ببازرسي برخاست. از گناهكار بازخواست كرد.
3ـ اينكه معني پس و بركنار را دربر دارد : مرا از كار بازداشت. از گفته‌ي خود بازايستاد (انكار كرد). او را از وزارت بازنشاند. بچه را از شير بازگرفت. از رفتن سر باززد.
4ـ اينكه آن كار دوباره رو داده : اين معني كم است و شايد نيست. ولي ما بآن نياز مي‌بينيم و ميخواهيم رواج دهيم. بسيار كارها است كه دوباره كرده مي‌شود. چنانكه در نوشتنها نخست سياهه ميكنيم و سپس درستتر مي‌نويسيم. كنون ميگويند پاكنويسي كرد ولی اين عبارت عاميانه است و بايد بجاي آن گفت : بازنوشت. همچنين در ديدن و نگريستن : ديدم رنگش زرد است چون بازنگريستم بيماري يرقان داشت.
اين چهار معني بهم نزديكست و چنانست كه بهم درآميخته نشود و از پس و پيش جمله روشن مي‌باشد كه كدام معني خواسته مي‌شود. چنانكه ميگوييم : برخاست و بازنشست ، داد و بازگرفت. پيداست كه معني يكم خواسته شده. نيز ميگوييم : نويد داد و بازايستاد. از كار بازنشست.
هرچه هست بايد دربند بود كه پيشوند يكي از اين معنيها را دربر داشته باشد. گاهي كساني آن را بيهوده مي‌آورند بي‌آنكه يكي از اينها درميان باشد.

1ـ گفتار پيرامون زبان كه پس از اين گفتار آمده ديده شود. گ. آ
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی سی‌ام)

🔶 یك گفت و شنیدی(بخش یک از یک)

چون در شماره‌ی پریروز پرچم نامه‌ی آقای آگاه را درباره‌ی بیزاری از شاعری و چشم‌پوشی از شعرهای خود بچاپ رسانیدیم یكی از خوانندگان با من چنین می‌گوید : «نامه‌ی آن لاری را خواندم ، راست نوشته ، ولی تند رفته.» گفتم : لاری نیست. در لارستان مأموریت دارد. اما این سخن شما بیمعنی است ، زیرا اگر راست گفته دیگر تند رفتنش كدامست؟!. او می‌گوید من چون زیان شعرهای بیهوده را فهمیدم بخود چنان كاری را نپسندیدم و آنچه داشتم از میان بردم ، شما بكجای این سخن ایراد دارید؟!. این كاریست كه هر خردمندی باید بكند و تند رفتن هم نیست. نویسنده‌ی آن نامه از خرد پیروی كرده و جای هیچ ایرادی نیست.

چون گفتگو در مجلسی می‌رفت و حاضران گوش می‌دادند ، سخن را دنبال نموده چنین گفتم :

🔸شما امروز بر سر یك دو راهی ایستاده‌اید كه اختیار دارید هر كدام را بپذیرید :
یكی آنكه بهمین حال كه هستید باشید : این اندیشه‌های پراكنده همچنان در مغزها باشد ، از شعر و شاعری دست برندارید ، كتابهای سراپا زیان زمان مغول را پیاپی چاپ كرده بیرون ریزید ، چهارده مذهب همچنانكه هست باشد ، اخلاق پست بحال خود بماند ، از هر كسی زور دیدید گردن گزارید و همه بخاموشی گرایید ، و اگر او رفت بیكبار زبان بزشتگویی باز كنید ، آدمكشان آسوری و كرد در جای خود بمانند ، تاراجگران بوئراحمدی و لر و بلوچ در كار خود باشند ، پیاپی حزبها سازید ، و دسته‌ها ببندید ، ‌و در راه خودنمایی و هوسبازی از گراییدن به بیگانگان هم خودداری ننمایید. یك جمله بگویم : تغییری در اندیشه و رفتار و كردار خود ندهید.

🔸این یك راه است و می‌توانید آن را پیش گیرید. ولی در این صورت حالتان همین خواهد بود كه هست. گرفتار صد بدبختی خواهید بود ، لگدمال بیگانگان خواهید گردید ، اختیار زندگانی را در دست خود نخواهید داشت. یك جمله بگویم : این درماندگی و زبونی پایدار خواهد ماند و بلكه روز بروز سختتر گردیده كم‌كم نوبت نابودی خواهد رسید.

🔸یک راه دیگر آنست كه این حقایق را كه ما یاد می‌كنیم و یكایك روشن می‌گردانیم بپذیرید و هر كسی در سهم خود بكار بندد و زشتیها را از خود دور گرداند و یك تبدیلی در اندیشه‌ها و خویها و رفتارها پدید آید و زندگانی رنگ نوینی گیرد. یک راه هم اینست.

🔸اختیار با شماست كه كدام یكی از اینها را بپذیرید و پیش گیرید. اگر بخواهید با همین حال بازمانید چنانكه گفتم گرفتاریهاتان همین خواهد بود كه هست ، و شما باید باینها رضایت دهید و بیهوده بگله و ناله نپردازید. زیرا این گرفتاریها یك حادثه‌ی تصادفی ، یا نتیجه‌ی قضا و قدر نیست. بلكه نتیجه‌ی قطعی همان حال و رفتاریست كه دارید ، و می‌خواهید دست برندارید.

🔸یك بیچارگی كه من در شما می‌بینم آنست كه نمی‌خواهید نیك بشوید ولی می‌خواهید از روزگار نیكی بینید. می‌خواهید در این آلودگیها بمانید و هیچ كم نكنید ، ولی نتیجه‌ی آنها را كه زبونی و زیردستیست درنیابید. در اینجاست كه باید گفت معنی زندگی را نمی‌دانید. در اینجاست كه باید گفت : یك دسته كودكان چهل ساله و پنجاه ساله‌اید.

🔸این كار كودكانست كه دست بآتش دراز می‌كنند و چون سوزانید بگریه می‌افتند. در جلو كندوی عسل ببازی پردازند و چون زنبورها بیرون ریختند و سر و روی ایشان را خستند بناله و فریاد برخیزند.

🔸شما بخودتان بسیار مغرورید. من چون می‌آزمایم می‌بینم این غرور و نادانی شما از اندازه گذشته. زیرا امروز در حال آنكه از هر باره خوار و زبون می‌باشید و در توی بدبختی و درماندگی فرورفته‌اید باز حال خود را درك نمی‌كنید. شما هر یكی خود را دانشمند می‌شمارید هر سخنی بمیان آید می‌گویید : «مگر ما این را نمی‌دانستیم» ولی من چون می‌آزمایم می‌بینم ، شما چیزهای بسیار روشنی را نمی‌دانید.

🔸شما از داستان «علت و معلول» ناآگاهید و این نمی‌دانید كه در این جهان هر چیزی از یك علتی برمی‌خیزد و تا آن علت از میان نرود بحال خود خواهید ماند. این نمی‌دانید كه هر گرفتاری یا بیماری كه برای كسی یا توده‌ای رخ می‌دهد از یك علتی برخاسته كه باید آن را جست و شناخت و بچاره پرداخت. این چراغ برق بالا سر ما ، اگر اكنون خاموش گردد شاید كسانی آن را تصادفی شمارند و بسخنان گله‌آمیزی پردازند. ولی یك اهل فن آن را جز نتیجه‌ی یك علتی نخواهد شمرد و اینست جستجوی آن علت را كرده و بدست آورده و چاره خواهد كرد.

🔸این یك قاعده‌ی بزرگ همگانیست و بهمه چیز جاریست. ولی شما آن را نمی‌دانید و اعتنا ندارید. بجای آنكه آلودگیها را از خود دور گردانید و بگرفتاریها از راهش چاره كنید تنها بگله و ناله بس می‌كنید و یا بیخردانه امیدوارید كه ایران یك طلسمی دارد و كسی آن را از دست شما نتواند گرفت.


👇