🔶 زبان ایرانی (سال ششم مهنامهی پیمان) - 205
🔸 کلمههایی که میخواهیم
2) زند
برای «شرح» بکلمهی فارسی نیازمندیم. راست است تاکنون در نوشتههای خود آن را با کلمههای «روشن گردانیدن» و «بازنمودن» رسانیدهایم ولی اینها معنیهای مجازیست. سپس هم در همه جا نتوان آورد. اینست میباید کلمهای برای آن برگزید ، و چون در زبانهای کهن ایران «زند» باین معنی بوده اینست آن را بکار خواهیم برد.
یک نکته که همیشه باید در دیده داشت اینست که کلمهای که برگزیده میشود ریشه باشد و بتوان از آن شاخهها یا جداشدههایی پدید آورد. یکی از چیزهایی که زبان را بهتر خواهد گردانید همینست. از این هم شاخههایی جدا خواهیم کرد : «زندیدن ، میزندیم ، بزندیم ، بزنْد ، زندیده و مانند اینها. «این سخن را نیک بزندیم».
اینکه «زند» نام یک ایلی است و یک خاندان پادشاهی از آن برخاسته زیانی بکار ما نخواهد داشت. اما نام کتاب زردشت که «زند اوستا» خوانده و زبان آن را هم «زند» میگویند هر دو نادرست است. نام آن کتاب «اوستا» بوده و شرحی را که میداشته بنام «زند» میخواندهاند. ما اکنون کتاب زردشت را اوستا مینامیم و زبان آن نیز «زبان زند» میباشد. دانشمندان اروپا نیز همین را پذیرفتهاند و در نوشتههای خود بکار میبرند.
🔸 کلمههایی که میخواهیم
2) زند
برای «شرح» بکلمهی فارسی نیازمندیم. راست است تاکنون در نوشتههای خود آن را با کلمههای «روشن گردانیدن» و «بازنمودن» رسانیدهایم ولی اینها معنیهای مجازیست. سپس هم در همه جا نتوان آورد. اینست میباید کلمهای برای آن برگزید ، و چون در زبانهای کهن ایران «زند» باین معنی بوده اینست آن را بکار خواهیم برد.
یک نکته که همیشه باید در دیده داشت اینست که کلمهای که برگزیده میشود ریشه باشد و بتوان از آن شاخهها یا جداشدههایی پدید آورد. یکی از چیزهایی که زبان را بهتر خواهد گردانید همینست. از این هم شاخههایی جدا خواهیم کرد : «زندیدن ، میزندیم ، بزندیم ، بزنْد ، زندیده و مانند اینها. «این سخن را نیک بزندیم».
اینکه «زند» نام یک ایلی است و یک خاندان پادشاهی از آن برخاسته زیانی بکار ما نخواهد داشت. اما نام کتاب زردشت که «زند اوستا» خوانده و زبان آن را هم «زند» میگویند هر دو نادرست است. نام آن کتاب «اوستا» بوده و شرحی را که میداشته بنام «زند» میخواندهاند. ما اکنون کتاب زردشت را اوستا مینامیم و زبان آن نیز «زبان زند» میباشد. دانشمندان اروپا نیز همین را پذیرفتهاند و در نوشتههای خود بکار میبرند.
✴️ شعر و شاعری
(تکهی هشتم)
🔶 ما را با موسیقی دشمنی نیست
(بخش 2 از 2)
من از این در شگفتم كه ما میخواهیم حقایقی را روشن گردانیم و كسانی را از افتادن به بیهودهگویی بازداریم و آنانی كه افتادهاند رهاشان سازیم ، و آن كسان بجای خشنودی به رنجش برمیخیزند و ایرادهای بسیار بیجا میگیرند. ما نیكی بآنان میخواهیم و آنان از در بدخواهی میآیند. ما سخن از روی دلیل میگوییم ، آنان بزباندرازی و بدگویی بس میكنند. باید این را هم از نافهمی و بیچارگی آنان شماریم.
از سخن خود دور نیفتیم : مقصود اینست كه ما با موسیقی نه تنها دشمنی نداریم و آن را بد نمیدانیم ، بلكه خود خواهان آن میباشیم و یكی از خوشیهای زندگانیش میشماریم. من خود از موسیقی هیچ گونه اطلاع علمی ندارم و بهیچ یك از فنون آن آشنا نمیباشم. خدا مرا از اینها بیبهره گردانیده. ولی با حس طبیعی موسیقی و آواز را دوست میدارم و در هر انجمنی كه باشد با میل بسیار گوش میدهم ، در برابر رادیو بجای شنیدن گفتارهای بیهوده و حماسهخوانیهای دولتهای جنگی بشنیدن آواز و موسیقی پردازم.
این در آیین ماست كه باید از همهی خوشیهای جهان بهرهمند گردید. این خوشیها برای ماست و آفریدگار برای ما آفریده. این یكی از گمراهیهای دیگرانست كه پنداشتهاند باید برای نزدیك شدن بخدا از اینجهان و از خوشیهایش پرهیز نمود. تو گفتیی این جهان را شیطان آفریده كه خدا آن را دشمن میدارد و از پرهیز نمودن از خوشیهای آن خشنود میگردد. در این باره در جای خود سخنان بسیاری نوشتهایم و باز خواهیم نوشت.
چیزی كه هست ما میگوییم : باید بهرهمندی از موسیقی و دیگر خوشیهای جهان چنان باشد كه زیانهایی از آن برنخیزد و اینست باید در این باره در جای خود سخنانی رانیم. در اینجا گفتار را با یك داستانی بپایان میرسانم :
در سال 1303 كه در خوزستان بودم روزهای بیكاریِ نوروز را بشوش رفته نزدیك به خرابههای آن شهر كهن و در كنار رود شاهور چادر را افراشته ده روز را با خوشی بسر بردیم. كسانی كه بهار خوزستان را ندیدهاند با گفتن نخواهند دریافت. خوزستان در بهار سر بسر سبز و خرم است و شقایق رنگارنگ به بیابانهای سبز منظرهی دلكش دیگری میدهد. از آنسوی خوزستانیان عشرتدوستند و با آن سختیهای زندگانی كه دچارند بسیاری از روزهای خود را با خوشیها بسر برند. بویژه در روزهای نوروز كه شادی و خوشی بیشتر نمایند.
آن یك نوروز از زمانهای بسیار خوش زندگانی منست و فراموش نمیكنم كه روزی در آن نزدیكیها بباغی رفتیم كه در زیر درختهای پرعطر نارنج و لیمو فرش گسترانیم و آن روز را در آنجا بسر دهیم. چون ما بباغ درآمدیم در یك گوشهای یك دسته از نوازندگان و خوانندگان فرش گسترده سرگرم خواندن و نواختن بودند. كسان ما كه جمعی بودند دویدند كه آنها را بیرون كنند و یا از نواختن و خواندن بازدارند. چون ما قاضیان عدلیه بودیم و من و چند تن دیگری دستار بسر داشتیم میپنداشتند از نوازندگان و خنیاگران بدمان خواهد آمد. من جلوگیری كرده و بشوخی گفتم : «اگر بد خواندند و بد نواختند آنوقت بیرونشان كنید». این سخن اگرهم بشوخی بود جز راست نبود.
(پرچم روزانه شمارهی 78)
(تکهی هشتم)
🔶 ما را با موسیقی دشمنی نیست
(بخش 2 از 2)
من از این در شگفتم كه ما میخواهیم حقایقی را روشن گردانیم و كسانی را از افتادن به بیهودهگویی بازداریم و آنانی كه افتادهاند رهاشان سازیم ، و آن كسان بجای خشنودی به رنجش برمیخیزند و ایرادهای بسیار بیجا میگیرند. ما نیكی بآنان میخواهیم و آنان از در بدخواهی میآیند. ما سخن از روی دلیل میگوییم ، آنان بزباندرازی و بدگویی بس میكنند. باید این را هم از نافهمی و بیچارگی آنان شماریم.
از سخن خود دور نیفتیم : مقصود اینست كه ما با موسیقی نه تنها دشمنی نداریم و آن را بد نمیدانیم ، بلكه خود خواهان آن میباشیم و یكی از خوشیهای زندگانیش میشماریم. من خود از موسیقی هیچ گونه اطلاع علمی ندارم و بهیچ یك از فنون آن آشنا نمیباشم. خدا مرا از اینها بیبهره گردانیده. ولی با حس طبیعی موسیقی و آواز را دوست میدارم و در هر انجمنی كه باشد با میل بسیار گوش میدهم ، در برابر رادیو بجای شنیدن گفتارهای بیهوده و حماسهخوانیهای دولتهای جنگی بشنیدن آواز و موسیقی پردازم.
این در آیین ماست كه باید از همهی خوشیهای جهان بهرهمند گردید. این خوشیها برای ماست و آفریدگار برای ما آفریده. این یكی از گمراهیهای دیگرانست كه پنداشتهاند باید برای نزدیك شدن بخدا از اینجهان و از خوشیهایش پرهیز نمود. تو گفتیی این جهان را شیطان آفریده كه خدا آن را دشمن میدارد و از پرهیز نمودن از خوشیهای آن خشنود میگردد. در این باره در جای خود سخنان بسیاری نوشتهایم و باز خواهیم نوشت.
چیزی كه هست ما میگوییم : باید بهرهمندی از موسیقی و دیگر خوشیهای جهان چنان باشد كه زیانهایی از آن برنخیزد و اینست باید در این باره در جای خود سخنانی رانیم. در اینجا گفتار را با یك داستانی بپایان میرسانم :
در سال 1303 كه در خوزستان بودم روزهای بیكاریِ نوروز را بشوش رفته نزدیك به خرابههای آن شهر كهن و در كنار رود شاهور چادر را افراشته ده روز را با خوشی بسر بردیم. كسانی كه بهار خوزستان را ندیدهاند با گفتن نخواهند دریافت. خوزستان در بهار سر بسر سبز و خرم است و شقایق رنگارنگ به بیابانهای سبز منظرهی دلكش دیگری میدهد. از آنسوی خوزستانیان عشرتدوستند و با آن سختیهای زندگانی كه دچارند بسیاری از روزهای خود را با خوشیها بسر برند. بویژه در روزهای نوروز كه شادی و خوشی بیشتر نمایند.
آن یك نوروز از زمانهای بسیار خوش زندگانی منست و فراموش نمیكنم كه روزی در آن نزدیكیها بباغی رفتیم كه در زیر درختهای پرعطر نارنج و لیمو فرش گسترانیم و آن روز را در آنجا بسر دهیم. چون ما بباغ درآمدیم در یك گوشهای یك دسته از نوازندگان و خوانندگان فرش گسترده سرگرم خواندن و نواختن بودند. كسان ما كه جمعی بودند دویدند كه آنها را بیرون كنند و یا از نواختن و خواندن بازدارند. چون ما قاضیان عدلیه بودیم و من و چند تن دیگری دستار بسر داشتیم میپنداشتند از نوازندگان و خنیاگران بدمان خواهد آمد. من جلوگیری كرده و بشوخی گفتم : «اگر بد خواندند و بد نواختند آنوقت بیرونشان كنید». این سخن اگرهم بشوخی بود جز راست نبود.
(پرچم روزانه شمارهی 78)