✴️ خداشناسی تنها با گفتار نیست
کسانی که خدا را میشناسند باید چنان زیند که خدا میخواهد.
جهان را ازآنِ همه بشناسند.
نه تنها دربند آسایش خود بلکه دربند آسایش همگان باشند.
بر ناتوانان و بینوایان دستگیری دریغ نگویند.
از آز دوری جویند.
هرگز دروغ نگویند.
از نادرستی گریزان باشند.
ستم را آسیب زندگی بشناسند.
ستم نکنند ، ستم برنتابند ، بر ستمگر نبخشایند.
با این کردارهاست که میتوان اندازهی خداشناسی كسی را بدست آورد. هر آنكه میخواهد بر خدا نزدیكتر گردد و از دیگران پیشتر افتد همانا در این زمینه است که میتوان آن نزدیكی و پیشی را بدست آورد.
کسانی که خداشناسی را تنها بر سر زبان دارند و با گفتههای بیجای خود ، بر دیگران برتری میجویند ، جز خداناشناسان دروغگویی نمیباشند و خدا از کار ایشان بیزار است.
کسانی که با گوشهنشینیها و بیهودهکاریها بخدا نزدیکی میجویند جز گمراهان تنبل نمیباشند ، خدا ایشان را دشمن میدارد.
كسانی كه سختیها بخود میدهند و دم از رسیدن و پیوستن بخدا میزنند جز تیرهدلان خداناآگاهی نمیباشند و با این كار خود از خدا هرچه دورتر میگردند.
اینست آنچه دربارهی خدا باید گفت.
اینست پاكدینی و رستگاری.
جز این هرچه هست گمراهیست.
(302087)
کسانی که خدا را میشناسند باید چنان زیند که خدا میخواهد.
جهان را ازآنِ همه بشناسند.
نه تنها دربند آسایش خود بلکه دربند آسایش همگان باشند.
بر ناتوانان و بینوایان دستگیری دریغ نگویند.
از آز دوری جویند.
هرگز دروغ نگویند.
از نادرستی گریزان باشند.
ستم را آسیب زندگی بشناسند.
ستم نکنند ، ستم برنتابند ، بر ستمگر نبخشایند.
با این کردارهاست که میتوان اندازهی خداشناسی كسی را بدست آورد. هر آنكه میخواهد بر خدا نزدیكتر گردد و از دیگران پیشتر افتد همانا در این زمینه است که میتوان آن نزدیكی و پیشی را بدست آورد.
کسانی که خداشناسی را تنها بر سر زبان دارند و با گفتههای بیجای خود ، بر دیگران برتری میجویند ، جز خداناشناسان دروغگویی نمیباشند و خدا از کار ایشان بیزار است.
کسانی که با گوشهنشینیها و بیهودهکاریها بخدا نزدیکی میجویند جز گمراهان تنبل نمیباشند ، خدا ایشان را دشمن میدارد.
كسانی كه سختیها بخود میدهند و دم از رسیدن و پیوستن بخدا میزنند جز تیرهدلان خداناآگاهی نمیباشند و با این كار خود از خدا هرچه دورتر میگردند.
اینست آنچه دربارهی خدا باید گفت.
اینست پاكدینی و رستگاری.
جز این هرچه هست گمراهیست.
(302087)
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکهی 36
اما آخرت كه پرسیده شد آن نیز باید بود. این یقینست كه آدمی چون میمیرد و تن او از هم پاشیده و نابود میگردد روان او میماند. امروز دستههای انبوهی آن را منكرند. زیرا میگویند : كالبد آدمی همینست كه هست و ما اثری از روان (یا روح) در آن نمیبینیم. آنچه زیست آدمیست نتیجهی گردش خونست كه تا میگردد آدمی زنده است و چون از گردش افتاد آدمی میمیرد. آنچه فهمیدن و دانستن و اینگونه كارهاست نتیجهی مغز میباشد. پس چه كار میماند كه بگوییم از روان آدمیست؟!. با این دلیل ، بودن روح را رد میكنند. علمای شما نیز پاسخی باین نداده بودند و نمیتوانستند بدهند. ولی ما پاسخ این را داده و ثابت كردهایم كه در همان كالبد آدمی گوهری بنام روان (یا روح) هست و آن جز از تن و جانست و با نابودی تن و جان نابود نمیگردد. ثابت كردهایم كه در پشت سر این زندگانی ، زندگانی دیگری خواهد بود.
چیزی كه هست دربارهی آخرت نیز در مذهب شما گمراهیهایی هست. شما تصور میكنید آدم چون میمیرد و زیر خاكش میسپارند ، دو فرشتهای بنام نكیر و منكر با گرزهای آتشین بر سر او میآیند و ازو پرسشهایی میكنند. اینست ملایی را در بالای سر او میگمارید كه تلقین دهد و یا بفارسی بگوییم : دین یادش دهد. ببینید در یك عقیده چند اشتباه میكنید :
اولاً : كسی كه میمیرد تن او لاشهای بیش نیست كه پس از چند روزی از هم پاشیده خواهد بود. هر كاری كه هست با روان آدمی خواهد بود نه با تنش. ولی شما میپندارید كار با تنست و پوسیدن و از میان رفتن كه با دیده میبینید از غفلت خارج نمیشوید.
ثانیاً : كسی اگر در زندگانی خود دین داشته و خدا را میشناخته خودش خواهد توانست پاسخ فرشتهها را بدهد و بیاد دادن نیاز نخواهد بود ، و اگر دین نداشته از این یاد دادن نتیجهای نخواهد بود. مگر آنكه برای فریفتن نكیر و منكر باشد.
ثالثاً : مگر هر كسی كه مرد فوری زبانش برمیگردد و عربی میشود كه شما با عربی تلقین میدهید؟!. فلان كُرد و بَهمان تُرك كه یك جملهی عربی نمیدانسته از این تلقین عربی چه خواهد فهمید؟!.
سپس شما تصور میكنید روز قیامت خدا برای كشیدن حساب مردم خواهد نشست. پیغمبران از اینور و از آنور خواهند ایستاد. علی «لواءالحمد» را كه یك سرش در مشرقست و یك سرش در مغرب بدست خواهد گرفت. خدا از فزونی گناهان فرزندان آدم بخشم آمده تندی خواهد كرد. دوزخ زبانهها خواهد كشید. خورشید ببالا سر مردم آمده سوزندهترین گرمای خود را بیرون خواهد داد. از مردمان فریادِ وانفسا بلند خواهد شد. پیغمبر اسلام و امیرالمؤمنین و فاطمه و امامان و امامزادگان پای شفاعت را بمیان گزارده شیعیان را دستهدسته روانهی بهشت خواهند گردانید. حوریان چشمشان از دیدار مشهدیقنبرها و كربلاییرستمها روشن خواهد گردید.
اینها همه افسانههای خنكیست كه برایتان بافتهاند. خدا مگر از نیك و بد هر كسی آگاه نیست كه بحساب بنشیند؟!. آنگاه خشم گرفتن و تندی كردن به چه معنیست؟!. شما خدا را چه پنداشتهاید كه چنین نسبتهایی باو میدهید؟!. چنانكه گفتم شفاعت جز در دستگاه ظلم و جهل نتواند بود. در دستگاه خدا شفاعت چه معنی تواند داشت؟!.
بالای سر مرده میایستید و میگویید : «المیزان حق ، الصراط حق ...» میزان چیست؟!. مگر ثواب و گناه ماست است كه با ترازو بكشند؟!. آیا خندهآور نیست كه چنین باوری را در دل جا دادهاید؟!.
آمدیم بر سر «صراط» : افسانهای بوده درمیان زردشتیان. میگفتند : مردهها باید از روی پل باریكی بگذرند كه نامش «چنرت» است. شما آن را گرفته «چنرت» را «صراط» گردانیده و خود پل را باریكتر از مو و برندهتر از شمشیر ساختهاید. این هم داستان صراط شماست. روی دروغسازان سیاه باد!!
🔸 تکهی 36
اما آخرت كه پرسیده شد آن نیز باید بود. این یقینست كه آدمی چون میمیرد و تن او از هم پاشیده و نابود میگردد روان او میماند. امروز دستههای انبوهی آن را منكرند. زیرا میگویند : كالبد آدمی همینست كه هست و ما اثری از روان (یا روح) در آن نمیبینیم. آنچه زیست آدمیست نتیجهی گردش خونست كه تا میگردد آدمی زنده است و چون از گردش افتاد آدمی میمیرد. آنچه فهمیدن و دانستن و اینگونه كارهاست نتیجهی مغز میباشد. پس چه كار میماند كه بگوییم از روان آدمیست؟!. با این دلیل ، بودن روح را رد میكنند. علمای شما نیز پاسخی باین نداده بودند و نمیتوانستند بدهند. ولی ما پاسخ این را داده و ثابت كردهایم كه در همان كالبد آدمی گوهری بنام روان (یا روح) هست و آن جز از تن و جانست و با نابودی تن و جان نابود نمیگردد. ثابت كردهایم كه در پشت سر این زندگانی ، زندگانی دیگری خواهد بود.
چیزی كه هست دربارهی آخرت نیز در مذهب شما گمراهیهایی هست. شما تصور میكنید آدم چون میمیرد و زیر خاكش میسپارند ، دو فرشتهای بنام نكیر و منكر با گرزهای آتشین بر سر او میآیند و ازو پرسشهایی میكنند. اینست ملایی را در بالای سر او میگمارید كه تلقین دهد و یا بفارسی بگوییم : دین یادش دهد. ببینید در یك عقیده چند اشتباه میكنید :
اولاً : كسی كه میمیرد تن او لاشهای بیش نیست كه پس از چند روزی از هم پاشیده خواهد بود. هر كاری كه هست با روان آدمی خواهد بود نه با تنش. ولی شما میپندارید كار با تنست و پوسیدن و از میان رفتن كه با دیده میبینید از غفلت خارج نمیشوید.
ثانیاً : كسی اگر در زندگانی خود دین داشته و خدا را میشناخته خودش خواهد توانست پاسخ فرشتهها را بدهد و بیاد دادن نیاز نخواهد بود ، و اگر دین نداشته از این یاد دادن نتیجهای نخواهد بود. مگر آنكه برای فریفتن نكیر و منكر باشد.
ثالثاً : مگر هر كسی كه مرد فوری زبانش برمیگردد و عربی میشود كه شما با عربی تلقین میدهید؟!. فلان كُرد و بَهمان تُرك كه یك جملهی عربی نمیدانسته از این تلقین عربی چه خواهد فهمید؟!.
سپس شما تصور میكنید روز قیامت خدا برای كشیدن حساب مردم خواهد نشست. پیغمبران از اینور و از آنور خواهند ایستاد. علی «لواءالحمد» را كه یك سرش در مشرقست و یك سرش در مغرب بدست خواهد گرفت. خدا از فزونی گناهان فرزندان آدم بخشم آمده تندی خواهد كرد. دوزخ زبانهها خواهد كشید. خورشید ببالا سر مردم آمده سوزندهترین گرمای خود را بیرون خواهد داد. از مردمان فریادِ وانفسا بلند خواهد شد. پیغمبر اسلام و امیرالمؤمنین و فاطمه و امامان و امامزادگان پای شفاعت را بمیان گزارده شیعیان را دستهدسته روانهی بهشت خواهند گردانید. حوریان چشمشان از دیدار مشهدیقنبرها و كربلاییرستمها روشن خواهد گردید.
اینها همه افسانههای خنكیست كه برایتان بافتهاند. خدا مگر از نیك و بد هر كسی آگاه نیست كه بحساب بنشیند؟!. آنگاه خشم گرفتن و تندی كردن به چه معنیست؟!. شما خدا را چه پنداشتهاید كه چنین نسبتهایی باو میدهید؟!. چنانكه گفتم شفاعت جز در دستگاه ظلم و جهل نتواند بود. در دستگاه خدا شفاعت چه معنی تواند داشت؟!.
بالای سر مرده میایستید و میگویید : «المیزان حق ، الصراط حق ...» میزان چیست؟!. مگر ثواب و گناه ماست است كه با ترازو بكشند؟!. آیا خندهآور نیست كه چنین باوری را در دل جا دادهاید؟!.
آمدیم بر سر «صراط» : افسانهای بوده درمیان زردشتیان. میگفتند : مردهها باید از روی پل باریكی بگذرند كه نامش «چنرت» است. شما آن را گرفته «چنرت» را «صراط» گردانیده و خود پل را باریكتر از مو و برندهتر از شمشیر ساختهاید. این هم داستان صراط شماست. روی دروغسازان سیاه باد!!
🔶 زبان ایرانی - 156
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 7
(12)
1ـ مايعات و جمادات كه بتازي كلمهي جامعي است اولي براي تمام آبها و مانند آن و دومي براي تمام سنگها و مانند آنها در سخن و نگارش ميآيد. بفارسي بجاي آنها چه بايد نوشت و گفت؟.
2ـ ورق و اوراق و صفحه و صفحات كه بيشتر در كتاب و كاغذ و ساير چيزها مانند آن در سخن و نگارش ميآيد بجاي آنها بفارسي چه بايد نوشت؟. از اهواز ، غلامحسين حيدري
⭐⭐⭐
1ـ بجاي مايعات و جمادات در زبان توده چيز روشني نيست. گاهي مايع را «روان» و جماد را «سخت» ميخوانند ولي اين اندازه بس نيست. بايد بجاي آنها كلمههايي پديد آورد و نامگزاري كرد و چون اين كلمهها بيشتر در دانش (علوم) بكار ميرود بايد نامگزاري را دانشمندان بكنند. ما چنين ميدانيم كه بجاي آنها كلمههاي «گداخته» و «بسته» يا كلمههاي «آبوار» و «سنگوار» ميتوان آورد. ولي نميخواهيم اين نامگزاري را كرده باشيم. (1)
2ـ «ورق» در عربي بمعني برگ است و اينكه كاغذ را ورق ميخوانند از بهر مانندگي آن ببرگ ميباشد. در فارسي نيز كلمهي برگ را در كاغذ هم بكار ميبردهاند و اكنون نيز ميتوان بكار برد. «صفحه» هم روي است و ميتوان در فارسي «روي» را بجاي آن نهاد. (2)
در اين گونه كلمهها بيشتر آنست كه فارسي آن رواج داشته است و همان را بعربي ترجمه نموده و كلمهي عربي را روان گردانيدهاند. چنانكه «در» را ميدانيم چنين بوده فارسيزبانان هنوز هم ميگويند : از اين در و از آن در گفتگو كرديم. يك كتابي بپهلوي در دست ماست (فرهنگ پهلويك) كه بچندين در بخش ميشود و در هر دري گفتگو از زمينهي ديگري ميشود. سپس چون بكار بردن كلمههاي عربي در فارسي رواج يافته بجاي آن كلمهي «باب» را آوردهاند و كتابها را نيز به بابها بخش كردهاند. همين حال را دارد كلمههاي گفتار و جستار كه بجاي آنها مقاله و مبحث را گزاردهاند.
اين در آن زمان هنري شمرده ميشده كه كسي بجاي يك كلمهي فارسي كلمهي عربي بكار برد. ما چون تاريخ سلطانمحمود غزنوي را در كتاب ابناثير ميخوانيم يكي از نزديكان او را «علي خويشاوند» مينامد و ميگويد چون خويش محمود بود با اين نام خوانده ميشد. ولي چون بكتاب بيهقي نگاه ميكنيم او در همه جا «علي قريب» مينامد. از اين گونه فراوان بوده است.
1ـ كسروي بعدها براي جمادات «فوكاها» را برگزيده چنانكه خواهد آمد. گ.آ
2ـ کسروی سپس «سات» را بمعنی صفحه گزارده است. ـ و
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 7
(12)
1ـ مايعات و جمادات كه بتازي كلمهي جامعي است اولي براي تمام آبها و مانند آن و دومي براي تمام سنگها و مانند آنها در سخن و نگارش ميآيد. بفارسي بجاي آنها چه بايد نوشت و گفت؟.
2ـ ورق و اوراق و صفحه و صفحات كه بيشتر در كتاب و كاغذ و ساير چيزها مانند آن در سخن و نگارش ميآيد بجاي آنها بفارسي چه بايد نوشت؟. از اهواز ، غلامحسين حيدري
⭐⭐⭐
1ـ بجاي مايعات و جمادات در زبان توده چيز روشني نيست. گاهي مايع را «روان» و جماد را «سخت» ميخوانند ولي اين اندازه بس نيست. بايد بجاي آنها كلمههايي پديد آورد و نامگزاري كرد و چون اين كلمهها بيشتر در دانش (علوم) بكار ميرود بايد نامگزاري را دانشمندان بكنند. ما چنين ميدانيم كه بجاي آنها كلمههاي «گداخته» و «بسته» يا كلمههاي «آبوار» و «سنگوار» ميتوان آورد. ولي نميخواهيم اين نامگزاري را كرده باشيم. (1)
2ـ «ورق» در عربي بمعني برگ است و اينكه كاغذ را ورق ميخوانند از بهر مانندگي آن ببرگ ميباشد. در فارسي نيز كلمهي برگ را در كاغذ هم بكار ميبردهاند و اكنون نيز ميتوان بكار برد. «صفحه» هم روي است و ميتوان در فارسي «روي» را بجاي آن نهاد. (2)
در اين گونه كلمهها بيشتر آنست كه فارسي آن رواج داشته است و همان را بعربي ترجمه نموده و كلمهي عربي را روان گردانيدهاند. چنانكه «در» را ميدانيم چنين بوده فارسيزبانان هنوز هم ميگويند : از اين در و از آن در گفتگو كرديم. يك كتابي بپهلوي در دست ماست (فرهنگ پهلويك) كه بچندين در بخش ميشود و در هر دري گفتگو از زمينهي ديگري ميشود. سپس چون بكار بردن كلمههاي عربي در فارسي رواج يافته بجاي آن كلمهي «باب» را آوردهاند و كتابها را نيز به بابها بخش كردهاند. همين حال را دارد كلمههاي گفتار و جستار كه بجاي آنها مقاله و مبحث را گزاردهاند.
اين در آن زمان هنري شمرده ميشده كه كسي بجاي يك كلمهي فارسي كلمهي عربي بكار برد. ما چون تاريخ سلطانمحمود غزنوي را در كتاب ابناثير ميخوانيم يكي از نزديكان او را «علي خويشاوند» مينامد و ميگويد چون خويش محمود بود با اين نام خوانده ميشد. ولي چون بكتاب بيهقي نگاه ميكنيم او در همه جا «علي قريب» مينامد. از اين گونه فراوان بوده است.
1ـ كسروي بعدها براي جمادات «فوكاها» را برگزيده چنانكه خواهد آمد. گ.آ
2ـ کسروی سپس «سات» را بمعنی صفحه گزارده است. ـ و
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی چهلوپنجم)
🔶 باید به پستی خویها چاره كرد
(بخش دو از دو)
چندی پیش یكی از آشنایان از تبریز آمد و یك لایحهای آورده بود در این زمینه كه باید رضاشاه محاكمه شود. چند تنی مهر و دستینه نهاده فرستاده بودند كه در پرچم بچاپ رسانیم. در دل خود گفتم : ای كاش شما آن شایستگی را داشتید كه بتوانید سررشتهداران كشور را بمحاكمه كشید. متأسفانه ندارید. بآورندهی لایحه گفتم : رضاشاه گزاشته و رفته و شما دیگر دست باو ندارید كه محاكمه كنید. ولی كسانی كه سزاوار محاكمه هستند بسیارند. اگر شایستگی دارید آنها را بمحاكمه بخوانید. گفت : مثلاً كه؟.. گفتم : مثلاً جناب آقای اسفندیاری رئیس دارالشورا. [1]
این جناب دیروز برضاشاه صد چاپلوسی مینمود. در جایگاه «رئیس پارلمان» كه از دیدهی اهمیت پایینتر از پادشاهی نیست مینشست و خود را «چاكر» میخواند. هنگامی كه از مجلس هیئتی برگزیده میخواستند به نزد شاه فرستند چنین میگفت : «سلامهای عبیدانه (یا چاكرانهی) ما را نیز بخاك پای همایونی عرض كنید». كنون شما از او بپرسید :
🔸آقا تو كه مشتاق چاكری هستی با ریاست مجلس چه كار داری؟!. چرا آن را پذیرفتهای؟!. چاكر كجا و رئیس مجلس كجا؟!. رئیس مجلس نمایندهی بیستملیون توده و خود رئیس قوهی مقننه است. چنین كسی نمیتواند خود را چاكر گرداند. چنین كاری خود خیانت بتوده و كشور میباشد. اینجا جای سرشكستگی و فروتنی نیست. جای سرفرازی و امانتنگهداریست.
🔸درست مانند آنست كه شما بكسی وكالت دهید كه برود و با طرف شما زانو بزانو نشیند و محاكمه كند. و بادعاهای او پاسخ دهد و حق شما را نگه دارد ، و او برود و در برابر طرفتان بتواضع و فروتنی پردازد و خود را چاكر و عبید او خواند. و بجای دفاع از حق شما ، بدعویهای او «بلی ، بلی» بگوید و بدینسان حق شما را ضایع و خودتان را سرشكسته و بیآبرو گرداند. آیا چنان كسی گناهكار نیست؟!.. آیا چنان كسی بدخواه نیست؟!.. شما اگر بمحاكمه كشید اینك این گناهكار و بدخواه را من بشما نشان میدهم. گناه این مرد كمتر از گناه رضاشاه نیست. رضاشاه هرچه كرده با دست اینها كرده ، مشروطه را با دست اینها كشته.
كنون ببینیم آقای اسفندیاری معنی مشروطه و مجلس را نمیداند؟.. نمیداند كه در آن جایگاهی كه (بازور یا از هر راه دیگری) نشسته جایگاه نمایندگی بیستمیلیون توده است؟.. نمیداند كه رئیس قوهی مقننه از پادشاه كه رئیس قوهی مجریه است چندان پائینتر نیست؟.. نمیداند كه فروتنی و چاكری شایستهی او نمیباشد و اساساً چنین اختیاری را ندارد؟..
بیگمان همهی اینها را میداند. چیزی كه هست كمترین علاقهای بكشور ، و توده و وظیفه ، و اینگونه چیزها ندارد و او در زندگانی تنها بخوشگذرانی خود علاقمند است. تاریخچهی زندگانی او را بدست آورید تا بدانید هشتاد سال عمر را چگونه بسر داده. در سال 1325[قمری] كه محمدعلیمیرزا ، میرزاعلیاصغرخان اتابك را بتهران خواسته سروزیر گردانید و اتابك با یك جدیت به برانداختن مشروطه و مجلس میكوشید این مرد معاون او و یكی از بدخواهان نامی مشروطه بود سپس بعنوان نمایندگی در كمیسیون سرحدی به ارومی[=رضاییه] رفت و چون محمدعلیمیرزا مجلس را بست او نیز انجمن ارومی را برانداخت.
یازده ماه كه تبریز در جنگ و كشاكش بود و از همه جای جهان تلگرافهای همدردی میرسید این در آن نزدیكی كمترین آشنایی نشان نداد و بلكه در برابر دستههای مجاهدان در ارومی یك دسته بنام «فداییان شاه» پدید آورد. آنگاه چنین كسی همینكه محمدعلیمیرزا برافتاد و استبداد ریشهكن گردید خود را بمیان مشروطهخواهان انداخت و همچون درباریان دیگر ، جا برای خود درمیان نمایندگان و وزیران باز كرد و با تزویر خود را «وجیهالمله» گردانید.
این نمونهای از طرز زندگانی اوست و نیك میرساند كه پابندی بهیچ چیزی ندارد و مشروطه و استبداد برای او یكسانست. بماند آنچه مستر شوستر آمریكایی در كتاب خود ، او را یكی از هواداران سیاست دولت استبدادی روس در ایران میشمارد. ما چون از آن موضوع آگاهی درستی نداریم متعرض نمیشویم و تنها آنچه را كه در آشكار بوده و هر كس دیده و شنیده بشمار میآوریم.
از این كارها نیز همه چیز را بكنار گزارده تنها داستان اخیر (داستان عبیدی و چاكری و پیرغلامی را) دنبال میكنیم. همین یكی بتنهایی بدی با توده و درخور محاكمه است. شما اگر میتوانید پافشاری نمایید و او را بداوری بخوانید. [2]
گفت : ما چگونه بخواهیم؟.. او را بكدام دادگاه توانیم كشید؟.. گفتم : پس رضاشاه را چگونه بمحاكمه میخواهید؟.. یك مردمی كه شایستگی دارند كه بدخواهان را بمحاكمه كشانند راهش را نیز پیدا توانند كرد.
👇
🔶 باید به پستی خویها چاره كرد
(بخش دو از دو)
چندی پیش یكی از آشنایان از تبریز آمد و یك لایحهای آورده بود در این زمینه كه باید رضاشاه محاكمه شود. چند تنی مهر و دستینه نهاده فرستاده بودند كه در پرچم بچاپ رسانیم. در دل خود گفتم : ای كاش شما آن شایستگی را داشتید كه بتوانید سررشتهداران كشور را بمحاكمه كشید. متأسفانه ندارید. بآورندهی لایحه گفتم : رضاشاه گزاشته و رفته و شما دیگر دست باو ندارید كه محاكمه كنید. ولی كسانی كه سزاوار محاكمه هستند بسیارند. اگر شایستگی دارید آنها را بمحاكمه بخوانید. گفت : مثلاً كه؟.. گفتم : مثلاً جناب آقای اسفندیاری رئیس دارالشورا. [1]
این جناب دیروز برضاشاه صد چاپلوسی مینمود. در جایگاه «رئیس پارلمان» كه از دیدهی اهمیت پایینتر از پادشاهی نیست مینشست و خود را «چاكر» میخواند. هنگامی كه از مجلس هیئتی برگزیده میخواستند به نزد شاه فرستند چنین میگفت : «سلامهای عبیدانه (یا چاكرانهی) ما را نیز بخاك پای همایونی عرض كنید». كنون شما از او بپرسید :
🔸آقا تو كه مشتاق چاكری هستی با ریاست مجلس چه كار داری؟!. چرا آن را پذیرفتهای؟!. چاكر كجا و رئیس مجلس كجا؟!. رئیس مجلس نمایندهی بیستملیون توده و خود رئیس قوهی مقننه است. چنین كسی نمیتواند خود را چاكر گرداند. چنین كاری خود خیانت بتوده و كشور میباشد. اینجا جای سرشكستگی و فروتنی نیست. جای سرفرازی و امانتنگهداریست.
🔸درست مانند آنست كه شما بكسی وكالت دهید كه برود و با طرف شما زانو بزانو نشیند و محاكمه كند. و بادعاهای او پاسخ دهد و حق شما را نگه دارد ، و او برود و در برابر طرفتان بتواضع و فروتنی پردازد و خود را چاكر و عبید او خواند. و بجای دفاع از حق شما ، بدعویهای او «بلی ، بلی» بگوید و بدینسان حق شما را ضایع و خودتان را سرشكسته و بیآبرو گرداند. آیا چنان كسی گناهكار نیست؟!.. آیا چنان كسی بدخواه نیست؟!.. شما اگر بمحاكمه كشید اینك این گناهكار و بدخواه را من بشما نشان میدهم. گناه این مرد كمتر از گناه رضاشاه نیست. رضاشاه هرچه كرده با دست اینها كرده ، مشروطه را با دست اینها كشته.
كنون ببینیم آقای اسفندیاری معنی مشروطه و مجلس را نمیداند؟.. نمیداند كه در آن جایگاهی كه (بازور یا از هر راه دیگری) نشسته جایگاه نمایندگی بیستمیلیون توده است؟.. نمیداند كه رئیس قوهی مقننه از پادشاه كه رئیس قوهی مجریه است چندان پائینتر نیست؟.. نمیداند كه فروتنی و چاكری شایستهی او نمیباشد و اساساً چنین اختیاری را ندارد؟..
بیگمان همهی اینها را میداند. چیزی كه هست كمترین علاقهای بكشور ، و توده و وظیفه ، و اینگونه چیزها ندارد و او در زندگانی تنها بخوشگذرانی خود علاقمند است. تاریخچهی زندگانی او را بدست آورید تا بدانید هشتاد سال عمر را چگونه بسر داده. در سال 1325[قمری] كه محمدعلیمیرزا ، میرزاعلیاصغرخان اتابك را بتهران خواسته سروزیر گردانید و اتابك با یك جدیت به برانداختن مشروطه و مجلس میكوشید این مرد معاون او و یكی از بدخواهان نامی مشروطه بود سپس بعنوان نمایندگی در كمیسیون سرحدی به ارومی[=رضاییه] رفت و چون محمدعلیمیرزا مجلس را بست او نیز انجمن ارومی را برانداخت.
یازده ماه كه تبریز در جنگ و كشاكش بود و از همه جای جهان تلگرافهای همدردی میرسید این در آن نزدیكی كمترین آشنایی نشان نداد و بلكه در برابر دستههای مجاهدان در ارومی یك دسته بنام «فداییان شاه» پدید آورد. آنگاه چنین كسی همینكه محمدعلیمیرزا برافتاد و استبداد ریشهكن گردید خود را بمیان مشروطهخواهان انداخت و همچون درباریان دیگر ، جا برای خود درمیان نمایندگان و وزیران باز كرد و با تزویر خود را «وجیهالمله» گردانید.
این نمونهای از طرز زندگانی اوست و نیك میرساند كه پابندی بهیچ چیزی ندارد و مشروطه و استبداد برای او یكسانست. بماند آنچه مستر شوستر آمریكایی در كتاب خود ، او را یكی از هواداران سیاست دولت استبدادی روس در ایران میشمارد. ما چون از آن موضوع آگاهی درستی نداریم متعرض نمیشویم و تنها آنچه را كه در آشكار بوده و هر كس دیده و شنیده بشمار میآوریم.
از این كارها نیز همه چیز را بكنار گزارده تنها داستان اخیر (داستان عبیدی و چاكری و پیرغلامی را) دنبال میكنیم. همین یكی بتنهایی بدی با توده و درخور محاكمه است. شما اگر میتوانید پافشاری نمایید و او را بداوری بخوانید. [2]
گفت : ما چگونه بخواهیم؟.. او را بكدام دادگاه توانیم كشید؟.. گفتم : پس رضاشاه را چگونه بمحاكمه میخواهید؟.. یك مردمی كه شایستگی دارند كه بدخواهان را بمحاكمه كشانند راهش را نیز پیدا توانند كرد.
👇
🔸شما اگر در آرزوی چنان كاری هستید نخستین گامش اینست كه این بدخواهان را خوار دارید و در همه جا بد گویید و نامشان را بزشتی ببرید و گناهانشان را یكایك بمردم بشمارید. باری این كنید كه دیگر این كسان دستاندركار نباشند و خود را بكناری كشند. این گام نخست كار است.
(پرچم روزانه شمارههای 131 و 132)
[1] : خوانندگان میدانند برای کسروی پروندهای دربارهی سیزده کتابش پدید آوردند تا او را از کوشش بازدارند و در گام دیگر بزندان اندازند. همان پرونده که برای دفاع ناگزیر به رفت و آمدهای پیاپی به دادگستری گردید و روزی که پایان بازپرسی خواستی بود او را در همانجا کشتند.
این حسن اسفندیاری (حاجیمحتشمالسلطنه) ، رئیس مجلس ، نخست کسی است که در سال 1322 برای بازداشت روزنامهی پرچم به نخستوزیر سهیلی نامه نوشت. بدینسان نخستین گام را برای بستن دست و بال کسروی او برداشت.
[2] : در این هنگام حاجمحتشمالسلطنهی اسفندیاری رئیس مجلس سیزدهم بوده و آخرین تصمیم این مجلس تعیین دههزار ریال ماهیانه برای او بوده! (نك. روز شمار تاریخ ، دكتر عاقلی ، ص 340)
(پرچم روزانه شمارههای 131 و 132)
[1] : خوانندگان میدانند برای کسروی پروندهای دربارهی سیزده کتابش پدید آوردند تا او را از کوشش بازدارند و در گام دیگر بزندان اندازند. همان پرونده که برای دفاع ناگزیر به رفت و آمدهای پیاپی به دادگستری گردید و روزی که پایان بازپرسی خواستی بود او را در همانجا کشتند.
این حسن اسفندیاری (حاجیمحتشمالسلطنه) ، رئیس مجلس ، نخست کسی است که در سال 1322 برای بازداشت روزنامهی پرچم به نخستوزیر سهیلی نامه نوشت. بدینسان نخستین گام را برای بستن دست و بال کسروی او برداشت.
[2] : در این هنگام حاجمحتشمالسلطنهی اسفندیاری رئیس مجلس سیزدهم بوده و آخرین تصمیم این مجلس تعیین دههزار ریال ماهیانه برای او بوده! (نك. روز شمار تاریخ ، دكتر عاقلی ، ص 340)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹رئیس پارلمان آلمان به "آنگلا مرکل" تذکر داده او را به صندلیهای آخر مجلس فرستاد و ازو خواست سامان مجلس را بهم نزند.
دو گزارش دربارهی علتهای همهگیری بیماری کوید ـ 19 و شیوهی پیشگیری از آن در برخی کشورهای جهان 👇👇
🔶 گفت و شنید - (بخش دوم)
🔸 تکهی 37
یك گمراهی بزرگ دیگر دربارهی آخرت اینست كه میپندارند اینجهان و آنجهان نقیض یكدیگرند و كسانی كه باین جهان میپردازند آخرتشان آباد نخواهد بود و برای خشنودی خدا و آبادی آخرت باید باین جهان قیمت نگزاشت و خوارش گرفت. این خود گمراهی ریشهداریست كه در همهی مذهبها جا برای خود باز كرده. تو گویی اینجهان را شیطان آفریده كه خدا دشمنش میدارد یا خودش آفریده و پشیمان گردیده. اینست میگویند : این دنیا باندازهی بال مگس در نزد خدا قیمت ندارد (1). «اَلدُّنیا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكافِرِ». (2)
دوباره میگویم : این گمراهی و نادانیست. اینجهان را خدا آفریده و هیچگاه آن را دشمن نمیدارد. اینجهان منزل اول زندگانیست. باید نیكی را از همینجا آغاز كرد.
ما میگوییم : اینجهان و آنجهان بهم پیوسته است. كسانی كه در اینجهان خرد را راهنما گردانند و یك زندگانی نیك و سرفرازانه پیش گیرند ، در جهان دیگر نیز خشنود و سرافراز خواهند بود ، وگرنه از زندگانی بد و آلودهی اینجهان ، در آنجهان نیز ناخرسند و سرافكنده خواهند بود و با پشیمانی بسر خواهند برد.
مثلاً آن چیزهایی را كه صوفیان برای خود اندیشیدهاند : به یك خانقاهی خزیدن و با بیكاری و تنهایی بسر بردن و بذكرهای خَفی و جَلّی پرداختن و آواز خواندن و رقص كردن و مانند اینها كه عبادت و ریاضت میشمارند و مایهی سعادت آنجهان میدانند ، چون این كارها بیرون از خرد است و در این زندگانی سودی از آنها نیست در آنجهان نیز جز مایهی سرافكندگی و شرمندگی نخواهد بود.
همچنان عبادتهایی كه شیعیان برای خود ساختهاند : روضهخوانی برپا كردن و دستههای سینهزن و شاهحسینی راه انداختن ، زیارت عاشورا خواندن ، به كربلا و سامرا رفتن ، بمردگانِ هزار ساله نفرین فرستادن و این قبیل كارها كه مایهی نجات آخرت میشناسند ـ اینها نه تنها مایهی نجات نخواهد بود مایهی گرفتاری نیز خواهد بود.
خدا از مردم ایران بازخواست خواهد كرد كه من زمین بآن حاصلخیزی را بشما داده بودم چرا آن را آباد نكردید؟!. چرا از آن بهره نجستید؟!. بازخواست خواهد كرد كه من بشما فهم و خرد داده بودم چرا نخواستید خرد را راهنما گردانید و راه زندگانی به نیكی پیش گیرید؟!. بازخواست خواهد كرد كه بهر چه به كربلا میرفتید؟!. بهر چه به سامرا میرفتید؟! بهر چه آن پولها را در راه آبادی كشور خود صرف نمیكردید؟!. بازخواست خواهد كرد كه بهر چه كالاها را دست بدست میگردانیدید؟!. بهر چه آنها را بانبار میزدید؟!. از زندگانی سراپا بیخردانه كه ایرانیان پیش گرفتهاند و در اینجهان خوار و زبونند ، در آنجهان نیز خوار و زبون و در نزد خدا سرافكنده خواهند بود. اینست آنچه ما دربارهی آخرت میدانیم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ در بحارالأنوار ، ج72 ، ص52 ، حاشیهی 72 چنین آمده : اگر دنیا در نزد خدا به اندازهی بال پشهای میارزید ، چیزی از آن را به کافر و منافق نمیداد.
2ـ این جهان زندان دیندار (مؤمن) و بهشت بیدین (کافر) است.
🔸 تکهی 37
یك گمراهی بزرگ دیگر دربارهی آخرت اینست كه میپندارند اینجهان و آنجهان نقیض یكدیگرند و كسانی كه باین جهان میپردازند آخرتشان آباد نخواهد بود و برای خشنودی خدا و آبادی آخرت باید باین جهان قیمت نگزاشت و خوارش گرفت. این خود گمراهی ریشهداریست كه در همهی مذهبها جا برای خود باز كرده. تو گویی اینجهان را شیطان آفریده كه خدا دشمنش میدارد یا خودش آفریده و پشیمان گردیده. اینست میگویند : این دنیا باندازهی بال مگس در نزد خدا قیمت ندارد (1). «اَلدُّنیا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكافِرِ». (2)
دوباره میگویم : این گمراهی و نادانیست. اینجهان را خدا آفریده و هیچگاه آن را دشمن نمیدارد. اینجهان منزل اول زندگانیست. باید نیكی را از همینجا آغاز كرد.
ما میگوییم : اینجهان و آنجهان بهم پیوسته است. كسانی كه در اینجهان خرد را راهنما گردانند و یك زندگانی نیك و سرفرازانه پیش گیرند ، در جهان دیگر نیز خشنود و سرافراز خواهند بود ، وگرنه از زندگانی بد و آلودهی اینجهان ، در آنجهان نیز ناخرسند و سرافكنده خواهند بود و با پشیمانی بسر خواهند برد.
مثلاً آن چیزهایی را كه صوفیان برای خود اندیشیدهاند : به یك خانقاهی خزیدن و با بیكاری و تنهایی بسر بردن و بذكرهای خَفی و جَلّی پرداختن و آواز خواندن و رقص كردن و مانند اینها كه عبادت و ریاضت میشمارند و مایهی سعادت آنجهان میدانند ، چون این كارها بیرون از خرد است و در این زندگانی سودی از آنها نیست در آنجهان نیز جز مایهی سرافكندگی و شرمندگی نخواهد بود.
همچنان عبادتهایی كه شیعیان برای خود ساختهاند : روضهخوانی برپا كردن و دستههای سینهزن و شاهحسینی راه انداختن ، زیارت عاشورا خواندن ، به كربلا و سامرا رفتن ، بمردگانِ هزار ساله نفرین فرستادن و این قبیل كارها كه مایهی نجات آخرت میشناسند ـ اینها نه تنها مایهی نجات نخواهد بود مایهی گرفتاری نیز خواهد بود.
خدا از مردم ایران بازخواست خواهد كرد كه من زمین بآن حاصلخیزی را بشما داده بودم چرا آن را آباد نكردید؟!. چرا از آن بهره نجستید؟!. بازخواست خواهد كرد كه من بشما فهم و خرد داده بودم چرا نخواستید خرد را راهنما گردانید و راه زندگانی به نیكی پیش گیرید؟!. بازخواست خواهد كرد كه بهر چه به كربلا میرفتید؟!. بهر چه به سامرا میرفتید؟! بهر چه آن پولها را در راه آبادی كشور خود صرف نمیكردید؟!. بازخواست خواهد كرد كه بهر چه كالاها را دست بدست میگردانیدید؟!. بهر چه آنها را بانبار میزدید؟!. از زندگانی سراپا بیخردانه كه ایرانیان پیش گرفتهاند و در اینجهان خوار و زبونند ، در آنجهان نیز خوار و زبون و در نزد خدا سرافكنده خواهند بود. اینست آنچه ما دربارهی آخرت میدانیم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ در بحارالأنوار ، ج72 ، ص52 ، حاشیهی 72 چنین آمده : اگر دنیا در نزد خدا به اندازهی بال پشهای میارزید ، چیزی از آن را به کافر و منافق نمیداد.
2ـ این جهان زندان دیندار (مؤمن) و بهشت بیدین (کافر) است.
اگر تاریخ را نگریم تاکنون بارها در پیرامون آن گنبدها کشتار رخ داده و هزاران کسان کشته شدهاند و هیچ کاری از آنها دیده نشده (و نبایستی دیده شود). ...
در سال ١٣٣٠[ق] که سیدمحمدیزدی با گروهی در صحن بستی نشسته[متحصن] بازگشتن محمدعلیمیرزا را میخواستند ، روسیان برای پراکندن ایشان توپ و شصتتیر بآنجا بستند و سالداتها[سرباز روسی] بدرون رفته کسانی را کشتند و سیدمحمد را گرفته بیرون کشیدند. جاهای گلولهی توپ در گنبد تا چند سال نمایان میبود. ...
یکی نمیپرسد : پس چرا در این خونریزیها معجزهای از آن گنبدها دیده نشده؟!... آیا بیشرمی نیست که با این داستانهای تاریخی شما هر زمان دروغ دیگری دربارهی معجزه ساخته بیرون ریزید؟!..
(احمد کسروی ، «شیعیگری یا بخوانند و داوری کنند» ، س 50 و 52)
در سال ١٣٣٠[ق] که سیدمحمدیزدی با گروهی در صحن بستی نشسته[متحصن] بازگشتن محمدعلیمیرزا را میخواستند ، روسیان برای پراکندن ایشان توپ و شصتتیر بآنجا بستند و سالداتها[سرباز روسی] بدرون رفته کسانی را کشتند و سیدمحمد را گرفته بیرون کشیدند. جاهای گلولهی توپ در گنبد تا چند سال نمایان میبود. ...
یکی نمیپرسد : پس چرا در این خونریزیها معجزهای از آن گنبدها دیده نشده؟!... آیا بیشرمی نیست که با این داستانهای تاریخی شما هر زمان دروغ دیگری دربارهی معجزه ساخته بیرون ریزید؟!..
(احمد کسروی ، «شیعیگری یا بخوانند و داوری کنند» ، س 50 و 52)
«بارها کسانی دربارهی نیایش (عبادت) پرسشهایی میکنند. چنانکه گفتهایم باز میگوییم : امروز بهترین نیایش همین کوششهاست[میهنپرستی و نبرد با بدآموزیها و رواج حقایق پاکدینی]. آن تندیسههای بدبختی که با فراوانی در بیخ دیوارها دیده میشود از مردم این کشورند ، برادران و خواهران شمایند. چرا بآن روز افتادهاند؟!. چرا این کشور که از روی حساب باید به سیصدملیون نان دهد به بیستملیون نتواند داد و در این کشور همیشه گرسنگیست؟!. آیا اینها جز نتیجهی گمراهیها و نادانیهاست؟! جز نتیجهی نبودن راه زندگانیست؟! آیا کوشیدن و از راهش باین بدبختیها چاره کردن مایهی خشنودی خدا نیست؟!. آیا چنان کوششی بهترین نیایش نمیباشد؟!. آیا تنها خم شدن و راست شدنست که پرستش بخدا یا نیایش تواند بود؟!.»
(احمد کسروی ، «سیزدهم مرداد» ، چاپ 1323 ، س 6-5)
(احمد کسروی ، «سیزدهم مرداد» ، چاپ 1323 ، س 6-5)
🔶 زبان ایرانی - 157
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 8
(13)
اين تعبير كه ميگويد : «از صد سال باين طرف» گويا از زبانهاي اروپايي بفارسي سرايت كرده. شما كه از كلمات عربي اجتناب ميكنيد آيا بجاي آن چه بنظرتان ميرسد؟ تبريز ـ س
⭐⭐⭐
آن معني كه ميگويند در خود فارسي بوده. اين گونه معنيها چيزي نيست كه در يك زباني باشد و در ديگري نباشد. در فارسي آن را با كلمهي «باز» ميفهمانيدند : «از صد سال باز ... ، از سه روز باز ... ، از پريروز باز ...». هنوز عبارت «از دير باز ...» از ميان نرفته است. ما نيز اين كلمه را بكار ميبريم. اين نمونهي بيكارگي و درماندگي زبانست كه خود مردم زبان نميدانند چه بكنند و راههاي آن را از دست دادهاند.
(14)
1ـ كلمهي فلات را بعضي عربي و برخي فارسي ميدانند و نيز ميگويند كه از كلمهي پلاتو كه از زبانهاي اروپايي همين معني را دارد گرفته شده بعبارت ديگر آن را كلمهي اروپايي ميشناسند.
2ـ جزا را با سزا چه فرق است؟ آيا ميتوان جزا را در مقابل اعمال بد و سزا را در مقابل اعمال نيك قرار داد در صورتي كه عكس اين عمل نيز مشاهده ميشود؟.. دزفول ـ گوشهگير
⭐⭐⭐
1ـ دربارهي كلمهي فلات در سال يكم پيمان سخناني نگارش رفته كه كوتاهشدهي آن را در اينجا ميآوريم :
در فارسي جاي بلند را پشته نامند و بجاي پلاتو كه يكي از نامهاي جغرافي است بايد اين كلمه را بكار برد. اينكه پارهاي آن را فلات ناميدهاند بايد پرسيد اگر خود آن نام اروپايي را خواستهاند پس چرا ديگرگونه گردانيدهاند؟.. چرا همان «پلاتو» را نياوردهاند؟!.. و هرگاه ترجمهي آن را خواستهاند و «فلات» كلمهي عربي است در اين حال بايد گفت معني درست نيست. زيرا فلات در عربي بمعني بيابان بيآب و گياه ميباشد. اين معني كجا و آن معني جغرافيايي كجا؟!. پس به هرحال اين كلمه نادرست است و بايد آن را بيكبار كنار نهاد.
2ـ جزا عربيست و سزا فارسي و هر دوي آنها در نيك و بد يكسان بكار ميرود. «سزا» از سزيدن است و معني آن «آنچه ميسزد» ميباشد. و اینست در نيك و بد هر دو ميآيد. ليكن در فارسي كلمهي «پاداش» و «كيفر» نيز هست كه نخست بسزاي كار نيك و دوم بسزاي كار بد گفته ميشود.
🔸 پرسشها و پاسخها دربارهي زبان (سال چهارم) ـ 8
(13)
اين تعبير كه ميگويد : «از صد سال باين طرف» گويا از زبانهاي اروپايي بفارسي سرايت كرده. شما كه از كلمات عربي اجتناب ميكنيد آيا بجاي آن چه بنظرتان ميرسد؟ تبريز ـ س
⭐⭐⭐
آن معني كه ميگويند در خود فارسي بوده. اين گونه معنيها چيزي نيست كه در يك زباني باشد و در ديگري نباشد. در فارسي آن را با كلمهي «باز» ميفهمانيدند : «از صد سال باز ... ، از سه روز باز ... ، از پريروز باز ...». هنوز عبارت «از دير باز ...» از ميان نرفته است. ما نيز اين كلمه را بكار ميبريم. اين نمونهي بيكارگي و درماندگي زبانست كه خود مردم زبان نميدانند چه بكنند و راههاي آن را از دست دادهاند.
(14)
1ـ كلمهي فلات را بعضي عربي و برخي فارسي ميدانند و نيز ميگويند كه از كلمهي پلاتو كه از زبانهاي اروپايي همين معني را دارد گرفته شده بعبارت ديگر آن را كلمهي اروپايي ميشناسند.
2ـ جزا را با سزا چه فرق است؟ آيا ميتوان جزا را در مقابل اعمال بد و سزا را در مقابل اعمال نيك قرار داد در صورتي كه عكس اين عمل نيز مشاهده ميشود؟.. دزفول ـ گوشهگير
⭐⭐⭐
1ـ دربارهي كلمهي فلات در سال يكم پيمان سخناني نگارش رفته كه كوتاهشدهي آن را در اينجا ميآوريم :
در فارسي جاي بلند را پشته نامند و بجاي پلاتو كه يكي از نامهاي جغرافي است بايد اين كلمه را بكار برد. اينكه پارهاي آن را فلات ناميدهاند بايد پرسيد اگر خود آن نام اروپايي را خواستهاند پس چرا ديگرگونه گردانيدهاند؟.. چرا همان «پلاتو» را نياوردهاند؟!.. و هرگاه ترجمهي آن را خواستهاند و «فلات» كلمهي عربي است در اين حال بايد گفت معني درست نيست. زيرا فلات در عربي بمعني بيابان بيآب و گياه ميباشد. اين معني كجا و آن معني جغرافيايي كجا؟!. پس به هرحال اين كلمه نادرست است و بايد آن را بيكبار كنار نهاد.
2ـ جزا عربيست و سزا فارسي و هر دوي آنها در نيك و بد يكسان بكار ميرود. «سزا» از سزيدن است و معني آن «آنچه ميسزد» ميباشد. و اینست در نيك و بد هر دو ميآيد. ليكن در فارسي كلمهي «پاداش» و «كيفر» نيز هست كه نخست بسزاي كار نيك و دوم بسزاي كار بد گفته ميشود.