This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
بیبیسی این کلیپ را فراهم کرده و چنین میگوید :
امروز نهصدوهفتادودومین سالگرد تولد عمر خیام، شاعر، فیلسوف، ریاضیدان، ستارهشناس و یکی از معروفترین چهرههای ادبیات ایران در غرب است. بهدلیل شیوع کرونا فرماندار شهرستان نیشابور گفته برنامههای بزرگداشت روز ملی خیام بمدت دو روز درفضای مجازی برگزار میشود.
جای پرسش است که بیبیسی چرا دلش به «بزرگان» ما سوخته و برای 972 مین سال زاده شدنشان فیلم ساخته به ما ارمغان میسازد؟!
آن هم نه دربارهی خیام دانشمند بلکه دربارهی خیامی که پیشوای خراباتیان است.
جای پرسش است که چرا بیبیسی خراباتیگری را در انگلستان رواج نمیدهد؟! چرا به انگلیسیان نمیآموزد :
می نوش که عمر جاودانی اینست
خوش باش دمی که زندگانی اینست؟!.
کسانی که میخواهند پاسخ این پرسشها را بدانند کتاب در پیرامون «ادبیات» را بخوانند.
امروز نهصدوهفتادودومین سالگرد تولد عمر خیام، شاعر، فیلسوف، ریاضیدان، ستارهشناس و یکی از معروفترین چهرههای ادبیات ایران در غرب است. بهدلیل شیوع کرونا فرماندار شهرستان نیشابور گفته برنامههای بزرگداشت روز ملی خیام بمدت دو روز درفضای مجازی برگزار میشود.
جای پرسش است که بیبیسی چرا دلش به «بزرگان» ما سوخته و برای 972 مین سال زاده شدنشان فیلم ساخته به ما ارمغان میسازد؟!
آن هم نه دربارهی خیام دانشمند بلکه دربارهی خیامی که پیشوای خراباتیان است.
جای پرسش است که چرا بیبیسی خراباتیگری را در انگلستان رواج نمیدهد؟! چرا به انگلیسیان نمیآموزد :
می نوش که عمر جاودانی اینست
خوش باش دمی که زندگانی اینست؟!.
کسانی که میخواهند پاسخ این پرسشها را بدانند کتاب در پیرامون «ادبیات» را بخوانند.
🔶 زندگانی من
🔸 29ـ آغاز رنجش با خیابانی (تکهی سه از سه)
پس از وی من برخاسته چنین گفتم : «آنچه را که من گفتن میخواستم دکتر گفت. همین اندازه میگویم : گفتههای او همه راست و این کارهای چند تنست که مایهی رنجش نیکان و پاکدامنان میگردد و آنان را به روگردانی وامیدارد».
از این گفتهها همراهان خیابانی رنجیدند و آزردگی نمودند. ولی او خود زیرکانه بپا برخاسته چنین گفت : «یک دلیل بپاکی و نیکی همراهان ما اینست که آنچه ایراد در دل میدارند نهان نداشته آشکار میگویند. لیکن اینها دربارهی گذشته است که گذشته. اکنون میباید بآینده پرداخت. ما چون کسانی را برای نمایندگی دارالشورا از میان حزب خواهیم برگزید میباید کمیسیونی برپا گردانیم ، و من برای آنکه خشنودی خود را از این ایرادها نشان دهم پیشنهاد میکنم این دو همراه ارجمند بآن کمیسیون برگزیده شوند».
با این گفتهها جلو ایرادگیریها را گرفت. در همان روز کمیسیونی برگزیده شد که دکتر و من هم بودیم ، و این کمیسیون در چند هفته کاندیدهای حزب را که یکی از آنان خیابانی و دیگری نوبری میبودند پدید آورد.
از این نشست و از گفتههای خیابانی پنداشته میشد که او از گذشته پشیمانست و رفتار خود را دیگر خواهد گردانید. اینبود کسانی که رنجیده بودند گذشته را فراموش کرده پاکدلانه بآمد و رفت پرداختند. لیکن چندی نگذشت که کارهایی پیش آمد و باز رنجشهایی رخ داد. یکی آنکه روزنامهی تجدد که بار دیگر پراکنده میشد خیابانی ، میرزاتقیخان را آورده نویسندهی آن گردانید. دیگری آنکه زمان «کمیتهی ایالتی» که پایان یافته بود خیابانی و همدستانش بنام آن به هر کاری برمیخاستند ، و چون ایراد گرفته میشد میگفت : «تا کمیتهی تازه برگزیده نشود این کمیته خواهد بود». گفته میشد : «پس کمیتهی تازه برگزینیم» پاسخ میداد : «اکنون صلاح نیست». دیگری آنکه کسان نادرست و بدنام را بحزب میآورد و پیش میکشید و چون گفته میشد پاسخ میداد : «من اینها را دوست میدارم». رویهمرفته میخواست چیرگی کند.
از این رفتار او کسان بسیاری رنجیدند که یکی نیز من بودم و چون آزادانه ایراد میگرفتم نامم بزبانها افتاد.
🔸 29ـ آغاز رنجش با خیابانی (تکهی سه از سه)
پس از وی من برخاسته چنین گفتم : «آنچه را که من گفتن میخواستم دکتر گفت. همین اندازه میگویم : گفتههای او همه راست و این کارهای چند تنست که مایهی رنجش نیکان و پاکدامنان میگردد و آنان را به روگردانی وامیدارد».
از این گفتهها همراهان خیابانی رنجیدند و آزردگی نمودند. ولی او خود زیرکانه بپا برخاسته چنین گفت : «یک دلیل بپاکی و نیکی همراهان ما اینست که آنچه ایراد در دل میدارند نهان نداشته آشکار میگویند. لیکن اینها دربارهی گذشته است که گذشته. اکنون میباید بآینده پرداخت. ما چون کسانی را برای نمایندگی دارالشورا از میان حزب خواهیم برگزید میباید کمیسیونی برپا گردانیم ، و من برای آنکه خشنودی خود را از این ایرادها نشان دهم پیشنهاد میکنم این دو همراه ارجمند بآن کمیسیون برگزیده شوند».
با این گفتهها جلو ایرادگیریها را گرفت. در همان روز کمیسیونی برگزیده شد که دکتر و من هم بودیم ، و این کمیسیون در چند هفته کاندیدهای حزب را که یکی از آنان خیابانی و دیگری نوبری میبودند پدید آورد.
از این نشست و از گفتههای خیابانی پنداشته میشد که او از گذشته پشیمانست و رفتار خود را دیگر خواهد گردانید. اینبود کسانی که رنجیده بودند گذشته را فراموش کرده پاکدلانه بآمد و رفت پرداختند. لیکن چندی نگذشت که کارهایی پیش آمد و باز رنجشهایی رخ داد. یکی آنکه روزنامهی تجدد که بار دیگر پراکنده میشد خیابانی ، میرزاتقیخان را آورده نویسندهی آن گردانید. دیگری آنکه زمان «کمیتهی ایالتی» که پایان یافته بود خیابانی و همدستانش بنام آن به هر کاری برمیخاستند ، و چون ایراد گرفته میشد میگفت : «تا کمیتهی تازه برگزیده نشود این کمیته خواهد بود». گفته میشد : «پس کمیتهی تازه برگزینیم» پاسخ میداد : «اکنون صلاح نیست». دیگری آنکه کسان نادرست و بدنام را بحزب میآورد و پیش میکشید و چون گفته میشد پاسخ میداد : «من اینها را دوست میدارم». رویهمرفته میخواست چیرگی کند.
از این رفتار او کسان بسیاری رنجیدند که یکی نیز من بودم و چون آزادانه ایراد میگرفتم نامم بزبانها افتاد.
🔶 زبان ایرانی (سال ششم مهنامهی پیمان) - 206
🔸 کلمههایی که میخواهیم
3) شَدسیدن ، سَهیدن ، سَتَرسیدن ، هَناییدن
در شمارهی سوم امسال زیر عنوان «پیشنهاد و درخواست» نوشتیم : «کلمهی حس که در فارسی بکار میبرند بچند معنی میآید. از جمله بدو معنی میآید که اگرچه نزدیک بهم است یکی نیست و ما باید آنها را جدا گیریم و برای هر کدام نام دیگری آوریم» سپس مثل آورده گفتیم : «شما یک جانور سهمگین را میبینید و از آن میترسید ، و یک سخن درشتی را از کسی میشنوید خشمناک میگردید و خوراک خوشمزهای را میخورید و لذت میبرید. در این مثلها هم دیدن و شنیدن و چشیدن را حس میخوانند و هم خشم و ترس و لذت را ، در حالی که دو رشته از هم جداست و میتوان گفت اینها نتیجهی آنهاست» ، و گفتیم برای آن رشته «دریافت» را میداریم و برای رشتهی دوم هر کس نامی که باندیشهاش میرسد پیشنهاد کند.
کسانی چیزهایی نوشتند. از جمله دکتر رشدی کلمهی «چشا» را پیشنهاد کرد. آقای محمود عمادی از رضاییه یادآوری کرد که کلمههای 1) پودات 2) پولاب ، 3) دشس ، 4) سترسا در فرهنگها بمعنی حس آورده شده.
ولی ما خود به نکتهی دیگری برخوردیم ، و آن اینکه چه کلمهی حس در عربی و چه کلمهی دریافت در فارسی بغلط بکار میرود. زیرا حس که آن را نام دیدن و شنیدن و سودن و چشیدن و بوییدن گردانیدهاند و هنگامی که میگویند فلان چیز از محسوساتست خواستشان آنست که با یکی از آن پنج چیز دریافته شود ، و چون گویندگان فلان چیز را از محسوسات نیست خواستشان اینست که با یکی از پنج راه دریافته نشود ـ این را بدینسان بکار میبرند در جایی که حس در زبان عربی (و همچنین دریافت در فارسی) معنایش همگانیتر از این میباشد و مثلاً توان گفت : «دردی در دلم حس میکنم» (احس بوجع فی قلبی). نیز بفارسی توان گفت : «دردی در دلم درمییابم». پس درد و مانند اینها که با چشم و گوش و دیگر افزارها دریافت نشود نیز از «محسوسات» است.
از این گذشته ، یک غلط دیگری درمیانست ، و آن اینکه دیدن و شنیدن و بوییدن و سودن و چشیدن جز از دریافت میباشد. اینها خود هر یکی کاریست و دریافت از پی آن میآید. میگویند : دیدم و شناختم ، آوازش شنیدم و دانستم کیست.
پس بکار بردن کلمهی «حس» در این کارها درست نبوده و ما هم در فارسی کلمهی دریافت را بآنها نتوانیم نام گزارد و چنانکه برای ترس و خشم و خوشی و مانند اینها که رشتهی دوم است بنامی نیازمندیم که پیدا کنیم برای اینها که رشتهی یکم بودند نیز بنامی نیاز میداریم.
اینبود جستیم و پیدا کردیم بدینسان :
1ـ شَدسیدن : دیدن و شنیدن و چشیدن و سودن و بوییدن. فلان چیز را توان شَدسید.
2ـ سَهیدن : خشم ، خشنودی ، لذت ، اندوه ، شور ، دودلی ، گمان ، بیگمانی و مانند اینها. «سهه» بمعنی احساس.
3ـ سَتَرسیدن : محسوس گردیدن ، ماه در پشت ابر است و سَتَرسَنده (یا سَتَرسا) نیست و نتوان آن را شَدسید. ماه از پشت ابر درآمد و سترسید و میتوان آن را شدسید.
«محسوس» بودن و «نامحسوس بودن» یک چیزی خودکاریست از سوی آن چیز و بیک نامی نیازمند است و چنانکه آقای عمادی نیز یادآوری کرده در فارسی هم «سترسا» باین معنی بکار میرفته و اینجهان را «جهان سترسا» میگفتهاند. چیزی که هست باید این گونه کلمهها را چنان گردانیم که همه گونه جداشدهها از آن بیاید. اینست ما ریشهی آن را که «سترسیدن» باشد نوشتیم و خودمان آن را بکار برده و جداشدهها را خواهیم آورد.
4ـ هَناییدن : اثر کردن. چون گفتگو از خشم و خشنودی و گمان و مانند اینها میرفت و من میگفتم اینها «تأثر» است و باید کلمهای که باین معنی باشد بگیریم و نام اینها گردانیم ، و میگفتیم «سَهیدن» بهمین معنی است آقای کیوانپور یادآوری کرد که «هَنایش» بمعنی اثر و تأثیر است. گفتم : بآن در جای خود نیازمندیم و نتیجهی این یادآوری شما آنست که آن را هم در نوشتههای خود بکار بریم و رواجش دهیم. آن را در همه گونه تأثیر بکار بریم : «پزشک دارو داده ولی نهناییده» و «سهیدن» را تنها در تأثیرهای دلی آوریم.
🔸 کلمههایی که میخواهیم
3) شَدسیدن ، سَهیدن ، سَتَرسیدن ، هَناییدن
در شمارهی سوم امسال زیر عنوان «پیشنهاد و درخواست» نوشتیم : «کلمهی حس که در فارسی بکار میبرند بچند معنی میآید. از جمله بدو معنی میآید که اگرچه نزدیک بهم است یکی نیست و ما باید آنها را جدا گیریم و برای هر کدام نام دیگری آوریم» سپس مثل آورده گفتیم : «شما یک جانور سهمگین را میبینید و از آن میترسید ، و یک سخن درشتی را از کسی میشنوید خشمناک میگردید و خوراک خوشمزهای را میخورید و لذت میبرید. در این مثلها هم دیدن و شنیدن و چشیدن را حس میخوانند و هم خشم و ترس و لذت را ، در حالی که دو رشته از هم جداست و میتوان گفت اینها نتیجهی آنهاست» ، و گفتیم برای آن رشته «دریافت» را میداریم و برای رشتهی دوم هر کس نامی که باندیشهاش میرسد پیشنهاد کند.
کسانی چیزهایی نوشتند. از جمله دکتر رشدی کلمهی «چشا» را پیشنهاد کرد. آقای محمود عمادی از رضاییه یادآوری کرد که کلمههای 1) پودات 2) پولاب ، 3) دشس ، 4) سترسا در فرهنگها بمعنی حس آورده شده.
ولی ما خود به نکتهی دیگری برخوردیم ، و آن اینکه چه کلمهی حس در عربی و چه کلمهی دریافت در فارسی بغلط بکار میرود. زیرا حس که آن را نام دیدن و شنیدن و سودن و چشیدن و بوییدن گردانیدهاند و هنگامی که میگویند فلان چیز از محسوساتست خواستشان آنست که با یکی از آن پنج چیز دریافته شود ، و چون گویندگان فلان چیز را از محسوسات نیست خواستشان اینست که با یکی از پنج راه دریافته نشود ـ این را بدینسان بکار میبرند در جایی که حس در زبان عربی (و همچنین دریافت در فارسی) معنایش همگانیتر از این میباشد و مثلاً توان گفت : «دردی در دلم حس میکنم» (احس بوجع فی قلبی). نیز بفارسی توان گفت : «دردی در دلم درمییابم». پس درد و مانند اینها که با چشم و گوش و دیگر افزارها دریافت نشود نیز از «محسوسات» است.
از این گذشته ، یک غلط دیگری درمیانست ، و آن اینکه دیدن و شنیدن و بوییدن و سودن و چشیدن جز از دریافت میباشد. اینها خود هر یکی کاریست و دریافت از پی آن میآید. میگویند : دیدم و شناختم ، آوازش شنیدم و دانستم کیست.
پس بکار بردن کلمهی «حس» در این کارها درست نبوده و ما هم در فارسی کلمهی دریافت را بآنها نتوانیم نام گزارد و چنانکه برای ترس و خشم و خوشی و مانند اینها که رشتهی دوم است بنامی نیازمندیم که پیدا کنیم برای اینها که رشتهی یکم بودند نیز بنامی نیاز میداریم.
اینبود جستیم و پیدا کردیم بدینسان :
1ـ شَدسیدن : دیدن و شنیدن و چشیدن و سودن و بوییدن. فلان چیز را توان شَدسید.
2ـ سَهیدن : خشم ، خشنودی ، لذت ، اندوه ، شور ، دودلی ، گمان ، بیگمانی و مانند اینها. «سهه» بمعنی احساس.
3ـ سَتَرسیدن : محسوس گردیدن ، ماه در پشت ابر است و سَتَرسَنده (یا سَتَرسا) نیست و نتوان آن را شَدسید. ماه از پشت ابر درآمد و سترسید و میتوان آن را شدسید.
«محسوس» بودن و «نامحسوس بودن» یک چیزی خودکاریست از سوی آن چیز و بیک نامی نیازمند است و چنانکه آقای عمادی نیز یادآوری کرده در فارسی هم «سترسا» باین معنی بکار میرفته و اینجهان را «جهان سترسا» میگفتهاند. چیزی که هست باید این گونه کلمهها را چنان گردانیم که همه گونه جداشدهها از آن بیاید. اینست ما ریشهی آن را که «سترسیدن» باشد نوشتیم و خودمان آن را بکار برده و جداشدهها را خواهیم آورد.
4ـ هَناییدن : اثر کردن. چون گفتگو از خشم و خشنودی و گمان و مانند اینها میرفت و من میگفتم اینها «تأثر» است و باید کلمهای که باین معنی باشد بگیریم و نام اینها گردانیم ، و میگفتیم «سَهیدن» بهمین معنی است آقای کیوانپور یادآوری کرد که «هَنایش» بمعنی اثر و تأثیر است. گفتم : بآن در جای خود نیازمندیم و نتیجهی این یادآوری شما آنست که آن را هم در نوشتههای خود بکار بریم و رواجش دهیم. آن را در همه گونه تأثیر بکار بریم : «پزشک دارو داده ولی نهناییده» و «سهیدن» را تنها در تأثیرهای دلی آوریم.
✴️ شعر و شاعری
(تکهی نهم)
🔶 بیهودهگویان را بخود بازگزارید
(بخش 1 از 3)
سخنانی را كه در گفتارهای گذشتهی پرچم دربارهی شعر یا در پیرامون پراكندگی اندیشهها نوشتیم برخی روزنامههای كوچك آنها را عنوان نموده بسخنان خنكِ بیادبانه برخاستهاند ، و كسانی از یاران میگویند : «چرا بآنها پاسخ نمینویسید؟!..» میگویم : شگفت از شماست كه میخواهید بآنها پاسخی نویسیم. چه پاسخی بآنها خواهیم نوشت؟.. آنها اگر منطقفهم و دلیلپذیر بودند آن نوشتههای ما سراپا منطق است و به هر سخنی دلیلهای روشن یاد كردهایم. در جایی كه منطق نمیفهمند چه جای گفتگو با ایشانست؟!..
نافهمی نگرید : ما مینویسیم «شعر بخشی از سخنست و سخن باید تابع نیاز باشد». آنان هایهوی برمیانگیزند كه بشعرا توهین شده. ما میگوییم : یكی از علل درماندگیهای ایرانیان عقیده بجبریگریست و شعرهایی را كه شعرای نافهم در جبریگری سرودهاند یادآوری میكنیم آنان یخه میدرند كه بافتخارات ایران توهین كردهاید. با چنین كسان بیبهره ـ ازـ خرد ما چه گفتگو توانیم داشت؟!..
آن شنیدهاید كه هنگامی كه در ایران تازه گفتگوی مشروطه میرفت و یك دسته در آن راه میكوشیدند یك روز در دربار هم گفتگوی آن میرفته و امیربهادر بهایهوی برخاسته كه اگر سخن از مشروطه بگویید من شكم خود را خواهم درید. شما میخواهید اختیارات پادشاه مرا از دستش بگیرید. این داستان اگر از امیربهادر ساختگی باشد اینها آن را راست گردانیدند. یك دسته دهاندریده میگویند : شما همینكه نام شاعر بردید ما دست از خرد برداشته هایهوی و بیادبی دریغ نخواهیم گفت. بچنین كسانی بپاسخ چه نیازی هست؟!..
اما اینكه سخنان بیادبانه مینویسند و از سبكسری مرا هماورد خود پنداشته خطابها میكنند این هم از نافهمی و درماندگی ایشانست. باید بجای خشم و دلتنگی بحالشان رحم آورد. باید افسوس خورد كه در نادانی تا باین درجهی پستی افتادهاند. باید اندوهناك گردید كه در یك توده چنین كسانی بفراوانی پیدا میشوند.
هرچه هست آیا ما میتوانستیم از ترس این بیادبیها مقصد خود را دنبال نكنیم؟!.. آیا كنون میتوانیم این نادانیها را سنگ راه خود شناخته بازپس گردیم؟!.. مگر ما از پیش نمیدانستیم در این تودهی بدبخت همه گونه آلودگی هست و ما با زشتیهای بسیاری روبرو خواهیم گردید؟!..
از آنسوی مگر تنها داستان شعر است؟!.. شما امروز به هر گروهی از بدكرداران ایراد گیرید با همین نادانیها و بدزبانیها روبرو خواهید گردید. همان اشرارِ كُرد و آسوری كه در رضاییه[=ارومیه] آن پستیها را میكنند و ما در روزنامه بدكرداریهای آنان را مینویسیم كنون اگر روزنامه بدست آنان بیفتد و بخوانند مگر بیادبی و زباندرازی نخواهند نمود؟!.. مگر به بدكرداریهای خود اذعان خواهند كرد یا با منطق پاسخ خواهند داد؟!..
مگر فراموش گردیده كه چند ماه پیش از این یك دسته از هوسبازان پستنهاد در تبریز زبان تركی را بهانه ساخته میكوشیدند كه جدایی میانهی آذربایجان و ایران بیندازند و بیباكانه بیك چنین خیانتی برخاسته بودند و ما چون دیدیم كسی پاسخ نمیدهد بپاسخگویی برخاستیم و در شمارههای نخست پرچم گفتارها نوشتیم و از آنسوی بدكرداران چون پاسخی نداشتند از در بیادبی و پستی درآمدند و سخنان بیمعنی بسیار نوشتند؟!.. ما گفتیم داستان زبان در آذربایجان تاریخچه دارد. این خود آذربایجانیان بودند كه بارها گفتگو بمیان آورده تصمیم گرفتند كه برواج فارسی كوشند و تركی را هرچه كمتر گردانند ، و پرسیدیم پس چرا شما در آن گفتگوها عقیدهی خود را بمیان نیاوردید و امروز در این هنگام گرفتاری ایران بچنان موضوعی برخاستهاید؟ در برابر این سخنان بیك رشته بیادبیهایی پرداختند و سخنان خنك بسیار نوشتند.
این خود شیوهی بدكردارانست و در هر كاری رفتارشان اینست. ما باید بدانیم كه در این تودهی بدبخت صدگونه آلودگی هست و یكی از آنها نیز بدزبانی و بیادبیشانست. هم باید بدانیم كه از ترس این بدزبانیها از راه بازنخواهیم ماند و باین نادانیها كمترین پروایی نخواهیم داشت. ما به رها گردانیدن ملیونها و صدملیونها مردان و زنان و بچگان بیگناه میكوشیم و در چنان راهی و با چنان مقصودی به بیهودهگوییها كمترین ارزشی نخواهیم داد.
امروز در جهان سختترین نبردها میرود و تودهها در راه پیشرفت مقصدهای خود ملیونها كشته میدهند و رو برنمیگردانند و شما با چند سخن پستی میخواهید سستی نمایید و رو برگردانید. آنان كه باین سخنان میپردازند از دو حال بیرون نیستند : یا كسانیند كه هنوز بهرهای از فهم و خرد دارند كه بیگمان پشیمان گردیده از در توبه خواهند درآمد ، و یا كسانی كه بیكبار فهم و خرد را از دست دادهاند و برای اینان یك روز بازخواستی در پیش است.
(تکهی نهم)
🔶 بیهودهگویان را بخود بازگزارید
(بخش 1 از 3)
سخنانی را كه در گفتارهای گذشتهی پرچم دربارهی شعر یا در پیرامون پراكندگی اندیشهها نوشتیم برخی روزنامههای كوچك آنها را عنوان نموده بسخنان خنكِ بیادبانه برخاستهاند ، و كسانی از یاران میگویند : «چرا بآنها پاسخ نمینویسید؟!..» میگویم : شگفت از شماست كه میخواهید بآنها پاسخی نویسیم. چه پاسخی بآنها خواهیم نوشت؟.. آنها اگر منطقفهم و دلیلپذیر بودند آن نوشتههای ما سراپا منطق است و به هر سخنی دلیلهای روشن یاد كردهایم. در جایی كه منطق نمیفهمند چه جای گفتگو با ایشانست؟!..
نافهمی نگرید : ما مینویسیم «شعر بخشی از سخنست و سخن باید تابع نیاز باشد». آنان هایهوی برمیانگیزند كه بشعرا توهین شده. ما میگوییم : یكی از علل درماندگیهای ایرانیان عقیده بجبریگریست و شعرهایی را كه شعرای نافهم در جبریگری سرودهاند یادآوری میكنیم آنان یخه میدرند كه بافتخارات ایران توهین كردهاید. با چنین كسان بیبهره ـ ازـ خرد ما چه گفتگو توانیم داشت؟!..
آن شنیدهاید كه هنگامی كه در ایران تازه گفتگوی مشروطه میرفت و یك دسته در آن راه میكوشیدند یك روز در دربار هم گفتگوی آن میرفته و امیربهادر بهایهوی برخاسته كه اگر سخن از مشروطه بگویید من شكم خود را خواهم درید. شما میخواهید اختیارات پادشاه مرا از دستش بگیرید. این داستان اگر از امیربهادر ساختگی باشد اینها آن را راست گردانیدند. یك دسته دهاندریده میگویند : شما همینكه نام شاعر بردید ما دست از خرد برداشته هایهوی و بیادبی دریغ نخواهیم گفت. بچنین كسانی بپاسخ چه نیازی هست؟!..
اما اینكه سخنان بیادبانه مینویسند و از سبكسری مرا هماورد خود پنداشته خطابها میكنند این هم از نافهمی و درماندگی ایشانست. باید بجای خشم و دلتنگی بحالشان رحم آورد. باید افسوس خورد كه در نادانی تا باین درجهی پستی افتادهاند. باید اندوهناك گردید كه در یك توده چنین كسانی بفراوانی پیدا میشوند.
هرچه هست آیا ما میتوانستیم از ترس این بیادبیها مقصد خود را دنبال نكنیم؟!.. آیا كنون میتوانیم این نادانیها را سنگ راه خود شناخته بازپس گردیم؟!.. مگر ما از پیش نمیدانستیم در این تودهی بدبخت همه گونه آلودگی هست و ما با زشتیهای بسیاری روبرو خواهیم گردید؟!..
از آنسوی مگر تنها داستان شعر است؟!.. شما امروز به هر گروهی از بدكرداران ایراد گیرید با همین نادانیها و بدزبانیها روبرو خواهید گردید. همان اشرارِ كُرد و آسوری كه در رضاییه[=ارومیه] آن پستیها را میكنند و ما در روزنامه بدكرداریهای آنان را مینویسیم كنون اگر روزنامه بدست آنان بیفتد و بخوانند مگر بیادبی و زباندرازی نخواهند نمود؟!.. مگر به بدكرداریهای خود اذعان خواهند كرد یا با منطق پاسخ خواهند داد؟!..
مگر فراموش گردیده كه چند ماه پیش از این یك دسته از هوسبازان پستنهاد در تبریز زبان تركی را بهانه ساخته میكوشیدند كه جدایی میانهی آذربایجان و ایران بیندازند و بیباكانه بیك چنین خیانتی برخاسته بودند و ما چون دیدیم كسی پاسخ نمیدهد بپاسخگویی برخاستیم و در شمارههای نخست پرچم گفتارها نوشتیم و از آنسوی بدكرداران چون پاسخی نداشتند از در بیادبی و پستی درآمدند و سخنان بیمعنی بسیار نوشتند؟!.. ما گفتیم داستان زبان در آذربایجان تاریخچه دارد. این خود آذربایجانیان بودند كه بارها گفتگو بمیان آورده تصمیم گرفتند كه برواج فارسی كوشند و تركی را هرچه كمتر گردانند ، و پرسیدیم پس چرا شما در آن گفتگوها عقیدهی خود را بمیان نیاوردید و امروز در این هنگام گرفتاری ایران بچنان موضوعی برخاستهاید؟ در برابر این سخنان بیك رشته بیادبیهایی پرداختند و سخنان خنك بسیار نوشتند.
این خود شیوهی بدكردارانست و در هر كاری رفتارشان اینست. ما باید بدانیم كه در این تودهی بدبخت صدگونه آلودگی هست و یكی از آنها نیز بدزبانی و بیادبیشانست. هم باید بدانیم كه از ترس این بدزبانیها از راه بازنخواهیم ماند و باین نادانیها كمترین پروایی نخواهیم داشت. ما به رها گردانیدن ملیونها و صدملیونها مردان و زنان و بچگان بیگناه میكوشیم و در چنان راهی و با چنان مقصودی به بیهودهگوییها كمترین ارزشی نخواهیم داد.
امروز در جهان سختترین نبردها میرود و تودهها در راه پیشرفت مقصدهای خود ملیونها كشته میدهند و رو برنمیگردانند و شما با چند سخن پستی میخواهید سستی نمایید و رو برگردانید. آنان كه باین سخنان میپردازند از دو حال بیرون نیستند : یا كسانیند كه هنوز بهرهای از فهم و خرد دارند كه بیگمان پشیمان گردیده از در توبه خواهند درآمد ، و یا كسانی كه بیكبار فهم و خرد را از دست دادهاند و برای اینان یك روز بازخواستی در پیش است.
«سنتکام» ، یکی از ستادهای فرماندهی ارتش کشور آمریکا ، همچون بیبیسی دلش برای ایران و «ادبیات» ایرانی میتپد و برای رباعیات خیام دلتنگی میکند. سنتکام در پایگاه اینترنتی خود چنین نوشته :
«روز بزرگداشت خیام را تبریک میگوییم – البته با عرض پوزش و با کمی تاخیر
اگر مایل هستید اشعار زیبای خیام را با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید
با آرزوی سلامتی. سنتکام»
«روز بزرگداشت خیام را تبریک میگوییم – البته با عرض پوزش و با کمی تاخیر
اگر مایل هستید اشعار زیبای خیام را با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید
با آرزوی سلامتی. سنتکام»
🔶 زندگانی من
🔸 30ـ چگونه بعدلیه رفتم (تکهی یک از دو)
خیابانی پاس مرا بسیار داشتی و در همان روزها داستانی رخ داده بود که پاسداری او را بیشتر میگردانید ، و آن اینکه گروهی از دمکراتها مرا هم درمیان کاندیدها بدیده گرفته بودند که بنویسند و شبی نشستی برپا کرده بودند. من چون شنیدم خودم رفته بآنان چنین گفتم : «من سالم بیستونه است و یک سال کم میدارم تا نمایندهی مجلس توانم بود. خواهشمندم نامی از من نبرید». آگاهی این را به خیابانی رسانیده بودند. از اینرو چند بار در گفتارهایش یاد آن کرد و بخود بالید و با من پاسداری فزونتر گردانید.
من نیز او را دوست میداشتم و مردی جانفشان و توانا میشناختم و با آن رنجشها در دل خود میگفتم : «اگر خواست ما از این حزبسازی کاری کردنست بچنین مردی نیازمندیم و باید ارجش دانیم». آنچه هیچگاه از اندیشهی من نمیگذشت جدایی از خیابانی و دشمنی با او میبود. هنوز فراموش نکرده بودم که سه سال و چهار سال پیش از آن نیمهنهان نشستها برپا کردیمی و درد دل باهم گفته آرزوی روزی را میکشیدیم که آزاد باشیم و در راه کشور و توده بکوشش پردازیم. فراموش نکرده بودم که روزی در خانهی فیوضات میبودیم و سخن از فشار روسها و دُژخوییهای صمدخان و بدنهادی ملایان میرفت و من بیشتر از دیگران بیتابی مینمودم. خیابانی بسخن پرداخته چنین گفت : «عربی را شتری گم شده بود و در بیابانها و کوهها پی آن میگشت و باآنکه دار و ندارش همان شتر میبود شکیب و خونسردی بسیار از خود مینمود. یکی خرده گرفته گفت : هیچ اندوه نمیخوری؟!... عرب گفت : بپشت این کوه نیز امیدی میدارم و بآنجا خواهم رفت که اگر پیدا نکردم نشسته و بیکبارگی گریه را سر خواهم داد». گفت : «ما در بدبختی بزرگی افتادهایم. دشمنی همچون دولت روس میداریم. ولی مرا بپایان این جنگ امیدی هست که راهی بروی ما باز شود که اگر آن هم نبود باید بنشینیم و یکبارگی هرچه خواهیم کرد بکنیم».
من میخواستم خیابانی گوش بسخنان ما دهد و باهم بکنار آییم. اینبود روزی در حیاط تجدد با او فراهم نشستیم و من چنین گفتم : «آقا شیخ ، یک ایرادی که بشما میگیرند و من نیز آن را بد میشمارم آنست که مردانی را که از آغاز جنبش مشروطه در این راه کوشیدهاند شما دور میرانید و بجای آنان کسان بدنام و دشمنان دیروزی آزادی را میآورید». گفت : «آن کسانی که شما میگویید میآیند و در جلو آدم ایستاده اندیشهی خود را پیش میکشند. لیکن این کسان هرچه ما بگوییم بیچون و چرا پیروی خواهند کرد». گفتم : «ولی اگر روز سختی برسد آن کسان چون خود اندیشه و باور میدارند ایستادگی نمایند و جان فشانند. ولی این کسان دربند هیچی نیستند و همانکه دشمن را تواناتر از شما دیدند بسوی او شتابند». گفت : «شما هنوز جوانید و ناآزموده میباشید». من دیگر سخنی نگفته برخاستم.
یک روز دیگری کسانی از شناختگان دمکراتها بنزد من آمدند. چون مرا بییکسو میشناختند از خیابانی و همراهانش گلهی بسیار کردند. گفتم : شما ایرادهاتان بنویسید که من بآقا شیخ بدهم و پاسخ خواهم. آنان این کار را کردند و یک رشته ایرادهایی نوشتند. ولی خیابانی بجای آنکه از میانجیگری من خشنودی نماید آزردگی نشان داد و بآن پاسخی نداد. از اینجا من نومید شده با کسانی که با من میبودند خود را کنار گرفتم.
یکی از ایرادهایی که بخیابانی گرفته شد این بود که دو سال پیش دمکراتها دشمنی آشکاری با وثوقالدوله نموده و بودن او را در کابینهی عینالدوله نپذیرفته بودند. ولی اکنون که خود او نخستوزیر شده و با یک بیباکی پیمان 1919 را با انگلیسیان بسته بود خیابانی خاموش شده بسخنی نمیپرداخت. در تهران آزادیخواهان با آن پیمان دشمنی آشکار مینمودند و هیاهو درمیان میبود. دمکراتها در آذربایجان بیکبار خاموش مینشستند و روزنامهی تجدد کمترین ایرادی بآن پیمان نمیگرفت.
این ایراد که گرفته میشد خود خیابانی پاسخ نمیداد. یارانش چنین میگفتند : «شناختن آنکه این پیمان بسود یا بزیان ماست کار آسانی نیست».
🔸 30ـ چگونه بعدلیه رفتم (تکهی یک از دو)
خیابانی پاس مرا بسیار داشتی و در همان روزها داستانی رخ داده بود که پاسداری او را بیشتر میگردانید ، و آن اینکه گروهی از دمکراتها مرا هم درمیان کاندیدها بدیده گرفته بودند که بنویسند و شبی نشستی برپا کرده بودند. من چون شنیدم خودم رفته بآنان چنین گفتم : «من سالم بیستونه است و یک سال کم میدارم تا نمایندهی مجلس توانم بود. خواهشمندم نامی از من نبرید». آگاهی این را به خیابانی رسانیده بودند. از اینرو چند بار در گفتارهایش یاد آن کرد و بخود بالید و با من پاسداری فزونتر گردانید.
من نیز او را دوست میداشتم و مردی جانفشان و توانا میشناختم و با آن رنجشها در دل خود میگفتم : «اگر خواست ما از این حزبسازی کاری کردنست بچنین مردی نیازمندیم و باید ارجش دانیم». آنچه هیچگاه از اندیشهی من نمیگذشت جدایی از خیابانی و دشمنی با او میبود. هنوز فراموش نکرده بودم که سه سال و چهار سال پیش از آن نیمهنهان نشستها برپا کردیمی و درد دل باهم گفته آرزوی روزی را میکشیدیم که آزاد باشیم و در راه کشور و توده بکوشش پردازیم. فراموش نکرده بودم که روزی در خانهی فیوضات میبودیم و سخن از فشار روسها و دُژخوییهای صمدخان و بدنهادی ملایان میرفت و من بیشتر از دیگران بیتابی مینمودم. خیابانی بسخن پرداخته چنین گفت : «عربی را شتری گم شده بود و در بیابانها و کوهها پی آن میگشت و باآنکه دار و ندارش همان شتر میبود شکیب و خونسردی بسیار از خود مینمود. یکی خرده گرفته گفت : هیچ اندوه نمیخوری؟!... عرب گفت : بپشت این کوه نیز امیدی میدارم و بآنجا خواهم رفت که اگر پیدا نکردم نشسته و بیکبارگی گریه را سر خواهم داد». گفت : «ما در بدبختی بزرگی افتادهایم. دشمنی همچون دولت روس میداریم. ولی مرا بپایان این جنگ امیدی هست که راهی بروی ما باز شود که اگر آن هم نبود باید بنشینیم و یکبارگی هرچه خواهیم کرد بکنیم».
من میخواستم خیابانی گوش بسخنان ما دهد و باهم بکنار آییم. اینبود روزی در حیاط تجدد با او فراهم نشستیم و من چنین گفتم : «آقا شیخ ، یک ایرادی که بشما میگیرند و من نیز آن را بد میشمارم آنست که مردانی را که از آغاز جنبش مشروطه در این راه کوشیدهاند شما دور میرانید و بجای آنان کسان بدنام و دشمنان دیروزی آزادی را میآورید». گفت : «آن کسانی که شما میگویید میآیند و در جلو آدم ایستاده اندیشهی خود را پیش میکشند. لیکن این کسان هرچه ما بگوییم بیچون و چرا پیروی خواهند کرد». گفتم : «ولی اگر روز سختی برسد آن کسان چون خود اندیشه و باور میدارند ایستادگی نمایند و جان فشانند. ولی این کسان دربند هیچی نیستند و همانکه دشمن را تواناتر از شما دیدند بسوی او شتابند». گفت : «شما هنوز جوانید و ناآزموده میباشید». من دیگر سخنی نگفته برخاستم.
یک روز دیگری کسانی از شناختگان دمکراتها بنزد من آمدند. چون مرا بییکسو میشناختند از خیابانی و همراهانش گلهی بسیار کردند. گفتم : شما ایرادهاتان بنویسید که من بآقا شیخ بدهم و پاسخ خواهم. آنان این کار را کردند و یک رشته ایرادهایی نوشتند. ولی خیابانی بجای آنکه از میانجیگری من خشنودی نماید آزردگی نشان داد و بآن پاسخی نداد. از اینجا من نومید شده با کسانی که با من میبودند خود را کنار گرفتم.
یکی از ایرادهایی که بخیابانی گرفته شد این بود که دو سال پیش دمکراتها دشمنی آشکاری با وثوقالدوله نموده و بودن او را در کابینهی عینالدوله نپذیرفته بودند. ولی اکنون که خود او نخستوزیر شده و با یک بیباکی پیمان 1919 را با انگلیسیان بسته بود خیابانی خاموش شده بسخنی نمیپرداخت. در تهران آزادیخواهان با آن پیمان دشمنی آشکار مینمودند و هیاهو درمیان میبود. دمکراتها در آذربایجان بیکبار خاموش مینشستند و روزنامهی تجدد کمترین ایرادی بآن پیمان نمیگرفت.
این ایراد که گرفته میشد خود خیابانی پاسخ نمیداد. یارانش چنین میگفتند : «شناختن آنکه این پیمان بسود یا بزیان ماست کار آسانی نیست».
Zendeganiye Man 27-29.pdf
1.1 MB
🔶 زندگانی من
🔸 تکههای 27 تا 29
۲۷- خشکسالی و گرسنگی
۲۸- نمونهای از رفتار ملایان
۲۹- آغاز رنجش با خیابانی
🔸 تکههای 27 تا 29
۲۷- خشکسالی و گرسنگی
۲۸- نمونهای از رفتار ملایان
۲۹- آغاز رنجش با خیابانی