Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
گفتهایم که ایران یک دورهی زبونی را گذرانیده است و آن دورهایست که با حملهی مغول و پادشاهی آنان در این کشور به پستترین حال رسید. این دوره از ننگآورترین و سیاهترین دورههای تاریخ ایران بشمار است. در این دوره پستی خویها و اندیشهها و نیز بیغیرتی و بیخردی به اوج خود رسید. اینست از متنهای آن دوره هم ایرانیان جز ناستودهخویی و پستاندیشی و کوتاه خردی بهرهی دیگری نمیبرند.
ولی آموزش و پرورش ما در این کشور کسانی را پرورده است که پروایی به این حقیقت ندارند. از دیدهی ایشان اینها ادبیات است. هرچه هم نامش ادبیات بود ناچار نیکوست.
شما نیک بیندیشید که آیا دانشآموزان ما از این داستان چه خواهند آموخت؟! اگر از کسی توهین شنیدند چه باید کنند؟! اگر حقشان را پایمال کردند چه؟!
آیا شما در جایی دیدهاید که نافهمان و بیخردان را بدینسان به راه آورند؟! آیا براه میآیند و چنانکه این داستان میگوید : از چنین «خلق و خویی»«عاقل میگردند»؟! اگر چنین است این کیفرها و قانونهای جزا و زندانها برای چیست؟!
ولی آموزش و پرورش ما در این کشور کسانی را پرورده است که پروایی به این حقیقت ندارند. از دیدهی ایشان اینها ادبیات است. هرچه هم نامش ادبیات بود ناچار نیکوست.
شما نیک بیندیشید که آیا دانشآموزان ما از این داستان چه خواهند آموخت؟! اگر از کسی توهین شنیدند چه باید کنند؟! اگر حقشان را پایمال کردند چه؟!
آیا شما در جایی دیدهاید که نافهمان و بیخردان را بدینسان به راه آورند؟! آیا براه میآیند و چنانکه این داستان میگوید : از چنین «خلق و خویی»«عاقل میگردند»؟! اگر چنین است این کیفرها و قانونهای جزا و زندانها برای چیست؟!
نمونههایی دیگر از یادگارهای «ادبیات» زمان مغول که پیاپی چاپ شده به دست مردم بدبخت میرسانند.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
هانری کُربن (Corbin)
کُربن شاگرد لویی ماسینیون شرقشناس بنام فرانسوی بود. همو شیعیگری و صوفیگری را به کربن شناسانید.
در سال ۱۹۳۹ مأمور شد که به استانبول برود و از دستنوشتههای سهروردی که در کتابخانههای این شهر پراکنده بود پیکره بردارد. با روی دادن جنگ جهانی دوم این مأموریت تا سال ۱۹۴۵ کشید.
در آن سال به ایران آمد.
در ایران او با کسانی آشنا شده دوستی مییابد که گرچه در آن روز چندان شناخته نبودند ولی امروز ما آنها را میشناسیم : یکم ، حسین نصر ، مدیر «انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه» ، دوم ، طباطبایی (کسی که تفسیر قرآن نوشته و فلسفه خوانده بود و خمینی ، مطهری ، بهشتی ، خامنهای ، مکارم شیرازی ، مهدوی کنی و مصباح یزدی از شاگردانش بودهاند). (از ویکیپدیا). سوم ، کسانی که خود به فلسفه پرداخته یا از اندامان انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه بودند بویژه مرتضای مطهری.
کربن در گزافهگویی و ستایش از پیشینیان کهن ایرانی بویژه آنها که آلودهی فلسفه ، شیعیگری و صوفیگری بودهاند کوششهای بسیار کرده و در این باره کتابهایی نوشته و رویهمرفته کوشیده روی ایرانیان را بجای آینده به دورههای زبونی گذشته بازگرداند.
کُربن شاگرد لویی ماسینیون شرقشناس بنام فرانسوی بود. همو شیعیگری و صوفیگری را به کربن شناسانید.
در سال ۱۹۳۹ مأمور شد که به استانبول برود و از دستنوشتههای سهروردی که در کتابخانههای این شهر پراکنده بود پیکره بردارد. با روی دادن جنگ جهانی دوم این مأموریت تا سال ۱۹۴۵ کشید.
در آن سال به ایران آمد.
در ایران او با کسانی آشنا شده دوستی مییابد که گرچه در آن روز چندان شناخته نبودند ولی امروز ما آنها را میشناسیم : یکم ، حسین نصر ، مدیر «انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه» ، دوم ، طباطبایی (کسی که تفسیر قرآن نوشته و فلسفه خوانده بود و خمینی ، مطهری ، بهشتی ، خامنهای ، مکارم شیرازی ، مهدوی کنی و مصباح یزدی از شاگردانش بودهاند). (از ویکیپدیا). سوم ، کسانی که خود به فلسفه پرداخته یا از اندامان انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه بودند بویژه مرتضای مطهری.
کربن در گزافهگویی و ستایش از پیشینیان کهن ایرانی بویژه آنها که آلودهی فلسفه ، شیعیگری و صوفیگری بودهاند کوششهای بسیار کرده و در این باره کتابهایی نوشته و رویهمرفته کوشیده روی ایرانیان را بجای آینده به دورههای زبونی گذشته بازگرداند.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
سه تن از پاکدینان در آبان 1324 با کربن دیدار و گفتگو کرده و چون او را خواهان جستجو در پیرامون فلسفهی اشراق و سهروردی یافتهاند ، چند جلد کتاب از کتابهای کسروی به او ارمغان گردانیدهاند ـ باشد که دست از مأموریت خود بردارد.
هر کدام از این شرقشناسان کوشیدهاند پیشوایانی را از فلسفه ، صوفیگری ، شیعیگری و دیگر کیشها در چشم شرقیان بزرگ و ارجدار نشان دهند. ایرانشناسان همین کار را برای ایرانیان کردهاند. برای مثال لویی ماسینیون به صوفیگری و حلاج پرداخته و اندکی پیش از کربن «به قصد زیارت مقبرهی عطار رنج مسافرت ایران را بر خود هموار فرموده» بود ، کربن نیز به صوفیگری ، شیعیگری ، باطنیگری و کسانی مانند ابن عربی ، سهروردی ، فارابی ، ملاصدرا ، امامان شیعه و بویژه امام زمان پرداخته است.
هر کدام از این شرقشناسان کوشیدهاند پیشوایانی را از فلسفه ، صوفیگری ، شیعیگری و دیگر کیشها در چشم شرقیان بزرگ و ارجدار نشان دهند. ایرانشناسان همین کار را برای ایرانیان کردهاند. برای مثال لویی ماسینیون به صوفیگری و حلاج پرداخته و اندکی پیش از کربن «به قصد زیارت مقبرهی عطار رنج مسافرت ایران را بر خود هموار فرموده» بود ، کربن نیز به صوفیگری ، شیعیگری ، باطنیگری و کسانی مانند ابن عربی ، سهروردی ، فارابی ، ملاصدرا ، امامان شیعه و بویژه امام زمان پرداخته است.
🔶 زندگانی من
🔸 4ـ همباز پدرم (تکهی یک از دو)
یکی از داستانهای پدرم رفتار او با حاجیمیرمحسنآقا بود. این مرد که آن زمان مشهدی میرمحسن نامیده میشد نوهی عمهی پدرم ، و شوهرخواهر او میبود. پدرش آقامیررضا بروضهخوانی میپرداخت. ولی این را پدرم از آغاز جوانیش با خود ببازار برده بداد و ستد و بازرگانی واداشته و با خود همباز گردانیده بود که گذشته از داد و ستد در بازار ، یک کارخانهی بزرگ قالیبافی در همان هکماوار برپا گردانیده بودند ، و چون گذشته از خویشاوندی و همبازی همسایه نیز میبودند بامدادان باهم ببازار رفته شامگاهان باهم بازگشتندی.
حاجی میرمحسنآقا ، بالای بلند و روی سفید و کشیدهای میداشتی و رختهای پاکیزه و شیک پوشیدی ، و بآخشیج پدرم که بسیار تند و ناشکیبا میبود ، او خونسردی و شکیب بسیار داشته و دوراندیش میبود. باآنکه با پدرم جداییها میداشتند ـ زیرا او بارها به کربلا و به مشهد رفتی و روضهخوانی برپا گردانیدی ـ با یکدیگر بسیار پاسدارانه راه رفتندی. پدرم باآنکه در سال بزرگتر میبود به دوراندیشی و کاردانی او ارج گزارده در بیشتر کارهای خود اندیشهی او را پرسیدی و بکار بستی. او نیز همچون برادر کوچکتری به پدرم پاس گزاردی.
این دو تن با یکدیگر بیست سال کمابیش راه رفته کمترین رنجشی از خود نشان نداده بودند. تنها کاری که میان ایشان رخ داد این بود که در کارخانهی قالیبافی ، او برادر کوچکتر خود ، و پدرم یکی از خویشان خود را براهبری گمارده بودند ، و این دو تن چون باهم راه نمیرفتند ، پدرم با حاجی میرمحسنآقا بهتر دانستند که کارخانه را دو تا گردانند و هر یکی کارخانهی جدایی دارد.
دربارهی فرشبافی آنچه در تاریخها خواندهام این هنر در ایران از زمانهای باستان رواج داشته. میبینیم در زمان هخامنشیان سخن از قالیهای خوب ایران و گلهای قشنگ آنها میرود. ثِمیسْتوکلیس سردار بنام یونانی چون به ایران آمده بدربار هخامنشی پناهید و در اینجا یک پذیرایی تاریخی دید میبینیم در داستان او مینویسند که پادشاه هخامنشی باو گفته هرچه دربارهی یونان و کارهای آنجا میداند و میاندیشد بگوید ، و ثمیستوکلیس پاسخ داده : «سخن آدمی بفرشهای زیبای ایرانی میماند. فرشهای زیبای ایرانی را چون باز کنی و بگسترانی نگارههای (نقشهای) قشنگ آن همگی نمایانست ، ولی چون تا کنی یا پیچانی آن پیکرهها پدیدار نباشد». خواستش این بوده که او را مهلت دهند که اندیشه براه اندازد و سخنان خود را بسامان گرداند.
همچنین در داستان منتصر پسر متوکل میخوانیم که چون پدرش را کشت و خود بجای او نشست روزی در کاخ چشمش به یک قالی افتاد که نگارههای (نقشهای) پادشاهان ساسانی را میداشت و در آنجا دربارهی هرمز که او نیز پدرش را کشته بود نوشته میشد : بیش از شش ماه نزیست ، و این مایهی دلتنگی او گردید.
از اینگونه تکهها در تاریخ فراوانست و میرساند که در زمانهای باستان در ایران قالیهای خوب بافته و در آن گلها و نگارهها میانداختهاند. ولی پیداست که هر زمان حال دیگری میداشته و بآسانی میتوان پذیرفت که اینگونه فرشبافی پررنج در زمان ساسانی شناخته نبوده است.
🔸 4ـ همباز پدرم (تکهی یک از دو)
یکی از داستانهای پدرم رفتار او با حاجیمیرمحسنآقا بود. این مرد که آن زمان مشهدی میرمحسن نامیده میشد نوهی عمهی پدرم ، و شوهرخواهر او میبود. پدرش آقامیررضا بروضهخوانی میپرداخت. ولی این را پدرم از آغاز جوانیش با خود ببازار برده بداد و ستد و بازرگانی واداشته و با خود همباز گردانیده بود که گذشته از داد و ستد در بازار ، یک کارخانهی بزرگ قالیبافی در همان هکماوار برپا گردانیده بودند ، و چون گذشته از خویشاوندی و همبازی همسایه نیز میبودند بامدادان باهم ببازار رفته شامگاهان باهم بازگشتندی.
حاجی میرمحسنآقا ، بالای بلند و روی سفید و کشیدهای میداشتی و رختهای پاکیزه و شیک پوشیدی ، و بآخشیج پدرم که بسیار تند و ناشکیبا میبود ، او خونسردی و شکیب بسیار داشته و دوراندیش میبود. باآنکه با پدرم جداییها میداشتند ـ زیرا او بارها به کربلا و به مشهد رفتی و روضهخوانی برپا گردانیدی ـ با یکدیگر بسیار پاسدارانه راه رفتندی. پدرم باآنکه در سال بزرگتر میبود به دوراندیشی و کاردانی او ارج گزارده در بیشتر کارهای خود اندیشهی او را پرسیدی و بکار بستی. او نیز همچون برادر کوچکتری به پدرم پاس گزاردی.
این دو تن با یکدیگر بیست سال کمابیش راه رفته کمترین رنجشی از خود نشان نداده بودند. تنها کاری که میان ایشان رخ داد این بود که در کارخانهی قالیبافی ، او برادر کوچکتر خود ، و پدرم یکی از خویشان خود را براهبری گمارده بودند ، و این دو تن چون باهم راه نمیرفتند ، پدرم با حاجی میرمحسنآقا بهتر دانستند که کارخانه را دو تا گردانند و هر یکی کارخانهی جدایی دارد.
دربارهی فرشبافی آنچه در تاریخها خواندهام این هنر در ایران از زمانهای باستان رواج داشته. میبینیم در زمان هخامنشیان سخن از قالیهای خوب ایران و گلهای قشنگ آنها میرود. ثِمیسْتوکلیس سردار بنام یونانی چون به ایران آمده بدربار هخامنشی پناهید و در اینجا یک پذیرایی تاریخی دید میبینیم در داستان او مینویسند که پادشاه هخامنشی باو گفته هرچه دربارهی یونان و کارهای آنجا میداند و میاندیشد بگوید ، و ثمیستوکلیس پاسخ داده : «سخن آدمی بفرشهای زیبای ایرانی میماند. فرشهای زیبای ایرانی را چون باز کنی و بگسترانی نگارههای (نقشهای) قشنگ آن همگی نمایانست ، ولی چون تا کنی یا پیچانی آن پیکرهها پدیدار نباشد». خواستش این بوده که او را مهلت دهند که اندیشه براه اندازد و سخنان خود را بسامان گرداند.
همچنین در داستان منتصر پسر متوکل میخوانیم که چون پدرش را کشت و خود بجای او نشست روزی در کاخ چشمش به یک قالی افتاد که نگارههای (نقشهای) پادشاهان ساسانی را میداشت و در آنجا دربارهی هرمز که او نیز پدرش را کشته بود نوشته میشد : بیش از شش ماه نزیست ، و این مایهی دلتنگی او گردید.
از اینگونه تکهها در تاریخ فراوانست و میرساند که در زمانهای باستان در ایران قالیهای خوب بافته و در آن گلها و نگارهها میانداختهاند. ولی پیداست که هر زمان حال دیگری میداشته و بآسانی میتوان پذیرفت که اینگونه فرشبافی پررنج در زمان ساسانی شناخته نبوده است.
✴️ دفتر «فرهنگ است یا نیرنگ؟» را بخوانید و خود داوری کنید.
اگر دلیلهای دفتر را خردپذیر دانستید آن را به دست کسانی که میشناسید در کار پراکندن این زهر (صوفیگری) درمیان توده و رواج «عرفانبازی» هستند برسانید : نویسنده ، ترجمان ، گرد آورنده ، چاپ کننده ، توزیع کننده و فروشندهی کتابهای صوفیانه و کوتاهسخن به هر کسی که از غیرتکشی و بیمناکی این سرطان اندیشه ناآگاهست.
👈 دریافت فایل کتاب از اینجا
🌸💐
اگر دلیلهای دفتر را خردپذیر دانستید آن را به دست کسانی که میشناسید در کار پراکندن این زهر (صوفیگری) درمیان توده و رواج «عرفانبازی» هستند برسانید : نویسنده ، ترجمان ، گرد آورنده ، چاپ کننده ، توزیع کننده و فروشندهی کتابهای صوفیانه و کوتاهسخن به هر کسی که از غیرتکشی و بیمناکی این سرطان اندیشه ناآگاهست.
👈 دریافت فایل کتاب از اینجا
🌸💐
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
✴️ خواهشی از خوانندگان
بیگمان احمد کسروی یکی از مردان بزرگ تاریخ جهان است که با کوششهایی که کرده و اندیشه های والا و درخشانی که داشته، باینده بوده که ده ها کتاب و گفتار درباره زندگی و کارها و اندیشه های وی نوشته و چاپ شود ولی در نتیجه نزدیک به هشتاد سال سیاست کشتار و سانسور و سرکوب؛ زندگی و کارها و اندیشه های والای این مرد بزرگ چنانکه باید شناخته نشده. در این میان، برخی شرقشناسان غربی و ملایان و مزدوران آنها کتابها و گفتارهایی سرشار از دروغ و تحریف درباره کسروی نشر داده اند. همچنین برخی بیمایگان نیز که سخنرانی پیرامون کسروی را دکان و ابزار سودجویی یا شهرت برای خود ساخته اند، برخی کتابهای وی را با زندهایی نارسا یا دروغ بچاپ سپرده اند. از این گذشته، در حال کنونی کشور، شناساندن هرچه بیشتر کسروی و اندیشه های راهگشا و نجات دهنده وی بسیار بجا میباشد. در چنین فضایی، پژوهش و نگارش تاریخ درستی پیرامون زندگی و اندیشه های کسروی و سرگذشت باهماد آزادگان بسیار دربایست (واجب) گردیده.
کوشاد کانال پاکدینی برآنست که تاریخ زندگی و کوششهای احمد کسروی و سرگذشت باهماد آزادگان را گردآورده و برشته نگارش کشیده و بخوانندگان این کانال و همه نیکخواهان و آزادیخواهان ارمغان سازد. در این زمینه پژوهشهای ژرفی شده و مدارک تازه ای بدست آمده ولی بیگمان هنوز مدارک فراوانی هست که برای نگارش یک تاریخ درست باید بدست آورده شود. در این زمینه بیگمان نزد خاندانِ آن بزرگمرد و بستگان وی یا بازماندگان ِیاران کسروی و اندامانِ باهمادِ آزادگان، پیکره (عکس) ها، نامه ها، دست نوشته ها، اسناد، کتابها، خاطرات و نشریات هواداران پاکدینی هست که برای نگارش چنین تاریخی دسترسی بآنها دربایست میباشد.
اینست از خوانندگانی که به چنان سندهایی دسترس دارند خواهشمندیم اسکن آنها را بما بفرستند. بویژه از کسانی که پیکره (عکس) یا نامه و دست نوشته هایی از احمد کسروی در دست دارند یا کسانی از بازماندگانِ یاران و هوادارانِ آن یگانهمرد که اسنادی مانند خاطرات یا پیکره یا نشریاتی در این زمینه نزد آنها هست، خواهشمندیم از فرستادن آنها بما دریغ نورزند. اگر فرستنده از جهات امنیتی خواستار باشد که تصویر اسناد وی یا نام وی نشر نگردد، بیگمان ما نیز خواستهی او را پاس خواهیم گزارد.
بیگمان احمد کسروی یکی از مردان بزرگ تاریخ جهان است که با کوششهایی که کرده و اندیشه های والا و درخشانی که داشته، باینده بوده که ده ها کتاب و گفتار درباره زندگی و کارها و اندیشه های وی نوشته و چاپ شود ولی در نتیجه نزدیک به هشتاد سال سیاست کشتار و سانسور و سرکوب؛ زندگی و کارها و اندیشه های والای این مرد بزرگ چنانکه باید شناخته نشده. در این میان، برخی شرقشناسان غربی و ملایان و مزدوران آنها کتابها و گفتارهایی سرشار از دروغ و تحریف درباره کسروی نشر داده اند. همچنین برخی بیمایگان نیز که سخنرانی پیرامون کسروی را دکان و ابزار سودجویی یا شهرت برای خود ساخته اند، برخی کتابهای وی را با زندهایی نارسا یا دروغ بچاپ سپرده اند. از این گذشته، در حال کنونی کشور، شناساندن هرچه بیشتر کسروی و اندیشه های راهگشا و نجات دهنده وی بسیار بجا میباشد. در چنین فضایی، پژوهش و نگارش تاریخ درستی پیرامون زندگی و اندیشه های کسروی و سرگذشت باهماد آزادگان بسیار دربایست (واجب) گردیده.
کوشاد کانال پاکدینی برآنست که تاریخ زندگی و کوششهای احمد کسروی و سرگذشت باهماد آزادگان را گردآورده و برشته نگارش کشیده و بخوانندگان این کانال و همه نیکخواهان و آزادیخواهان ارمغان سازد. در این زمینه پژوهشهای ژرفی شده و مدارک تازه ای بدست آمده ولی بیگمان هنوز مدارک فراوانی هست که برای نگارش یک تاریخ درست باید بدست آورده شود. در این زمینه بیگمان نزد خاندانِ آن بزرگمرد و بستگان وی یا بازماندگان ِیاران کسروی و اندامانِ باهمادِ آزادگان، پیکره (عکس) ها، نامه ها، دست نوشته ها، اسناد، کتابها، خاطرات و نشریات هواداران پاکدینی هست که برای نگارش چنین تاریخی دسترسی بآنها دربایست میباشد.
اینست از خوانندگانی که به چنان سندهایی دسترس دارند خواهشمندیم اسکن آنها را بما بفرستند. بویژه از کسانی که پیکره (عکس) یا نامه و دست نوشته هایی از احمد کسروی در دست دارند یا کسانی از بازماندگانِ یاران و هوادارانِ آن یگانهمرد که اسنادی مانند خاطرات یا پیکره یا نشریاتی در این زمینه نزد آنها هست، خواهشمندیم از فرستادن آنها بما دریغ نورزند. اگر فرستنده از جهات امنیتی خواستار باشد که تصویر اسناد وی یا نام وی نشر نگردد، بیگمان ما نیز خواستهی او را پاس خواهیم گزارد.
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 173
🔸 در پیرامون زبان
همچنين در اكنون «دارم» را كه اكنون همارگيست بجاي «ميدارم» اكنون همانزماني ميآورند اينست معني خود آن بيكلمه مانده است. از شگفتيهاست كه در ديگر كارها (فعلها) همانزماني را بجاي همارگي ميآورند ـ مثلاً بجاي نويسم «مينويسم» ميگويند ، در اينجا وارونهي آن را كرده بجاي ميدارم دارم ميگويند : «فلان كتاب را دارم و امروزها آن را ميخوانم» در يك جمله يك كار را آن گونه و ديگري را اين گونه ميآورند و هيچ درنمييابند كه اگر «مي» دربايست است پس چرا در يكي هست و در يكي نيست؟!..
كنون برخي از گونههاي آن را كه بهمخوردگي در آنها پيدا شده ميآوريم تا يكايك را بازنماييم. ولي نبايد فراموش كرد كه سيزده گونهي گذشته و سه گونهي اكنون از اين هم ميآيد و ما اگر همه را در اينجا نميشماريم بهر آنست كه نياز بشمردن همگي نميبينيم.
1ـ گذشتهي ساده : داشتم. چنانكه گفتم اين كلمه را از معني خود بدربردهاند ولي ما هميشه آن را در معني درست خود بكار ميبريم و ميبايد خوانندگان باريكبين شوند و آن را بمعني درست بياد خود سپارند. روشنتر گويم : بكوشند و خود را وادارند كه از اين پس هميشه آن را بمعني درست خود فهمند و در گفتگو نيز بآن معني آورند. چنانكه ميگوييم : خورد ، گفت ، خوابيد ، شنيد ، رفت ، نشست ؛ همچنان ميگوييم : داشت. ميبايد از اين نيز همان معني را فهميد. مثلاً : «سخن را شنيد و در ياد داشت» و «پول را گرفت و در دست داشت» و «باغ را خريد و آن را داشت».
🔸 در پیرامون زبان
همچنين در اكنون «دارم» را كه اكنون همارگيست بجاي «ميدارم» اكنون همانزماني ميآورند اينست معني خود آن بيكلمه مانده است. از شگفتيهاست كه در ديگر كارها (فعلها) همانزماني را بجاي همارگي ميآورند ـ مثلاً بجاي نويسم «مينويسم» ميگويند ، در اينجا وارونهي آن را كرده بجاي ميدارم دارم ميگويند : «فلان كتاب را دارم و امروزها آن را ميخوانم» در يك جمله يك كار را آن گونه و ديگري را اين گونه ميآورند و هيچ درنمييابند كه اگر «مي» دربايست است پس چرا در يكي هست و در يكي نيست؟!..
كنون برخي از گونههاي آن را كه بهمخوردگي در آنها پيدا شده ميآوريم تا يكايك را بازنماييم. ولي نبايد فراموش كرد كه سيزده گونهي گذشته و سه گونهي اكنون از اين هم ميآيد و ما اگر همه را در اينجا نميشماريم بهر آنست كه نياز بشمردن همگي نميبينيم.
1ـ گذشتهي ساده : داشتم. چنانكه گفتم اين كلمه را از معني خود بدربردهاند ولي ما هميشه آن را در معني درست خود بكار ميبريم و ميبايد خوانندگان باريكبين شوند و آن را بمعني درست بياد خود سپارند. روشنتر گويم : بكوشند و خود را وادارند كه از اين پس هميشه آن را بمعني درست خود فهمند و در گفتگو نيز بآن معني آورند. چنانكه ميگوييم : خورد ، گفت ، خوابيد ، شنيد ، رفت ، نشست ؛ همچنان ميگوييم : داشت. ميبايد از اين نيز همان معني را فهميد. مثلاً : «سخن را شنيد و در ياد داشت» و «پول را گرفت و در دست داشت» و «باغ را خريد و آن را داشت».
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی شصتم)
🔶 دربارهی صوفیان و درویشان (بخش سه از چهار)
صوفیان سرچشمهی باورها و پندارهاشان همان گفتههای پلوتینوس بوده كه در گفتار دیروزی شرح داده بیپایی و نادرستی آن را بازنمودیم. ولی سپس برخی از پیشوایانشان از راه فلسفهی یونان پیش آمده داستان «وحدت وجود» یا «یكی بودن هستی» را پدید آوردهاند. لیكن این هم بسود ایشان پایان نیافته و نتیجهای نداده. بلكه باید گفت : بد را بدتر و غلط را غلطتر گردانیده. اینان میگویند : خدا همان هستی است و چیز دیگر نیست ، و شما چون این سخن بشكافید معنایش نبودن خداست. معنایش اینست كه ما خود خداییم و بچیز دیگر نیاز نداریم. زیرا هستی نه چیزیست كه خود هست باشد. ما هستیم و از این هست بودن ما یك هستی فهمیده میشود ، و نه آنست كه ما هستیم و هستی نیز هست. این سخن چون جایش اینجا نیست دامنه نداده درمیگذرم. همین اندازه باید گفت : خود هم نفهمیدهاند كه چه میگویند ، و این است چون كتابهاشان بخوانید هر یكی معنای دیگری باین داستان میدهد و مثل دیگری میآورد.
این باورهای ایشانست. اما كردارهاشان : 1ـ بیكاری و خانقاهنشینی 2ـ زن نگرفتن و تنها زیستن. 3ـ نان از دست دیگران خوردن 4ـ با دف و نای پای كوبیدن و با آن ریش و پشم رقصیدن ـ كه شما هر یكی از اینها را بگیرید گناه بزرگیست و زیان بزرگی را دربر دارد.
پیشینیانِ اینها پرداختن بكاری یا پیشهای را مانع میشماردند و آن را بد میدانستند. شیخ ابوسعید میگوید : بازار جایگاه شیاطین است. میگفتند : صوفی باید بخود پردازد و ذكر خواند و تهذیب نفس كند ، و اگر بیك كاری یا پیشهای پرداخت «اهل دنیا» میگردد و از راه خود بازمیماند. زن نگرفتن اجباری نبوده ولی بیشترشان نمیگرفتهاند. زیرا زن را نیز از «دنیا» میشماردهاند. نان از دست دیگران خوردن همگانی بوده. زیرا در جایی كه بكاری و پیشهای نمیپرداختهاند ناگزیر بودهاند كه چشم براه «احسان» و «صدقه»ی توانگران باشند ، و اگر نرسید ببازار افتاده یا بدرِ خانهها رفته گدایی كنند ، و این را نه تنها ننگ نمیدانستهاند بلكه یك قسمتی از ریاضت و عبادت میشماردهاند. اما رقص ، آن را بزبان خود «سماع» مینامیدهاند. یكی دف میزده و دیگری نای مینواخته و دیگری با آواز خوش شعرهای عاشقانه میخوانده ، و در این میان درویشان برقص میپرداختهاند و خود شیخ همان كار را میكرده است.
🔸از همینجا شما فهم و دانش آنها را بسنجید. گروهی تا چه اندازه نافهم باشند كه این ندانند بیكاری سامان زندگی را بهم میزند. ندانند که خدا شمارهی زنان و مردان را یكسان گردانیده و یك مردی چون زن نمیگیرد باعث سیاهروزی یك زنی شده است ، ندانند كه نان از دست دیگران خوردن نشان پستی و زبونیست و آبرو را میریزد و شرم و آزرم را از میان میبرد ، ندانند كه پای كوفتن و رقصیدن جز با هوسِ خود راه رفتن نیست و آن را «عبادت» یا «ریاضت» نام نتوان نهاد.
شگفتتر اینجاست كه اینان كه به بهانهی چشمپوشی از جهان و دامن درچیدن از لذت و سختی دادن بخود و كاستن از نیروهای تنی بخانقاه خزیده بودند در كردار همه بضد آن برخاسته و همه به تنآسایی و خوشی پرداختهاند!!. كیست كه از بیكاری و مفتخواری خوشش نیاید؟!.. كیست كه از ساز و آواز و رقص لذت نبرد؟!.. اما زن نگرفتن ، آن نه برای چشمپوشی از لذت ، بلكه برای گریز از رنج خانهداری بوده. وگرنه بیشترشان درمیان خود امردبازی و پستیهای دیگر داشتهاند ، و چون شیوهی ایشان بوده كه برای هر كار زشتی یك عنوان نیكی میدادهاند باین زشتكاری نیز نامهایی دادهاند و رختهایی پوشانیدهاند. «بجمال خدا در روی شاهدان تماشا میكردهاند». جامی میگوید :
حُسن خویش از روی خوبان آشكارا كردهای
پس بچشم عاشقان در وی تماشا كردهای
یكی از بزرگان صوفیان ابوحامد كرمانی بوده كه دربارهاش چنین مینویسند : «چون در سماع گرم شدی پیراهن خود و حضار را چاك كردی و سینه بسینهی ایشان نهادی و از آن تشفی حاصل نمودی. چون شیخ به بغداد رسید خلیفه پسر بدیع الجمالی داشت خبر ورود شیخ شنید قصد حضور مجلس شیخ نمود. گفتند که طریقهی شیخ اینست. خلیفهزاده گفت از قرار تقریر شما او كافر خواهد بود بمجلس او میروم اگر اینگونه نسبت بمن حركتی كرد او را قربة الی الله بقتل رسانم و از وجود آن مبدع ، جهان را پاك گردانم و چون در سماع گرم گشت شیخ بكرامت دریافت و این رباعی بگفت :
سهل است مرا بر سر خنجر بودن در پای مراد دوست بیسر بودن
تو آمدهای كه كافری را بكشی غازی چو تویی رواست كافر بودن
خلیفهزاده گریبان خود را درید و بقدم معذرت پیش آمده سر در قدم شیخ نهاد ...».
🔸گزاشتن نام «شاهد» بخدا ، و پیاپی گردانیدن كلمهی «عشق» و مانند اینها كه سراپا بیفرهنگی و بیشرمیست از اینجا برخاسته است.
👇
🔶 دربارهی صوفیان و درویشان (بخش سه از چهار)
صوفیان سرچشمهی باورها و پندارهاشان همان گفتههای پلوتینوس بوده كه در گفتار دیروزی شرح داده بیپایی و نادرستی آن را بازنمودیم. ولی سپس برخی از پیشوایانشان از راه فلسفهی یونان پیش آمده داستان «وحدت وجود» یا «یكی بودن هستی» را پدید آوردهاند. لیكن این هم بسود ایشان پایان نیافته و نتیجهای نداده. بلكه باید گفت : بد را بدتر و غلط را غلطتر گردانیده. اینان میگویند : خدا همان هستی است و چیز دیگر نیست ، و شما چون این سخن بشكافید معنایش نبودن خداست. معنایش اینست كه ما خود خداییم و بچیز دیگر نیاز نداریم. زیرا هستی نه چیزیست كه خود هست باشد. ما هستیم و از این هست بودن ما یك هستی فهمیده میشود ، و نه آنست كه ما هستیم و هستی نیز هست. این سخن چون جایش اینجا نیست دامنه نداده درمیگذرم. همین اندازه باید گفت : خود هم نفهمیدهاند كه چه میگویند ، و این است چون كتابهاشان بخوانید هر یكی معنای دیگری باین داستان میدهد و مثل دیگری میآورد.
این باورهای ایشانست. اما كردارهاشان : 1ـ بیكاری و خانقاهنشینی 2ـ زن نگرفتن و تنها زیستن. 3ـ نان از دست دیگران خوردن 4ـ با دف و نای پای كوبیدن و با آن ریش و پشم رقصیدن ـ كه شما هر یكی از اینها را بگیرید گناه بزرگیست و زیان بزرگی را دربر دارد.
پیشینیانِ اینها پرداختن بكاری یا پیشهای را مانع میشماردند و آن را بد میدانستند. شیخ ابوسعید میگوید : بازار جایگاه شیاطین است. میگفتند : صوفی باید بخود پردازد و ذكر خواند و تهذیب نفس كند ، و اگر بیك كاری یا پیشهای پرداخت «اهل دنیا» میگردد و از راه خود بازمیماند. زن نگرفتن اجباری نبوده ولی بیشترشان نمیگرفتهاند. زیرا زن را نیز از «دنیا» میشماردهاند. نان از دست دیگران خوردن همگانی بوده. زیرا در جایی كه بكاری و پیشهای نمیپرداختهاند ناگزیر بودهاند كه چشم براه «احسان» و «صدقه»ی توانگران باشند ، و اگر نرسید ببازار افتاده یا بدرِ خانهها رفته گدایی كنند ، و این را نه تنها ننگ نمیدانستهاند بلكه یك قسمتی از ریاضت و عبادت میشماردهاند. اما رقص ، آن را بزبان خود «سماع» مینامیدهاند. یكی دف میزده و دیگری نای مینواخته و دیگری با آواز خوش شعرهای عاشقانه میخوانده ، و در این میان درویشان برقص میپرداختهاند و خود شیخ همان كار را میكرده است.
🔸از همینجا شما فهم و دانش آنها را بسنجید. گروهی تا چه اندازه نافهم باشند كه این ندانند بیكاری سامان زندگی را بهم میزند. ندانند که خدا شمارهی زنان و مردان را یكسان گردانیده و یك مردی چون زن نمیگیرد باعث سیاهروزی یك زنی شده است ، ندانند كه نان از دست دیگران خوردن نشان پستی و زبونیست و آبرو را میریزد و شرم و آزرم را از میان میبرد ، ندانند كه پای كوفتن و رقصیدن جز با هوسِ خود راه رفتن نیست و آن را «عبادت» یا «ریاضت» نام نتوان نهاد.
شگفتتر اینجاست كه اینان كه به بهانهی چشمپوشی از جهان و دامن درچیدن از لذت و سختی دادن بخود و كاستن از نیروهای تنی بخانقاه خزیده بودند در كردار همه بضد آن برخاسته و همه به تنآسایی و خوشی پرداختهاند!!. كیست كه از بیكاری و مفتخواری خوشش نیاید؟!.. كیست كه از ساز و آواز و رقص لذت نبرد؟!.. اما زن نگرفتن ، آن نه برای چشمپوشی از لذت ، بلكه برای گریز از رنج خانهداری بوده. وگرنه بیشترشان درمیان خود امردبازی و پستیهای دیگر داشتهاند ، و چون شیوهی ایشان بوده كه برای هر كار زشتی یك عنوان نیكی میدادهاند باین زشتكاری نیز نامهایی دادهاند و رختهایی پوشانیدهاند. «بجمال خدا در روی شاهدان تماشا میكردهاند». جامی میگوید :
حُسن خویش از روی خوبان آشكارا كردهای
پس بچشم عاشقان در وی تماشا كردهای
یكی از بزرگان صوفیان ابوحامد كرمانی بوده كه دربارهاش چنین مینویسند : «چون در سماع گرم شدی پیراهن خود و حضار را چاك كردی و سینه بسینهی ایشان نهادی و از آن تشفی حاصل نمودی. چون شیخ به بغداد رسید خلیفه پسر بدیع الجمالی داشت خبر ورود شیخ شنید قصد حضور مجلس شیخ نمود. گفتند که طریقهی شیخ اینست. خلیفهزاده گفت از قرار تقریر شما او كافر خواهد بود بمجلس او میروم اگر اینگونه نسبت بمن حركتی كرد او را قربة الی الله بقتل رسانم و از وجود آن مبدع ، جهان را پاك گردانم و چون در سماع گرم گشت شیخ بكرامت دریافت و این رباعی بگفت :
سهل است مرا بر سر خنجر بودن در پای مراد دوست بیسر بودن
تو آمدهای كه كافری را بكشی غازی چو تویی رواست كافر بودن
خلیفهزاده گریبان خود را درید و بقدم معذرت پیش آمده سر در قدم شیخ نهاد ...».
🔸گزاشتن نام «شاهد» بخدا ، و پیاپی گردانیدن كلمهی «عشق» و مانند اینها كه سراپا بیفرهنگی و بیشرمیست از اینجا برخاسته است.
👇
ملا هادی سبزواری [1] كه او را یكی از حكما میشناسند خدا را «شاهد هرجایی» خوانده میگوید :
با كه توان گفت این سخن كه نگارم
شاهد هرجایی است و گوشهنشین است
🔸حكیم گردنشكسته را ببینید كه با خدا چه گستاخی میكند ، چه بیفرهنگی نشان میدهد.
[1] : این همانست که ادوارد براون در سفرنامهاش به ایران او را «بزرگترین فیلسوف ایران در قرن نوزدهم» میخواند و نزدیک به 20 صفحه دربارهی فلسفهی او در آن کتاب مینویسد.
با كه توان گفت این سخن كه نگارم
شاهد هرجایی است و گوشهنشین است
🔸حكیم گردنشكسته را ببینید كه با خدا چه گستاخی میكند ، چه بیفرهنگی نشان میدهد.
[1] : این همانست که ادوارد براون در سفرنامهاش به ایران او را «بزرگترین فیلسوف ایران در قرن نوزدهم» میخواند و نزدیک به 20 صفحه دربارهی فلسفهی او در آن کتاب مینویسد.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
ادوارد براون شرقشناس انگلیسی که به هیاهوی «ادبیات» از بیرون ایران دامن میزد.