«با پولهای وزارت فرهنگ و با تشویقهای آن ، دیوانهای شعرای گذشته را پیاپی بیرون آورده بچاپ میرسانیدند. هر شهری به بزرگ گردانیدن شعرای خود كوشیده بروی قبرهای آنان گنبد و بارگاه میافراشتند.»
🔶 زندگانی من
🔸 27ـ خشکسالی و گرسنگی (تکهی دو از دو)
یک بدی دیگر در آنجا این میبود که چون بازرسان بسرشماری بینوایان آمده بودند مردم نافهم و نادان بگمان آنکه خواستشان مالیات بستنست از شمارهی باشندگان[=ساکنان] هر خانهای بسیار کاسته بودند ، و اکنون که پی بچگونگی میبردند چاره جز نالیدن و زاریدن نمییافتند.
یک شب که من بخانه بازمیگشتم دیدم در میدان کوی گروه انبوهی از بینوایان ، از زن و مرد ، گرد آمدهاند و چون مرا دیدند آواز بهم انداخته بگله و ناله پرداختند که ما گرسنه ماندهایم ، ما سرپرست نمیداریم. چون سر راهم را گرفته بودند ناچار شدم بایستم و گوش دهم ، و چون نام پدرم را برده میگفتند : «اگر آن زنده بودی خرسندی دادی که ما را با اینحال بیند؟!». این سخنان مرا تکان داد. گفتم : از فردا بآسوده گردانیدن شما کوشم ، و چون بخانه رفتم تا یک ساعت در اندیشه میبودم و بحال بدبختی مردم افسوس میخوردم. میگفتم : اینان کسانی میباشند که تا دیروز با انگیزش ملایان مرا بیدین دانسته هر گونه آزارم میرسانیدند. برادرانم که بدبستان میروند هر روز جلو آنها را گرفته بدگوییها میکردند. اکنون که درمانده شدهاند رو بمن میآورند. من باید پذیرم و بآنان نیکی دریغ ندارم. ولی مردمی با اینحال کارشان بکجا تواند رسید؟!. من بآنان نیکی خواهم کرد ولی چون گرسنگی بگذرد باز مرا بیدین دانسته آن ملایان را که در چنین روزی کمترین دستگیری بآنان نمینمایند دیندار خواهند شناخت. چنین مردمی جز نابودی به چه چیزی سزندهاند؟!. آن شب را با این اندیشهها بسر میبردم.
فردای آن به «کمیسیون اَرزاق» رفته چگونگی را گفتم و چنین نهادیم که دکان نانوایی را بخود من سپارند و برای سرشماری دوباره بازرسان فرستند. همین کارها را هم کردند. از آنسوی من در هُکماوار حاجیمحمدجعفر بادامچی و حاجیعباس و دیگران را بخانهی خود خواندم ، و کمیسیونی برپا گردانیدیم و پتهها چاپ کرده بدست خانوادهها دادیم ، و چون زورمندان ، از قزاق و لوتی و دیگران گردن نمیگزاردند یک هفته بیشتر رنجها بردیم تا کار را براه انداختیم. شادروان حاجیعباس و دیگران نان را بدوش خود کشیده از در خانهها به بینوایان میدادند و آنان که پول نمیداشتند از کیسهی خود زیان میکشیدند. قزاقان بزور قمه و تپانچهی خود فریفته و بپشتیبانی ادارهشان پشتگرم میبودند ، و از اینرو گاهی فرصت یافته دکان نانوایی را تاراج میکردند و در سایهی این کار آن شب میبایست دویست خانه گرسنه بمانند و شب هنگام سر راه مرا گرفته بدادخواهی و ناله پردازند.
یک روز ناچار شدم قزاقی را در جلو نانوایی کتک زدم و همان روز بشهربانی رفته چگونگی را بآقای میرزاعبداللهخان بهرامی رئیس شهربانی گفتم. در آن سال درمیان آن گرفتاریها یکی از خوشبختیهای تبریز این بود که مرد بسیار کاردان و توانایی همچون آقای بهرامی رئیس شهربانی میبود. کارهای این مرد در تبریز هر کدام داستانی میدارد. در این باره همانکه سخن مرا شنید درزمان[=بیدرنگ] دستور داد قزاقهای تاراجگر را از قزاقخانه بخواهند. قزاقخانه ایستادگی میداشت. ولی در سایهی پافشاری آقای بهرامی ناچار شده رختهای آنها را کنده و همه را بشهربانی فرستاد. در اینجا آنان را به سهپایه بسته تازیانه زدند. دوستی من با آقای بهرامی از همانجا آغاز یافته است.
بدینسان کار ما پیش رفت. ولی قزاقان که در آن کوی دستهای میبودند سخت بدشمنی برخاستند. شبی بخانهی ما آمده و پیش از آنکه ما بیدار شویم بازگشته بودند. شبی دیگر بخانهی حاجیمحمدجعفر رفته بودند که کار بتپانچه انداختن و هایهوی کشیده بود.
شگفت است که ملایان که نان دولت را حرام دانسته چند ماه پیش مردم را از نزدیک شدن بازمیداشتند اکنون آنان هم فشار آورده پته میطلبیدند که از نان دولت بخرند. این بود اندازهی دینداری ایشان.
🔸 27ـ خشکسالی و گرسنگی (تکهی دو از دو)
یک بدی دیگر در آنجا این میبود که چون بازرسان بسرشماری بینوایان آمده بودند مردم نافهم و نادان بگمان آنکه خواستشان مالیات بستنست از شمارهی باشندگان[=ساکنان] هر خانهای بسیار کاسته بودند ، و اکنون که پی بچگونگی میبردند چاره جز نالیدن و زاریدن نمییافتند.
یک شب که من بخانه بازمیگشتم دیدم در میدان کوی گروه انبوهی از بینوایان ، از زن و مرد ، گرد آمدهاند و چون مرا دیدند آواز بهم انداخته بگله و ناله پرداختند که ما گرسنه ماندهایم ، ما سرپرست نمیداریم. چون سر راهم را گرفته بودند ناچار شدم بایستم و گوش دهم ، و چون نام پدرم را برده میگفتند : «اگر آن زنده بودی خرسندی دادی که ما را با اینحال بیند؟!». این سخنان مرا تکان داد. گفتم : از فردا بآسوده گردانیدن شما کوشم ، و چون بخانه رفتم تا یک ساعت در اندیشه میبودم و بحال بدبختی مردم افسوس میخوردم. میگفتم : اینان کسانی میباشند که تا دیروز با انگیزش ملایان مرا بیدین دانسته هر گونه آزارم میرسانیدند. برادرانم که بدبستان میروند هر روز جلو آنها را گرفته بدگوییها میکردند. اکنون که درمانده شدهاند رو بمن میآورند. من باید پذیرم و بآنان نیکی دریغ ندارم. ولی مردمی با اینحال کارشان بکجا تواند رسید؟!. من بآنان نیکی خواهم کرد ولی چون گرسنگی بگذرد باز مرا بیدین دانسته آن ملایان را که در چنین روزی کمترین دستگیری بآنان نمینمایند دیندار خواهند شناخت. چنین مردمی جز نابودی به چه چیزی سزندهاند؟!. آن شب را با این اندیشهها بسر میبردم.
فردای آن به «کمیسیون اَرزاق» رفته چگونگی را گفتم و چنین نهادیم که دکان نانوایی را بخود من سپارند و برای سرشماری دوباره بازرسان فرستند. همین کارها را هم کردند. از آنسوی من در هُکماوار حاجیمحمدجعفر بادامچی و حاجیعباس و دیگران را بخانهی خود خواندم ، و کمیسیونی برپا گردانیدیم و پتهها چاپ کرده بدست خانوادهها دادیم ، و چون زورمندان ، از قزاق و لوتی و دیگران گردن نمیگزاردند یک هفته بیشتر رنجها بردیم تا کار را براه انداختیم. شادروان حاجیعباس و دیگران نان را بدوش خود کشیده از در خانهها به بینوایان میدادند و آنان که پول نمیداشتند از کیسهی خود زیان میکشیدند. قزاقان بزور قمه و تپانچهی خود فریفته و بپشتیبانی ادارهشان پشتگرم میبودند ، و از اینرو گاهی فرصت یافته دکان نانوایی را تاراج میکردند و در سایهی این کار آن شب میبایست دویست خانه گرسنه بمانند و شب هنگام سر راه مرا گرفته بدادخواهی و ناله پردازند.
یک روز ناچار شدم قزاقی را در جلو نانوایی کتک زدم و همان روز بشهربانی رفته چگونگی را بآقای میرزاعبداللهخان بهرامی رئیس شهربانی گفتم. در آن سال درمیان آن گرفتاریها یکی از خوشبختیهای تبریز این بود که مرد بسیار کاردان و توانایی همچون آقای بهرامی رئیس شهربانی میبود. کارهای این مرد در تبریز هر کدام داستانی میدارد. در این باره همانکه سخن مرا شنید درزمان[=بیدرنگ] دستور داد قزاقهای تاراجگر را از قزاقخانه بخواهند. قزاقخانه ایستادگی میداشت. ولی در سایهی پافشاری آقای بهرامی ناچار شده رختهای آنها را کنده و همه را بشهربانی فرستاد. در اینجا آنان را به سهپایه بسته تازیانه زدند. دوستی من با آقای بهرامی از همانجا آغاز یافته است.
بدینسان کار ما پیش رفت. ولی قزاقان که در آن کوی دستهای میبودند سخت بدشمنی برخاستند. شبی بخانهی ما آمده و پیش از آنکه ما بیدار شویم بازگشته بودند. شبی دیگر بخانهی حاجیمحمدجعفر رفته بودند که کار بتپانچه انداختن و هایهوی کشیده بود.
شگفت است که ملایان که نان دولت را حرام دانسته چند ماه پیش مردم را از نزدیک شدن بازمیداشتند اکنون آنان هم فشار آورده پته میطلبیدند که از نان دولت بخرند. این بود اندازهی دینداری ایشان.
riweye badbaxtihã 10.pdf
255.9 KB
«ریشهی بدبختیها 10» عنوان بیستوسومین دسته از گفتارهای پرچم روزانه است که در این فایل یکجا گرد آوردهایم.