پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
باز هم نمونه‌ای دیگر از کوششهای «ادیبان» در هواداری از صوفیگری پس از جنبش مشروطه در ایران
🔶 زندگانی من
🔸 15ـ چگونه از ملایی رها گردیدم

تابستان و پاییز (1) بپایان رسید. محمدعلی‌میرزا پس از کوششهایی که هوده‌ای[نتیجه] ندید پس گردیده گمنام شد. دمدار هالی پس از چرخیدن بگرد خورشید ما از راهی که آمده بود بازگشت و ناپیدا شد. صمدخان به تبریز دست یافتن نتوانسته در باسمِنج بخاموشی نشست.

ولی التماتومی که روسها دادند دنباله پیدا کرد و در آخرهای آذرماه در تبریز میانه‌ی سالداتها (2) با مجاهدان جنگ برخاست.

این داستان از هناینده‌ترین پیشامدها در زندگانی من بوده. نامردیهای بسیاری از وزیران و دیگران پدیدار گردید. از آنسوی ایستادگی یک دسته از ایرانیان در برابر دولتِ آهنین‌مشتی همچون دولتِ تزاری روس یکی از شگفتترین داستانهاست. این خود نمونه‌ایست که جنبش مشروطه‌خواهی یک دسته را تا به چه اندازه بالا برده و دارای چه سَهِشهای مردانه‌ی بسیار گرانبها گردانیده بود.

من داستان این را در کتابهای خود نوشته‌ام (3) و در اینجا بآن نمی‌پردازم. در اینجا همین اندازه می‌گویم که این پیشامد در من تکان سختی پدید آورد.

روز 29 آذر که جنگ آغاز یافت و چگونگی دانسته گردید من در هُکماوار از جنگ بسیار دور می‌بودم با اینحال نمی‌توانستم آسوده باشم. نیک می‌دانستم که چند هزار تن از مجاهدان تبریز با دولتی همچون دولت تزاری جنگ نتوانند کرد و پایان آن جز نابودی نتواند بود. ولی اینها جلو سهشهای مرا نمی‌گرفت و مرا بحال خود بازنمی‌گردانید. فردا نیز همچنان می‌بودم ، و چون داستان دلیری مجاهدان را می‌شنیدم بشور و تکانم می‌افزود. چون محرم فرارسیده بود و شبها در چند مسجد بمنبر می‌رفتم خودداری نتوانسته بشورانیدن مردم می‌پرداختم.

حاجی‌عباس نامی یکی از کشاورزان توانگر هُکماوار و خود مرد بسیار نیکی می‌بود ، و من در آن کوی تنها او را همراه خود می‌داشتم. با او گفتگو کرده چند تنی را با خود همداستان گردانیدیم. چنین می‌خواستیم که بشهر رفته تفنگ گرفته ما نیز در جنگ همراهی نماییم. ولی جنگ چهار روز بیشتر نکشید که چنانکه در کتابهایم نوشته‌ام مجاهدان با همه‌ی فیروزی ناچار گردیده از شهر بیرون رفتند و سپاه دیگری از روسها از تفلیس رسید و از فردای آن روز دُژخوییها (4) آغاز گردید و دشمنان مشروطه که از چند سال باز دل از کینه‌ی آزادیخواهان پر می‌داشتند فرصت یافته بکینه‌‌جوییهای وحشیانه پرداختند. تبریز اگر در تاریخ مشروطه نام نیکی از خود بیادگار گزارده است این وحشیگریهای ملایان و پیروان ایشان آن نام نیک را لکه‌دار گردانید. تبریز همچون گلستانی می‌بود که ناگهان سرمای سختی بآن زند و گلها و سبزیها را بسوزاند و از میان برد و گلستان را جایگاه زاغان شوم گرداند. برای من روزهای سختی می‌بود. ناچار می‌بودم آن وحشیگریها را از نزدیک تماشا کنم. روزی هم هُکماواریان با فشار حاجی‌میرمحسن‌آقا مرا نیز بجلو خود انداختند بباغ امیر که نشیمنگاه صمدخان می‌بود بردند که روی ناپاک و سبیلهای وحشیانه‌ی آن مرد خونخوار را از نزدیک دیدم. اینها را در تاریخ نوشته‌ام.

در اینجا آنچه باید بنویسم اینست که یکی از کسانی که زندگانیش بسختی افتاد من بودم ، زیرا در سایه‌ی شور و سهشهای آن چند روزه در شمار آزادیخواهان درآمده بودم ، و اینبود ملایان زبان به تکفیرم می‌گشادند و مردم را به روگردانی از من بلکه ببدگویی وامی‌داشتند. (5) در هر نشستی نیشهای زبانی می‌زدند ، تلخگویی دریغ نمی‌گفتند. بلکه آن ملای بدخواه می‌کوشید اوباش هُکماوار و قَرامَلِک را بگزند رسانیدن وادارد.

اینها داستان درازی می‌دارد. دلخستگیهای آن روزها از چیزهاییست که من فراموش نکرده‌ام و نخواهم کرد. ولی در برابر همه‌ی این بدیها یک نیکی درمیان بود و آن اینکه بشُوند همین پیشامدها از یکسو مردم نیز از من نومید شده دست از گریبانم برداشتند و بدینسان زنجیر ملایی از گردنم برداشته شد.

پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ 1290خورشیدی.
2 ـ سالدات = (به روسی) سرباز
3 ـ برای آگاهی از داستان التیماتوم و جنگ بخش یکم و دوم «تاریخ هجده‌ساله‌ي آذربایجان» دیده شود.
4ـ دُژ پيشوندي است كه معني «بدي توأم با درشتي» مي‌دهد. دُژخوی = ناتراشیده و بدعادت
5ـ اصل : «بازمی‌داشتند».
حاجی‌عباس هُکماواری
«چون[پیشوایان شیعیگری] بنیادِ کار را بگزافگویی و تُندروی گزارده بودند رفته‌رفته از این اندازه هم گذشتند و این زمان سخنان دیگری بمیان آوردند : «هر که بمیرد و امام زمان خود را نشناسد بیدین مرده است» ، «خدا ما را از آب و گِل والاتری آفریده و شیعیان ما را از بازمانده‌ی آن آب و گِل پدید آورده» [إِنَّ اَللَّهَ خَلَقَنَا مِنْ أَعْلَى عِلِّيِّينَ وَ خَلَقَ شِيعَتِنَا مِنّا] ، «خدا دوستی و پیروی ما را بزمینها نشان داد ، آنها که پذیرفتند بارده شدند و آنها که نپذیرفتند شوره‌زار گردیدند ، بکوهها نشان داد ، آنها که پذیرفتند بلند گردیدند و آنها که نپذیرفتند پست شدند ، بآبها نشان داد ، آنها که پذیرفتند شیرین شدند و آنها که نپذیرفتند شور گردیدند» ، «کارهای شما هر روزه بما نشان داده می‌شود که اگر نیکو کرده‌اید ما شاد باشیم و اگر بد کرده‌اید اندوهناک گردیم» ، «معنی قرآن را جز ما کسی نداند ، همه باید از ما بپرسند» ـ از اینگونه ، سخنان بسیاری که جز لاف‌زدن و گزافه ‌گفتن شمرده نشود ، و گوینده‌اش بیگمان بیدین و خداناشناس می‌بوده ، و ما نمی‌دانیم اینها را که گفته است و آیا راست است و یا دروغ و ساخته می‌باشد.
...
این گفته‌ها که «خدا ما را از آب و گِل والاتری آفریده» ، یا «خدا جهان را بپاس هستی ما پدید آورده» یا «کارهای شما هر روز بما نشان داده شود» و مانندهای اینها که در کتابهای شیعی فراوانست ، آیا چه دلیلی همراه داشته؟!. کسی که بچنین سخنانی برمی‌خاسته آیا نبایستی دلیل یاد کند؟!. آیا بچنین دعویهایی بی‌دلیل برخاستن راه لافگویی را بروی فریبکاران و هوسبازان باز کردن نمی‌بوده؟!. مثلاً بهاءالله که دعوی خدایی کرده آیا نتوان گفت که مایه‌ی گستاخیش اینگونه سخنان می‌بوده؟!.
از آنسوی آیا آن امامان چه جدایی با مردم می‌داشته‌اند؟!.. آیا نه آنست که هر یکی همچون دیگران ناخواهان باینجهان آمده و ناخواهان می‌رفته ، و همچون دیگران خورده و خوابیده و بیمار گردیده و آسیب دیده و هیچ گونه برتری درمیان نبوده؟!.. با اینحال آن گزافه‌ها سرودن چه معنایی داشته؟!..
در جایی که بنیادگزار اسلام با آن جایگاه و با آن برگزیدگیش ، خود را یک تن همچون دیگران می‌خوانده [أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ : من آدمی‌ای همچون شمایم] ببازماندگان او چه می‌رسیده که بچنین سخنانی زبان گشایند؟!.. »
(کتاب شیعیگری یا داوری از احمد کسروی)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مردان نادان ریشه‌ی دین و نیکوکاری در دل مردم را می‌کنند و در همانحال دمادم سخن از دین بر زبان دارند.
آیا اینها دین دارند؟!.. راستی را بیدینترین مردمان اینانند.
آدمیان در نهاد طبیعی خود خواهان نیکوکاریند ولی همین آموزاکهای پست اینان ، مردم را به بدی گستاخ می‌گرداند.

«ببینید گستاخی را تا بکجا رسانیده‌اند : «هر که حسین را در کربلا زیارت کند ماننده‌ی کسی است که خدا را در عرش زیارت کرده». «با هستی امامست که زمین و آسمان پایدار می‌باشد و بپاس اوست که مردم روزی می‌خورند». «هر که بگرید و بگریاند و یا خود را گریان نماید بهشت باو بایا[=واجب] شود». باید پرسید : چرا؟!. مگر گریستن به کشتگانی چه کاریست و چه سودی از آن تواند برخاست که خدا چنان مزدی دهد؟!. چنین گزافه‌دهی از خدا چه سزاست؟!.
...
«هر که بزیارت رود همه‌ی گناهانش آمرزیده گردد». باید پرسید : پس دین چه می‌بایسته؟!. سخن از نیک و بد و حلال و حرام چه می‌سزیده؟!. در جایی که با گریستن یا بزیارت رفتن هر گناهی آمرزیده شود و بهشت بایا گردد چرا کسی از گناه بازایستد؟!. چرا دربند نیک و بد و حلال و حرام باشد؟!...»
(کتاب شیعیگری ، احمد کسروی)
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 187
🔸 در پیرامون زبان

بخشيدن ، آمرزيدن : چنانكه گفتيم بخشيدن را بمعني آمرزيدن و يا دادن مي‌آورند. مثلاً مي‌گويند : «گناه او را بخشيد». يا ميگويند : «فلان چيز را باو بخشيد». ولي هر دو غلط است و بايد بجاي آن يكي گفت «آمرزيد» و بجاي این يكي گفت «داد». زيرا بخشيدن بمعني قسمت كردن است و بايد گفت : «نان به بيچيزان بخشيد» و «سپاه را بشهرها بخشيد». ما چون براي اين معني [1] كلمه‌ي فارسي نمي‌داريم بايد بخشيدن را بهمين معني بكار بريم و در آن معنيهاي غلط هرگز نياوريم. اين را هم در جاي ديگري گفته‌ام كه جز از بخشيدن «بخشودن» هست كه بمعني دل سوختن و رحم آوردن است و بايد آن را هم با اين بهم نياميخت.

گفتن ، فرمودن : اين هم گفتيم كه فرمودن بمعني امر كردن و حكم دادن است چنانكه هنوز كلمه‌ي فرمان بِهمان معني مي‌آيد ولي اكنون فرمودن را در جاي گفتن مي‌آورند كه بايد گفت درست نيست. زيرا كلمه باين معني نيست و نيازي بآوردن آن در اين معني نداريم. از آنسوي حكم يا امر نامي در فارسي ندارد و ما نيازمنديم كه فرمودن را بآن معني نخست خود بازگردانيم. كساني خواهند گفت كه فرمودن كلمه‌ي پاسدارانه‌ايست و ما از اينرو بآن نيازمنديم. ميگويم پس آن زبانهايي كه چنين كلمه‌اي را ندارند چه ميكنند؟ پاسداري با بزرگان بجاي خود درست است ولي هيچ نياز نيست كه بجاي گفتن فرمودن آورده شود. گفتن بكسي نخواهد برخورد. اگر كار با اينها باشد بايد تشريف آوردن و عرض كردن و صد كلمه‌ي ديگر را هم نگاه داريد و آنهايي كه رفته است از حضرتعالي و جناب اجل و مانند اينها را بازگردانيد. بزرگ داشتن يك كسي و پاسش داشتن با اين كلمه‌ها نيست بايد با كردار او را بزرگ داشت.

پابرگی :
1ـ بخشیدن = قسمت کردن
✴️ ریشه‌ی بدبختیها (تکه‌ی هفتادوچهارم)

🔶 به آقای ناصر اعتمادی سرودی
(بخش یک از یک)

خواهش می‌كنم اگر حرف حسابی دارید بنویسید و به اداره‌ی پرچم بفرستید من قول می‌دهم زودتر و بهتر از روزنامه‌ی «استوار قم» [1] چاپ خواهند كرد.
بازی موش و گربه چرا؟! در گوشه‌ای تاریك و سیاه پناه بردن و بروشنایی سنگ پراندن چرا؟ مرد و مردانه باش؟ جلو بیا حرفی بزن و جوابی بشنو.
آبادان ـ ع : ع

🔸پرچم : دیروز پاسخی را كه آقای شیشه‌گر بناصر اعتمادی بهائی داده بود بچاپ رسانیدیم. این پاسخ را هم آقای عیلامی داده. آری آقای ناصر سرودی ، ما بكیش بهائی ایرادهای بسیاری داریم و خود آرزومندیم كه یك بهائی با ما روبرو شود و بایرادهای ما پاسخ دهد. اكنون كه شما بجنگ پرچم برخاسته‌اید بهتر است به پرسشهای ما پاسخ دهید ـ پاسخ دهید تا بدانیم كیشتان راستست. در پایین چند پرسش را می‌نویسم :

🔸1) سید باب بسخنان مُهملی كه معنی ندارد پرداخته ، از قبیل «بسم‌الله الفرید الفراد ذی‌الافراد الفرود ....» اینها برای چه بوده؟!.. چرا یك مرد خدایی مهمل گوید؟.

🔸2) ازو در تبریز هرچه پرسیدند گفت نمی‌دانم و سپس چون چوب خورد از دعوی خود برگشت و توبه‌نامه نوشت كه این توبه‌نامه را میرزاابوالفضل گلپایگانی با دستور عبدالبهاء نشر كرده و چنین گفته می‌شود كه نسخه‌ی اصل آن در كتابخانه‌ی مجلس است ـ آیا اینها دلیل دروغگویی او نیست؟!.

🔸3) سید باب برخاسته كتاب و شریعت آورد ولی سیزده سال نگذشت كه بهاءالله برخاسته آنها را لغو نمود و خود شریعت و كتاب دیگری آورد. آیا در سیزده سال هم شریعت دیگر می‌گردد؟!.

🔸4) باب و بهاء هر دو از میان ایرانیان برخاسته بودند ، پس چرا بعربی پرداختند و بتقلید قرآن آیه‌بافی كردند؟!. مگر وحی جز با زبان عربی نتواند بود؟!.

🔸5) باب و بهاء هر دو عربی را نمی‌دانستند و اینست غلطهای بسیاری در گفته‌های آنهاست. آیا این ایرادی به آنها نیست؟!.. آیا باور كردنیست كه خدا كسی را برانگیزد و باری یك زبان درستی باو ندهد؟!.

🔸6) یك برانگیخته چون برمی‌خیزد باید بگمراهیهای زمان خود پردازد و با آنها نبرد كند و مردمان را از حقایق آگاه گرداند. چنانكه پیغمبر اسلام چون گمراهی زمان او بت‌پرستی بود بآن پرداخت و نبرد كرد تا برانداخت. گمراهی زمان باب و بهاء فلسفه‌ی یونان و صوفیگری و باطنیگری و علی‌اللهیگری و دیگر كیشهای گوناگون بوده. بكدام یكی پرداخته‌اند؟! بكدام یكی پاسخ داده‌اند؟. آیا جز از آنست كه خودشان گرفتار همان گمراهیها بوده‌اند؟! بهاءالله از صوفیگری ، از فلسفه ، از شیعیگری ، از باطنیگری استفاده می‌كند ، و در واقع گمراهیهای كهن را درهم آمیخته یك گمراهی نوین پدید می‌آورد. به هر حال می‌پرسم بهاءالله یا باب كه بكمترین گمراهی مردمان پاسخی نمی‌توانستند و جز «دعوی» كالایی و جز عربی‌بافیهای غلط هنری نداشتند برای چه خدا آنها را برانگیخته بود؟! كارهای خدا كه بیهوده نتواند بود.

🔸7) بهاءالله دعوی خدایی كرده ، بگویید ببینیم این دعوی چه معنایی داشته؟!.. یك مرد ناتوانی كه همچون دیگران بی‌اختیار باین جهان آمده و بی‌اختیار رفته چگونه خدا بود؟!..

شما اگر مرد بافهم و خردی هستید و درپی حقایق می‌باشید یا باینها پاسخ دهید و یا از گمراهی خود (و همچنین از بیفرهنگی) پشیمان گردیده براه راست درآیید.

شما بمن ایراد گرفته‌اید كه چرا وكالت مختاری را پذیرفته‌ام. خشنودم كه چون هیچ ایرادی نتوانسته‌اید ، باین ایراد پرداخته‌اید. ولی بدانید كه وكالت پیشه‌ی منست. و من از آن راه نان می‌خورم. من از خدا درخواست كرده‌ام كه تا زنده‌ام جز از دسترنج خود زندگی ننمایم. من بهاءالله نیستم كه دعوی خدایی كنم ولی روزی از دست بندگان خورم. این مایه‌ی سرفرازی منست كه بااینهمه گرفتاریها از پیشه‌ی خود دست برنمی‌دارم و نان از این راه می‌خورم.

اما داستان مختاری شما را این نافهمی بس كه از دور ایستاده‌ای و بی‌آنكه از چگونگی آگاه باشی دخالت در موضوع می‌كنی. تو چه دانستی كه داستان مختاری چه بود؟!.. چه نتیجه از آن می‌خواستند؟!.. چه دانستی كه من و دو سه تن دیگری از وكیلان چه كاری را در آن محاكمه انجام دادیم؟!..
(پرچم روزانه شماره‌ی 237 )

[1] : روزنامه‌ی استوار قم در زمان رضاشاه (1314) آغاز بكار كرده و گفتارهایی در زمینه‌ی كیش شیعی چاپ می‌كرده. علی‌اكبر حكمی‌زاده (نویسنده‌ی كتاب اسرار هزار ساله) نیز كه منتقد ملایان بوده در آن گفتارهایی می‌نوشته. این روزنامه با داشتن دعوی مسلمانی ، در سال1321 و با میدان‌یابی ملایان گفتارهای بهائیان را چاپ می‌كند! این نشانیست از «استواری» و پابندی آن روزنامه به مرامش.
نمادهایی از بهاییان