✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هفتادوششم)
🔶 پاسخ یک بهائی (بخش یک از دو)
حضور محترم آقای مدیر روزنامهی پرچم
عرض میشود چندی قبل دو روزنامهی پرچم بدست حقیر افتاد كه در آن راجع به بهائیت چیزهایی نوشته شده بود كه عیناً بحرفهای عوامالناس بیمعلومات شباهت داشت.
بنده البته قطع بدانید نمیخواهم جواب راجع بآن بیانات اباطیل و پوچ و بكلی عاری از حقیقت بدهم. اولاً اگر جواب دادنی باشد مركز تهران میدهد و در ثانی خود سركار بهتر میدانید قلم دست دشمن است (با این آزادی قلم) كه در ایران موجود است البته شما هم چاپ نخواهید كرد و اجازه هم نخواهند داد و الا بخداوند یگانه قسم كه جواب آن ترّهات را نه فقط یك نفر بهائی و نه جوان بهائی بلكه یك بچه بهائی فوری میدهد ولی افسوس صد افسوس كه در این دورهی آزادی فقط برای یك طرف اجازه هست و برای طرف دوم نیست.
و ما هم البته صبر میكنیم كه انشاءالله روزی برسد كه برای طرفین اجازه دهند تا سیهروی شود هر كه در او غش باشد. ولی چیزی كه هست عجبم از شما آقای مدیر است و مجبورم این چند كلمه را تذكر دهم. اگر معلومات ندارید از بهائیت و مردم هرچه نوشت شما قبول میكنید و خیال میكنید راستی راستی شقالقمر كرده است (نویسنده) خوب است كتابهای اقدس ، ایقان ، اشراقات ، اقتدار ، فرائد و سایر كتب بهائی را پیدا نموده من دون غرض و طرفیت مطالعه فرمایید. اگر دارید و مینویسید برای چه خودتان و روزنامهتان را در مقابل چندین صدهزار بهائی ایران بدنام و رسوا میكنید و نام زشتی برای آتیهی خودتان یادگار میگذارید چهبسا كه بعد از مدتی خودتان پشیمان شوید اگر منصفید جواب و مقالهی بهائی را هم در روزنامه چاپ كنید اگر دشمنی دارید و مغرضید
گر جمله كاینات كافر گردد بر دامن كبریاش ننشیند گرد
آواره ... [1] با آن قلم و اطلاعاتش و نمكدانش چه خاك بر سر ریخت كه شما بكنید. خلاصه اگر شما یك نفر روزنامهنویس بیطرف و بامعلومات و خداپرست و انسان حقیقی قرن بیستم هستید باید قطعاً بدانید جسم عالَم امكان مریض است.
دارویش فقط و فقط تعالیم و احكام حضرت بهاءالله است و بس و بدانید این احكام و تعالیم به اكثر سلاطین اروپا و آمریكا رسیده و كلاً مطلعند و نزدیك است آن روزی كه این تعالیم عالمگیر شود و بموجب عملی كردن آن ، عالَم از این بلایای متواتره و مصائب گوناگون رهایی یابد چون دیانت بهائی خصوصی نیست عمومیست و برای یك ملت نیست بلكه برای كرهی زمین است چنانچه حضرت بهاءالله میفرماید : ای اهل عالم همه بار یك دارید و برگ یك شاخسار.
سراپردهی یگانگی بلند شد بچشم بیگانگان همدیگر را مبینید و همچنین لیس الفخر لمن یحب الوطن بل لمن یحب العالم. [2] باری آقای مدیر محترم افسوس كه بیش از این نمیخواهم مزاحم شوم و نتیجه هم ندارد ولی شما كه مدیر یك روزنامهی ملی هستید ضرر ندارد كه از تعالیم و احكام بهائیت باخبر باشید چنانچه در قرآن میفرماید :
هل یستوی الذین یعلمون و الذین لایعلمون [3]
خیلی معذرت میخواهم و این چند سطر را بدون غرض نوشتم كه سركار مطلع شوید و الا مختارید.
گر جمله كائنات كافر گردد بر دامن كبریاش ننشیند گرد!
🔸پرچم : این نامهی بینام و دستینه از مشهد رسیده و ما بیهیچ تغییری (مگر در چند كلمهی زشتی دربارهی آواره كه انداختهایم) چاپ كردیم تا نویسندهاش بداند كه اشتباه كرده و بهائیان آزادند پاسخ نویسند و ما نیز چاپ میكنیم و این بهانهی ایشان از میان برداشته گردد. نیز خوانندگان بدانند كه چه بهائیان و چه دیگران كه هر گروهی یک راه دیگری پیش گرفتهاند مایهای ندارند. ببینید ما پرسشهایی كردهایم (مثلاً گفتهایم چرا در یك زمان دو شریعت پیدا شده؟! چرا بهاءالله دعوی خدایی كرده؟!.) [4] بجای آنكه اگر پاسخی دارند بنویسند باین سخنان میپردازند. خوب آقای نویسنده تو كه میتوانستی در همین نامهات هر پاسخی داری بنویسی ، این اندازه كه آزاد بودی ، چرا ننوشتی؟!.. بچه بهائی بماند ، بزرگان بهائی یك پاسخی بما بدهند.
كسانی كه بدینسان در پاسخ ایرادها درمیمانند امیدمندند كه پادشاهان اروپا كیش آنان را خواهند پذیرفت ، در اینجاست كه آدمی از شگفتی خودداری نمیتواند.
🔸ای آقای بهائی امروز در اروپا دانشها بیكبار اندیشهها را دیگر گردانیده و انبوه مردم خدای راستین را نمیپذیرند چه رسد بآنكه بهاءالله را بخدایی باور كنند. آخر نخواهند گفت به چه دلیل؟! نخواهند گفت : او نیز همچون دیگران بیاختیار بجهان آمد و بیاختیار رفت پس چگونه خدا بود؟!.. از آنسوی بهاءالله كدام نادانسته را دانسته گردانیده كه اروپاییان دلهای خود را با آن شاد كنند و به دین او گرایند؟! بهاءالله جز آیهبافیهای غلط چه كاری توانسته؟!..
👇
🔶 پاسخ یک بهائی (بخش یک از دو)
حضور محترم آقای مدیر روزنامهی پرچم
عرض میشود چندی قبل دو روزنامهی پرچم بدست حقیر افتاد كه در آن راجع به بهائیت چیزهایی نوشته شده بود كه عیناً بحرفهای عوامالناس بیمعلومات شباهت داشت.
بنده البته قطع بدانید نمیخواهم جواب راجع بآن بیانات اباطیل و پوچ و بكلی عاری از حقیقت بدهم. اولاً اگر جواب دادنی باشد مركز تهران میدهد و در ثانی خود سركار بهتر میدانید قلم دست دشمن است (با این آزادی قلم) كه در ایران موجود است البته شما هم چاپ نخواهید كرد و اجازه هم نخواهند داد و الا بخداوند یگانه قسم كه جواب آن ترّهات را نه فقط یك نفر بهائی و نه جوان بهائی بلكه یك بچه بهائی فوری میدهد ولی افسوس صد افسوس كه در این دورهی آزادی فقط برای یك طرف اجازه هست و برای طرف دوم نیست.
و ما هم البته صبر میكنیم كه انشاءالله روزی برسد كه برای طرفین اجازه دهند تا سیهروی شود هر كه در او غش باشد. ولی چیزی كه هست عجبم از شما آقای مدیر است و مجبورم این چند كلمه را تذكر دهم. اگر معلومات ندارید از بهائیت و مردم هرچه نوشت شما قبول میكنید و خیال میكنید راستی راستی شقالقمر كرده است (نویسنده) خوب است كتابهای اقدس ، ایقان ، اشراقات ، اقتدار ، فرائد و سایر كتب بهائی را پیدا نموده من دون غرض و طرفیت مطالعه فرمایید. اگر دارید و مینویسید برای چه خودتان و روزنامهتان را در مقابل چندین صدهزار بهائی ایران بدنام و رسوا میكنید و نام زشتی برای آتیهی خودتان یادگار میگذارید چهبسا كه بعد از مدتی خودتان پشیمان شوید اگر منصفید جواب و مقالهی بهائی را هم در روزنامه چاپ كنید اگر دشمنی دارید و مغرضید
گر جمله كاینات كافر گردد بر دامن كبریاش ننشیند گرد
آواره ... [1] با آن قلم و اطلاعاتش و نمكدانش چه خاك بر سر ریخت كه شما بكنید. خلاصه اگر شما یك نفر روزنامهنویس بیطرف و بامعلومات و خداپرست و انسان حقیقی قرن بیستم هستید باید قطعاً بدانید جسم عالَم امكان مریض است.
دارویش فقط و فقط تعالیم و احكام حضرت بهاءالله است و بس و بدانید این احكام و تعالیم به اكثر سلاطین اروپا و آمریكا رسیده و كلاً مطلعند و نزدیك است آن روزی كه این تعالیم عالمگیر شود و بموجب عملی كردن آن ، عالَم از این بلایای متواتره و مصائب گوناگون رهایی یابد چون دیانت بهائی خصوصی نیست عمومیست و برای یك ملت نیست بلكه برای كرهی زمین است چنانچه حضرت بهاءالله میفرماید : ای اهل عالم همه بار یك دارید و برگ یك شاخسار.
سراپردهی یگانگی بلند شد بچشم بیگانگان همدیگر را مبینید و همچنین لیس الفخر لمن یحب الوطن بل لمن یحب العالم. [2] باری آقای مدیر محترم افسوس كه بیش از این نمیخواهم مزاحم شوم و نتیجه هم ندارد ولی شما كه مدیر یك روزنامهی ملی هستید ضرر ندارد كه از تعالیم و احكام بهائیت باخبر باشید چنانچه در قرآن میفرماید :
هل یستوی الذین یعلمون و الذین لایعلمون [3]
خیلی معذرت میخواهم و این چند سطر را بدون غرض نوشتم كه سركار مطلع شوید و الا مختارید.
گر جمله كائنات كافر گردد بر دامن كبریاش ننشیند گرد!
🔸پرچم : این نامهی بینام و دستینه از مشهد رسیده و ما بیهیچ تغییری (مگر در چند كلمهی زشتی دربارهی آواره كه انداختهایم) چاپ كردیم تا نویسندهاش بداند كه اشتباه كرده و بهائیان آزادند پاسخ نویسند و ما نیز چاپ میكنیم و این بهانهی ایشان از میان برداشته گردد. نیز خوانندگان بدانند كه چه بهائیان و چه دیگران كه هر گروهی یک راه دیگری پیش گرفتهاند مایهای ندارند. ببینید ما پرسشهایی كردهایم (مثلاً گفتهایم چرا در یك زمان دو شریعت پیدا شده؟! چرا بهاءالله دعوی خدایی كرده؟!.) [4] بجای آنكه اگر پاسخی دارند بنویسند باین سخنان میپردازند. خوب آقای نویسنده تو كه میتوانستی در همین نامهات هر پاسخی داری بنویسی ، این اندازه كه آزاد بودی ، چرا ننوشتی؟!.. بچه بهائی بماند ، بزرگان بهائی یك پاسخی بما بدهند.
كسانی كه بدینسان در پاسخ ایرادها درمیمانند امیدمندند كه پادشاهان اروپا كیش آنان را خواهند پذیرفت ، در اینجاست كه آدمی از شگفتی خودداری نمیتواند.
🔸ای آقای بهائی امروز در اروپا دانشها بیكبار اندیشهها را دیگر گردانیده و انبوه مردم خدای راستین را نمیپذیرند چه رسد بآنكه بهاءالله را بخدایی باور كنند. آخر نخواهند گفت به چه دلیل؟! نخواهند گفت : او نیز همچون دیگران بیاختیار بجهان آمد و بیاختیار رفت پس چگونه خدا بود؟!.. از آنسوی بهاءالله كدام نادانسته را دانسته گردانیده كه اروپاییان دلهای خود را با آن شاد كنند و به دین او گرایند؟! بهاءالله جز آیهبافیهای غلط چه كاری توانسته؟!..
👇
تنها گفتن اینكه : «همگی بار یك دارید و برگ یك شاخسار» مردمان را بسوی دین او خواهد كشانید؟!.. مگر آن را كسی نمیدانست و یك آگاهی تازهای میباشد؟!.. مگر از گفتن آن دشواریها آسان گردیده مردمان همگی دست بهم خواهند داد؟!..
[1] : یا نام دیگرش «آیتی» از مُبلّغان بهائی بود که سپس از آن کیش دست کشید و کتابی بنام کشفالحیل در خردهگیری به بهاییگری نوشت. مهنامهای ادبی نیز بنام نمکدان بیرون میداد.
[2] : معنی : دوستاری میهن سرفرازی ندارد ، این دوستاری جهانست که دارد.
[3] : معنی : آیا کسانی که میدانند و آنها که نمیدانند یکسانند؟
[4] : گفتار 4 روز پیش (به آقای ناصر اعتمادی سرودی) دیده شود.
[1] : یا نام دیگرش «آیتی» از مُبلّغان بهائی بود که سپس از آن کیش دست کشید و کتابی بنام کشفالحیل در خردهگیری به بهاییگری نوشت. مهنامهای ادبی نیز بنام نمکدان بیرون میداد.
[2] : معنی : دوستاری میهن سرفرازی ندارد ، این دوستاری جهانست که دارد.
[3] : معنی : آیا کسانی که میدانند و آنها که نمیدانند یکسانند؟
[4] : گفتار 4 روز پیش (به آقای ناصر اعتمادی سرودی) دیده شود.
🔶 زندگانی من
🔸 19ـ چگونه حدّاد از بهائیگری بازگشت (تکهی یک از دو)
یک داستان شیرینی که در همان روزها رخ داد و میباید در اینجا یاد کنم بازگشتن شیخ حسن حداد (آن یار مدرسهای من) از بهائیگری بود. چنانکه گفتم حداد هنگامی که در مدرسه درس میخواند ، کمکم به بهائیگری گرایید و از درس دست کشیده یکی از «مبلغان» آن کیش گردید ، و چون در فرشبافی بسیار استاد میبود کارخانهای نیز بنیاد گزارد که زندگانی خود را راه بَرَد. چون از یکسو در «تبلیغ» بهائیگری کوشش بسیار میکرد و خود مرد زبانداری میبود و از یکسو قالیچههای گرانبهای استادانه میبافت ، در هر دو رشته شناخته گردید و نامش بدهانها افتاد.
این در سالهای پیشتر میبود. لیکن در این هنگام که ملایان در تبریز چیره گردیده بنام «شریعت» و «مذهب» بآزار این و آن میکوشیدند شنیده شد حاجیمیرزاابوالحسن انگجی «فتوا» بکشتن حداد داده. حداد نیز از راه بیباکی درآمده و نامهای به انگجی نوشته در این زمینه که فتوای شما از روی درماندگی و ناتوانیست. شما اگر راست میگویید بمن زینهار دهید که بیایم و با شما «مباحثه» کنم که اگر «مغلوب» شدم مرا بکشید و اگر شما «مغلوب» شدید کیش بهائی را بپذیرید. این نامه را نوشته و فرستاده ولی حاجیمیرزاابوالحسن پاسخی نفرستاده و همان فتوا را دنبال کرده.
در آن نشستهایی که هفتهای دو شب ما میداشتیم این داستان بمیان آمد. و هیئت گفت : «کاش او را میدیدیمی». من گفتم : «حداد در مدرسه با من دوستی داشته است. من نامهای نوشته ازو دیدار خواهم». اینبود نامهای بزبان عربی نوشته ازو دیدار خواستم. پاسخ داده بود : «من چون نمیتوانم بکوچه و خیابان بیایم ، کارخانهی من در سرای کشمشچی است ، شما بیایید همدیگر را ببینیم».
روزی من رفتم و چون فرارسیدم از دیدار یکدیگر که پس از چند سال رخ داده بود شادمان گردیدیم. یک ساعت با سخنان دوستانه گذراندیم و بهنگام جدایی گفت : «میدانم شما آمده بودید دربارهی بهائیگری با من گفتگو کنید. امروز فرصت نشد. من کتابهایی را میدهم ببرید و بخوانید و اندکی آگاه گردید و هفتهی دیگر همین روز بیایید باهم گفتگو کنیم». این گفت و چند کتابی را از فرائد میرزاابوالفضل و مقالهی سیاح بابی و مانند آنها بجلوم گزاشت. من برداشتم و بازگشتم.
هفتهی دیگر که رفتم و بگفتگو نشستیم گفت : «شما آمدهاید با من بسخن پردازید که اگر توانید از بهائیگری بیرونم آورید. بشما آگاهی میدهم که نیازی بسخن نیست. من از بهائیان چیزهایی را دیدهام که شرمم میآید بشما بازگویم. من دیگر بهائی نیستم. چیزی که هست شما میدانید که انگجی فتوای کشتن مرا داده و من اکنون قاچاقی زندگی میکنم. همهی خویشان از من رو گردانیدهاند. زن مرا بگرمابه راه نمیدهند. چندی پیش بچهای از من مرد ناچار شدیم حمالی بگیریم که شبانه ببرد و نهانی بخاک سپارد. میدانید که من دیگر بمیان مسلمانان بازگشت نخواهم توانست. اگرهم مسلمان شوم مرا «مرتد فطری» دانسته از کشتنم چشم نخواهند پوشید. امروز تنها بهائیانند که بمن نگهداری مینمایند و من هم از ناچاری با آنان راه میروم و در برابر انگجی و دیگران خود را نمیشکنم. این راز درون منست که بشما بازگفتم که خواهشمندم پوشیده دارید و گاهی بدیدن من بیایید که باری ساعتی باشیم و درد دل گوییم».
🔸 19ـ چگونه حدّاد از بهائیگری بازگشت (تکهی یک از دو)
یک داستان شیرینی که در همان روزها رخ داد و میباید در اینجا یاد کنم بازگشتن شیخ حسن حداد (آن یار مدرسهای من) از بهائیگری بود. چنانکه گفتم حداد هنگامی که در مدرسه درس میخواند ، کمکم به بهائیگری گرایید و از درس دست کشیده یکی از «مبلغان» آن کیش گردید ، و چون در فرشبافی بسیار استاد میبود کارخانهای نیز بنیاد گزارد که زندگانی خود را راه بَرَد. چون از یکسو در «تبلیغ» بهائیگری کوشش بسیار میکرد و خود مرد زبانداری میبود و از یکسو قالیچههای گرانبهای استادانه میبافت ، در هر دو رشته شناخته گردید و نامش بدهانها افتاد.
این در سالهای پیشتر میبود. لیکن در این هنگام که ملایان در تبریز چیره گردیده بنام «شریعت» و «مذهب» بآزار این و آن میکوشیدند شنیده شد حاجیمیرزاابوالحسن انگجی «فتوا» بکشتن حداد داده. حداد نیز از راه بیباکی درآمده و نامهای به انگجی نوشته در این زمینه که فتوای شما از روی درماندگی و ناتوانیست. شما اگر راست میگویید بمن زینهار دهید که بیایم و با شما «مباحثه» کنم که اگر «مغلوب» شدم مرا بکشید و اگر شما «مغلوب» شدید کیش بهائی را بپذیرید. این نامه را نوشته و فرستاده ولی حاجیمیرزاابوالحسن پاسخی نفرستاده و همان فتوا را دنبال کرده.
در آن نشستهایی که هفتهای دو شب ما میداشتیم این داستان بمیان آمد. و هیئت گفت : «کاش او را میدیدیمی». من گفتم : «حداد در مدرسه با من دوستی داشته است. من نامهای نوشته ازو دیدار خواهم». اینبود نامهای بزبان عربی نوشته ازو دیدار خواستم. پاسخ داده بود : «من چون نمیتوانم بکوچه و خیابان بیایم ، کارخانهی من در سرای کشمشچی است ، شما بیایید همدیگر را ببینیم».
روزی من رفتم و چون فرارسیدم از دیدار یکدیگر که پس از چند سال رخ داده بود شادمان گردیدیم. یک ساعت با سخنان دوستانه گذراندیم و بهنگام جدایی گفت : «میدانم شما آمده بودید دربارهی بهائیگری با من گفتگو کنید. امروز فرصت نشد. من کتابهایی را میدهم ببرید و بخوانید و اندکی آگاه گردید و هفتهی دیگر همین روز بیایید باهم گفتگو کنیم». این گفت و چند کتابی را از فرائد میرزاابوالفضل و مقالهی سیاح بابی و مانند آنها بجلوم گزاشت. من برداشتم و بازگشتم.
هفتهی دیگر که رفتم و بگفتگو نشستیم گفت : «شما آمدهاید با من بسخن پردازید که اگر توانید از بهائیگری بیرونم آورید. بشما آگاهی میدهم که نیازی بسخن نیست. من از بهائیان چیزهایی را دیدهام که شرمم میآید بشما بازگویم. من دیگر بهائی نیستم. چیزی که هست شما میدانید که انگجی فتوای کشتن مرا داده و من اکنون قاچاقی زندگی میکنم. همهی خویشان از من رو گردانیدهاند. زن مرا بگرمابه راه نمیدهند. چندی پیش بچهای از من مرد ناچار شدیم حمالی بگیریم که شبانه ببرد و نهانی بخاک سپارد. میدانید که من دیگر بمیان مسلمانان بازگشت نخواهم توانست. اگرهم مسلمان شوم مرا «مرتد فطری» دانسته از کشتنم چشم نخواهند پوشید. امروز تنها بهائیانند که بمن نگهداری مینمایند و من هم از ناچاری با آنان راه میروم و در برابر انگجی و دیگران خود را نمیشکنم. این راز درون منست که بشما بازگفتم که خواهشمندم پوشیده دارید و گاهی بدیدن من بیایید که باری ساعتی باشیم و درد دل گوییم».
🔶 زندگانی من
🔸 19ـ چگونه حدّاد از بهائیگری بازگشت (تکهی دو از دو)
از این سخنان دلم بحالش سوخت و با افسردگی برخاستم و بازگشتم. همان شب نشست داشتیم. چگونگی را به آقامیرزاعلی گفتم. او کمی اندیشیده گفت : «چارهی این کار آسانست. مجتهد با انگجی دشمنست. خوشبختی حداد در آن بوده که انگجی به تکفیرش برخاسته. من چگونگی را با حاجیمیرزامصطفا بمیان گزارم و مجتهد را واداریم که او را «تطهیر» کند.
حاجیمیرزامصطفا از پسران حاجیمیرزاحسن (1) و خود مردی دانشمند میبود. گذشته از درسهای ملایی که در نجف خوانده بود در ریاضیات و ستارهشناسی یکی از استادان شمرده میشد. من کم کسی را با آن دانشمندی دیدهام. پسران مجتهد که بیارج و بیدانش ، بلکه برخی در شمار «الواد» میبودند ، این درمیان ایشان همچون گلی در خارستان میبود. چون با آقامیرزاعلی مهر ورزیدی با من نیز آشنا گردیده بود که گاهی در ریاضیات چیزهای دشوار را ازو پرسیدمی. گاهی نیز بنشست ما آمدی.
آقامیرزاعلی با او مجتهد را دیدند و چگونگی را گفتند و او خشنود گردیده ، چون ماه رمضان میبود و بمسجد میرفتی گفته بود : شما روزی حداد را بمسجد من برسانید و بمن آگاهی دهید و من خودم میدانم چه کار کنم.
چگونگی را به حداد آگاهی فرستاده چنین نهادیم که روز بیستویکم رمضان که مردم در کوچهها کمتر و در مسجد انبوهتر خواهند بود من حداد را همراه گردانیده بمسجد مجتهد رویم. آن روز این کار را کردیم. حداد عبا را بسر کشید که کسی نشناسد و از پسکوچهها خود را بمسجد رسانیدیم. پسران مجتهد در پهلوی خود بما جا دادند که مردم سخنی نگویند. نماز خوانده شد و مجتهد ببالای منبر رفت و از کیش بهائی بسخن پرداخته دلیلهایی از قرآن و حدیث به بیپایی آن یاد کرد و سپس چنین گفت : «من گاهی که شنوم فلان کس بهائی گردیده چنین پرسم : آیا مردی باخرد میبود؟!. اگر گویند : باخرد میبود ، بهائی بودن او را باور نکنم. زیرا کسی با داشتن خرد بهائی نتواند بود. آری گاهی تواند بود که مرد باخردی بمیان بهائیان رود برای آنکه رازهای ایشان را بدست آورد. چنانکه یک طلبهی فاضلی از چندی پیش ، با اجازهی من ، بمیان ایشان رفته بود و اکنون که بازگشته رازهای بسیاری از ایشان بدست آورده و کتابی در رد ایشان خواهد نوشت که بسیار ارج خواهد داشت ...».
میرعلیاکبر نام «مؤذنی» میداشت که در پای منبر نشستی. چون یاد داده بودند از پایین گفت : «آقا ، شیخحسن را میفرمایید؟...». مجتهد برآشفت و گفت : «خاموش باش ، جناب مستطاب عمدة الافاضل و العلماء آقاشیخحسن را میگویم». این را گفت و پس از چند ستایش از حداد بسخنان دیگری پرداخت.
مردم از هر سو به حداد مینگریستند ، و چون «موعظه و مرثیه» پایان یافت و مجتهد پایین آمد مردم از هر سو رو به حداد آوردند و دست او را گرفتند و از آنکه او را بهائی شناخته در پشت سر بد گفته بودند آمرزش خواستند. بدینسان حداد «تطهیر» شد و از فردا آزادانه بزندگانی پرداخت. ما نیز راهمان بخانهی او باز شد که بارها بمیهمانی میرفتیم و این داستانها را بازگفته دل خوش میگردانیدیم.
پابرگیها :
1ـ حاجیمیرزاحسن مجتهد که نخست بار نامش در گفتار 3 آمد و گفته شد چون بدشمنی مشروطه برخاست ، مشروطهخواهان از تبریز بیرونش راندند. این هنگام که روسها چیره شده ریشهی مشروطه را میکندند ، مجتهد به تبریز بازگشته بود.
🔸 19ـ چگونه حدّاد از بهائیگری بازگشت (تکهی دو از دو)
از این سخنان دلم بحالش سوخت و با افسردگی برخاستم و بازگشتم. همان شب نشست داشتیم. چگونگی را به آقامیرزاعلی گفتم. او کمی اندیشیده گفت : «چارهی این کار آسانست. مجتهد با انگجی دشمنست. خوشبختی حداد در آن بوده که انگجی به تکفیرش برخاسته. من چگونگی را با حاجیمیرزامصطفا بمیان گزارم و مجتهد را واداریم که او را «تطهیر» کند.
حاجیمیرزامصطفا از پسران حاجیمیرزاحسن (1) و خود مردی دانشمند میبود. گذشته از درسهای ملایی که در نجف خوانده بود در ریاضیات و ستارهشناسی یکی از استادان شمرده میشد. من کم کسی را با آن دانشمندی دیدهام. پسران مجتهد که بیارج و بیدانش ، بلکه برخی در شمار «الواد» میبودند ، این درمیان ایشان همچون گلی در خارستان میبود. چون با آقامیرزاعلی مهر ورزیدی با من نیز آشنا گردیده بود که گاهی در ریاضیات چیزهای دشوار را ازو پرسیدمی. گاهی نیز بنشست ما آمدی.
آقامیرزاعلی با او مجتهد را دیدند و چگونگی را گفتند و او خشنود گردیده ، چون ماه رمضان میبود و بمسجد میرفتی گفته بود : شما روزی حداد را بمسجد من برسانید و بمن آگاهی دهید و من خودم میدانم چه کار کنم.
چگونگی را به حداد آگاهی فرستاده چنین نهادیم که روز بیستویکم رمضان که مردم در کوچهها کمتر و در مسجد انبوهتر خواهند بود من حداد را همراه گردانیده بمسجد مجتهد رویم. آن روز این کار را کردیم. حداد عبا را بسر کشید که کسی نشناسد و از پسکوچهها خود را بمسجد رسانیدیم. پسران مجتهد در پهلوی خود بما جا دادند که مردم سخنی نگویند. نماز خوانده شد و مجتهد ببالای منبر رفت و از کیش بهائی بسخن پرداخته دلیلهایی از قرآن و حدیث به بیپایی آن یاد کرد و سپس چنین گفت : «من گاهی که شنوم فلان کس بهائی گردیده چنین پرسم : آیا مردی باخرد میبود؟!. اگر گویند : باخرد میبود ، بهائی بودن او را باور نکنم. زیرا کسی با داشتن خرد بهائی نتواند بود. آری گاهی تواند بود که مرد باخردی بمیان بهائیان رود برای آنکه رازهای ایشان را بدست آورد. چنانکه یک طلبهی فاضلی از چندی پیش ، با اجازهی من ، بمیان ایشان رفته بود و اکنون که بازگشته رازهای بسیاری از ایشان بدست آورده و کتابی در رد ایشان خواهد نوشت که بسیار ارج خواهد داشت ...».
میرعلیاکبر نام «مؤذنی» میداشت که در پای منبر نشستی. چون یاد داده بودند از پایین گفت : «آقا ، شیخحسن را میفرمایید؟...». مجتهد برآشفت و گفت : «خاموش باش ، جناب مستطاب عمدة الافاضل و العلماء آقاشیخحسن را میگویم». این را گفت و پس از چند ستایش از حداد بسخنان دیگری پرداخت.
مردم از هر سو به حداد مینگریستند ، و چون «موعظه و مرثیه» پایان یافت و مجتهد پایین آمد مردم از هر سو رو به حداد آوردند و دست او را گرفتند و از آنکه او را بهائی شناخته در پشت سر بد گفته بودند آمرزش خواستند. بدینسان حداد «تطهیر» شد و از فردا آزادانه بزندگانی پرداخت. ما نیز راهمان بخانهی او باز شد که بارها بمیهمانی میرفتیم و این داستانها را بازگفته دل خوش میگردانیدیم.
پابرگیها :
1ـ حاجیمیرزاحسن مجتهد که نخست بار نامش در گفتار 3 آمد و گفته شد چون بدشمنی مشروطه برخاست ، مشروطهخواهان از تبریز بیرونش راندند. این هنگام که روسها چیره شده ریشهی مشروطه را میکندند ، مجتهد به تبریز بازگشته بود.
🔶 دربارهی نیایش
🔸 بارها کسانی دربارهی نیایش (عبادت) پرسشهایی میکنند.
🔸چنانکه گفتهایم باز میگوییم : امروز بهترین نیایش همین کوششهاست.
🔸 آن تندیسههای بدبختی که با فراوانی در بیخ دیوارها دیده میشود از مردم این کشورند ، برادران و خواهران شمایند ، چرا بآن روز افتادهاند؟!. چرا این کشور که از روی حساب باید به سیصدملیون نان دهد به بیستملیون نتواند داد و در این کشور همیشه گرسنگیست؟!.
🔸 آیا اینها جز نتیجهی گمراهیها و نادانیهاست؟!. جز نتیجهی نبودن راه زندگانیست؟!.
🔸 آیا کوشیدن و از راهش باین بدبختیها چاره کردن مایهی خشنودی خدا نیست؟!. آیا چنان کوششی بهترین نیایش نمیباشد؟!.
🔸 آیا تنها خم شدن و راست شدنست که پرستش بخدا یا نیایش تواند بود؟!.
🔸 چنانکه بارها گفتهام ما یک بایای وَرجاوَند خدایی را بگردن گرفتهایم و اینست باید تا میتوانیم خود را پاک و نیک گردانیده شایندهی چنان بایای ورجاوند سازیم.
(دفتر «سیزدهم مرداد 1323» - احمد کسروی)
🔸 بارها کسانی دربارهی نیایش (عبادت) پرسشهایی میکنند.
🔸چنانکه گفتهایم باز میگوییم : امروز بهترین نیایش همین کوششهاست.
🔸 آن تندیسههای بدبختی که با فراوانی در بیخ دیوارها دیده میشود از مردم این کشورند ، برادران و خواهران شمایند ، چرا بآن روز افتادهاند؟!. چرا این کشور که از روی حساب باید به سیصدملیون نان دهد به بیستملیون نتواند داد و در این کشور همیشه گرسنگیست؟!.
🔸 آیا اینها جز نتیجهی گمراهیها و نادانیهاست؟!. جز نتیجهی نبودن راه زندگانیست؟!.
🔸 آیا کوشیدن و از راهش باین بدبختیها چاره کردن مایهی خشنودی خدا نیست؟!. آیا چنان کوششی بهترین نیایش نمیباشد؟!.
🔸 آیا تنها خم شدن و راست شدنست که پرستش بخدا یا نیایش تواند بود؟!.
🔸 چنانکه بارها گفتهام ما یک بایای وَرجاوَند خدایی را بگردن گرفتهایم و اینست باید تا میتوانیم خود را پاک و نیک گردانیده شایندهی چنان بایای ورجاوند سازیم.
(دفتر «سیزدهم مرداد 1323» - احمد کسروی)
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 191
🔸 در پیرامون زبان
و آنگاه ، گذشته از آن : «و آنگاه» بمعني آن زمان است. و ميبايد جز در آن معني بكار نرود. مثلاً ميبايد گفت : «كسي كه ميخواهد عربي آموزد بايد چند سال درس خواند و آنگاه تنها خواندن آن را خواهد توانست و نوشتن نخواهد توانست» اين معني درست آن كلمه است و ما نيز در همين معني بكار خواهيم برد. ولي اكنون آن را در اين معني بكار نميبرند و در معني «گذشته از آن» ميآورند. مثلاً ميگويند : «ميخواستم بسفر روم اتومبيل پيدا نشد و آنگاه هوا نيز سرد بود از اينرو نرفتم» كه بيگمان غلط است ، و هيچگاه نبايد در اين معني آن را آورد.
باري از اين گونه بسيار است و خود هر كسي تواند آنها را پيدا كند و چنانكه ميبايد بكار برد. ما نيز باز در جاهاي ديگري باين گونه يادآوريها خواهيم برخاست.
اين پيشرفتها دربارهی زبان كمكم بايد بود. بسياري از اينها را كه در اينجا شمرديم ما خود به پيروي ديگران بغلط ميآورديم مثلاً نگاشتن را بمعني نوشتن ميآورديم و جدايي ميانهي نزد و پيش نميگزارديم زيرا بيكباره نميخواستيم از ديگران جدا گرديم و زبان نوشتههاي خود را كه بخوانندگان ناآشنا مينمود ناآشناترش گردانيم ، ولي از اين پس باينها خواهيم پرداخت و پرواي جداييهاي آنها را خواهيم داشت.
از نكتههايي كه در نوشتههاي امروزي از ديده دور داشته ميشود يكي اينست كه عبارت «آب رفته بجوي بازآمد» را وارونه بكار ميبرند زيرا آب رفته هيچگاه بجوي بازنيايد و اين جمله بايد در جايي بكار رود كه اميد ببازگشت يك چيزي نيست.
مثلاً اگر دارايي كسي را دزد برده و اميد به يافته شدن آن نيست گفته شود : «آب رفته بجوي بازنيايد». ولي اكنون آن را در وارونهي اين بكار ميبرند. مثلاً ميگويند : «شكوه و بزرگي از سر گرفت و آب رفته بجوي بازآمد» كه بيگمان نادرست است زيرا چنانكه گفتم : «آب رفته بجوي بازنيايد».
ديگري از اين گونه كلمه موشكافيست كه بايد آن را در معني وسوسه و باريكبينيهاي بياندازه و بيهوده بكار برد. زيرا مو را شكافتن نتوان و آنگاه سودي از آن نباشد. ولي اكنون آن را در معني باريكبيني بجا و سودمند ميآورند كه بايد گفت نادرست است. از اين گونه هم فراوان است.
🔸 در پیرامون زبان
و آنگاه ، گذشته از آن : «و آنگاه» بمعني آن زمان است. و ميبايد جز در آن معني بكار نرود. مثلاً ميبايد گفت : «كسي كه ميخواهد عربي آموزد بايد چند سال درس خواند و آنگاه تنها خواندن آن را خواهد توانست و نوشتن نخواهد توانست» اين معني درست آن كلمه است و ما نيز در همين معني بكار خواهيم برد. ولي اكنون آن را در اين معني بكار نميبرند و در معني «گذشته از آن» ميآورند. مثلاً ميگويند : «ميخواستم بسفر روم اتومبيل پيدا نشد و آنگاه هوا نيز سرد بود از اينرو نرفتم» كه بيگمان غلط است ، و هيچگاه نبايد در اين معني آن را آورد.
باري از اين گونه بسيار است و خود هر كسي تواند آنها را پيدا كند و چنانكه ميبايد بكار برد. ما نيز باز در جاهاي ديگري باين گونه يادآوريها خواهيم برخاست.
اين پيشرفتها دربارهی زبان كمكم بايد بود. بسياري از اينها را كه در اينجا شمرديم ما خود به پيروي ديگران بغلط ميآورديم مثلاً نگاشتن را بمعني نوشتن ميآورديم و جدايي ميانهي نزد و پيش نميگزارديم زيرا بيكباره نميخواستيم از ديگران جدا گرديم و زبان نوشتههاي خود را كه بخوانندگان ناآشنا مينمود ناآشناترش گردانيم ، ولي از اين پس باينها خواهيم پرداخت و پرواي جداييهاي آنها را خواهيم داشت.
از نكتههايي كه در نوشتههاي امروزي از ديده دور داشته ميشود يكي اينست كه عبارت «آب رفته بجوي بازآمد» را وارونه بكار ميبرند زيرا آب رفته هيچگاه بجوي بازنيايد و اين جمله بايد در جايي بكار رود كه اميد ببازگشت يك چيزي نيست.
مثلاً اگر دارايي كسي را دزد برده و اميد به يافته شدن آن نيست گفته شود : «آب رفته بجوي بازنيايد». ولي اكنون آن را در وارونهي اين بكار ميبرند. مثلاً ميگويند : «شكوه و بزرگي از سر گرفت و آب رفته بجوي بازآمد» كه بيگمان نادرست است زيرا چنانكه گفتم : «آب رفته بجوي بازنيايد».
ديگري از اين گونه كلمه موشكافيست كه بايد آن را در معني وسوسه و باريكبينيهاي بياندازه و بيهوده بكار برد. زيرا مو را شكافتن نتوان و آنگاه سودي از آن نباشد. ولي اكنون آن را در معني باريكبيني بجا و سودمند ميآورند كه بايد گفت نادرست است. از اين گونه هم فراوان است.
✴️ ریشهی بدبختیها (تکهی هفتادوهفتم)
🔶 پاسخ یک بهائی (بخش دو از دو)
این نكته را به بهائیان بگویم :
🔸ما را كمترین دشمنی با شما نیست و از بهاءالله یا از جانشینان او هیچ گونه رنجیدگی نداریم. ما خواستمان آنست كه مردم از این گمراهیها و پراكندگیها رها گردند.
اگر دین بهائی پیشرفت كرده در این هشتاد و نود سال مردم را از پراكندگی رهانیده بود ، ما امروز بسیار خشنود میگردیدیم. ولی میبینید كه نتوانسته و نبایستی بتواند. یك دینی كه آنهمه ایراد میگیرند و بیكی پاسخ نمیتوانید داد چگونه پیش تواند رفت؟!.. به آواره یا آیتی بد گفتن بشما چه نتیجه دارد؟. آواره بسیار بد ، ما نیز با شما شریكیم. ولی ایرادهایی بشما گرفت كه بیكی هم پاسخ نتوانستید داد و آنگاه تنها آواره نبوده نیكو و صبحی و اقتصاد نیز كتابهایی نوشتند و ایرادهایی گرفتند كه به هیچكدام پاسخی ندادید و نتیجهی همین درماندگی از پاسخ ، آنست كه هیچ كسی بسوی شما نگراید و خودتان هم سستباور گردیده و درمیان دین و بیدینی درمانید.
آقای بهائی بهتر است شما نخست معنی درست دین را بدانید. دین برای دعویهای گزافهآمیز نیست. برای آنست كه گمراهیها را از میان بردارد و مردمان را با حقایق آشنا گرداند. بهاءالله بكدام گمراهی پرداخته؟! بكدام یكی پاسخی داده؟! در زمان او در ایران صوفیگری ، باطنیگری ، خراباتیگری ، فلسفهی یونان ، شیعیگری ، علیاللهیگری رواج داشت و بهاءالله بهیچ یكی از آنها نپرداخته بلكه از همهی آنها استفاده كرده و همه را بهم درآمیخته و سخنان خود را پدید آورده.
به هر حال من بنام هممیهنی بشما میگویم : از آن گمراهی بازگردید. شما بنام همان بهائیگری كه هیچ نتیجهای ندارد با كشور خود دشمنی مینمایید و مردم نیز با شما با دیدهی دشمنی و بیگانه مینگرند. شما در اینجهان در رنج و آزارید و در آنجهان نیز نزد خدا شرمنده و سرافكنده خواهید بود. خدا بشما خرد و فهم داده كه راست را از دروغ و سود را از زیان بازشناسید. ولی شما به تعصب خرد را كنار نهاده بروی گمراهی پافشاری میكنید.
گذشته گذشته ـ آن روز معنی درست دین دانسته نبود و كسی یک راه روشنی نمیشناخت. ولی امروز كه ما با دلیلهای بسیار روشنی با شما سخن میگوییم دیگر جای پافشاری بگمراهی نیست. شما میبینید كه با دیگران نیز همین رفتار را داریم و همگی را به پیروی از فهم و خرد و پذیرفتن راستیها میخوانیم.
ببینید جدایی از كجا تا بكجاست. بكیش بهائی آنهمه ایراد میگیرند و شما بیكی پاسخ نمیتوانید داد و ما اینهمه مینویسیم هر كه را ایرادی بگفتههای ما هست بنویسد و تاكنون یك ایرادی پیدا نشده و یقین بدانید كه نخواهد شد. من بشما پیشنهاد میكنم كتاب «راه رستگاری» را بخوانید. البته چه از راه دین و چه از راه دانش و چه از هر راه دیگری ، بیازمایید كه آیا یك ایرادی توانید پیدا كرد؟!.
همه چیز بكنار امروز شما در برابر مادّیگری چه چارهای دارید؟!.. بفلسفهی مادّی چه میگویید؟!. بهاءالله یا جانشینانش كدام پاسخی را بآن دادهاند؟!. تنها گفتن اینكه اقدس و ایقان و اقتدار را بخوان پاسخ به بیدینان خواهد بود؟!. بار دیگر بنام هممیهنی میگویم : از آن گمراهی بازگردید. میگویم : بیایید همدست گردیده با این پراكندگیها و درماندگیها به نبرد پردازیم. بیایید بچارهی دردها كوشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 249)
🔸کوشاد تلگرام : كسروی به كیشها هر یك ایرادهای پرشمار استواری گرفته و نشان میدهد كه اینها از دین و معنی درست آن فرسنگها دور بلكه خود بیدینیاند. همچنین پیش و پس از نوشتن سه كتابِ صوفیگری ، بهائیگری و شیعیگری از پیروان آنها خواسته به ایرادهای او پاسخ گویند.
🔸همهی اینها برای آنست كه ایرانیان از پراكندگی كه بزرگترین علت بدبختی ایشانست رها گردند.
جای افسوس بسیار است كه پیروان این كیشها كه دهها سالست از پاسخ درماندهاند بجای آنكه بدینسان به بیراه بودن باورهای خود پی برند و خشنود باشند از اینكه آن نوشتهها باعث شده کسان بسیاری از نادانیها رها گردند ، بجای آنكه بدانند با چنان ایرادهایی دیگر دنبال كردن آن كیشها بیخردیست ، تا میتوانند در گمراهی پا میفشارند و برای آنكه از آن درماندگی و زبانبستگی بگمان خود رها گردند ، این زمان همه را فراموش كرده به پاكدینی ایراد میگیرند.
یكی از یاران (شادروان شیشهگر) در همان روزها این رفتار رندانه را با این داستان ملانصرالدین بایشان خرده گرفته :
🔸میگویند ملا در باغی رفته قدری سیب دزدید باغبان او را دید و یخهاش چسبید كه چرا سیب دزدیدهای ، جواب داد تو چرا موی سرت سفید است؟!
👇
🔶 پاسخ یک بهائی (بخش دو از دو)
این نكته را به بهائیان بگویم :
🔸ما را كمترین دشمنی با شما نیست و از بهاءالله یا از جانشینان او هیچ گونه رنجیدگی نداریم. ما خواستمان آنست كه مردم از این گمراهیها و پراكندگیها رها گردند.
اگر دین بهائی پیشرفت كرده در این هشتاد و نود سال مردم را از پراكندگی رهانیده بود ، ما امروز بسیار خشنود میگردیدیم. ولی میبینید كه نتوانسته و نبایستی بتواند. یك دینی كه آنهمه ایراد میگیرند و بیكی پاسخ نمیتوانید داد چگونه پیش تواند رفت؟!.. به آواره یا آیتی بد گفتن بشما چه نتیجه دارد؟. آواره بسیار بد ، ما نیز با شما شریكیم. ولی ایرادهایی بشما گرفت كه بیكی هم پاسخ نتوانستید داد و آنگاه تنها آواره نبوده نیكو و صبحی و اقتصاد نیز كتابهایی نوشتند و ایرادهایی گرفتند كه به هیچكدام پاسخی ندادید و نتیجهی همین درماندگی از پاسخ ، آنست كه هیچ كسی بسوی شما نگراید و خودتان هم سستباور گردیده و درمیان دین و بیدینی درمانید.
آقای بهائی بهتر است شما نخست معنی درست دین را بدانید. دین برای دعویهای گزافهآمیز نیست. برای آنست كه گمراهیها را از میان بردارد و مردمان را با حقایق آشنا گرداند. بهاءالله بكدام گمراهی پرداخته؟! بكدام یكی پاسخی داده؟! در زمان او در ایران صوفیگری ، باطنیگری ، خراباتیگری ، فلسفهی یونان ، شیعیگری ، علیاللهیگری رواج داشت و بهاءالله بهیچ یكی از آنها نپرداخته بلكه از همهی آنها استفاده كرده و همه را بهم درآمیخته و سخنان خود را پدید آورده.
به هر حال من بنام هممیهنی بشما میگویم : از آن گمراهی بازگردید. شما بنام همان بهائیگری كه هیچ نتیجهای ندارد با كشور خود دشمنی مینمایید و مردم نیز با شما با دیدهی دشمنی و بیگانه مینگرند. شما در اینجهان در رنج و آزارید و در آنجهان نیز نزد خدا شرمنده و سرافكنده خواهید بود. خدا بشما خرد و فهم داده كه راست را از دروغ و سود را از زیان بازشناسید. ولی شما به تعصب خرد را كنار نهاده بروی گمراهی پافشاری میكنید.
گذشته گذشته ـ آن روز معنی درست دین دانسته نبود و كسی یک راه روشنی نمیشناخت. ولی امروز كه ما با دلیلهای بسیار روشنی با شما سخن میگوییم دیگر جای پافشاری بگمراهی نیست. شما میبینید كه با دیگران نیز همین رفتار را داریم و همگی را به پیروی از فهم و خرد و پذیرفتن راستیها میخوانیم.
ببینید جدایی از كجا تا بكجاست. بكیش بهائی آنهمه ایراد میگیرند و شما بیكی پاسخ نمیتوانید داد و ما اینهمه مینویسیم هر كه را ایرادی بگفتههای ما هست بنویسد و تاكنون یك ایرادی پیدا نشده و یقین بدانید كه نخواهد شد. من بشما پیشنهاد میكنم كتاب «راه رستگاری» را بخوانید. البته چه از راه دین و چه از راه دانش و چه از هر راه دیگری ، بیازمایید كه آیا یك ایرادی توانید پیدا كرد؟!.
همه چیز بكنار امروز شما در برابر مادّیگری چه چارهای دارید؟!.. بفلسفهی مادّی چه میگویید؟!. بهاءالله یا جانشینانش كدام پاسخی را بآن دادهاند؟!. تنها گفتن اینكه اقدس و ایقان و اقتدار را بخوان پاسخ به بیدینان خواهد بود؟!. بار دیگر بنام هممیهنی میگویم : از آن گمراهی بازگردید. میگویم : بیایید همدست گردیده با این پراكندگیها و درماندگیها به نبرد پردازیم. بیایید بچارهی دردها كوشیم.
(پرچم روزانه شمارهی 249)
🔸کوشاد تلگرام : كسروی به كیشها هر یك ایرادهای پرشمار استواری گرفته و نشان میدهد كه اینها از دین و معنی درست آن فرسنگها دور بلكه خود بیدینیاند. همچنین پیش و پس از نوشتن سه كتابِ صوفیگری ، بهائیگری و شیعیگری از پیروان آنها خواسته به ایرادهای او پاسخ گویند.
🔸همهی اینها برای آنست كه ایرانیان از پراكندگی كه بزرگترین علت بدبختی ایشانست رها گردند.
جای افسوس بسیار است كه پیروان این كیشها كه دهها سالست از پاسخ درماندهاند بجای آنكه بدینسان به بیراه بودن باورهای خود پی برند و خشنود باشند از اینكه آن نوشتهها باعث شده کسان بسیاری از نادانیها رها گردند ، بجای آنكه بدانند با چنان ایرادهایی دیگر دنبال كردن آن كیشها بیخردیست ، تا میتوانند در گمراهی پا میفشارند و برای آنكه از آن درماندگی و زبانبستگی بگمان خود رها گردند ، این زمان همه را فراموش كرده به پاكدینی ایراد میگیرند.
یكی از یاران (شادروان شیشهگر) در همان روزها این رفتار رندانه را با این داستان ملانصرالدین بایشان خرده گرفته :
🔸میگویند ملا در باغی رفته قدری سیب دزدید باغبان او را دید و یخهاش چسبید كه چرا سیب دزدیدهای ، جواب داد تو چرا موی سرت سفید است؟!
👇
یكی بگوید : بسیار خوب ، شما آزادید ایراد بگیرید تا اگر توانستید موضوعات تاریكی را بروشنی آورید. لیكن به ایرادهایی كه در این كتابها آمده چه كار خواهید كرد؟! آیا میخواهید مردم آنها را نادیده گیرند یا برویتان نیاورند؟! مگر این زمینه ، بازی فوتبال است كه بگویید بهترین دفاع حمله است؟!
شما باید در گام نخست آن ایرادها را از خود بازگردانید و راه آن نیز جز این نیست كه بیكایك آنها پاسخ خردپذیر دهید. پس از آنست كه به ایرادگیری شما گوش خواهند كرد.
گیریم آخرش آنست كه شنونده سخن شما را پذیرد ، آیا این پاسخ به ایرادهایی خواهد بود كه به شما گرفتهاند؟! آیا همه چیز فراموش گردیده دیگر كسی آنها را به رُختان نخواهد كشید؟!
شما باید در گام نخست آن ایرادها را از خود بازگردانید و راه آن نیز جز این نیست كه بیكایك آنها پاسخ خردپذیر دهید. پس از آنست كه به ایرادگیری شما گوش خواهند كرد.
گیریم آخرش آنست كه شنونده سخن شما را پذیرد ، آیا این پاسخ به ایرادهایی خواهد بود كه به شما گرفتهاند؟! آیا همه چیز فراموش گردیده دیگر كسی آنها را به رُختان نخواهد كشید؟!
🔶 زندگانی من
🔸 20ـ چگونه بمدرسهی آمریکایی رفتم
این در تابستان سال 1293 (1332[ق]) بود. در همان روزها جنگ جهانگیر اروپا آغاز یافت که از یکسو آلمان و اتریش و عثمانی و از یکسو فرانسه و انگلیس و روس و ایتالیا بجنگ و خونریزی برخاستند. این پیشامد در همه جا تکان پدید آورد. در آذربایجان ، در دلهای آزادیخواهان امیدهایی پدید آمد و ما بکوششهای خود افزودیم.
در آن دو سال و نیم که از داستان التماتوم و بهم خوردن دستگاه مشروطه میگذشت صمدخان آدمکشیهایش را کرده و ملایان دُژخوییهای خود را نشان داده و این زمان هر دوی آنها بآرامش گراییده بودند. ولی ماها که آزادیخواهان میبودیم آن دشواریها را دیده و آن هراسها را کشیده و در سایهی پافشاریْ روزبروز بکوشش افزوده بودیم ، و این زمان دستهی بزرگی بشمار میرفتیمی که بارها از کسانی از بدخواهان چاپلوسی میشنیدیمی.
به هر حال پیشامد جنگ بشور ما افزود و جوش و جنب را بیشتر گردانید. بویژه در سایهی آنکه دولت از تهران فشار آورده صمدخان را برداشت و نقیخان رشیدالملک را فرمانروای آذربایجان گردانید. در همان هنگامها بود که عثمانیان بآذربایجان رو آوردند و روسیان را پس رانده تا تبریز پیش آمدند. ولی دوباره شکست خورده بازگشتند که این داستانها را در جای دیگری نوشتهام. (1)
با این پیشامدها آذربایجان از میدانهای جنگ شده بود. روسیان پیاپی سپاه و افزار جنگ باینجا میآوردند. ولی فشار آزادیخواهان بسیار کم شده بود. در سال 1294 (1333) من خواستم بمدرسهی آمریکاییان (مموریال اسکول) روم. زیرا دانشها را که دنبال میکردم خود را نیازمند دانستن یکی از زبانهای اروپایی میدیدم. نخست بفرانسه پرداخته بودم که از برخی آشنایان چیزهایی را پرسیده خود یاد میگرفتم. ولی از آزمایش دانستم زبان را بیآموزگار نتوان آموخت و نشاید آموخت. با کسانی گفتگو کردیم و گفتند انگلیسی آسانتر است ولی باید از آموزگار خواند و از همه بهتر مموریال اسکول است که از دانشها نیز بهره توانید یافت.
اینبود روزی بنزد مستر جسپ (2) رهبر (مدیر) آن مدرسه رفتم و چون خواهش خود بازنمودم گفت : «چون سالتان فزونتر است نتوانیم پذیرفت. ولی اگر آموزگاری مدرسه را پذیرید و باین عنوان بیایید روزی یکی دو ساعت نیز برای درس خواندن شما بدیده گیریم». من دیدم این کاریست و مرا از بیکاری نیز تواند رهانید اینبود پذیرفتم. چنین نهادیم که درس عربی گویم و روزی دو ساعت هم درس خوانم. ولی چون پروگرام[=برنامه] نوشته شد روزی یک ساعت برای درس خواندن بدیده گرفته بودند. ناچار بودم بپذیرم.
چنین نهادم که آن سال را تنها بیاد گرفتن زبان پردازم. از کلاس پنجم آغاز کرده روزی یک ساعت انگلیسی میخواندم. ولی یک ساعت نیز در بیرون درست کردم. بدینسان که میرزاجلیلخان مرندی که از شاگردان بزرگ مدرسه میبود و اتاقی در آن نزدیکی اجاره کرده بود با او نهادیم که ناهار را باهم خوریم ، و یک ساعت که برای ناهار خوردن در اختیار میداشتیم یک روز او از من درس عربی گیرد و یک روز من ازو درس انگلیسی گیرم.
بدینسان بیاد گرفتن زبان میکوشیدم. از آنسو چون روزانه چند ساعتی با آمریکاییان انگلیسیزبان و شاگردان انگلیسیدان میگذرانیدم هر فرصتی که پیدا میکردم از دست نهلیده با سخن گفتن و یا کتاب خواندن به پیشرفت میکوشیدم.
از دیربازی از هکماواریان بیکبار رمیده و بریده بامداد از خواب برخاسته پیش از دمیدن آفتاب از آن کوی بیرون میآمدمی و شبها پس از شامگاه رفتمی و چه در رفتن و چه در برگشتن ، آن راه دور را با ازبر کردن واژههای انگلیسی بپایان رسانیدمی. در نتیجهی این کوشش بود که همان سال در زمینهی زبان از کلاس پنج تا کلاس یازده را پیمودم و پیش رفتم.
نیز از چیزهایی که دریافتم این بود که برای یاد دادن زبانی به بیگانگان شیوهای (متُدی) باید داشت ، و از اینجا بود که برای یاد دادن عربی بشاگردانِ مدرسه شیوهای را برگزیدم که بسیار سودمند درآمد. (سپس کتابی در دو بخش بنام «النجمةالدریة» از روی همان شیوه نوشتم که بچاپ رسید و سالها در دبیرستانهای تبریز درس خوانده شدی).
نیز در مدرسه در ماههای نخست بود که خودآموزی دربارهی اسپرانتو (سلف تات) (3) پیدا کرده از بودن چنان زبانی آگاه گردیدم. پرداختن بآن زبان از یکسو بمن لذت میداد ، از یکسو میدان تازهای در برابر اندیشهام باز شده میدیدم زبانی در سایهی سامان[=نظم] و آراستگی چندان ساده و آسانست که در یک ماه توان آن را تا اندازهی خواندن و نوشتن یاد گرفت و از یکسو چندان تواناست که با زبانهای انگلیسی و فرانسه و عربی همگامی تواند کرد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ بخش سوم تاریخ هجدهسالهی آذربایجان
2ـ Reverend Frederick N. Jessup راهبر مدرسه
3ـ سلفتات (self taught) = خودآموز
🔸 20ـ چگونه بمدرسهی آمریکایی رفتم
این در تابستان سال 1293 (1332[ق]) بود. در همان روزها جنگ جهانگیر اروپا آغاز یافت که از یکسو آلمان و اتریش و عثمانی و از یکسو فرانسه و انگلیس و روس و ایتالیا بجنگ و خونریزی برخاستند. این پیشامد در همه جا تکان پدید آورد. در آذربایجان ، در دلهای آزادیخواهان امیدهایی پدید آمد و ما بکوششهای خود افزودیم.
در آن دو سال و نیم که از داستان التماتوم و بهم خوردن دستگاه مشروطه میگذشت صمدخان آدمکشیهایش را کرده و ملایان دُژخوییهای خود را نشان داده و این زمان هر دوی آنها بآرامش گراییده بودند. ولی ماها که آزادیخواهان میبودیم آن دشواریها را دیده و آن هراسها را کشیده و در سایهی پافشاریْ روزبروز بکوشش افزوده بودیم ، و این زمان دستهی بزرگی بشمار میرفتیمی که بارها از کسانی از بدخواهان چاپلوسی میشنیدیمی.
به هر حال پیشامد جنگ بشور ما افزود و جوش و جنب را بیشتر گردانید. بویژه در سایهی آنکه دولت از تهران فشار آورده صمدخان را برداشت و نقیخان رشیدالملک را فرمانروای آذربایجان گردانید. در همان هنگامها بود که عثمانیان بآذربایجان رو آوردند و روسیان را پس رانده تا تبریز پیش آمدند. ولی دوباره شکست خورده بازگشتند که این داستانها را در جای دیگری نوشتهام. (1)
با این پیشامدها آذربایجان از میدانهای جنگ شده بود. روسیان پیاپی سپاه و افزار جنگ باینجا میآوردند. ولی فشار آزادیخواهان بسیار کم شده بود. در سال 1294 (1333) من خواستم بمدرسهی آمریکاییان (مموریال اسکول) روم. زیرا دانشها را که دنبال میکردم خود را نیازمند دانستن یکی از زبانهای اروپایی میدیدم. نخست بفرانسه پرداخته بودم که از برخی آشنایان چیزهایی را پرسیده خود یاد میگرفتم. ولی از آزمایش دانستم زبان را بیآموزگار نتوان آموخت و نشاید آموخت. با کسانی گفتگو کردیم و گفتند انگلیسی آسانتر است ولی باید از آموزگار خواند و از همه بهتر مموریال اسکول است که از دانشها نیز بهره توانید یافت.
اینبود روزی بنزد مستر جسپ (2) رهبر (مدیر) آن مدرسه رفتم و چون خواهش خود بازنمودم گفت : «چون سالتان فزونتر است نتوانیم پذیرفت. ولی اگر آموزگاری مدرسه را پذیرید و باین عنوان بیایید روزی یکی دو ساعت نیز برای درس خواندن شما بدیده گیریم». من دیدم این کاریست و مرا از بیکاری نیز تواند رهانید اینبود پذیرفتم. چنین نهادیم که درس عربی گویم و روزی دو ساعت هم درس خوانم. ولی چون پروگرام[=برنامه] نوشته شد روزی یک ساعت برای درس خواندن بدیده گرفته بودند. ناچار بودم بپذیرم.
چنین نهادم که آن سال را تنها بیاد گرفتن زبان پردازم. از کلاس پنجم آغاز کرده روزی یک ساعت انگلیسی میخواندم. ولی یک ساعت نیز در بیرون درست کردم. بدینسان که میرزاجلیلخان مرندی که از شاگردان بزرگ مدرسه میبود و اتاقی در آن نزدیکی اجاره کرده بود با او نهادیم که ناهار را باهم خوریم ، و یک ساعت که برای ناهار خوردن در اختیار میداشتیم یک روز او از من درس عربی گیرد و یک روز من ازو درس انگلیسی گیرم.
بدینسان بیاد گرفتن زبان میکوشیدم. از آنسو چون روزانه چند ساعتی با آمریکاییان انگلیسیزبان و شاگردان انگلیسیدان میگذرانیدم هر فرصتی که پیدا میکردم از دست نهلیده با سخن گفتن و یا کتاب خواندن به پیشرفت میکوشیدم.
از دیربازی از هکماواریان بیکبار رمیده و بریده بامداد از خواب برخاسته پیش از دمیدن آفتاب از آن کوی بیرون میآمدمی و شبها پس از شامگاه رفتمی و چه در رفتن و چه در برگشتن ، آن راه دور را با ازبر کردن واژههای انگلیسی بپایان رسانیدمی. در نتیجهی این کوشش بود که همان سال در زمینهی زبان از کلاس پنج تا کلاس یازده را پیمودم و پیش رفتم.
نیز از چیزهایی که دریافتم این بود که برای یاد دادن زبانی به بیگانگان شیوهای (متُدی) باید داشت ، و از اینجا بود که برای یاد دادن عربی بشاگردانِ مدرسه شیوهای را برگزیدم که بسیار سودمند درآمد. (سپس کتابی در دو بخش بنام «النجمةالدریة» از روی همان شیوه نوشتم که بچاپ رسید و سالها در دبیرستانهای تبریز درس خوانده شدی).
نیز در مدرسه در ماههای نخست بود که خودآموزی دربارهی اسپرانتو (سلف تات) (3) پیدا کرده از بودن چنان زبانی آگاه گردیدم. پرداختن بآن زبان از یکسو بمن لذت میداد ، از یکسو میدان تازهای در برابر اندیشهام باز شده میدیدم زبانی در سایهی سامان[=نظم] و آراستگی چندان ساده و آسانست که در یک ماه توان آن را تا اندازهی خواندن و نوشتن یاد گرفت و از یکسو چندان تواناست که با زبانهای انگلیسی و فرانسه و عربی همگامی تواند کرد.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ بخش سوم تاریخ هجدهسالهی آذربایجان
2ـ Reverend Frederick N. Jessup راهبر مدرسه
3ـ سلفتات (self taught) = خودآموز
🔶 زبان ایرانی (سال پنجم) - 192
🔸 پيشوند و پسوند
در جاي خود گفتهايم كه پيشوند و پسوند در فارسي جايگاه ديگري دارد و بسياري از اين كلمهها با اينها پديد آيد ولي بايد معني درست هر يكي را دانست و جز در آن معني بكار نبرد و اينست ما معني هر يكي را نيز در اين فرهنگ بكوتاهي مينويسيم.
(معني آنها بگشادي در شمارههاي سال چهارم آوردهايم).
دش ـ دژ
اين كلمه بمعني بدي است كه با درشتي و ناتراشيدگي توأم باشد و ما در همه جا باين معني بكار ميبريم. بدينسان كه «دژخو» كسي را ميگوييم كه گذشته از بدي خوي ناتراشيده و درشت نيز باشد. «دژآگاه» بكسي ميگوييم كه گذشته از ناآگاهي بياباني و نتراشيده نيز باشد و اينست آن را بجاي كلمهي وحشي بكار ميبريم. بهمين سانست كلمههاي دشنام و دژآهنگ و دژكام و دشمن و دژرفتار و مانند اينها و ميتوان در همه جا آن را بدين معني آورد. و كلمههاي نويني درست كرد.
🔸 پيشوند و پسوند
در جاي خود گفتهايم كه پيشوند و پسوند در فارسي جايگاه ديگري دارد و بسياري از اين كلمهها با اينها پديد آيد ولي بايد معني درست هر يكي را دانست و جز در آن معني بكار نبرد و اينست ما معني هر يكي را نيز در اين فرهنگ بكوتاهي مينويسيم.
(معني آنها بگشادي در شمارههاي سال چهارم آوردهايم).
دش ـ دژ
اين كلمه بمعني بدي است كه با درشتي و ناتراشيدگي توأم باشد و ما در همه جا باين معني بكار ميبريم. بدينسان كه «دژخو» كسي را ميگوييم كه گذشته از بدي خوي ناتراشيده و درشت نيز باشد. «دژآگاه» بكسي ميگوييم كه گذشته از ناآگاهي بياباني و نتراشيده نيز باشد و اينست آن را بجاي كلمهي وحشي بكار ميبريم. بهمين سانست كلمههاي دشنام و دژآهنگ و دژكام و دشمن و دژرفتار و مانند اينها و ميتوان در همه جا آن را بدين معني آورد. و كلمههاي نويني درست كرد.