پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
[کسانی] «دعوي مي‌كنند كه آفريدگاني بنام جن هستند كه همچون آدميان خاندان بخاندان زندگي كنند و پادشاهان براي خود دارند ، و آنان درميان مردم گردند ، چيزي كه هست با چشم ديده نمي‌شوند. مي‌گويند : اگر كسي نادانسته به يكي از آنان آسيب رسانيد مثلاً آب پاشيد و بر سر او ريخت ، يا پا گزاشت او را لگد كرد ـ آن جن دشمن گردد و بآزار آن كس برخيزد كه او را ديوانه گرداند يا به بيماري ديگري دچارش سازد و براي چاره بايد بنزد جنگير رفت كه او دعايي نويسد يا جادويي كند تا جن دست بردارد. ... مي‌بايد گفت : همه‌ي اينها دروغست. داستان جن از ريشه بيپاست. ما مي‌پرسيم چنان آفريدگاني كجايند؟!.. چه دليل به بودن آنها هست؟!.. آنگاه چنان آفريدگاني درميان مردم چه كار دارند تا آسيب بينند و دشمن گردند؟!.. ... مي‌دانم كساني آيه‌هايي را از قرآن پيش كشيده دليل به هستي جن خواهند شمرد. اينست پاسخ داده مي‌گويم : آن آيه‌ها در قرآن خود از دشواريهاست و بايد پاسخي داده شود. به هر حال نتوان بپاس آنها از دانسته‌ها چشم پوشيد. نتوان بدستاويز آنها بودن جن را پذيرفت. دوباره مي‌نويسم : آفريدگان آنچناني نبوده‌اند و نيستند.»
(احمد کسروی ، «پندارها» ، س 29)
🔶 زبان ایرانی - 152
🔸 پرسشها و پاسخها درباره‌ي زبان (سال چهارم) ـ 3

(5)
ساعت كه عربيست فارسي آن چيست؟. ديه كهق ـ يوسف صديق
⭐⭐⭐
چنانكه در فرهنگها نوشته‌اند در فارسي بجاي ساعت «تسو» بوده.
(6)
1ـ در فارسي بجاي حلال و حرام چه كلمه بايد آورد؟ آيا بجاي حلال روا و حرام ناروا درست است يا خير؟
2ـ كلمه «نسگيل» در آذربايجان معمول است چه كلمه‌ايست؟ فارسي است يا عربي؟ ميگويند كه فلان چيز را بفلان كس نسگيل كردم معني صحيح آن در فارسي چيست؟
مياندوآب ـ رحيم رهبر
⭐⭐⭐
1ـ ما تا كنون بجاي حلال و حرام كلمه‌هاي ديگري پيدا نكرده‌ايم ولي شايد باشد و روا و ناروا بمعني جايز و ناجايز بوده باشد.
2ـ نسگيل تركي است و در فارسي بجاي آن كلمه‌ي آرزو را مي‌آورند.
(7)
در پيمان كلمه‌ي «ده» را با ياء «ديه» مي‌نويسيد در حالي كه ديگران بي‌ياء مي‌نويسند بهتر است اين را روشن گردانيد. مراغه ـ ضياء مقدم
⭐⭐⭐
درست كلمه همانست كه ما مي‌نگاريم. در كتابهاي پيشين همين بوده چيزي كه هست اين گونه كلمه‌ها گاهي سبك مي‌شود بويژه هنگامي كه با كلمه‌ي ديگري پيوندد چنانكه راه را در بسيار جا سبك كرده : رهنما ، رهبر ، رهشناس ميگويند. همچنين : شاه و ماه و سياه و بسيار از اين گونه. ديه نيز در پيوستن بكلمه‌ي ديگري بايد سبك شود : چنانكه دهخدا ، دهنشين ، دهقان. ولي در تنهايي جهتي براي سبك كردن نيست. درست آنست كه ديه آورده شود.
با اينهمه چون «ده» بسيار كار رفته و شناخته گرديده نمي‌توان آن را غلط آشكار شمرد و بر آنان كه مي‌آورند خرده گرفت. ما چون بيش از همه با كتابهاي ديرين سر و كار داريم بيشتر شيوه‌ي آنها را پيروي مي‌نماييم و اينست خرسند را نيز خورسند مي‌آوريم.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
افسانه‌ی بیاری حسین‌بن‌علی آمدن جنها
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
زناشویی با جنها

و در اینجا ملایی همچون «مرجع آگاهی» درباره‌ی جن و تواناییهای او به سخنرانی برخاسته. اگر پنج دقیقه زمان فزون دارید گوش کنید :
https://www.aparat.com/v/pJlfA
سخنان تاریخنویسِ بنام مسعودی در «مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر» ، ج ا ،‌ س 514 (ترجمه‌ی ابوالقاسم پاینده) از سرچشمه‌ی پندارهای عرب درباره‌ی جن.
✴️ جنگيري :

جادوگران فريبكاريهاي گوناگون مي‌دارند. از جمله دعوي مي‌كنند كه آفريدگاني بنام جن هستند كه همچون آدميان خاندان بخاندان زندگي كنند و پادشاهان براي خود دارند ، و آنان درميان مردم گردند ، چيزي كه هست با چشم ديده نمي‌شوند. مي‌گويند : اگر كسي نادانسته به يكي از آنان آسيب رسانيد مثلاً آب پاشيد و بر سر او ريخت ، يا پا گزاشت او را لگد كرد ـ آن جن دشمن گردد و بآزار آن كس برخيزد كه او را ديوانه گرداند يا به بيماري ديگري دچارش سازد و براي چاره بايد بنزد جنگير رفت كه او دعايي نويسد يا جادويي كند تا جن دست بردارد.

اين پندار درباره‌ي جن از باستان‌زمان مي‌بوده. چون انگيزه‌ي برخي از بيماريهاي ناگهاني را نمي‌دانسته‌اند آن را از آسيب جن مي‌شمارده‌اند. اينست ديوانه را «جن‌زده» پنداشته‌اند كه در عربي او را «مجنون» و در فارسي «ديوانه» ناميده‌اند. (جن در فارسي ديو ناميده مي‌شود). درميان ايرانيان افسانه‌هايي نيز بنام «پري» مي‌بوده.

برخي از جادوگران دعوي مي‌كنند كه به جن‌ها چيره‌اند ، و هر يكي را كه بخواهند توانند بنزد خود خوانند و فرمانها رانند و دستورها دهند ، يا از آنها پرسشهايي كنند و آگاهيها بدست آورند. اگر كالايي يا پولي دزديده شده يكي از چاره‌ها آنست كه جنگيري بياورند و با دست او دزدنده و دزديده شده را بشناسند و بچنگ آورند.

مي‌بايد گفت : همه‌ي اينها دروغست. داستان جن از ريشه بيپاست. ما مي‌پرسيم چنان آفريدگاني كجايند؟!.. چه دليل ببودن آنها هست؟!.. آنگاه چنان آفريدگاني درميان مردم چه كار دارند تا آسيب بينند و دشمن گردند؟!.. گرفتم كه اينها راستست و جني چون از كسي آسيب ديده دشمن شده ، چرا او را نمي‌زند و نمي‌كشد و ديوانه‌اش مي‌گرداند؟!.. مگر جن بمغز آدمي نيز راه مي‌دارد؟!.. پس از همه‌ي اينها ، چه شده كه جن از فلان دعا يا از فلان طلسم مي‌ترسد؟!.. چه شده كه آفريدگاني آنچناني زيردست يك مرد لاتي شده‌اند؟!.. اين افسانه‌ها كجايش راستست؟!..

مي‌دانم كساني آيه‌هايي را از قرآن پيش كشيده دليل به هستي جن خواهند شمرد. اينست پاسخ داده مي‌گويم : آن آيه‌ها در قرآن خود از دشواريهاست و بايد پاسخي داده شود. به هر حال نتوان بپاس آنها از دانسته‌ها چشم پوشيد. نتوان بدستاويز آنها بودن جن را پذيرفت. دوباره مي‌نويسم : آفريدگان آنچناني نبوده‌اند و نيستند.

آنگاه هستي جن‌ها كجا و اين دعويهاي گوناگون جنگيران كجاست؟!.. آيا باينها چه دليلي توان پيدا كرد؟!..

درباره‌ي جن سخناني در كتابهاي ملايان و صوفيان نيز هست. برخي از ملايان دعوي آشنايي با جن‌ها مي‌داشته‌اند. برخي نيز زن از جن‌ها گرفته بوده‌اند. درباره‌ي بسياري از پيران صوفيان چنين نوشته‌اند كه پيرواني از جن‌ها مي‌داشته است و برخي روزها را بميان ايشان مي‌رفته‌اند و با سرسپردگان بسر مي‌برده‌اند.

در كتابهاي شيعي جن‌ها را به دو دسته گردانيده برخي را سني و برخي را شيعي شمارده‌اند. افسانه‌ي شيرين «بئر العلم» را شنيده‌ايد كه علي هفت شبانه‌روز شمشير مي‌زد تا جن‌ها را زيردست گردانيده باسلام آورد و اَصفَر و پسر او زعفر را بآنان فرمانروا گردانيد. آن نيز شنيده‌ايد كه زعفر روز عاشورا با گروهي از جن‌ها به ياري حسين‌‌بن‌علي آمد. ولي آن امام جنگ جن‌ها را با آدميان سزا نشمارده پَرگ[=اجازه] نداد.

از همه شنيدني‌تر آنكه در سي و چهل سال پيش ملايي در همدان چنين گفته كه آگاهي از مرگ زعفر باو رسيده است و بهمين نام ختمي در خانه درچيده.
(احمد کسروی ، «پندارها» ، س 29)
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی چهلم)

🔶 چرا خردها از كار افتاده (بخش دو از دو)

بسیار شگفت است : یكی می‌آید بنزد من و می‌گوید : شما به بزرگان توهین می‌كنید.
می‌گویم : بزرگی چیست و با چه كارهایی یك آدمی بزرگ تواند گردید؟.. از پاسخ درمی‌ماند و خاموش می‌نشیند. من خودم پاسخ داده می‌گویم :

🔸بزرگی آنست كسی یك كار سودمند و بزرگی را برای توده انجام دهد. مثلاً اگر دشمنان بكشور رو آورده‌اند یك كسی از جان بگذرد و جلو بیفتد و مردم را بتكان آورد و بجلو دشمن شتابد و آنها را برگرداند ، یا اگر خشكسالی و كمیابی روی داده و فقرا دچار گرسنگی گردیده‌اند یك كسی خود از داراییش بگذرد و دیگران را نیز بپول دادن وادارد و بینوایان را از مرگ و نابودی نجات دهد ، و یا اگر گمراهی و نادانی بتوده چیره گردیده ، كسی بنبرد و كوشش برخیزد و رنج و آسیب بخود هموار گرداند و توده را از گمراهی و نادانی ، برهایی رساند.

با این كارها و مانند اینهاست كه كسی بزرگ تواند بود. آن كسان چه كرده‌اند كه بزرگ شده‌اند؟!

🔸آیا كسی با سخنان پریشان و پراكنده و ضد هم بزرگ می‌شود؟!

آیا كسی كه در زمان مغول زیسته و در آن روزگار اندوه و شیون خاندانها ، كمترین تأثری از خود نشان نداده بلكه همه دم از خوشی و یارپرستی زده و بالاخره زبان بستایش آباقاخان (ایلخانی) گشاده بزرگ تواند بود؟!.. از اینگونه پرسشها که می‌كنم درمانده می‌گوید : اگر اینها بزرگ نیستند پس چرا شرقشناسان اینهمه تجلیل آنها را می‌نمایند؟! می‌گویم :‌

🔸شرقشناسان می‌خواهند شما را اغفال كنند و نگزارند از آلودگیهای زمان مغول بیرون آیید.

شما باید خودتان بیندیشید و بفهمید كه سود و زیانتان چیست. این پاسخها را كه می‌دهم بیكبار خاموش می‌گردد و دیگر هیچ سخنی برای گفتن پیدا نمی‌كند. ولی با اینحال از نادانیهای خود برنگشته میرود و در بیرون چنین می‌گوید : «خیر نمی‌شود. صحبت فایده‌ای ندارد. این با مفاخر ایران دشمنست». اینست آن درماندگی كه كنت گوبینو شرح می‌دهد.

گفته‌ی كنت گوبینو راست است. ما هم امروز كسان بسیاری را می‌بینیم كه چون موضوعی را با ایشان بگفتگو می‌گزاریم و دلیلها می‌آوریم و بیكایك پرسشهاشان پاسخ می‌دهیم بیكبار درمی‌مانند و خاموش میگردند و پنداشته می‌شود قانع گردیدند و حقایق را پذیرفتند. ولیكن سپس می‌بینیم اندك ‌اعتنایی بآن حقایق و دلیلها نكرده‌اند و باز بر سر عقیده‌ی بیپای خود پایدار می‌باشند.

اینگونه كسان بسیارند. ولی همگی نیستند. كنت گوبینو چنین فهمیده كه همه‌ی ایرانیان بلكه همه‌ی شرقیان بچنین دردی گرفتارند. ولی این اشتباهی از آن دانشمند می‌باشد ، زیرا چنانكه بارها گفته‌ایم ایرانیان یا شرقیان ، نه در ساختمان تنی و نه در نیروهای روانی از اروپاییان كمتر نمی‌باشند ، و این درماندگی فهم و خرد كه كنت گوبینو از كسانی دیده طبیعی آنها نبوده. روشنتر گویم : اینگونه كسان كه كنت گوبینو دیده و ما نیز امروز می‌بینیم از طبیعت چنین نبوده‌اند. بلكه سپس در نتیجه‌ی آنكه ‌اندیشه‌های پراكنده‌ی گوناگون را فراگرفته و در مغزهای خود آكنده‌اند ، ناگزیر فهمها و خردهاشان از كار افتاده. به هر حال این یقین است كه این درماندگی در ایرانیان طبیعی نیست تا همگانی باشد.

از این گذشته ما امروز صدها كسان را ـ از میان آشنایان خود ـ می‌شناسیم كه هر یكی خود جویای حقیقت می‌باشد و همچون تشنه‌ای كه درپی آب باشد درپی حقایق است. ما در این نُه سال نیك آزموده‌ایم كه كسانی چگونه می‌آیند و نخست با گفته‌های ما مخالفت نشان می‌دهند. ولی سپس چون دلیل می‌شنوند رام گردیده آنها را می‌پذیرند و این بار بهمدستی و یاوری می‌كوشند. ما از اینگونه كسان صدها داریم.

همین امروز كه یك دسته بنام هواداری از شاعران بهیاهو پرداخته‌اند و چنانكه دیروز گفتیم بدلایل و مطالبی كه بشرح دراز نوشته‌ایم كمترین اعتنایی نمی‌كنند در قبال آنها پیاپی نامه‌ها می‌رسد از پاكدلانی كه از دور و نزدیك نوشته‌های ما را خوانده‌اند و بنام حقشناسی و گواهی چیزهایی نوشته می‌فرستند ، برخی از این نوشته‌ها را در پرچم بچاپ خواهیم رسانید و در اینجا برای آنكه سخنم بیكبار بیدلیل نباشد یكی از آنها را كه مختصر است در پایان گفتار می‌آورم :


👇
آقای چهره‌نگار از اهواز نامه‌ای درباره‌ی پرچم نوشته و در آن چنین می‌گوید : «این روزنامه توسط یكی از دوستان ، آقای محمدعلی جزایری بمن معرفی شد. خود آقای جزایری را كه بعد از یك ماه و نیم دیدم ، بسیار درشگفت شدم. زیرا این جوان برای خواندن رمان تقریباً پانصد تومان خرج كرده و بیش از هزار كتاب فراهم كرده بود. لیكن دیدم كه همه‌ی آنها را بگوشه‌ای گزاشته و خاك روی آنها را گرفته و شگفتتر اینكه بنام دوستی ، از رمان خواندن من هم جلو گرفت. چون انگیزه‌ی این را پرسیدم گفتارهای پرچم و پیمان را برایم بیان كرد. نه تنها درباره‌ی رمان بلكه هرچه خوانده بود برای من بازگفت ، و من گرچه زاییده‌ی شیراز و پرورش‌یافته‌ی آنجا بودم لیكن چاره جز پذیرفتن بدی شعر و سایر چیزها ندیدم ...» اینست نمونه‌ای از حقیقت‌پرستی ایرانیان. كنت گوبینو اینها را نشناخته است.
(پرچم روزانه شماره‌های 126 و 127)
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکه‌ی 32

همچنان می‌دانیم كه در سال ١٣٢٤ ق كه جنبش مشروطه درمیان بود در مشهد آشوبی بنام نان برخاست و گروهی بآستانه ملتجی گردیدند. ولی در یك شلیك چهل‌ودو تن از ایشان كشته شدند.
همچنان می‌دانیم كه در سال ١٣٣٠ ق روسیان توپ بآنجا بستند و گنبد را هدف گلوله‌ها گردانیدند و سالداتها (1) بدرون رفته كسان بسیاری را كشتند و سید محمد یزدی را دستگیر گردانیدند.

باز می‌دانیم كه در زمان رضاشاه در آشوبی كه مردم مشهد بنام ناخشنودی از رو باز كردن زنان پدید آورده بودند نظامیان شصت‌تیر به آن حرم مقدس بستند و چند هزار تن را كشته بخاك انداختند.

جای تردید نیست كه از این گنبدها و بارگاهها و مناره‌ها كمترین سود یا زیان بكسی نتواند بود. آنها همچون دیگر جماداتست. باز جای تردید نیست كه این رفتار شیعیان بت‌پرستیست. ما كه خدا را می‌شناسیم باید از این چیزها دور باشیم. شناختن خدا برای آنست كه جز او كسی را دست دارنده در كارهای اینجهان نشناسیم. جز او بكسی پرستش یا نیایش نكنیم. از نخست كه پیغمبران برخاسته‌اند باین كوشیده‌اند كه مردمان را از اینگونه بت‌پرستیها رها گردانند.

اینها مطالب ما دربار‌ه‌ی خداست. اما در موضوع عبادت ، ما چون خدا را شناختیم و او را آفریننده‌ی این جهان بزرگ دانستیم باید باو عبادت كنیم. لیكن قدم اول عبادت همانست كه خدا را بزرگ داریم و هیچ بنده‌ای را با او شریك نگردانیم. او را با بندگان در یك ردیف نشماریم. چنانكه این موضوع را شرح دادم.

قدم دوم آنست كه خواست خدا را از این آفرینش شناخته آن را بكار بندیم. باینمعنی كه بآبادی جهان كوشیم ، زندگانی را بآیین خرد پیش بریم ، از آسایش بهره‌مند گردیم ، از نعمتهای خدا لذت یابیم. اینها مایه‌ی خشنودی خداست.

امروز در ایران بزرگترین عبادت آنست كه ما بكوشیم و بیست‌ملیون مردم را از این بدبختی كه گرفتار شده‌اند رها گردانیم.

من اگر بخواهم در اینجا از بدبختی و گرفتاری این توده شرح دهم سخن بدرازی خواهد انجامید. همین اندازه بس كه خدا سرزمینی باین پربركتی به ایرانیان داده كه دست‌كم به دویست‌وپنجاه ملیون مردم خواربار تواند داد ، ولی اكنون از نادانی و درماندگی ایرانیان به بیست‌ملیون نمی‌تواند داد و غله برای ما از هندوستان و عراق می‌فرستند.

در این سرزمین كه همه ‌گونه درختهای میوه از سردسیری و گرمسیری تواند بود سال می‌آید و می‌رود و نود درصد مردم میوه نمی‌خورند و حسرت آن را در دل می‌پرورند.

این یك نمونه از بدبختی ایرانیانست. این بدبختی از كجا پیدا شده؟!.. آیا این مردم برای بدبختی آفریده شده‌اند؟!. چنین گمانی را توان برد؟!.

چنین گمانی نتوان برد و این بدبختی از خود مردمست. خود این مردم آلوده و گرفتارند و دچار این بدبختی گردیده‌اند. خواهید گفت : آلودگیشان چیست؟. می‌گویم : آلودگیشان نادانی و نافهمیست كه من نمونه‌هایی از آن برای شما یاد كردم.


پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ سالدات (به روسی) = سرباز
گنبد مشهد پس از به توپ بسته شدن بدست روسها - در سال 1330ق (فروردین 1291 خورشیدی)
🔶 زبان ایرانی - 153
🔸 پرسشها و پاسخها درباره‌ي زبان (سال چهارم) ـ 4

(8)
1ـ زبان فارسي عهد ساسانيان بفارسي ميانه معروفست علت چيست؟
2ـ عرب در لغت چه معني ميدهد؟ بعضي آن را صحراگرد معني نموده‌اند «از قبيل تأليفات فرهودي». دزفول ـ سيد موسا گوشه‌گير ـ دانش‌آموز دبيرستان
⭐⭐⭐
1ـ زبان زمان ساسانيان بنام پهلوي شناخته مي‌شود. كسي كه آن را فارسي ميانه نام نهاده گويا چنين ميخواهد كه ميانه‌ي زبان هخامنشي و زبان پس از اسلام نهاده است.
2ـ آن معني براي كلمه‌ي عرب درست نيست.
(9)
عينك عربي است يا فارسي اگر با فارسي آينك است چرا با عين عربي نوشته مي‌شود؟
از مراغه ديه كهق ـ يوسف صديق
⭐⭐⭐
عينك غلط ساختگي است و بجاي آن چنانكه نوشته‌ايد آيينك درست است چگونگي آنست كه در فارسي پيشين شيشه را «آبگينك» مي‌ناميدند كه معني آن آب‌مانند است (چنانكه هنوز كلمه‌ي آبگينه بِهمان معني است) سپس كساني آن را «آيينك» مي‌خوانده‌اند (باء را انداخته گاف را بدل به ياء ميكرده‌اند) نيز همين را آيينه نيز ميخوانده‌اند. چيزهايي را كه همچون شيشه و آب پيكره‌بردار است با اين نام ناميده‌اند سپس كه آن ابزار چشم پيدا شده چون آن نيز از اين گونه است كلمه‌ي آيينك را نام آن ساخته و آيينه را بمعني ديرين بكار برده‌اند. سه كلمه‌ي آبگينه و آيينه و آيينك يكي است و هر كدام بمعني جداي ديگري بكار ميرود. براي روشني اين سخن كافنامه را ببينيد.
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی چهل‌ویکم)

🔶 پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(بخش یک از سه)

در چند شماره‌ی پیش نمونه‌ای از پراكندگی اندیشه‌ها را نشان دادیم. كنون می‌خواهیم دنباله‌ی سخن را گرفته پیش رویم. می‌خواهیم رابطه‌ای را كه میانه‌ی آن اندیشه‌های پراكنده با بدبختیها و درماندگیهای ایرانیان است روشن گردانیم : این بدبختیها و درماندگیها چه ربطی باندیشه‌های پراكنده دارد؟!.. مگر اندیشه هم می‌تواند یك توده‌ی بزرگی را بدینسان درمانده گرداند؟!.. برای دانستن اینها باید چند چیز را بدیده گرفت :

1) «سرچشمه‌ی كارهای آدمی مغز اوست». شما را به هر كاری مغزتان وامی‌دارد. مركز اراده مغز است.

2) «مغز تابع اندیشه‌هاییست كه در آن جا گیرد». مثلاً فلان پیره‌زن بزیارت سقاخانه می‌رود و نذر بآنجا می‌برد ولی شما بآن ریشخند می‌كنید و اگر بدستتان افتاد آن سقاخانه را ویران خواهید كرد ـ این تفاوت از آنجاست كه در مغز او اندیشه‌های دیگر است و در مغز شما اندیشه‌های دیگر. اگر بآن پیره‌زن هم حقایق را یاد داده بگوییم : این سقاخانه‌ها هیچ‌كاره‌ی جهانست. اینها نه تنها به بیماران شفا نتوانند داد ، بلكه سالانه صدها كسان را مبتلای بیماری می‌گردانند ـ وقتی كه اینها را باو یاد دهیم ، خواهید دید دیگر او نیز بزیارت سقاخانه نمی‌رود ، و بلكه باید گفت نمی‌تواند رفت . دیگر اراده‌ای كه او را بتكان آورده و بسوی سقاخانه روانه گرداند نیست.

3) «اندیشه‌های ضد هم مغز را از كار اندازد». چون دانستیم مغز تابع اندیشه‌هایی است كه در آن جا گیرد باید بآسانی بپذیریم كه ‌اندیشه‌های ضد هم مغز را از كار می‌اندازد. زیرا این اندیشه‌ها هر یكی آن را بكار دیگری وادارد و آن درمیانه درماند. درست بدان می‌ماند كه بیك ترنی دو لوكومتیو ببندند كه یكی از جلو باین سو كشد و دیگری از پشت بآن سو ، پیداست كه ترن درمیان آن دو بیكاره خواهد ماند.

شما اگر در سر یك سه‌راهی بایستید و یك كسی بآنجا رسیده بپرسد : «راه فلان اداره كدامست» و شما خود یک راهی را نشان دهید و رفیقتان راه دیگری را ، خواهید دید كه آن شخص درمانده و نتواند بهیچ یكی از دو راه روانه گردد. از این آزمایش صدها نمونه توان پیدا كرد.

اگر شما این سه مقدمه را نیك اندیشید و باهم بسنجید رابطه‌ای را كه درمیان اندیشه‌های ضد هم و پریشان با درماندگیهای ایران است بآسانی خواهید دریافت. این اندیشه‌ها مغزها را از كار انداخته و اراده‌ها را سست گردانیده ، اینست یك توده‌ی بزرگی را درمانده و بیچاره گردانیده. این چیزیست كه خودتان بآسانی توانید دریافت. با اینحال ما باز هم دلیلهایی یاد می‌كنیم.

امروز در سراسر جهان هیاهویی برخاسته و توده‌ها ، سختترین نبردها را باهم می‌كنند و در همه‌ی كشورها مردمان بآینده‌ی خود توجه دارند و از هیچ كوششی بازنمی‌ایستند. در همه جای جهان صدا افتاده كه باید بكوشیم و كشور خود را نگه داریم و آزادی را از دست ندهیم. اینها جمله‌هاییست كه در كشورها تكرار می‌شود ، در ایران نیز این سخنان هر روز گفته می‌شود و با اینحال شما اگر دقت كنید تأثیری از آنها درمیان نیست و ایرانیان با صد بی‌پروائی روز می‌گذرانند. اگر این گفته‌ها در ایرانیان تأثیر داشت بایستی درگام نخست بهمدستی و یگانگی كوشند ، (زیرا گام نخست همه‌ی كوششها آنست) ، و شما می‌بینید كه آنچه در ایران نیست ، یگانگی و همدستیست ، بلكه می‌بینید كه بجای همدستی بدسته‌بندی‌های بسیار كودكانه می‌كوشند و هر چند تنی در یكجا نشسته یك حزبی پدید می‌آورند. دیگر چه دلیلی بالاتر از این كه آن سخنان را در این مردم تأثیری نیست و هیچگاه تكانی در دلهاشان پدید نمی‌آورد.

آیا این از چیست؟.. چرا این مردم باین حال افتاده‌اند؟... چرا اندیشه‌ی خود و فرزندان خود را نمی‌كنند؟..

ما پاسخ این پرسشها را می‌دانیم. بیچاره ایرانیان بیك درد بسیار خطرناكی مبتلا گردیده‌اند. مثلاً در برابر همان سخنانی كه درباره‌ی كشور و نگهداری آن گفته می‌شود در مغزها چند رشته تعلیمات ، كه همگی بضد آنهاست خوابیده و من برخی از آنها را فهرست‌وار در اینجا می‌شمارم.

1) جبریگری و اعتقاد بقضا و قدر كه از بدترین مخدرهاست. این عقیده در كتابها هست ، در شعرها هست ، در زبانها هست ، در سراسر مغزها خوابیده است :
بخت و دولت بكاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
رضا بداده بده وز جبین گره بگشای كه بر من و تو در اختیار نگشادند

2) عقیده بدفع بلا بوسیله‌ی نذر و طلسم و حرز و دعا. هر زمان كه یك خطری رو می‌آورد ، بسیاری از مردم بجای آنكه همدست باشند و بچاره‌ی آن كوشند هر یكی بیك وسیله‌ی نامشروع دیگری می‌پردازند. این نذر می‌كند اگر خودش و خاندانش سالم جَست یك گوسفندی بكُشد. آن بسر دعانویس رفته یك دعای دفع بلا می‌گیرد. آن دیگری امید بدعا و توسل می‌بندد.
چون این امیدها در دلها خوابیده اینست پروای خطر ندارند و درپی كوشش نمی‌باشند.
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکه‌ی 33

در این دو نشست من با شما تنها در موضوع مذهب شیعه سخن راندم و تنها نادانیها و نافهمیهایی را كه از آن مذهب برخاسته یاد كردم. در حالی كه تنها آن مذهب نیست و مانندهای آن فراوانست. یك رشته‌ی دیگر نادانیهای صوفیگریست. یك رشته‌ی دیگر نادانیهای خراباتیگریست. یك رشته‌ی دیگر نادانیهای بهائیگریست. یك رشته‌ی دیگر بدآموزیهای مادّیگریست.

اكنون در این كشور چهارده و پانزده رشته بدآموزیها رواج دارد ، كه هر یكی به تنهایی مایه‌ی بدبختی یك توده تواند بود. چه رسد بآنكه در این توده همه‌ی آنها در یكجاست و همه باهم درآمیخته است. مایه‌ی بدبختی ایرانیان اینهاست.

ما این را دانسته‌ایم و برای آنكه توده را رها گردانیم به یك رشته كوششهای سختی برخاسته‌ایم. با یكایك این نادانیها نبرد می‌كنیم. این كوششهای ما بهترین عبادتست ، بزرگترین جهاد است.

شما شنیده بودید كه من بمذهب شیعه ایراد می‌گیرم ، آمدید بنزد من و پرسیدید. من با مذهب شیعه چه دشمنی دارم؟!. ما می‌بینیم این مذهبها و دیگر بدآموزیها از یكسو گمراهیست و مردمان را از خدا دور می‌گرداند و از یكسو مایه‌ی بهم خوردن زندگانی و بدبختی توده است. از اینرو با همه‌ی آنها نبرد می‌كنیم.

من چنانكه درباره‌ی شیعیگری كتاب نوشته ایراد گرفته‌ام ، درباره‌ی رشته‌های دیگر نیز نوشته و ایراد گرفته‌ام.

ببینید : دیوان حافظ كتابیست در این كشور دست بدست می‌گردد. همان كتاب بدآموزیهای زهرآلود بسیاری ـ با زبان شیوایی ـ دربر می‌دارد و یكی از علل بدبختیهای ایران آن را باید شمرد. ما درباره‌ی آن نیز كتابها و گفتارها نوشتیم. كسان بسیاری از وزیران و دیگران با ما دشمنی نمودند و زیانها رسانیدند. ما پروا ننموده پافشاریْ بیشتر گردانیدیم ، و اگر شما داستان كتابسوزان را شنیده‌اید ، این دیوان حافظ از كتابهاییست كه ما می‌سوزانیم.

از سخن خود دور نیفتیم : این خود عبادتست كه مردمان ، جهان و زندگانی را نیك شناسند و بآیین خردمندانه زیسته جهان را آباد گردانند و از آسایش و خوشی بهره‌ها یابند.

آری با خدا نیایش هم باید داشت. ما چون خدا را شناخته‌ایم و او را پدیدآورنده‌ی خود می‌دانیم باید گاهی با او بنیایش پردازیم. فروتنی از خود نماییم ، سپاسها گزاریم. این باید بود برای آنكه مقتضای نجابت و نیكنهادی ماست ، نه آنكه خدا احتیاج دارد ، نه آنكه اگر نكنیم بدوزخ خواهیم رفت.