🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 4ـ از فیروزکوه تا ساری پیاده رفتم (تکهی یک از دو)
در راه از چارپاداران به بازجویی پرداختم. دانسته شد اسبهاشان همه زیر بار است و اسبی برای سوار شدن من نمیدارند. بلکه خورجین و رختخوابم را که بار کردهاند ناخرسند میباشند. دانسته شد قزاقان با زور بگردنشان گزاردهاند. گفتم : اگر شما بار مرا ببرید من خود پیاده توانم آمد. گفتند راههای مازندران همچون جاههای دیگر نیست. در آنسوی گردنه هشت روز است باران میبارد و راهها باتلاق و گِلزار گردیده ، شما چگونه توانید رفت؟!. دیدم خرسندی نمیدارند. گفتم : مرا به یک پناهگاهی رسانید و بارم را پایین گزارید. در دو فرسخی فیروزکوه قهوهخانهای میبود. در آنجا خورجین و رختخوابم را گرفته و چند قران پول و کمی قند و چای داده از آنان جدا گردیدم.
آن شب در قهوهخانه خوابیدم. فردا هرچه بیوسیدم چارپادار نیامد. گفتند : چون در جلو باران میبارد و راهها بسیار بد است ، چارپاداران از سفر بازایستادهاند. شب دوم نیز در آنجا بسر آمد. فردا دو سه چارپادار پیدا شدند و پس از گفتگو پذیرفتند که بار مرا بردارند و من خودم پیاده روم. اینها نیز میگفتند : «نخواهید توانست». گفتم : میخواهم بیازمایم. شما فرودگاههای خودتان را بمن بگویید و دیگر کاری ندارید.
بدینسان با آنان راه افتادیم. روز نخست دشواری نداشت. در آنجاها باران کم آمده بود. روز دوم باران و گِل فزونتر میبود و دشواریها پیدا شد. از میان گلها که میرفتم کفشهایم تاب نیاورد و دوختش از هم شکافت. چون در سر راه آبادیها بهم نزدیکست در چند جا ایستادم و کفشهایم بدوختن دادم. در بسیاری جاها شاهراه درمیان باتلاقها گم شده بود و من آن را نشناخته گم میکردم.
شاهراه مازندران را در زمان شاهعباس بزرگ ساخته و با سنگهای بسیار بزرگ فرش کرده بودند. ولی کمکم سنگها کنده شده و راه از میان رفته و تنها نامش مانده بود. من میدیدم میگویند : «جادهی شاهعباس» ، ولی در هیچ جا جز گل و باتلاق چیزی نمیدیدم. نشانی که شاهراه را بفهماند درمیان نمیبود.
یک دشواری دیگر برای من داستان زبان میبود. مازندرانیان فارسی نمیفهمیدند و من مازندرانی نمیفهمیدم. تنها یک واژهی «بَبو» (برادر) را یاد گرفته بودم که چون راه را گم میکردم ، از دور هر که را میدیدم بانگ برمیداشتم : «آهای ببو» و چون میآمد و یا میایستاد و من میرفتم ، راه را ازو میپرسیدم و با دشواری چیزی فهمانیده و میفهمیدم.
نخست بار بود که با نیمزبانهای ایرانی برخورد پیدا میکردم. نخست بار بود که از بودن آنها آگاه میشدم. در دماوند و کیلون که نیمزبان دماوندی را شنیدم با خود گفتم روستاییانند و فارسی را شکسته بزبان میآورند. ولی در اینجا فهمیدم نه چنانست و داستان بگونهی دیگر میباشد.
گاهی نیز راه را گم کرده به باتلاقی میافتادم و ناچار میشدم با دشواریهای بسیار خود را از آنجا بیرون کشم. گاهی نیز سگهای چوپان مرا از دور دیده میدویدند و من چون دانسته بودم اگر کسی بنشیند و بخود تکان ندهد سگ باو نپردازد ، روی سبزهها نشسته تکان نمیخوردم ، سگان در پیرامونم حلقه میزدند و چند دقیقه میبودند و سپس یکایک بازگشته میرفتند.
با این دشواریها راه میپیمودم و چون از روز دوم باران ایستاده بود ، گاهی سنگی را برگزیده روی آن مینشستم و میآسودم. سبزی و خرّمی مازندران برای من تازگی میداشت و بسیار دلکش میبود. میباید بگویم که روانم را تازهتر و نیرومندتر میگردانید.
🔸 4ـ از فیروزکوه تا ساری پیاده رفتم (تکهی یک از دو)
در راه از چارپاداران به بازجویی پرداختم. دانسته شد اسبهاشان همه زیر بار است و اسبی برای سوار شدن من نمیدارند. بلکه خورجین و رختخوابم را که بار کردهاند ناخرسند میباشند. دانسته شد قزاقان با زور بگردنشان گزاردهاند. گفتم : اگر شما بار مرا ببرید من خود پیاده توانم آمد. گفتند راههای مازندران همچون جاههای دیگر نیست. در آنسوی گردنه هشت روز است باران میبارد و راهها باتلاق و گِلزار گردیده ، شما چگونه توانید رفت؟!. دیدم خرسندی نمیدارند. گفتم : مرا به یک پناهگاهی رسانید و بارم را پایین گزارید. در دو فرسخی فیروزکوه قهوهخانهای میبود. در آنجا خورجین و رختخوابم را گرفته و چند قران پول و کمی قند و چای داده از آنان جدا گردیدم.
آن شب در قهوهخانه خوابیدم. فردا هرچه بیوسیدم چارپادار نیامد. گفتند : چون در جلو باران میبارد و راهها بسیار بد است ، چارپاداران از سفر بازایستادهاند. شب دوم نیز در آنجا بسر آمد. فردا دو سه چارپادار پیدا شدند و پس از گفتگو پذیرفتند که بار مرا بردارند و من خودم پیاده روم. اینها نیز میگفتند : «نخواهید توانست». گفتم : میخواهم بیازمایم. شما فرودگاههای خودتان را بمن بگویید و دیگر کاری ندارید.
بدینسان با آنان راه افتادیم. روز نخست دشواری نداشت. در آنجاها باران کم آمده بود. روز دوم باران و گِل فزونتر میبود و دشواریها پیدا شد. از میان گلها که میرفتم کفشهایم تاب نیاورد و دوختش از هم شکافت. چون در سر راه آبادیها بهم نزدیکست در چند جا ایستادم و کفشهایم بدوختن دادم. در بسیاری جاها شاهراه درمیان باتلاقها گم شده بود و من آن را نشناخته گم میکردم.
شاهراه مازندران را در زمان شاهعباس بزرگ ساخته و با سنگهای بسیار بزرگ فرش کرده بودند. ولی کمکم سنگها کنده شده و راه از میان رفته و تنها نامش مانده بود. من میدیدم میگویند : «جادهی شاهعباس» ، ولی در هیچ جا جز گل و باتلاق چیزی نمیدیدم. نشانی که شاهراه را بفهماند درمیان نمیبود.
یک دشواری دیگر برای من داستان زبان میبود. مازندرانیان فارسی نمیفهمیدند و من مازندرانی نمیفهمیدم. تنها یک واژهی «بَبو» (برادر) را یاد گرفته بودم که چون راه را گم میکردم ، از دور هر که را میدیدم بانگ برمیداشتم : «آهای ببو» و چون میآمد و یا میایستاد و من میرفتم ، راه را ازو میپرسیدم و با دشواری چیزی فهمانیده و میفهمیدم.
نخست بار بود که با نیمزبانهای ایرانی برخورد پیدا میکردم. نخست بار بود که از بودن آنها آگاه میشدم. در دماوند و کیلون که نیمزبان دماوندی را شنیدم با خود گفتم روستاییانند و فارسی را شکسته بزبان میآورند. ولی در اینجا فهمیدم نه چنانست و داستان بگونهی دیگر میباشد.
گاهی نیز راه را گم کرده به باتلاقی میافتادم و ناچار میشدم با دشواریهای بسیار خود را از آنجا بیرون کشم. گاهی نیز سگهای چوپان مرا از دور دیده میدویدند و من چون دانسته بودم اگر کسی بنشیند و بخود تکان ندهد سگ باو نپردازد ، روی سبزهها نشسته تکان نمیخوردم ، سگان در پیرامونم حلقه میزدند و چند دقیقه میبودند و سپس یکایک بازگشته میرفتند.
با این دشواریها راه میپیمودم و چون از روز دوم باران ایستاده بود ، گاهی سنگی را برگزیده روی آن مینشستم و میآسودم. سبزی و خرّمی مازندران برای من تازگی میداشت و بسیار دلکش میبود. میباید بگویم که روانم را تازهتر و نیرومندتر میگردانید.
🔶 زبان ایرانی - سال هفتم پیمان : 227
🔸 پسوندها (تکهی سه از سه)
4ـ دیس : یکی دیگر از پسوندهای فارسی «دیس» است این پسوند «مانندهی یک چیزی را که برای نشان دادن آن بسازند» میفهماند. مثلاً تندیس : مانندهی تن کسی که برای نشان دادن او بسازند (مجسمه) همچنین ما میتوانیم اسبدیس ، شتردیس ، گاودیس ، درختدیس ، گلدیس و مانند اینها را نیز بیاوریم. اگر تنها سر یک آدمی را ساختهاند میتوان سردیس گفت.
5ـ ین : این نیز از پسوندهاست و معنی «پدید آمده از یک چیزی را» میفهماند. مثلاً نان جوین : نانی که از جو پختهاند. از این گونه است : چوبین ، آهنین ، رویین ، پولادین ، پشمین ، ابریشمین ، زرین ، مسین ، بلورین ، گلین و مانند اینها.
باین پسوند ما نیاز بسیار میداریم و برای آنکه نیک بهرهمند گردیم باید نابسامانیهای آن را که در زیر یاد کرده میشود بکنار گردانیم.
1) در همه جا نمیآید و ما باید آن را در همه جا بیاوریم ، مثلاً برنجین ، سربین ، گندمین ، گیاهین ، خاکین ، گوشتین ، و هرچه مانند اینهاست بیاوریم.
2) برخی کلمهها را که بیرون از این معنی است کنار گزارده نیاوریم مثلاً خونین ، چرکین ، ننگین ، رنگین نگوییم. زیرا آن معنی که برای پسوند یاد کردیم در اینها نیست («خونین» چیزی را که از خون ساخته شده نمیگوییم). در این کلمهها باید خونآلود ، چرکآلود ، ننگآور ، رنگ گرفته بگوییم.
3) کلمهی «سنگین» که بمعنی گران (آخشیج سبک) آورده میشود پاک غلطست و بکنار گزاریم. در این معنی همان کلمهی «گران» را بکار برده «سنگین» را بمعنی «ساخته شده از سنگ» بیاوریم که در بسیار جاها بآن نیاز میداریم.
4) کلمهی «شیرین» که آخشیج تلخ باشد نیز غلطست. آن را باید از این معنی بیرون آورده در معنی درست خودش که «ساخته شده از شیر» است و ما نیاز باین معنی آن میداریم که از کلمهی «لبنیات» بینیاز گردیم بکار بریم.
🔸 پسوندها (تکهی سه از سه)
4ـ دیس : یکی دیگر از پسوندهای فارسی «دیس» است این پسوند «مانندهی یک چیزی را که برای نشان دادن آن بسازند» میفهماند. مثلاً تندیس : مانندهی تن کسی که برای نشان دادن او بسازند (مجسمه) همچنین ما میتوانیم اسبدیس ، شتردیس ، گاودیس ، درختدیس ، گلدیس و مانند اینها را نیز بیاوریم. اگر تنها سر یک آدمی را ساختهاند میتوان سردیس گفت.
5ـ ین : این نیز از پسوندهاست و معنی «پدید آمده از یک چیزی را» میفهماند. مثلاً نان جوین : نانی که از جو پختهاند. از این گونه است : چوبین ، آهنین ، رویین ، پولادین ، پشمین ، ابریشمین ، زرین ، مسین ، بلورین ، گلین و مانند اینها.
باین پسوند ما نیاز بسیار میداریم و برای آنکه نیک بهرهمند گردیم باید نابسامانیهای آن را که در زیر یاد کرده میشود بکنار گردانیم.
1) در همه جا نمیآید و ما باید آن را در همه جا بیاوریم ، مثلاً برنجین ، سربین ، گندمین ، گیاهین ، خاکین ، گوشتین ، و هرچه مانند اینهاست بیاوریم.
2) برخی کلمهها را که بیرون از این معنی است کنار گزارده نیاوریم مثلاً خونین ، چرکین ، ننگین ، رنگین نگوییم. زیرا آن معنی که برای پسوند یاد کردیم در اینها نیست («خونین» چیزی را که از خون ساخته شده نمیگوییم). در این کلمهها باید خونآلود ، چرکآلود ، ننگآور ، رنگ گرفته بگوییم.
3) کلمهی «سنگین» که بمعنی گران (آخشیج سبک) آورده میشود پاک غلطست و بکنار گزاریم. در این معنی همان کلمهی «گران» را بکار برده «سنگین» را بمعنی «ساخته شده از سنگ» بیاوریم که در بسیار جاها بآن نیاز میداریم.
4) کلمهی «شیرین» که آخشیج تلخ باشد نیز غلطست. آن را باید از این معنی بیرون آورده در معنی درست خودش که «ساخته شده از شیر» است و ما نیاز باین معنی آن میداریم که از کلمهی «لبنیات» بینیاز گردیم بکار بریم.
✴️ چه باید کرد
(تکهی دوم)
🔶یك مردمی تا خود نیك نباشند از جهان نیكی نبینند
(بخش 2 از 2)
یك تودهی خردمند باید از گذشته پند آموزد. این بار سوم است كه ایرانیان چشم باز كرده خود را در برابر یك چنین پیمانی میبینند و با داد و غوغا بجلوگیری و ایستادگی میكوشند. یكی در سال 1325[ق] (1907 میلادی) بود که پیمان انگلیس و روس بیرون آمد و مجلس نخستین که آن زمان برپا بود آن را نپذیرفت و از راه وزارت خارجه به پروتست پرداخت. نیز روزنامههای ایران گفتارهای گلهآمیز بسیار نوشتند. ولی از هیچیکی از اینها نتیجهای بدست نیامد و دو دولت آن پیمان را استوار داشتند و بکار بستند تا هنگامی که دولت امپراتوری روس برافتاد و داستان از میان رفت.
دیگری در سال 1337[ق] (1919 میلادی) بود که وثوقالدوله سررشتهدار آن روز ایران با دولت انگلیس بست ، و چون بیرون آمد در تهران هیاهوی سختی برخاست ، و کسانی از آنان که وزارت یافته هم بودند ناخشنودی نمودند ، و روزنامههایی به گفتارهای تندی برخاستند. کار بجایی رسید که وثوقالدوله ناگزیر شد حاجیمحتشمالسلطنه و مستشارالدوله و کسان دیگری را بکاشان فرستاد. صبا مدیر روزنامهی ستارهی ایران را به قزوین دور راند.
تا دیرگاهی این هیاهو درمیان بود و وثوقالدوله ماندن نتوانسته از کار کناره گرفت. ولی پیمان با آنکه از مجلس نگذشته بود همچنان میماند تا نظر دولت انگلیس دیگر گردید و در زمان سیدضیاءالدین لغو آن را پذیرفتند.
نمیخواهم این پیمان 1320 را با آن دو پیمانِ پیش بیك ترازو گزارم. در این زمینه گفتگو ندارم خواستم آنست كه چنانكه از هیاهوها دربارهی آن دو نتیجهای نشد و گوش ندادند و پس از بیست و اند سال شما همانید كه بودید و باز خود را در برابر یك چنان پیمانی میبینید ، از هیاهو و فریاد و گله و نالهی امروزی نیز هیچ نتیجه نخواهد بود.
شما از چه مینالید؟!.. از دست كه گله میكنید؟! سرچشمهی همهی گرفتاریهای شما درمیان خودتانست. شما خود بدید كه دچار بدی گردیدهاید.
دوباره میگویم : گردش این جهان از روی یك آیین استواریست ، و من اینك یك بندی را از آن آیین برای شما مینویسم : «یك مردمی تا خود نیك نباشد از جهان نیكی نبینند».
كنون شما آیا این را میپذیرید و از درون دل باور میكنید یا نه؟.. اگر نمیپذیرید باید گفت : معنی جهان و زندگی را نمیشناسید. باید گفت : از راستیها بسیار دورید. اگر میپذیرید و از درون دل باور میكنید در آنحال باید بجای این گله و نالههای بیجا در اندیشهی نیكی باشید تا بتوانید از نیكیهای جهان بهرهور گردید.
شگفت است كه در همین روزها در نشستی این گفتگو میكردم و چون كسانی بگله و ناله پرداخته بودند بایشان پاسخ داده میگفتم : «شما بدید كه از جهان بدی میبینید» ، یكی از آنان فریاد برآورد : «آقا چگونه ما بدیم؟! دیگران بما زور میگویند و ظلم میكنند». گفتم : «آن هم از بدیتانست. شما اگر نیك باشید كسی نتواند زور گوید. این زورگویی از آنست كه ناتوانید و ناتوانی از آن است كه آلودهی اندیشههای پراكنده و خویهای پستی هستید».
دیگری گفت : «تا مردم بیایند نیك شوند فرصت از دست رفته. باید هرچه زودتر كاری كرد».
گفتم : چه كار توانید كرد؟!.. شما گله و هیاهو را كار میشمارید و همین نشان نافهمی شماست. شما با این حالی كه هستید چه توانید كرد ، جز آنكه فلان وكیل با صد بدنامی كه دارد در مجلس نطق بسیار درازی كند و از روزنامهها نیز توقع درج آن را داشته باشد ، و بَهمان وكیل كه ما میدانیم جز پول بهیچ چیزی پابندی ندارد به رُویهكاری[= ظاهرسازی] ایرادهایی كند ، و فلان شاعر شعرهایی گوید و بدست این و آن دهد؟!.. آیا از اینها چه سودی تواند بود؟!.. همین كسان تا چه اندازه بجانفشانی آمادهاند؟. جانفشانی بماند ـ تا چهاندازه بزیان پولی تحمل توانند كرد؟..
(تکهی دوم)
🔶یك مردمی تا خود نیك نباشند از جهان نیكی نبینند
(بخش 2 از 2)
یك تودهی خردمند باید از گذشته پند آموزد. این بار سوم است كه ایرانیان چشم باز كرده خود را در برابر یك چنین پیمانی میبینند و با داد و غوغا بجلوگیری و ایستادگی میكوشند. یكی در سال 1325[ق] (1907 میلادی) بود که پیمان انگلیس و روس بیرون آمد و مجلس نخستین که آن زمان برپا بود آن را نپذیرفت و از راه وزارت خارجه به پروتست پرداخت. نیز روزنامههای ایران گفتارهای گلهآمیز بسیار نوشتند. ولی از هیچیکی از اینها نتیجهای بدست نیامد و دو دولت آن پیمان را استوار داشتند و بکار بستند تا هنگامی که دولت امپراتوری روس برافتاد و داستان از میان رفت.
دیگری در سال 1337[ق] (1919 میلادی) بود که وثوقالدوله سررشتهدار آن روز ایران با دولت انگلیس بست ، و چون بیرون آمد در تهران هیاهوی سختی برخاست ، و کسانی از آنان که وزارت یافته هم بودند ناخشنودی نمودند ، و روزنامههایی به گفتارهای تندی برخاستند. کار بجایی رسید که وثوقالدوله ناگزیر شد حاجیمحتشمالسلطنه و مستشارالدوله و کسان دیگری را بکاشان فرستاد. صبا مدیر روزنامهی ستارهی ایران را به قزوین دور راند.
تا دیرگاهی این هیاهو درمیان بود و وثوقالدوله ماندن نتوانسته از کار کناره گرفت. ولی پیمان با آنکه از مجلس نگذشته بود همچنان میماند تا نظر دولت انگلیس دیگر گردید و در زمان سیدضیاءالدین لغو آن را پذیرفتند.
نمیخواهم این پیمان 1320 را با آن دو پیمانِ پیش بیك ترازو گزارم. در این زمینه گفتگو ندارم خواستم آنست كه چنانكه از هیاهوها دربارهی آن دو نتیجهای نشد و گوش ندادند و پس از بیست و اند سال شما همانید كه بودید و باز خود را در برابر یك چنان پیمانی میبینید ، از هیاهو و فریاد و گله و نالهی امروزی نیز هیچ نتیجه نخواهد بود.
شما از چه مینالید؟!.. از دست كه گله میكنید؟! سرچشمهی همهی گرفتاریهای شما درمیان خودتانست. شما خود بدید كه دچار بدی گردیدهاید.
دوباره میگویم : گردش این جهان از روی یك آیین استواریست ، و من اینك یك بندی را از آن آیین برای شما مینویسم : «یك مردمی تا خود نیك نباشد از جهان نیكی نبینند».
كنون شما آیا این را میپذیرید و از درون دل باور میكنید یا نه؟.. اگر نمیپذیرید باید گفت : معنی جهان و زندگی را نمیشناسید. باید گفت : از راستیها بسیار دورید. اگر میپذیرید و از درون دل باور میكنید در آنحال باید بجای این گله و نالههای بیجا در اندیشهی نیكی باشید تا بتوانید از نیكیهای جهان بهرهور گردید.
شگفت است كه در همین روزها در نشستی این گفتگو میكردم و چون كسانی بگله و ناله پرداخته بودند بایشان پاسخ داده میگفتم : «شما بدید كه از جهان بدی میبینید» ، یكی از آنان فریاد برآورد : «آقا چگونه ما بدیم؟! دیگران بما زور میگویند و ظلم میكنند». گفتم : «آن هم از بدیتانست. شما اگر نیك باشید كسی نتواند زور گوید. این زورگویی از آنست كه ناتوانید و ناتوانی از آن است كه آلودهی اندیشههای پراكنده و خویهای پستی هستید».
دیگری گفت : «تا مردم بیایند نیك شوند فرصت از دست رفته. باید هرچه زودتر كاری كرد».
گفتم : چه كار توانید كرد؟!.. شما گله و هیاهو را كار میشمارید و همین نشان نافهمی شماست. شما با این حالی كه هستید چه توانید كرد ، جز آنكه فلان وكیل با صد بدنامی كه دارد در مجلس نطق بسیار درازی كند و از روزنامهها نیز توقع درج آن را داشته باشد ، و بَهمان وكیل كه ما میدانیم جز پول بهیچ چیزی پابندی ندارد به رُویهكاری[= ظاهرسازی] ایرادهایی كند ، و فلان شاعر شعرهایی گوید و بدست این و آن دهد؟!.. آیا از اینها چه سودی تواند بود؟!.. همین كسان تا چه اندازه بجانفشانی آمادهاند؟. جانفشانی بماند ـ تا چهاندازه بزیان پولی تحمل توانند كرد؟..
چه شده است كه هر زمان نام نیك گردیدن ، بمیان میآید شما میرمید؟.. چه شده است كه نمیخواهید از راهش بچاره كوشید؟..
میگویند : «تا آن زمان فرصت از دست رفته». میگویم : «نرفته و شما هر زمان نیك شوید و این آلودگیها را از خود دور ساختید فرصت در دست شما خواهد بود.» بالاخره راه جز این دو نیست. یا باید باین ذلت و خواری تن دردهید و دیگر آوازی از خود در نیاورید ، و یا به نیكی خودتان و تودهتان بكوشید. اینكه میخواهید خود را نیك نگردانید و با آن همه آزاد و سرفراز زندگی كنید ، آرزوی بسیار خامیست بلكه باید گفت : با طبیعت جنگیدن است.
🔸🔸🔸
باید گفت : در زندگانی دو راه هست : یكی راه هوس و دیگری راه خرد. راه هوس آنست كه بچگان دارند ، زنان دارند ، جوانان ناآزموده دارند. هرچه دلشان خواست میكنند. اندیشه بكار نمیبرند ، جز درپی خوشیهای خود نباشند ، و چون در نتیجهی كارهای ناستودهی خود گرفتار گردیدند آن زمان هم به گریه و ناله بس كنند و دل سرد گردانند ، راه خرد آن است كه مردان آزموده و خردمند دارند ، و در هرچیزی جستجوی ریشه و سرچشمهی آن كنند ، و بهیچ كاری جز از روی اندیشه درنیایند ، و از هر كوششی دربند نتیجه باشند ، و به هر دردی از راهش چاره جویند.
امروز بسیاری از ایرانیان راه هوس را پیش گرفتهاند و از اندیشه و خرد كمتر بهرهور میگردند. ولی ما در نوشتن پرچم و در كوششهایی كه خواهیم بكار برد یكسره راه خرد را پیش خواهیم گرفت.
اما این كه نیكی چیست و ما چگونه نیك باشیم زمینهایست كه در شمارههای آینده گفتارهای بسیار در پیرامون آن خواهیم نوشت. این راهی كه ما میرویم همان راه نیكی توده است.
(پرچم روزانه شمارهی 4)
میگویند : «تا آن زمان فرصت از دست رفته». میگویم : «نرفته و شما هر زمان نیك شوید و این آلودگیها را از خود دور ساختید فرصت در دست شما خواهد بود.» بالاخره راه جز این دو نیست. یا باید باین ذلت و خواری تن دردهید و دیگر آوازی از خود در نیاورید ، و یا به نیكی خودتان و تودهتان بكوشید. اینكه میخواهید خود را نیك نگردانید و با آن همه آزاد و سرفراز زندگی كنید ، آرزوی بسیار خامیست بلكه باید گفت : با طبیعت جنگیدن است.
🔸🔸🔸
باید گفت : در زندگانی دو راه هست : یكی راه هوس و دیگری راه خرد. راه هوس آنست كه بچگان دارند ، زنان دارند ، جوانان ناآزموده دارند. هرچه دلشان خواست میكنند. اندیشه بكار نمیبرند ، جز درپی خوشیهای خود نباشند ، و چون در نتیجهی كارهای ناستودهی خود گرفتار گردیدند آن زمان هم به گریه و ناله بس كنند و دل سرد گردانند ، راه خرد آن است كه مردان آزموده و خردمند دارند ، و در هرچیزی جستجوی ریشه و سرچشمهی آن كنند ، و بهیچ كاری جز از روی اندیشه درنیایند ، و از هر كوششی دربند نتیجه باشند ، و به هر دردی از راهش چاره جویند.
امروز بسیاری از ایرانیان راه هوس را پیش گرفتهاند و از اندیشه و خرد كمتر بهرهور میگردند. ولی ما در نوشتن پرچم و در كوششهایی كه خواهیم بكار برد یكسره راه خرد را پیش خواهیم گرفت.
اما این كه نیكی چیست و ما چگونه نیك باشیم زمینهایست كه در شمارههای آینده گفتارهای بسیار در پیرامون آن خواهیم نوشت. این راهی كه ما میرویم همان راه نیكی توده است.
(پرچم روزانه شمارهی 4)
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 4ـ از فیروزکوه تا ساری پیاده رفتم (تکهی دو از دو)
از آن پیادهروی خشنود میبودم و بیش از همه ، از تنهایی لذت میبردم. مینشستم و به برگهای رنگارنگ درختهای جنگلها که از دور تابلوی بسیار زیبایی پدید میآورد تماشا میکردم. تو گفتیی با سپهر در راز و نیاز میباشم. گاهی نیز بیاد همسر جوانم افتاده اشگها از دیده فرومیریختم خود را سبکتر میگردانیدم.
آن روز هم چند بار کفشهایم بدوختن دادم. شب را گویا در «زیر آب» (1) ماندیم و نیک بیاد میدارم که سرتاپا تر میبودم و آتشی افروختند و من رختهایم را خشکانیدم.
روز سومْ دشواریْ دیگرْ بیشتر میبود. باران نمیآمد. ولی گل و باتلاق بیاندازه میبود. امروز بگرسنگی نیز دچار گردیدم. زیرا راه را گم کرده به دیهها افتاده بودم ، و چون پس از پرسیدن و گردیدن بسیار بشاهراه بازگشتم ، ناهار گذشته و در فرودگاهها و قهوهخانهها چیزی برای خوردن نمیبود. نان که نمیداشتند برنج نیز ناپخته میبود. از آنسوی راه را دور کرده ناچار میبودم تندتر روم که شب خود را به چارپاداران برسانم. از گرسنگی گیاههایی را میچیدم و میآزمودم و چیزی خوردنی پیدا نمیکردم. نزدیکی غروب در یک آبادی از دکانی کمی قیسی پیدا کرده و خریدم که در راه میخوردم و آتش گرسنگی را میخوابانیدم. آن شب سه ساعت پس از غروب به هفتتن رسیدم.
باز میزبانان آتشی افروختند و رختهای مرا خشک گردانیدند. گفتند : فردا ما تا علیآباد (2) خواهیم رفت. شما را با اسب تا آنجا میرسانیم. چون روزِ بازار است از ساری بآنجا بسیار خواهند آمد. شما را همراه آنان روانه میگردانیم.
بامدادان برخاستیم و من از خورجین کمی نان لواشِ خشک که از تبریز آورده بودم برداشتم و به یک دستمال ابریشمی که یادگار آقای خلیلی بود بسته در جیب پالتو جا دادم. سوار اسبها شده با تاخت راه افتادیم. در علیآباد پیاده شدیم و من یک ساعت در آنجا بیاسودم ، و چون کسی که به ساری برود پیدا نکردم باز خودم راه افتادم. امروز دشواری راه چند برابر شده بود. بارها راه را گم کردم و بارها به باتلاق افتادم. ولی خشنود میبودم که نان همراه میدارم و هر زمان بخواهم درآورده خواهم خورد. پرتقالهایی نیز از علیآباد خریده بودم. هنگام نیمروز در یک جا نشستم که نان بخورم و جای افسوس بود که چون دست بردم دیدم جیب پالتو سوراخ بوده است و نان و دستمال در آن اسبتازیها آن سوراخ را بزرگتر گردانیده و افتاده. ندانستم بخندم و یا افسوس خورم. ناچار شده پرتقالها را خوردم و راه افتادم.
داستان آن روز دراز است. کوتاه سخن آنکه هنگام غروب به ساری رسیدم. بایستی بخانهی آقاعبدالهادی طباطبایی رئیس استیناف بروم. دیدم اگر با آنحال بروم باشد که نوکرها بدرون راهم ندهند. در سبزهمیدان که رسیده بودم در کنار جویی نشستم که هم دست و پا و رو و کفشهای خود را بشویم و هم کمی بیاسایم. دیدم کسی آمد و گفت : مسافرید؟. گفتم : آری. گفت : جا میخواهید؟. گفتم : میخواهم. گفت : در پشت دکان من دو تا اتاق پاکیزه هست شما را ببرم آنجا. این گفت و زیر بغلم را گرفت که برخاستم و با او رفتیم. نخست رفته از بازار نان خرید و نیمرویی پخت. یک شام (یا ناهار) پخت که هنوز لذت آن از یاد من نرفته. سپس چای آورد ، سپس فرستاد چارپاداران را پیدا کرد و رختخواب مرا گرفت و آورد و من آن را گسترده بخوابی رفتم که کمتر مانندش بوده.
فردا بامدادان برخاسته بگرمابه رفتم و رخت خود دیگر گردانیدم و رو بعدلیه نهادم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ اکنون شهریست در 65 کیلومتری شمال شرقی فیروزکوه.
2ـ شهرکی که پس از تبدیل شدن به شهر «شاهی» نام گرفت و اکنون قائمشهر نامیده میشود.
🔸 4ـ از فیروزکوه تا ساری پیاده رفتم (تکهی دو از دو)
از آن پیادهروی خشنود میبودم و بیش از همه ، از تنهایی لذت میبردم. مینشستم و به برگهای رنگارنگ درختهای جنگلها که از دور تابلوی بسیار زیبایی پدید میآورد تماشا میکردم. تو گفتیی با سپهر در راز و نیاز میباشم. گاهی نیز بیاد همسر جوانم افتاده اشگها از دیده فرومیریختم خود را سبکتر میگردانیدم.
آن روز هم چند بار کفشهایم بدوختن دادم. شب را گویا در «زیر آب» (1) ماندیم و نیک بیاد میدارم که سرتاپا تر میبودم و آتشی افروختند و من رختهایم را خشکانیدم.
روز سومْ دشواریْ دیگرْ بیشتر میبود. باران نمیآمد. ولی گل و باتلاق بیاندازه میبود. امروز بگرسنگی نیز دچار گردیدم. زیرا راه را گم کرده به دیهها افتاده بودم ، و چون پس از پرسیدن و گردیدن بسیار بشاهراه بازگشتم ، ناهار گذشته و در فرودگاهها و قهوهخانهها چیزی برای خوردن نمیبود. نان که نمیداشتند برنج نیز ناپخته میبود. از آنسوی راه را دور کرده ناچار میبودم تندتر روم که شب خود را به چارپاداران برسانم. از گرسنگی گیاههایی را میچیدم و میآزمودم و چیزی خوردنی پیدا نمیکردم. نزدیکی غروب در یک آبادی از دکانی کمی قیسی پیدا کرده و خریدم که در راه میخوردم و آتش گرسنگی را میخوابانیدم. آن شب سه ساعت پس از غروب به هفتتن رسیدم.
باز میزبانان آتشی افروختند و رختهای مرا خشک گردانیدند. گفتند : فردا ما تا علیآباد (2) خواهیم رفت. شما را با اسب تا آنجا میرسانیم. چون روزِ بازار است از ساری بآنجا بسیار خواهند آمد. شما را همراه آنان روانه میگردانیم.
بامدادان برخاستیم و من از خورجین کمی نان لواشِ خشک که از تبریز آورده بودم برداشتم و به یک دستمال ابریشمی که یادگار آقای خلیلی بود بسته در جیب پالتو جا دادم. سوار اسبها شده با تاخت راه افتادیم. در علیآباد پیاده شدیم و من یک ساعت در آنجا بیاسودم ، و چون کسی که به ساری برود پیدا نکردم باز خودم راه افتادم. امروز دشواری راه چند برابر شده بود. بارها راه را گم کردم و بارها به باتلاق افتادم. ولی خشنود میبودم که نان همراه میدارم و هر زمان بخواهم درآورده خواهم خورد. پرتقالهایی نیز از علیآباد خریده بودم. هنگام نیمروز در یک جا نشستم که نان بخورم و جای افسوس بود که چون دست بردم دیدم جیب پالتو سوراخ بوده است و نان و دستمال در آن اسبتازیها آن سوراخ را بزرگتر گردانیده و افتاده. ندانستم بخندم و یا افسوس خورم. ناچار شده پرتقالها را خوردم و راه افتادم.
داستان آن روز دراز است. کوتاه سخن آنکه هنگام غروب به ساری رسیدم. بایستی بخانهی آقاعبدالهادی طباطبایی رئیس استیناف بروم. دیدم اگر با آنحال بروم باشد که نوکرها بدرون راهم ندهند. در سبزهمیدان که رسیده بودم در کنار جویی نشستم که هم دست و پا و رو و کفشهای خود را بشویم و هم کمی بیاسایم. دیدم کسی آمد و گفت : مسافرید؟. گفتم : آری. گفت : جا میخواهید؟. گفتم : میخواهم. گفت : در پشت دکان من دو تا اتاق پاکیزه هست شما را ببرم آنجا. این گفت و زیر بغلم را گرفت که برخاستم و با او رفتیم. نخست رفته از بازار نان خرید و نیمرویی پخت. یک شام (یا ناهار) پخت که هنوز لذت آن از یاد من نرفته. سپس چای آورد ، سپس فرستاد چارپاداران را پیدا کرد و رختخواب مرا گرفت و آورد و من آن را گسترده بخوابی رفتم که کمتر مانندش بوده.
فردا بامدادان برخاسته بگرمابه رفتم و رخت خود دیگر گردانیدم و رو بعدلیه نهادم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ اکنون شهریست در 65 کیلومتری شمال شرقی فیروزکوه.
2ـ شهرکی که پس از تبدیل شدن به شهر «شاهی» نام گرفت و اکنون قائمشهر نامیده میشود.
🔶 زبان ایرانی - پرچم روزانه : 228
🔸 گزارش یا گذارش
ما چون «گزاردن» و مشتقات آن را با زاء مینویسیم از اینجا ایرادهای گوناگون برخاسته.
یکی میگوید : چرا شما آن را با زاء مینویسید در حالی که دیگران با ذال مینویسند؟!.. دیگری میگوید : چرا آن را با زاء ولی «گذشتن» را با ذال مینویسید؟..
دیگری میگوید : چرا در یک جای روزنامه آن را با زاء و در جای دیگرش با ذال مینویسید؟..
میگویم : «گزاردن» با زاء و «گذشتن» با ذال است. این دو باهم جدایی دارد که ما آن را از اصل پهلویشان میفهمیم. «گزاردن» در پهلوی «وچارتن» و «گذشتن» در آن «وترتن» بوده. جیم تبدیل به زاء و تاء تبدیل به ذال یافته. این پاسخ آن دو ایراد یکم و دوم است.
اما ایراد سوم ، ما در نوشتههای خود آن را با زاء میآوریم. ولی در خبرهای پارسی که از ادارهی انتشارات داده میشود چون با ذال نوشته مینویسند ما نیز بدانسان چاپ میکنیم.
🔸 گزارش یا گذارش
ما چون «گزاردن» و مشتقات آن را با زاء مینویسیم از اینجا ایرادهای گوناگون برخاسته.
یکی میگوید : چرا شما آن را با زاء مینویسید در حالی که دیگران با ذال مینویسند؟!.. دیگری میگوید : چرا آن را با زاء ولی «گذشتن» را با ذال مینویسید؟..
دیگری میگوید : چرا در یک جای روزنامه آن را با زاء و در جای دیگرش با ذال مینویسید؟..
میگویم : «گزاردن» با زاء و «گذشتن» با ذال است. این دو باهم جدایی دارد که ما آن را از اصل پهلویشان میفهمیم. «گزاردن» در پهلوی «وچارتن» و «گذشتن» در آن «وترتن» بوده. جیم تبدیل به زاء و تاء تبدیل به ذال یافته. این پاسخ آن دو ایراد یکم و دوم است.
اما ایراد سوم ، ما در نوشتههای خود آن را با زاء میآوریم. ولی در خبرهای پارسی که از ادارهی انتشارات داده میشود چون با ذال نوشته مینویسند ما نیز بدانسان چاپ میکنیم.