پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
495 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
رفتار شاهزاده‌ی مراکش در برابر دستبوسی
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکه‌ی 30

این سخنها كه با این تفصیل می‌گویم برای آنست كه معنی راست دین كه گفتگومان از آنست روشن گردد. ما چون بكسی می‌گوییم : دین شناختن معنی جهان و زندگانیست ، تعجب می‌كند و می‌گوید : مگر ما جهان را نمی‌شناسیم؟!. زندگانی را نمی‌شناسیم؟!. من می‌خواهم نشان دهم كه مقصود از شناختن جهان و زندگانی چیست. می‌خواهم نشان دهم كه صدها حقایق هست كه مردم نمی‌دانند ، بلكه معكوس آن را می‌دانند. این سخنها بعنوان مثل است.

بآن داماد آقای «ب» باید گفت : اولاً : ما نباید از خدا حاجت بخواهیم. ما باید كارهای خودمان را از راهش بكنیم و خدا نیز ما را موفق خواهد گردانید. خدا شاهراهی برای ما گشاده و چراغ خرد را بدست ما داده كه در روشنایی آن گام برداریم. ثانیاً : ما با خدا بمیانجی نیاز نخواهیم داشت. خدا از ما دور نیست. بیگانه هم نمی‌باشد. این میانجی قرار دادن بت‌پرستیست. بت‌پرستانی كه در آغاز اسلام می‌بودند و پیغمبر بآنها ایراد می‌گرفت در پاسخش می‌گفتند : «هَؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِندَ اللَّهِ» (اینها در نزد خدا میانجیهای ما هستند.) (1)

من در شگفتم چرا مردم چیزهایی را كه با چشم می‌بینند درك نمی‌كنند. شما می‌گویید یگانه مردمی كه در راه حق می‌باشند ما شیعیانیم. آنگاه دوازده امام را واسطه‌های خود در نزد خدا می‌شناسید. آن دستگاهها را در مشهد و قم و نجف و كربلا و كاظمین و سامره چیده‌اید. آن گنبدهای طلا ، آن مناره‌های بلند ، آن صحنها ، آن زیارتنامه‌ها ، آن نقاره‌ كوبیدنها ، آن هزاران مفتخورها ، آن آمد و رفتها. باینها بس نكرده صدها امامزاده از عبدالعظیم و عبدالله و داوود و شاهچراغ و بی‌بی‌زبیده و مانند اینها برپا گردانیده‌اید. باین هم بس نكرده صدها گورهای متبرك از شیخ‌صفی و ابن‌بابویه و شاه‌نعمت‌الله و سرِ قبر آقا و مانند اینها پدید آورده‌اید. باین مرده‌ها بس نكرده یك امام غایب زنده‌ای هم در جابُلقا و جابُلسا امانت سپارده‌اید.

با همه‌ی اینها شما امروز از خوارترین مردم جهانید. این ویرانی كشورتان ، آن سختی زندگیتان ، آن زیردستی به بیگانگانتان. دیگر چه دلیلی بهتر از این كه راهتان غلطست؟!. چه دلیل روشنتر از این كه معنی جهان و زندگانی را ندانسته‌اید؟!.

پیغمبر اسلام وقتی كه برخاسته بود بت‌ها را كه قریش می‌پرستیدند نشان داد و می‌گفت : «أَفَتَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا ینفَعُكُمْ شَیئًا وَلَا یضُرُّكُمْ» (2) می‌گفت : اینها نه سودی بشما توانند رسانید و نه زیانی توانند داشت ، شما چگونه اینها را می‌پرستید؟!. چرا خدا را گزارده رو باینها آورده‌اید؟!. اكنون همان پرسش را من از شما می‌كنم. این گنبدهای طلا و آن مناره‌های بلند و آن صندوقهای زرین و سیمین كه نه سودی بشما توانند داد و نه زیانی توانند رسانید ، چه شده كه شما رو بآنها آورده‌اید؟!. چه شده كه از صدها فرسنگ راه بزیارت آنها می‌روید؟!. چه شده كه از آنها حاجت می‌خواهید؟!. تاكنون چه سودی بشما و چه زیانی بدشمنانتان از این راه بوده است.

می‌دانم در كتابهاتان معجزه‌ها از آن گنبدها و بارگاهها نوشته‌اند. الان سید گدایی بنام سید محمدعلی در تهران هست كه باداره‌ها می‌رود و گدایی می‌كند. این مرد مدعیست كه من كور مادرزاد بودم حضرت عباس بمن شفا داد. از اینگونه حكایتها بسیار بوده است و هست. ولی آیا می‌توان باور كرد؟!.


پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ سوره‌ی یونس (10) ، آیه‌ی 18
2ـ سوره‌ی انبیاء (21) ، آیه‌ی 66
نوشته‌ی رسمی دولتی که نخست‌وزیر ساعد بدست سیدمحمدعلی گدا داده
riweye badbaxtihã 4.pdf
373.2 KB
«ریشه‌ی بدبختیها 4» عنوان هفدهمین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آورده‌ایم.
🔶 زبان ایرانی - 151
🔸 پرسشها و پاسخها درباره‌ي زبان (سال چهارم) ـ 2

(4)
در شماره‌ي چهارم در گفتگوي از صوفيگري صفحه‌ي 234 سطر 23 بلفظ «پيره‌زن» برخوردم. نيز در همان شماره و جاي ديگر در زمينه‌ي پاكخويي صفحه‌ي 229 سطر 5 و 6 «پيره‌زنان و پيره‌مردان» آورده بوديد. در صورتي كه در فارسي هاي تأتيث نداريم و جزو خود كلمه هم نيست بكار بردن آن در اين گونه موارد آيا درست است؟ وانگهي اگر درباره‌ي پيره‌زن درست باشد درباره‌ي پيره‌مرد چگونه خواهد بود؟ آيا نمي‌توانيم پيرزن و پيرمرد و چه عيبي خواهد داشت؟
همچنين عقيده‌ي شما درباره‌ي لفظ «همشيره» چي است و از كجا آمده؟ ما كه همشير نداريم تا براي زن همشيره بگوييم دليل چسباندن هاي تأنيث باين واژه‌ي فارسي چي است و آيا درست است؟ تهران ـ ابراهيم نوشين

درباره‌ي «پيره‌زن» اين اندازه مي‌دانيم كه چون در فارسي بيشتر اينست كه نام را پيش از صفت مي‌آورند اگر گاهي وارونه‌ي آن را كردند و صفت پيش افتاد ميتوان بر آن «هايي» افزود و اين از بهر غدغن (تأكيد) است و از پيره‌زن معناي ديگري فهميده مي‌شود.
چگونگي آنكه چنانكه در كافنامه كه در شماره‌هاي پارسال چاپ نموديم آورده‌ايم يكي از معناهاي هاء يا كاف آنست كه صفت را نام گرداند. بدينسان كه چون كسي يا چيزي با صفتي شناخته گرديد ديگر نام آن را نگفته همان صفت را با افزودن هاء بر آخر آن نام او ميگردانند چنانكه در كلمه‌هاي سياهه ، خشكه ، سفيده ، زرده ، و مانند اينها. بيگمان از اين گونه صفت معني بيشتر فهميده مي‌شود. در «پیره‌زن» نیز این نکته در کار است. درباره‌ی «همشیره» بگزارش درازی نیاز است. این کلمه که اصل آن «همشیر» است بِهمان معنی است که از آن فهمیده میشود. دو كودك كه شير از يك پستان خورده‌اند همشير يكديگر شمرده مي‌شوند و كلمه باين معني در كتابها ديده شده. و چون دو كودكي كه اينگونه باشند برادر يا خواهر همديگر پنداشته مي‌شوند اينست گاهي برادر يا خواهر را «همشيره» مي‌ناميده‌اند و اين هاء در آخر آن همان هاء است كه در بالا گفتيم. چون نام را انداخته و صفت را بجاي نام آورده‌اند (زيرا بايستي برادرِ همشير يا خواهرِ همشير بگويند تنها همشير گفته‌اند) اينست هاء بر آن افزوده‌اند. هرچه هست معني برادر يا خواهر براي كلمه‌ي همشيره مجازيست و معناي درست و نخستين آن همانست كه گفتيم اما اينكه امروز همشيره را تنها در خواهر بكار مي‌برند غلط بيجاست و گويا از آنجا برخاسته كه كساني از بسِ ناآشنايي با زبان فارسي آن را هاء مادينگي كه در زبان عربي هست پنداشته‌اند چنانكه درباره‌ي كلمه‌ي كمينه كه در مرد و زن هر دو مي‌آيد همان پندار را داشته‌اند و اكنون آن را تنها در زن مي‌نويسند.
اين گزارش كلمه است در گذشته. امروز ما بايد همشير يا همشيره را در معني نخستين خود (رضاعي) بكار نبريم. زيرا بآن معني نياز داريم و اگر اين كلمه را بجاي خود برنگردانيم ناگزير خواهيم بود كلمه‌اي از پيش خود پديد آوريم.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی سی‌‌ونهم)

🔶 چرا خردها از كار افتاده (بخش یک از دو)

روزنامه‌ی كوشش كتابی از فرانسه زیر عنوان «سه سال در ایران» ترجمه می‌كند كه نویسنده‌ی آن كُنت گوبینو در آغاز پادشاهی ناصرالدین‌شاه بعنوان سفارت فرانسه بایران آمده سه سال در اینجا مانده ، و چون مرد دانشمندی بوده كتابهایی درباره‌ی ایران نوشته كه یكی از آنها همینست. كنت گوبینو درباره‌ی ایران چنین می‌نویسد :

«اصول استدلال و روش تنقید اروپایی بهیچ‌وجه در ایران مورد توجه نیست و هواخواه ندارد.
شما اگر با یك نفر صوفی ایرانی صحبت كنید و بنیروی استدلال و روش علمی اروپاییان بطلان عقیده‌ی او را ثابت نمایید و نیز با یك نفر علی‌اللهی صحبت نمایید و بقوه‌ی منطق باو بفهمانید كه عقیده‌اش غلط است و دلایل مخالف او را یكی بعد از دیگری رد نمایید بطوری كه دیگر در جواب شما دربماند و قادر بایراد یك كلمه نباشد ... آیا بعد از این موفقیت تصور میكنید كه مطیع عقیده‌ی شما شده و حرف شما را باور كرده است؟
من كه مدتی با این ملت آمیزش كرده و بافكار درونی آنها پی برده می‌دانم كه طرف شما ممكن است سكوت نماید و دیگر ایرادی نگیرد ولی باطناً خود را مغلوب نمی‌داند و فرضاً بشما حرفی نزند ولی در قلب خویش شما را یك كودك نفهم می‌پندارد زیرا وی عقیده و مذهب را چیزی می‌داند كه دلیل و منطق در آن بدون تأثیر است.

🔸ما اروپاییها معتقدیم كه در ماورای عقل و دلیل چیزی نیست و همینكه قدم از سرحد عقل و استدلال بیرون گذاریم هرچه هست نیستی است.
🔸ولی ایرانیها و بطور كلی ملل خاورزمین معتقدند دنیای حقیقی از آنجایی شروع می‌شود كه عقل را در آن راه نیست و بهمین جهت است كه حتا اختراعات و اكتشافات ما اروپاییان نیز در نظر آنها ناچیز است».

تا اینجاست نوشته‌ی كنت گوبینو. باید گفت راست نوشته. ایرانیان پس از صد سال امروز نیز به همان درد گرفتارند. ما هر روز این درد و درماندگی را در یك دسته‌ی بزرگی از ایشان می‌بینیم. همین هیاهوی شعر و شاعری كه برخی روزنامه‌ها برانگیخته‌اند یك نمونه‌ی نیكی از آن درد می‌باشد.

چنانكه خوانندگان می‌دانند ما در پرچم یك بحثی را آغاز كردیم در این زمینه كه ایرانیان چرا درمانده شده‌اند؟ چرا بدینسان گرفتار بدبختی هستند؟.. باین پرسش پاسخ داده گفتیم : سرچشمه‌ی همه‌ی این درماندگیها و بدبختی‌ها بدآموزیهای گوناگون و اندیشه‌های پراكنده و گمراهست كه از هزار سال باینسو در این كشور رواج داشته و اینها عزمها را سست و فهمها و خردها را ناتوان گردانیده.

این یك بحثی بود كه در پیرامونش بیست گفتار بیشتر نوشتیم و دلیلهای دانشمندانه‌ی استوار آوردیم. با اینحال می‌بینیم یك دسته همه‌ی آن گفته‌ها را نادیده و ناشنیده انگاشته و بهیاهو می‌پردازند كه پرچم بشعرا توهین كرده.

جای بسیار شگفت است : پس آن سخنان بكجا رفت؟!. پس آن دلیلها چه شد؟!.. چگونه است كه شما همه‌ی آنها را ناشنیده می‌انگارید و بچنین هیاهو می‌پردازید؟!..

شما اگر آن سخنان را نمی‌پذیرید باید بگویید من فلان جمله‌ها را نمی‌پذیرم و ایرادی كه دارید بگویید ، و اگر می‌پذیرید باید با ما همراهی كنید تا این بدآموزیها را از مغزها بیرون گردانیم. این معنی آدمیگریست ، این شرط خردمندیست. یك آدمی نمی‌تواند از دلیل گردن پیچد. بگفته‌ی كنت گوبینو در آنسوی عقل و دلیل چیزی نیست.

ما می‌گوییم : بسیاری از شاعران (و همچنین از دیگر مؤلفان) مردم را به جبریگری و خراباتیگری دعوت كرده‌اند و شعرها و گفته‌های آنها را می‌آوریم : «مِی خور كه ندانی زكجا آمده‌ای خوش باش ندانی بكجا خواهی رفت» و «گر زمین را بآسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی» و «اگر تیغ عالم بجنبد ز جای نبرّد رگی تا نخواهد خدای» ، «ترید و ارید و مایكون الا ماارید».[1] می‌گوییم : جبریگری و خراباتیگری هر دو بسیار غلطست و مردمی كه باینها بگروند جز نابودی سرگذشتی نخواهند داشت.

این سخنیست كه ما می‌گوییم.
🔸 كنون یك آدمی باخرد كه اینها را می‌خواند یا باید هر دو مقدمه را بپذیرد و با ما همراهی و همدستی كند و یا بگوید فلان مقدمه را نمی‌پذیرم و یا بفلان مقدمه ایراد دارم. و آنچه می‌فهمد با دلیل بگوید تا ما نیز با دلیل پاسخ دهیم. اینست آنچه كه از یك آدمی‌ای باخرد انتظار توان داشت. اما اینكه كسی همه‌ی آنها را بكنار گزارد و پس از آنهمه دلیلها باز بر سر نادانی خود ایستادگی نشان دهد و آنگاه به هیاهو پردازد كه بشعرا توهین شده ، این همان درماندگی خرد و فهم است كه كنت گوبینو اشاره كرده است.

[1] : معنی : (از زبان خدا) تو مى‌خواهى ، من هم مى‌خواهم ، ولى جز آنچه من مى‌خواهم نشود.
آرتور دو گوبینو
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکه‌ی 31

یاد دارم دو سال پیش یكی از اروپاییها از من می‌پرسید : «چرا در ایران همه‌ی سیدها گدا می‌شوند؟!». در اینجا هم من می‌پرسم : چرا همه‌ی كسانی كه حضرت عباس یا امام دیگری شفاشان می‌دهد گدا می‌شوند؟!. آیا نه آنست كه این گداها درپی وسایلی برای جلب نظر مردم هستند و این چیزها را می‌سازند؟!. همان سید محمدعلی مردی است بی‌شرف ، با آن گردن كلفت گدایی می‌كند ، اسب نگاه می‌دارد و سوار شده در دیهها بگدایی می‌رود. چنین مردی بسخنش چه اعتماد توان كرد؟!.

تاریخ در دست ماست و ما می‌دانیم كه تاكنون بارها در زیر همان گنبدها كشتارهای خونین رخ داده و مردان و زنان را همچون گوسفندان سر بریده‌اند و كمترین سودی از آن گنبدها و از آن گورها پدیدار نگردیده و نبایستی بگردد.

بگزار شاعر شیعه بگوید :
شاهی كه بضربت دو انگشت از معجزه ابن‌قیس را كشت

ما می‌دانیم كه در سال ٨٥٨ (قمری) مولا علی پسر سید محمد مُشَعشَع به همان نجف دست یافت و كشتار و تاراج سختی كرد و آن صندوق را شكست و عربها چوبهای آن را زیر دیگ سوزانیده خوراك پختند.

همچنان می‌دانیم كه در سال ١٢١٦ (قمری) وهابیان به كربلا دست یافتند و در روز عاشورا در آن شهر بكشتار پرداختند و بخانه‌ها رفته دست بزنان و دختران یازیدند و بچگان شیرخوار را سر بریدند و در زیر گنبدها و در پیرامون آنها هر كه را یافتند كشتند. صندوقها را شكستند و گورها را كندند. در چند ساعت نزدیك به هفت‌هزار نفر از مجتهدان و سادات و دیگران را كشتند و مالهای تاراجی را برداشته راه افتادند.

همچنان می‌دانیم در سال ١٢٦٠ ق نجیب‌پاشا والی بغداد لشگر بسر همان كربلا آورد و با توپ و تفنگ آنجا را بگشاد. لشگریان او نُه‌هزار تن را كشتند. این عبارت ناسخ‌التواریخ است : «در بقعه‌ی سیدالشهدا و حضرت عباس نهرها از خون ناس براندند و در این دو بقعه‌ی مباركه اسب و شتر بستند و هر مال و خزانه كه در آن بلد یافته بغارت برگرفته و الواحی كه در روضه‌ی مطهره بود خُرد و درهم شكستند».

همچنان می‌دانیم كه در زمان شاه‌‌عباس در سال ٩٩٨ ق عبدالمؤمن‌خان اُزبك با جنگ و خونریزی به مشهد دست یافت و انبوهی از ملایان و سیدها و دیگران كه به «روضه‌ی مقدسه» ملتجی شده بودند ، ازبكان دست بكشتار آنان بگشادند و همه را خون ریختند. این عبارتهای عالم‌آرای عباسیست : «از صحیح‌القولی استماع رفت كه میرمحمدحسین مشهور به میربالای سر كه از سادات مشهد مقدس و در صلاح و تقوا و عبادت درجه‌ی عالی داشت و همیشه در بالای سر ضریح به نماز و طاعت و تلاوت قیام نموده كمتر از آن مقام شریف حركت كردی ، در آن روز هولناك بدستور معتاد در بالای سر نشسته مشغول بتلاوت بود یكی از ازبكانِ از خدا بیخبر دست بكمر او زده بیرون می‌كشید. میر بیچاره از هول جان و كشاكش و اضطراب دست بر پنجره‌ی ضریح مبارك زده و محكم گرفت ، ازبك دیگری شمشیر انداخته قطع ید او نمود و دستش در محجر مانده او را كشیدند و پاره‌پاره كردند».
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
[کسانی] «دعوي مي‌كنند كه آفريدگاني بنام جن هستند كه همچون آدميان خاندان بخاندان زندگي كنند و پادشاهان براي خود دارند ، و آنان درميان مردم گردند ، چيزي كه هست با چشم ديده نمي‌شوند. مي‌گويند : اگر كسي نادانسته به يكي از آنان آسيب رسانيد مثلاً آب پاشيد و بر سر او ريخت ، يا پا گزاشت او را لگد كرد ـ آن جن دشمن گردد و بآزار آن كس برخيزد كه او را ديوانه گرداند يا به بيماري ديگري دچارش سازد و براي چاره بايد بنزد جنگير رفت كه او دعايي نويسد يا جادويي كند تا جن دست بردارد. ... مي‌بايد گفت : همه‌ي اينها دروغست. داستان جن از ريشه بيپاست. ما مي‌پرسيم چنان آفريدگاني كجايند؟!.. چه دليل به بودن آنها هست؟!.. آنگاه چنان آفريدگاني درميان مردم چه كار دارند تا آسيب بينند و دشمن گردند؟!.. ... مي‌دانم كساني آيه‌هايي را از قرآن پيش كشيده دليل به هستي جن خواهند شمرد. اينست پاسخ داده مي‌گويم : آن آيه‌ها در قرآن خود از دشواريهاست و بايد پاسخي داده شود. به هر حال نتوان بپاس آنها از دانسته‌ها چشم پوشيد. نتوان بدستاويز آنها بودن جن را پذيرفت. دوباره مي‌نويسم : آفريدگان آنچناني نبوده‌اند و نيستند.»
(احمد کسروی ، «پندارها» ، س 29)