🔶 4ـ نشخوار سخن - خردمند سخن بهنگام نیاز گوید و باندازهی نیاز گوید
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
از فرقهایی که میان آدمیان و چهارپایان است یکی آنکه آدمی تا گرسنه نشود چیزی نمیخورد وانگاه همینکه سیر شد دست از خوردن بازمیدارد. ولی چهارپا اندازهای برای خوردن و چریدن نشناخته همیشه دهانش کار میکند.
یک گاو را اگر در چراگاهی سَر دهند از بام تا شام سر از چریدن برندارد و تا فرسوده و درمانده نشود دمی نیاساید. بلکه برخی چهارپایان بهنگام خوابیدن و آسودن هم دهان خود را بیکار نگزارده به نشخوار میپردازند.
بعبارت دیگر آدمی برای زیستن میخورد ولی چهارپا برای خوردن میزید. خوردن نزد او یک مقصود جداگانهایست.
همین فرق را ما در آدمیان درمیان خردمند و بیخرد در زمینهی سخنرانی مییابیم. بدینسان که خردمند سخن جز بهنگام نیاز نگوید و بیش از اندازهی نیاز نگوید. ولی بیخرد هرگز دربند نیاز و بینیازی نبوده و هیچگاه اندازه برای سخنگویی نمیشناسد. بعبارت دیگر او خود سخنگویی را یک مقصد جداگانه میداند و «سخنوری» یا «نویسندگی» را هنری میشمارد.
اینگونه سخنها را چه در شعر و چه در نثر «نشخوار سخن» باید نامید و
بدا حال مردمی که این نشخوارکنندگان درمیان ایشان فراوان باشند.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
از فرقهایی که میان آدمیان و چهارپایان است یکی آنکه آدمی تا گرسنه نشود چیزی نمیخورد وانگاه همینکه سیر شد دست از خوردن بازمیدارد. ولی چهارپا اندازهای برای خوردن و چریدن نشناخته همیشه دهانش کار میکند.
یک گاو را اگر در چراگاهی سَر دهند از بام تا شام سر از چریدن برندارد و تا فرسوده و درمانده نشود دمی نیاساید. بلکه برخی چهارپایان بهنگام خوابیدن و آسودن هم دهان خود را بیکار نگزارده به نشخوار میپردازند.
بعبارت دیگر آدمی برای زیستن میخورد ولی چهارپا برای خوردن میزید. خوردن نزد او یک مقصود جداگانهایست.
همین فرق را ما در آدمیان درمیان خردمند و بیخرد در زمینهی سخنرانی مییابیم. بدینسان که خردمند سخن جز بهنگام نیاز نگوید و بیش از اندازهی نیاز نگوید. ولی بیخرد هرگز دربند نیاز و بینیازی نبوده و هیچگاه اندازه برای سخنگویی نمیشناسد. بعبارت دیگر او خود سخنگویی را یک مقصد جداگانه میداند و «سخنوری» یا «نویسندگی» را هنری میشمارد.
اینگونه سخنها را چه در شعر و چه در نثر «نشخوار سخن» باید نامید و
بدا حال مردمی که این نشخوارکنندگان درمیان ایشان فراوان باشند.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ١٢ـ داستان نیکی که رخ داد (تکهی دو از دو)
ولی فردا شنیدم چه دمکراتها و چه دیگران تلگرافها به اسعدالدوله و نمایندگان زنجان کرده و آگاهی دادهاند که «رئیس عدلیه مایل برفتنست. شما کاری کنید که وزارت عدلیه او را بماندن راضی گرداند». شب بار دیگر دستهای بخانهی من آمدند و گفتگوها رفت. میگفتند : «ما اندیشهی دیگری دربارهی شما میداریم. انتخابات نزدیک است و باید شما را وکیل خود گردانیم». گفتم : این کاری که من میدارم کمتر از نمایندگی در پارلمان نیست. اینکه در یک شهری باشم و مردم را از ستم آسوده گردانم برای من بیشتر لذت دارد تا نمایندگی در پارلمان. این مایهی خرسندی و سرفرازی منست که از جاهای دیگر رئیس عدلیهها را با زور تلگراف و داد و فریاد بیرون میکنند و از زنجان من میخواهم بروم و شما نمیگزارید. من دو ماه پیش که باینجا آمدم بیم آن داشتم که نتوانم بمانم و بازگردم و اکنون به یاری خدا وارونهی آن را میبینم.
فردای آن روز تلگرافها از اسعدالدوله و آقاشیخابراهیم رسید که از من خواستار شده بودند خواهش مردم را پذیرفته در زنجان بمانم. اسعدالدوله که خواهرزادهی وزیر عدلیه نیز میبود پیش وزیر رفته چگونگی را گفته بوده. وزیر پاسخ داده چون خواست ما دادن کار بالاتری باوست باید بازماندن در زنجان را خودش خواستار گردد. اینبود در تلگراف از من خواهش میکرد که خودم تلگراف کرده بازماندن را بخواهم. من بخواهش او تلگرافی بوزارتخانه فرستادم.
آقاشیخابراهیم نوشته بود : «در این دو ماه چه کردهاید که اهالی خمسه اینقدر شما را میخواهند؟».
دو روز دیگر نیز تلگراف از وزارت عدلیه رسید که در زنجان بمانید. باز نامهای ویژه از ممتازالملک وزیر عدلیه رسید که خشنودی بسیار از کارهای من نموده از جمله نوشته بود : «اساساً عقیدهی اینجانب در موضوع مأموریت عراق اجرای نظریهی تبدیل به احسن بوده ، ولی چون در این چند روزه نوشتجاتی از معاریف و طبقات مختلفهی زنجان دایر بتقدیر عملیات جنابعالی و اظهار نگرانی از این تبدیل شغل رسیده لهذا عجالتاً از اجرای نظریهی فوق خودداری نموده ...».
این پیشامد پایهی عدلیه را هرچه استوارتر گردانید و ملایان بیکبار نومید شدند و خود را بکنار کشیدند. از آنسو همبستگی میانهی من و نمایندگان زنجان پدید آمد. آقاشیخابراهیم که پیرمردی زندهدل میبود و نیک مینوشتی نامههای پرمغز و شیرینی بمن میفرستاد.
🔸 ١٢ـ داستان نیکی که رخ داد (تکهی دو از دو)
ولی فردا شنیدم چه دمکراتها و چه دیگران تلگرافها به اسعدالدوله و نمایندگان زنجان کرده و آگاهی دادهاند که «رئیس عدلیه مایل برفتنست. شما کاری کنید که وزارت عدلیه او را بماندن راضی گرداند». شب بار دیگر دستهای بخانهی من آمدند و گفتگوها رفت. میگفتند : «ما اندیشهی دیگری دربارهی شما میداریم. انتخابات نزدیک است و باید شما را وکیل خود گردانیم». گفتم : این کاری که من میدارم کمتر از نمایندگی در پارلمان نیست. اینکه در یک شهری باشم و مردم را از ستم آسوده گردانم برای من بیشتر لذت دارد تا نمایندگی در پارلمان. این مایهی خرسندی و سرفرازی منست که از جاهای دیگر رئیس عدلیهها را با زور تلگراف و داد و فریاد بیرون میکنند و از زنجان من میخواهم بروم و شما نمیگزارید. من دو ماه پیش که باینجا آمدم بیم آن داشتم که نتوانم بمانم و بازگردم و اکنون به یاری خدا وارونهی آن را میبینم.
فردای آن روز تلگرافها از اسعدالدوله و آقاشیخابراهیم رسید که از من خواستار شده بودند خواهش مردم را پذیرفته در زنجان بمانم. اسعدالدوله که خواهرزادهی وزیر عدلیه نیز میبود پیش وزیر رفته چگونگی را گفته بوده. وزیر پاسخ داده چون خواست ما دادن کار بالاتری باوست باید بازماندن در زنجان را خودش خواستار گردد. اینبود در تلگراف از من خواهش میکرد که خودم تلگراف کرده بازماندن را بخواهم. من بخواهش او تلگرافی بوزارتخانه فرستادم.
آقاشیخابراهیم نوشته بود : «در این دو ماه چه کردهاید که اهالی خمسه اینقدر شما را میخواهند؟».
دو روز دیگر نیز تلگراف از وزارت عدلیه رسید که در زنجان بمانید. باز نامهای ویژه از ممتازالملک وزیر عدلیه رسید که خشنودی بسیار از کارهای من نموده از جمله نوشته بود : «اساساً عقیدهی اینجانب در موضوع مأموریت عراق اجرای نظریهی تبدیل به احسن بوده ، ولی چون در این چند روزه نوشتجاتی از معاریف و طبقات مختلفهی زنجان دایر بتقدیر عملیات جنابعالی و اظهار نگرانی از این تبدیل شغل رسیده لهذا عجالتاً از اجرای نظریهی فوق خودداری نموده ...».
این پیشامد پایهی عدلیه را هرچه استوارتر گردانید و ملایان بیکبار نومید شدند و خود را بکنار کشیدند. از آنسو همبستگی میانهی من و نمایندگان زنجان پدید آمد. آقاشیخابراهیم که پیرمردی زندهدل میبود و نیک مینوشتی نامههای پرمغز و شیرینی بمن میفرستاد.
🔶 زبان ایرانی - پرچم نیمهماهه : 245
🔸 شمارهها
1ـ در راه بسامان کردن زبان ، درست گردانیدن شمارهها بِهمان گونه که در پرچم نیمهماههی سوم آمده است بسیار بجا و درست است. من بارها در نوشتههای فارسی نوآموزان بیگانه دوصد را بجای دویست ، سهصد را بجای سیصد و پنجصد را بجای پانصد دیدهام که میتوان گفت چون آنان هنوز درست بزبان فارسی کنونی (نابسامانی آن) خو نگرفتهاند به پیروی از سامان زبان خود شمارهها را درستتر بکار میبرند.
2ـ چنانچه نوشتهاید با سیزده واژه میتوانیم در شمارش ، تا آنچه بخواهیم پیش رویم. خوبست تلفظ واژههای یک و چهار و شش را که اندکی اختلاف درمیان است هم درست کنید که آیا یک با زبر «ی» گفته شود یا با زیر «ی» ، چهار بنویسیم یا چار ، شش یا شیش.
3ـ در کسر (بگفتهی خود فرهنگستان برخه) آیا بهتر نیست بجای «ام» از پسوند «ک» سود جوییم مانند دو دهک (دو دهم) و سه هفتک (سه هفتم)
آبادان ـ شیشهگر
پرچم : دربارهی واژههای یک ، چهار ، شش و هرچه مانند آنهاست ما باید پیروی از انبوه مردم نماییم و آنچه میان ایشان رواج میدارد بپذیریم و باین کار باید درمیان دیگر گردانیدن الفباء (که به یاری خدا آن را بکار خواهیم بست) بپردازیم.
دربارهی «دو دهم» و مانند آن ما نوشته بودیم که در فارسی بجای آن «دو دهیک» میگفتهاند و همچنین در مانندهایش و اینست در آن باره کار روشنست.
🔸 شمارهها
1ـ در راه بسامان کردن زبان ، درست گردانیدن شمارهها بِهمان گونه که در پرچم نیمهماههی سوم آمده است بسیار بجا و درست است. من بارها در نوشتههای فارسی نوآموزان بیگانه دوصد را بجای دویست ، سهصد را بجای سیصد و پنجصد را بجای پانصد دیدهام که میتوان گفت چون آنان هنوز درست بزبان فارسی کنونی (نابسامانی آن) خو نگرفتهاند به پیروی از سامان زبان خود شمارهها را درستتر بکار میبرند.
2ـ چنانچه نوشتهاید با سیزده واژه میتوانیم در شمارش ، تا آنچه بخواهیم پیش رویم. خوبست تلفظ واژههای یک و چهار و شش را که اندکی اختلاف درمیان است هم درست کنید که آیا یک با زبر «ی» گفته شود یا با زیر «ی» ، چهار بنویسیم یا چار ، شش یا شیش.
3ـ در کسر (بگفتهی خود فرهنگستان برخه) آیا بهتر نیست بجای «ام» از پسوند «ک» سود جوییم مانند دو دهک (دو دهم) و سه هفتک (سه هفتم)
آبادان ـ شیشهگر
پرچم : دربارهی واژههای یک ، چهار ، شش و هرچه مانند آنهاست ما باید پیروی از انبوه مردم نماییم و آنچه میان ایشان رواج میدارد بپذیریم و باین کار باید درمیان دیگر گردانیدن الفباء (که به یاری خدا آن را بکار خواهیم بست) بپردازیم.
دربارهی «دو دهم» و مانند آن ما نوشته بودیم که در فارسی بجای آن «دو دهیک» میگفتهاند و همچنین در مانندهایش و اینست در آن باره کار روشنست.
🔶 5ـ نادانیها (2)
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
در ایران یک رشته عیبهای زشتی هست که با آنکه زشتی آنها آشکار است انبوه مردم دچار آن میباشند و چون ما میدانیم که هر عیب را چون گفتی باری خردمندان و پاکنهادان بترک آن میکوشند اینست که گاهی بگفتگو از این عیبها خواهیم پرداخت :
مرد آزاده دشنام ندهد
نادانی دیگری که در ایران رواج گرفته دشنام دادن است. من نمیدانم این نادانی از کی آغاز شده و از کجا بایران رسیده. این میدانم که از زشتترین عیبهاست و باید هرچه زودتر بچارهی آن کوشیده شود.
مرد آزاده دشنام ندهد. کسانی که درپی آزادگی و گردنفرازیند باید از آن پرهیز جویند.
دشنام بخود دشنامدهنده بازمیگردد و از اینجا میتوان آن را نشان فرومایگی و بیرگی دانست :
این نادانی در ایران رواج گرفته و باید غیرتمندان در هر کجا بکندن ریشهی آن برخیزند.
باید قانونی گزارده بدشنامدهندگان سزاهای سختی بدهند که مایهی عبرت دیگران گردد.
هواداران پیمان که «آزادگان» و «پاکدینان»اند باید یکی از سرفرازیهای ایشان باشد که هرگز زبان بدشنام نیالایند و اگر کسانی تاکنون گرفتار این عیب بودهاند از این پس سخت بپرهیزند و در همه جا با این نادانی بدشمنی برخیزند.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
در ایران یک رشته عیبهای زشتی هست که با آنکه زشتی آنها آشکار است انبوه مردم دچار آن میباشند و چون ما میدانیم که هر عیب را چون گفتی باری خردمندان و پاکنهادان بترک آن میکوشند اینست که گاهی بگفتگو از این عیبها خواهیم پرداخت :
مرد آزاده دشنام ندهد
نادانی دیگری که در ایران رواج گرفته دشنام دادن است. من نمیدانم این نادانی از کی آغاز شده و از کجا بایران رسیده. این میدانم که از زشتترین عیبهاست و باید هرچه زودتر بچارهی آن کوشیده شود.
مرد آزاده دشنام ندهد. کسانی که درپی آزادگی و گردنفرازیند باید از آن پرهیز جویند.
دشنام بخود دشنامدهنده بازمیگردد و از اینجا میتوان آن را نشان فرومایگی و بیرگی دانست :
این نادانی در ایران رواج گرفته و باید غیرتمندان در هر کجا بکندن ریشهی آن برخیزند.
باید قانونی گزارده بدشنامدهندگان سزاهای سختی بدهند که مایهی عبرت دیگران گردد.
هواداران پیمان که «آزادگان» و «پاکدینان»اند باید یکی از سرفرازیهای ایشان باشد که هرگز زبان بدشنام نیالایند و اگر کسانی تاکنون گرفتار این عیب بودهاند از این پس سخت بپرهیزند و در همه جا با این نادانی بدشمنی برخیزند.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ١٣ـ مدعیالعمومی که به زنجان فرستاده شد (تکهی یک از دو)
عید سال ۱۳۰۲ فرارسید. پس از عید شنیده شد مدعیالعمومی از تهران فرستاده شده و او بکسانی نوشته که خانهای اندرونی و بیرونی برایش گیرند. بحکومت نوشته که دو تن قزاق بدر خانهی او گمارد. سپس که خودش رسید آگاهیای که در تهران چاپ گردانیده همراه آورده بود ، در شهر پراکند ، در این زمینه : «من مدعیالعموم خمسهام و آمدهام. هر کسی که از حکومت یا از رئیس محکمه یا از رئیس نظمیه یا از پیشکار مالیه شکایت دارد بیاید بنزد من».
آن روزی که بعدلیه آمد کارکنان عدلیه را پیش خود خوانده گفته بود : «چرا بآقای کسروی رئیس عدلیه میگویید. او رئیس محکمه است ، رئیس عدلیه نیست». از این خنکیها بسیار مینمود. من چون ملاها را رنجانیده بودم او میرفت و پشت سرشان نماز میخواند و در خانهی خودش روضهخوانی برپا میگردانید : از هر باره با من دشمنی و وارونهکاری نشان میداد.
من کمترین پروایی ننمودم. کسانی آمدند پیش من و پرسیدند : «حقوق مدعیالعموم از شما بیشتر است؟». گفتم : ماهی بیستتومان کمتر است. گفتند : «پس چگونه است که شما در این خانهی کوچک باین سادگی زندگی میکنید و او آن دستگاه را درچیده؟. پول از کجا خواهد آورد؟!.». گفتم : سپس دانسته خواهد شد.
راستی هم چندی نگذشت که دانسته شد : این مرد خویشی با میرشکار نام داشته و آن میرشکار از بستگان جهانشاهخان میبوده. اینست همانکه رسیده جهانشاهخان آن «انسانیت» را که در نامهی خودش بمن نوشته بود دربارهاش نموده. سپس نیز ماهانهای برایش (و همچنان برای مستنطق که در زیر دست او میبود) گزارده.
از آنسو با آن خودفروشیها که درآمده بود و آن دشمنیها که با من مینمود چون دید هیچ نتیجهای نداد و نخواهد داد ، این بار از در یگانگی و دوستی درآمد و بمن چنین پیامی با زبان یکی از قاضیان فرستاد : «ما باینجا برای پیشنمازی نیامدهایم که آقای رئیس محکمه آنقدر قدس و تقوا نشان میدهند. ما باید همدست باشیم و در جایی مثل زنجان از این اعیان و تجار استفاده کنیم».
از این پیامش هویدا بود که بسیار کهنهکار و بیشرمست. من گفتم : بگویید او خودش میداند چه رفتاری کند. ولی بمن درس نیاموزد.
برای آنکه این مدعیالعموم نیک شناخته شود و نمونهای از کارهای او و از کارکنان وزارت عدلیه در دست باشد میباید در اینجا داستانی نویسم و کمی هم بکنار روم :
چنانکه در تاریخ مشروطه نوشته شده در ایران در نتیجهی کشاکش مشروطهخواهان با دربار و دیگر آشفتگیهایی که یکی پس از دیگری پدید آمد ، سالها دولت ناتوان میبود و در هر گوشهای از کشور گردنکشانی خودسرانه فرمان میراندند. در خمسه چنانکه گفتم دو گردنکش بزرگ میبودند : یکی جهانشاهخان امیرافشار ، دیگری اسعدالدولهی سردار. ولی اینها تنها نمیبودند و درمیانه گردنکشان کوچکی نیز میبودند که برخی بستگی به امیرافشار و برخی بستگی به اسعدالدوله میداشتند.
یکی از گردنکشان کوچک غلامحسینخان نامی میبود که برادران دلیر و دسته سوارانی میداشت. دیگری عباس پهلوان نامی میبود که او نیز سوارانی میداشت. این دو تن دشمن هم میبودهاند. لیکن در این هنگام که در سایهی پیدایش سردار سپه دولت نیرویی میگرفت اینان هر دو از در فرمانبرداری درآمده بودند که غلامحسینخان به تهران رفته و خود را از پیرامونیان سردار سپه گردانیده بود و عباس پهلوان به زنجان آمده در شهربانی رئیس پلیس سواره گردیده بود.
🔸 ١٣ـ مدعیالعمومی که به زنجان فرستاده شد (تکهی یک از دو)
عید سال ۱۳۰۲ فرارسید. پس از عید شنیده شد مدعیالعمومی از تهران فرستاده شده و او بکسانی نوشته که خانهای اندرونی و بیرونی برایش گیرند. بحکومت نوشته که دو تن قزاق بدر خانهی او گمارد. سپس که خودش رسید آگاهیای که در تهران چاپ گردانیده همراه آورده بود ، در شهر پراکند ، در این زمینه : «من مدعیالعموم خمسهام و آمدهام. هر کسی که از حکومت یا از رئیس محکمه یا از رئیس نظمیه یا از پیشکار مالیه شکایت دارد بیاید بنزد من».
آن روزی که بعدلیه آمد کارکنان عدلیه را پیش خود خوانده گفته بود : «چرا بآقای کسروی رئیس عدلیه میگویید. او رئیس محکمه است ، رئیس عدلیه نیست». از این خنکیها بسیار مینمود. من چون ملاها را رنجانیده بودم او میرفت و پشت سرشان نماز میخواند و در خانهی خودش روضهخوانی برپا میگردانید : از هر باره با من دشمنی و وارونهکاری نشان میداد.
من کمترین پروایی ننمودم. کسانی آمدند پیش من و پرسیدند : «حقوق مدعیالعموم از شما بیشتر است؟». گفتم : ماهی بیستتومان کمتر است. گفتند : «پس چگونه است که شما در این خانهی کوچک باین سادگی زندگی میکنید و او آن دستگاه را درچیده؟. پول از کجا خواهد آورد؟!.». گفتم : سپس دانسته خواهد شد.
راستی هم چندی نگذشت که دانسته شد : این مرد خویشی با میرشکار نام داشته و آن میرشکار از بستگان جهانشاهخان میبوده. اینست همانکه رسیده جهانشاهخان آن «انسانیت» را که در نامهی خودش بمن نوشته بود دربارهاش نموده. سپس نیز ماهانهای برایش (و همچنان برای مستنطق که در زیر دست او میبود) گزارده.
از آنسو با آن خودفروشیها که درآمده بود و آن دشمنیها که با من مینمود چون دید هیچ نتیجهای نداد و نخواهد داد ، این بار از در یگانگی و دوستی درآمد و بمن چنین پیامی با زبان یکی از قاضیان فرستاد : «ما باینجا برای پیشنمازی نیامدهایم که آقای رئیس محکمه آنقدر قدس و تقوا نشان میدهند. ما باید همدست باشیم و در جایی مثل زنجان از این اعیان و تجار استفاده کنیم».
از این پیامش هویدا بود که بسیار کهنهکار و بیشرمست. من گفتم : بگویید او خودش میداند چه رفتاری کند. ولی بمن درس نیاموزد.
برای آنکه این مدعیالعموم نیک شناخته شود و نمونهای از کارهای او و از کارکنان وزارت عدلیه در دست باشد میباید در اینجا داستانی نویسم و کمی هم بکنار روم :
چنانکه در تاریخ مشروطه نوشته شده در ایران در نتیجهی کشاکش مشروطهخواهان با دربار و دیگر آشفتگیهایی که یکی پس از دیگری پدید آمد ، سالها دولت ناتوان میبود و در هر گوشهای از کشور گردنکشانی خودسرانه فرمان میراندند. در خمسه چنانکه گفتم دو گردنکش بزرگ میبودند : یکی جهانشاهخان امیرافشار ، دیگری اسعدالدولهی سردار. ولی اینها تنها نمیبودند و درمیانه گردنکشان کوچکی نیز میبودند که برخی بستگی به امیرافشار و برخی بستگی به اسعدالدوله میداشتند.
یکی از گردنکشان کوچک غلامحسینخان نامی میبود که برادران دلیر و دسته سوارانی میداشت. دیگری عباس پهلوان نامی میبود که او نیز سوارانی میداشت. این دو تن دشمن هم میبودهاند. لیکن در این هنگام که در سایهی پیدایش سردار سپه دولت نیرویی میگرفت اینان هر دو از در فرمانبرداری درآمده بودند که غلامحسینخان به تهران رفته و خود را از پیرامونیان سردار سپه گردانیده بود و عباس پهلوان به زنجان آمده در شهربانی رئیس پلیس سواره گردیده بود.
🔶 زبان ایرانی - پرچم نیمهماهه : 246
🔸 شلپ ، شیرین
در فردوس نانی که از شیر درست میکنند میگویند : «شیرمال» است یعنی با شیر مالش داده شده. آیا میتوان «شیرین» را در معنی معروف خود بکار برد و برای چیزهایی که با شیر ساخته میشود «شیرمال» را اختیار کرد یا نه؟
فردوس ـ پاکباز
پرچم : به «شیرمال» در همان معنای خودش نیازمندیم. زیرا چیزی که با شیر بسازند جز از چیزیست که از شیر بسازند. این دو معنی جداست و ما نیز بدو نام نیاز خواهیم داشت. پس باید «شیرین» را در معنی راست خود (ساخته شده از شیر) بکار بریم و «شَلپ» را بجای آن بمعنی «آخشیج تلخ» بیاوریم.
🔸 شلپ ، شیرین
در فردوس نانی که از شیر درست میکنند میگویند : «شیرمال» است یعنی با شیر مالش داده شده. آیا میتوان «شیرین» را در معنی معروف خود بکار برد و برای چیزهایی که با شیر ساخته میشود «شیرمال» را اختیار کرد یا نه؟
فردوس ـ پاکباز
پرچم : به «شیرمال» در همان معنای خودش نیازمندیم. زیرا چیزی که با شیر بسازند جز از چیزیست که از شیر بسازند. این دو معنی جداست و ما نیز بدو نام نیاز خواهیم داشت. پس باید «شیرین» را در معنی راست خود (ساخته شده از شیر) بکار بریم و «شَلپ» را بجای آن بمعنی «آخشیج تلخ» بیاوریم.
🔶 6ـ دشنام چیست؟
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
1) در شمارهی پنجم «مرد آزاده دشنام نمیدهد» براستی یکی از پندهای سودمند آن گرامینامه است ولی شگفت اینکه کسی که تودهای را بعادت زشت و ناپسندش بدشمنی برمیخیزاند و در مهنامهاش جداً بر علیه آن عادات قبیحه میجنگد چگونه سزاوار است که راضی شود در پشت همان صفحه در پشت همان اندرزهای نیکو در «گزارش یک شب» کلمات مکرر «فرومایه» و «بیغیرت» را گنجاند ، آیا این قبیل کلمات در ردیف دشنام نبوده و دشنام چیز دیگری است؟!
2) ما که علما و واعظین را پیشوای مذهبی و روحانی و اخلاقی خود دانسته و با کمال میل و رغبت میخواهیم از نصایح و بیانات ایشان برخوردار شده و سرمشق خود قرار دهیم پس آن آخوندکها را چه باید بنامیم که برخلاف فرمایشات امیر و مولایشان روی منبر پیغمبر نشسته درمیان جمعی از جوانان و خواهران مذهبی خود با صدای بلند میگویند که «خدا گفته است ... بکنید. خانوادهها را بدبخت نمایید روز بروز دوشیزگان پاکدامن وطن عزیرتان را بگودال هولناک بدبختی داخل نمایید ولی نمازتان ترک نشود» آیا مزخرفات بیشرمانهی اینها را گوش کنیم یا پندها و نصایح ناموسپرستانهی آن گرامینامهی ارجمند را و آیا بعدها در آن نامه از این قسمتها گفتگو خواهد شد؟
امید است که پرسشم بیپاسخ نخواهد ماند.
عباس. وهمن
پیمان : سپاسگزاریم که آقای وهمن این یادآوریها را کردهاند. دشنام درجههایی دارد و «بیغیرت» و «فرومایه» را نیز در درجهی خود دشنام باید شمرد. چیزی که هست عبارت دو گونه است. مثلاً شک نیست که «دزد» دشنام است و اگر بیکی بگوییم «ای دزد» ای فلان ، دشنام باو دادهایم. ولی اگر بگوییم : «هر کس در داد و ستد دروغ بگوید و خریدار را فریفته پول بیشتر ازو دریابد دزد است ، در این عبارت دشنام مقصود نیست بلکه نکوهش مقصود است. همچنین اگر کسی بگوید : «بیغیرت آن مردی که زن و فرزند خود را گرسنه گزارده پول خود را در کافهها خرج کند» یا بگوید : «فرومایه آن کسی که همیشه زبان بستایش بیگانگان باز داشته باشد» در این تعبیرها مقصود دشنام نیست. اگر ما اینها را دشنام بشماریم راه نکوهش را بیکبار بستهایم و هرگز نخواهیم توانست بر بدکاران زبان نکوهش باز کنیم وانگاه در این عبارتها نام کسی برده نمیشود و بیشتر توجه بکار و کردار است.
کتاب آسمانی دربارهی گروهی میفرماید : «أُولَئِک کالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ» (آنان مانندهی چهارپایانند بلکه گمراهتر میباشند) و پیداست که مقصود نکوهش است. با آنکه ما اگر جمله را تغییر داده بکسی بگوییم : «ای چهارپای نادان» بیشک این جمله دشنام شمرده خواهد شد. خود شما در این نگارشتان کلمهی «آخوندک» بکار بردهاید و پیداست که مقصودتان نکوهش و بیزاری است. در حالی که اگر بکسی «آخوندک» بگویید دشنام شمرده خواهد شد.
در زمینهی عالِمنمایان شکایت شما بجاست. پارهای از ایشان نه خدا را میشناسند و نه پروای کسی را دارند و چون پایشان بمنبر میرسد میگویند آنچه به دهانشان میرسد. چیزی که هست اینگونه کسان نادان روز بروز کمتر میشوند و ما امیدواریم از این پس دیگر اینگونه زشتکاریها از میان برخیزد و شمارهی واعظان پاکدل و خداشناس روبفزونی باشد.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
1) در شمارهی پنجم «مرد آزاده دشنام نمیدهد» براستی یکی از پندهای سودمند آن گرامینامه است ولی شگفت اینکه کسی که تودهای را بعادت زشت و ناپسندش بدشمنی برمیخیزاند و در مهنامهاش جداً بر علیه آن عادات قبیحه میجنگد چگونه سزاوار است که راضی شود در پشت همان صفحه در پشت همان اندرزهای نیکو در «گزارش یک شب» کلمات مکرر «فرومایه» و «بیغیرت» را گنجاند ، آیا این قبیل کلمات در ردیف دشنام نبوده و دشنام چیز دیگری است؟!
2) ما که علما و واعظین را پیشوای مذهبی و روحانی و اخلاقی خود دانسته و با کمال میل و رغبت میخواهیم از نصایح و بیانات ایشان برخوردار شده و سرمشق خود قرار دهیم پس آن آخوندکها را چه باید بنامیم که برخلاف فرمایشات امیر و مولایشان روی منبر پیغمبر نشسته درمیان جمعی از جوانان و خواهران مذهبی خود با صدای بلند میگویند که «خدا گفته است ... بکنید. خانوادهها را بدبخت نمایید روز بروز دوشیزگان پاکدامن وطن عزیرتان را بگودال هولناک بدبختی داخل نمایید ولی نمازتان ترک نشود» آیا مزخرفات بیشرمانهی اینها را گوش کنیم یا پندها و نصایح ناموسپرستانهی آن گرامینامهی ارجمند را و آیا بعدها در آن نامه از این قسمتها گفتگو خواهد شد؟
امید است که پرسشم بیپاسخ نخواهد ماند.
عباس. وهمن
پیمان : سپاسگزاریم که آقای وهمن این یادآوریها را کردهاند. دشنام درجههایی دارد و «بیغیرت» و «فرومایه» را نیز در درجهی خود دشنام باید شمرد. چیزی که هست عبارت دو گونه است. مثلاً شک نیست که «دزد» دشنام است و اگر بیکی بگوییم «ای دزد» ای فلان ، دشنام باو دادهایم. ولی اگر بگوییم : «هر کس در داد و ستد دروغ بگوید و خریدار را فریفته پول بیشتر ازو دریابد دزد است ، در این عبارت دشنام مقصود نیست بلکه نکوهش مقصود است. همچنین اگر کسی بگوید : «بیغیرت آن مردی که زن و فرزند خود را گرسنه گزارده پول خود را در کافهها خرج کند» یا بگوید : «فرومایه آن کسی که همیشه زبان بستایش بیگانگان باز داشته باشد» در این تعبیرها مقصود دشنام نیست. اگر ما اینها را دشنام بشماریم راه نکوهش را بیکبار بستهایم و هرگز نخواهیم توانست بر بدکاران زبان نکوهش باز کنیم وانگاه در این عبارتها نام کسی برده نمیشود و بیشتر توجه بکار و کردار است.
کتاب آسمانی دربارهی گروهی میفرماید : «أُولَئِک کالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ» (آنان مانندهی چهارپایانند بلکه گمراهتر میباشند) و پیداست که مقصود نکوهش است. با آنکه ما اگر جمله را تغییر داده بکسی بگوییم : «ای چهارپای نادان» بیشک این جمله دشنام شمرده خواهد شد. خود شما در این نگارشتان کلمهی «آخوندک» بکار بردهاید و پیداست که مقصودتان نکوهش و بیزاری است. در حالی که اگر بکسی «آخوندک» بگویید دشنام شمرده خواهد شد.
در زمینهی عالِمنمایان شکایت شما بجاست. پارهای از ایشان نه خدا را میشناسند و نه پروای کسی را دارند و چون پایشان بمنبر میرسد میگویند آنچه به دهانشان میرسد. چیزی که هست اینگونه کسان نادان روز بروز کمتر میشوند و ما امیدواریم از این پس دیگر اینگونه زشتکاریها از میان برخیزد و شمارهی واعظان پاکدل و خداشناس روبفزونی باشد.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ١٣ـ مدعیالعمومی که به زنجان فرستاده شد (تکهی دو از دو)
چند روز به نوروز مانده عباس از شهربانی اجازه گرفته به دیه خودشان رفته بود. ولی آگاهی رسید که شب چهارشنبهی آخر سال او را کشتهاند. در دیههای خمسه و آذربایجان ، روستاییان شبهای چهارشنبهی آخر سال به پشت بام یکدیگر روند و از روزنهای که پشت بام هر خانهی روستایی دارد دستمالی یا زنبیلی فروآویزند که خانهدار باید چیزی از کشمش و سنجد و بادام و مانند اینها در آن بگزارد که بالا کشیده شود. این شیوهی روستاییانست. با عباس نیز چنین رفتاری کرده بودند که چون آمده بود چیزی در دستمال بگزارد از بالا با گلولهی تفنگ بمغزش زده کشته بودند.
این آگاهی که رسید بدگمانی ببرادر آن غلامحسینخان میرفت و گفته شد که شهربانی ببازجویی و بازپرس برخاسته. چون داستان بایستی در زیر نگهبانی مدعیالعمومِ تازهرسیده باشد ، من بیکبار خود را کنار گرفتم و درپی آگاهی نمیبودم. لیکن روزی دیدم دو سه زنی بخانهی من آمدند و خود را شناسانیدند که زنهای برادر آن غلامحسینخانند و بدادخواهی آمدهاند. دانسته شد چون عباس پهلوان کارمند شهربانی میبود و از آنسو بستگی بجهانشاهخان میداشت ، شهربانی بهمدستی مدعیالعموم با دشمنان او که برادران غلامحسینخان میبودند سختگیری را بیش از اندازه گردانیده. زیرا گذشته از آنکه همهی آنها را گرفته بشهر آورده بزندان انداختهاند خانهشان هم تاراج کردهاند که از جمله پنج اسب ایشان را بادارهی حکمرانی آوردهاند.
من سخت اندوهناک شدم و نامهای بحکمران نوشته چگونگی را پرسیدم. حکمران یا محمدخان میرپنج مردی بیسواد و بسیار سادهدرون میبود. پاسخ داده بود : «تاراجگری یعنی چه؟!. آن اسبها در اصطبل ادارهی حکومتیست که متصل بعدلیه است ...». من از پاسخش در شگفت شدم. همان ساعت فرستادم در اصطبل را گشادند و اسبها را بیرون آوردند. رئیس شهربانی که داماد حکمران و خود افسری بیفرهنگ و آزمند میبود زینهای آنها را نگه داشته نمیداد و تپانچهی خود را بما نشان میداد. فشار آوردم و آنها را نیز گرفتم و بدارندگانشان سپردم.
در همان روزها دیدم تلگرافی از وزارت عدلیه رسید بدینسان : «آقای رئیس عدلیه ، از قرار شکایت غلامحسینخان اصانلو در قضیهی قتل عباس پهلوان ، مدعیالعموم و مستنطق تحت نفوذ بعضی متنفذین رفتهاند و توقیف برادران او مبنی بر اغراض بوده و با بودن رئیس عدلیهی آزمودهای مثل جنابعالی چنین تخلفاتی انتظار نمیرفت. فوری دوسیه را تحت نظر گیرید. راپورت[=گزارش] جامع تنظیم کرده بمرکز فرستید».
این تلگراف در دادگاه رسید و چون باز کردم و خواندم بآقای سیدجعفر و زاهدالزمان نشان دادم. گفتم : ببینید ، وزارت عدلیه مدعیالعمومی فرستاد و اکنون خودش چنین تلگرافی را دربارهی او میکند. چنین کسی در عدلیه چرا باشد؟!. آنگاه از من بازخواست میکند که چرا چنین کاری با بودن من رخ داده. مگر وزارت عدلیه فراموش کرده که رئیس عدلیه نمیتواند بکارهای مدعیالعموم پردازد؟!. گفتم : داستان اینست که چون غلامحسینخان از پیرامونیان وزیر جنگ (1) است و از آنجا فشاری آوردهاند ، وزارت عدلیه ناچار شده چارهی کار را از من بخواهد. در این هنگامهای فشار و سختیست که وزارت عدلیه بیاد «کارکنان آزموده»ی خود افتد. گفتم : به هر حال این تلگراف دستاویز است که من روزی سزای این مدعیالعموم را بدهم.
همان ساعت فرستادم پرونده را آوردند. چون خواندم و به بازجوییهایی برخاستم دانسته شد به بازداشتگان شکنجه نیز کردهاند و با زور شکنجه «اقرار» از آنان گرفتهاند. چگونگی را با دلیلهایش بوزارتخانه نوشته آگاهی دادم.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ سردارسپه
🔸 ١٣ـ مدعیالعمومی که به زنجان فرستاده شد (تکهی دو از دو)
چند روز به نوروز مانده عباس از شهربانی اجازه گرفته به دیه خودشان رفته بود. ولی آگاهی رسید که شب چهارشنبهی آخر سال او را کشتهاند. در دیههای خمسه و آذربایجان ، روستاییان شبهای چهارشنبهی آخر سال به پشت بام یکدیگر روند و از روزنهای که پشت بام هر خانهی روستایی دارد دستمالی یا زنبیلی فروآویزند که خانهدار باید چیزی از کشمش و سنجد و بادام و مانند اینها در آن بگزارد که بالا کشیده شود. این شیوهی روستاییانست. با عباس نیز چنین رفتاری کرده بودند که چون آمده بود چیزی در دستمال بگزارد از بالا با گلولهی تفنگ بمغزش زده کشته بودند.
این آگاهی که رسید بدگمانی ببرادر آن غلامحسینخان میرفت و گفته شد که شهربانی ببازجویی و بازپرس برخاسته. چون داستان بایستی در زیر نگهبانی مدعیالعمومِ تازهرسیده باشد ، من بیکبار خود را کنار گرفتم و درپی آگاهی نمیبودم. لیکن روزی دیدم دو سه زنی بخانهی من آمدند و خود را شناسانیدند که زنهای برادر آن غلامحسینخانند و بدادخواهی آمدهاند. دانسته شد چون عباس پهلوان کارمند شهربانی میبود و از آنسو بستگی بجهانشاهخان میداشت ، شهربانی بهمدستی مدعیالعموم با دشمنان او که برادران غلامحسینخان میبودند سختگیری را بیش از اندازه گردانیده. زیرا گذشته از آنکه همهی آنها را گرفته بشهر آورده بزندان انداختهاند خانهشان هم تاراج کردهاند که از جمله پنج اسب ایشان را بادارهی حکمرانی آوردهاند.
من سخت اندوهناک شدم و نامهای بحکمران نوشته چگونگی را پرسیدم. حکمران یا محمدخان میرپنج مردی بیسواد و بسیار سادهدرون میبود. پاسخ داده بود : «تاراجگری یعنی چه؟!. آن اسبها در اصطبل ادارهی حکومتیست که متصل بعدلیه است ...». من از پاسخش در شگفت شدم. همان ساعت فرستادم در اصطبل را گشادند و اسبها را بیرون آوردند. رئیس شهربانی که داماد حکمران و خود افسری بیفرهنگ و آزمند میبود زینهای آنها را نگه داشته نمیداد و تپانچهی خود را بما نشان میداد. فشار آوردم و آنها را نیز گرفتم و بدارندگانشان سپردم.
در همان روزها دیدم تلگرافی از وزارت عدلیه رسید بدینسان : «آقای رئیس عدلیه ، از قرار شکایت غلامحسینخان اصانلو در قضیهی قتل عباس پهلوان ، مدعیالعموم و مستنطق تحت نفوذ بعضی متنفذین رفتهاند و توقیف برادران او مبنی بر اغراض بوده و با بودن رئیس عدلیهی آزمودهای مثل جنابعالی چنین تخلفاتی انتظار نمیرفت. فوری دوسیه را تحت نظر گیرید. راپورت[=گزارش] جامع تنظیم کرده بمرکز فرستید».
این تلگراف در دادگاه رسید و چون باز کردم و خواندم بآقای سیدجعفر و زاهدالزمان نشان دادم. گفتم : ببینید ، وزارت عدلیه مدعیالعمومی فرستاد و اکنون خودش چنین تلگرافی را دربارهی او میکند. چنین کسی در عدلیه چرا باشد؟!. آنگاه از من بازخواست میکند که چرا چنین کاری با بودن من رخ داده. مگر وزارت عدلیه فراموش کرده که رئیس عدلیه نمیتواند بکارهای مدعیالعموم پردازد؟!. گفتم : داستان اینست که چون غلامحسینخان از پیرامونیان وزیر جنگ (1) است و از آنجا فشاری آوردهاند ، وزارت عدلیه ناچار شده چارهی کار را از من بخواهد. در این هنگامهای فشار و سختیست که وزارت عدلیه بیاد «کارکنان آزموده»ی خود افتد. گفتم : به هر حال این تلگراف دستاویز است که من روزی سزای این مدعیالعموم را بدهم.
همان ساعت فرستادم پرونده را آوردند. چون خواندم و به بازجوییهایی برخاستم دانسته شد به بازداشتگان شکنجه نیز کردهاند و با زور شکنجه «اقرار» از آنان گرفتهاند. چگونگی را با دلیلهایش بوزارتخانه نوشته آگاهی دادم.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ سردارسپه
🔶 زبان ایرانی - پرچم نیمهماهه : 247
🔸 سه گفتار از آقای خراسانی - 1
در پارسی صفت را «زاب» و موصوف را «زابنده» میتوان گفت و میتوان کنش لازم آن را زابیدن و کنش متعدی را با زابانیدن و زاباندن آورد (بپیروی از بوعلی در دانشنامه کنش را در فعل بکار بردهام ولی میتوان بجای کنش «کارواژه» گفت).
در پارسی میان زاب و زابنده (صفت و موصوف) چیزی نمیگنجد با یک زیر زاب بزابنده میپیوندد مانند شاخ دراز. همچنین در پارسی میان مضافالیه و مضاف چیزی نمیگنجد با یک مضافالیه بمضاف میپیوندد مانند شاخ گاو.
گفتگو آنجا است که نامی زاب و مضافالیه هر دو داشته باشد زاب و مضافالیه هر دو را که بآن نام نمیتوان پیوست باید دید کدام جلو میرود؟ در پارسی زاب جلو میرود مانند شاخ دراز گاو. اگر بگوییم شاخ گاو دراز ـ دراز زاب گاو میشود نه زاب شاخ. اگر بخواهیم نو زاب دانشگاه باشد باید بگوییم دانشگاه نو تهران نه دانشگاه تهران نو. زیرا در عبارت دومی نو زاب تهران میشود.
در عربی مضافالیه جلو میرود باید گفت : «جامعة تهران الجدیده» پس «آقای گرامیم» را بتازی باید گفت : «سیدی العزیز» نه «سید عزیزی» برخی از پارسیزبانان تازیدان یا تازیزبانان پارسیدان این را ندانسته پارسی را بتازی و تازی را بپارسی نادرست درآوردهاند.
احمد خراسانی
یادآوری : در صفحهی 155 شمارهی 4 مجلهی پرچم «کارواژه» را بجای «فعل» پسندیده بودید چون ازین پس این واژه را بکار خواهید برد خواهشمند است هرجا مناسب میدارید یادآور شوید که این کلمه را اینجانب از آقای فردید شنیدهام و انتخاب خود اینجانب نبوده است.
* * *
پرچم : اینکه آقای خراسانی بجای واژهی فعل «کنش» یا «کارواژه» را پیشنهاد کردهاند ما «کارواژه» را بهتر میشماریم و از این پس در همه جا این را خواهیم آورد که بجای اسم نیز «نام واژه» بگوییم.
دربارهی «زاب» بمعنی صفت ما بچنین واژهای نیازمند بودیم. زیرا «صفت» را گذشته از آنکه در دستور (یا صرف و نحو) بکار میبریم در گفتگو نیز آن را میآوریم. در حالی که نامی از فارسی برایش نمیداشتیم. اینست آن را میپذیریم و بدانسان که آقای خراسانی پیشنهاد کردهاند باید آن را برویهی کارواژه انداخته جداشدهها بیاوریم : «آدمی باید با راستی و درستی زابد» (متصف شود) (مردی میبود با دانش و هنر زابنده).
دربارهی چگونگی آوردن زاب و زابنده نیز یادآوریهای آقای خراسانی بجاست و باید در نوشتن پیروی از آنها شود.
🔸 سه گفتار از آقای خراسانی - 1
در پارسی صفت را «زاب» و موصوف را «زابنده» میتوان گفت و میتوان کنش لازم آن را زابیدن و کنش متعدی را با زابانیدن و زاباندن آورد (بپیروی از بوعلی در دانشنامه کنش را در فعل بکار بردهام ولی میتوان بجای کنش «کارواژه» گفت).
در پارسی میان زاب و زابنده (صفت و موصوف) چیزی نمیگنجد با یک زیر زاب بزابنده میپیوندد مانند شاخ دراز. همچنین در پارسی میان مضافالیه و مضاف چیزی نمیگنجد با یک مضافالیه بمضاف میپیوندد مانند شاخ گاو.
گفتگو آنجا است که نامی زاب و مضافالیه هر دو داشته باشد زاب و مضافالیه هر دو را که بآن نام نمیتوان پیوست باید دید کدام جلو میرود؟ در پارسی زاب جلو میرود مانند شاخ دراز گاو. اگر بگوییم شاخ گاو دراز ـ دراز زاب گاو میشود نه زاب شاخ. اگر بخواهیم نو زاب دانشگاه باشد باید بگوییم دانشگاه نو تهران نه دانشگاه تهران نو. زیرا در عبارت دومی نو زاب تهران میشود.
در عربی مضافالیه جلو میرود باید گفت : «جامعة تهران الجدیده» پس «آقای گرامیم» را بتازی باید گفت : «سیدی العزیز» نه «سید عزیزی» برخی از پارسیزبانان تازیدان یا تازیزبانان پارسیدان این را ندانسته پارسی را بتازی و تازی را بپارسی نادرست درآوردهاند.
احمد خراسانی
یادآوری : در صفحهی 155 شمارهی 4 مجلهی پرچم «کارواژه» را بجای «فعل» پسندیده بودید چون ازین پس این واژه را بکار خواهید برد خواهشمند است هرجا مناسب میدارید یادآور شوید که این کلمه را اینجانب از آقای فردید شنیدهام و انتخاب خود اینجانب نبوده است.
* * *
پرچم : اینکه آقای خراسانی بجای واژهی فعل «کنش» یا «کارواژه» را پیشنهاد کردهاند ما «کارواژه» را بهتر میشماریم و از این پس در همه جا این را خواهیم آورد که بجای اسم نیز «نام واژه» بگوییم.
دربارهی «زاب» بمعنی صفت ما بچنین واژهای نیازمند بودیم. زیرا «صفت» را گذشته از آنکه در دستور (یا صرف و نحو) بکار میبریم در گفتگو نیز آن را میآوریم. در حالی که نامی از فارسی برایش نمیداشتیم. اینست آن را میپذیریم و بدانسان که آقای خراسانی پیشنهاد کردهاند باید آن را برویهی کارواژه انداخته جداشدهها بیاوریم : «آدمی باید با راستی و درستی زابد» (متصف شود) (مردی میبود با دانش و هنر زابنده).
دربارهی چگونگی آوردن زاب و زابنده نیز یادآوریهای آقای خراسانی بجاست و باید در نوشتن پیروی از آنها شود.
🔶 7ـ نادانیها (3)
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
اگر راست میگویی ، سوگند چرا میخوری؟!
نادانی دیگری که در ایران رواج بیاندازه گرفته سوگند خوردنست. سوگند اگر بدروغ است نشان پلیدی و اگر براست است گواه نادانی میباشد.
بدا کسانی که نام خدا را ابزار کار خود گیرند!
این گفته بسیار بجاست : اگر راست میگویی سوگند چرا میخوری؟ زیرا سوگند اگرچه امروز رواج بیاندازه گرفته و راستگو و دروغگو ، هر دو گرفتار آن میباشند ولی پیدایش آن جز بدست دروغگویان نبوده. زیرا دروغگو که بسخن خود اعتماد ندارد ناگزیر دست بدامن سوگند میزند.
بگفتهی آن دانشمند سوگند پارهسنگی است که دروغگو بر کفهی سخن خود میاندازد تا جای سبکی آن را پر کند و پیداست که سخن راست بچنین پارهسنگ نیاز ندارد.
«پاکدینان» باید از سوگند پرهیز جویند و اگرهم عادت بآن دارند باید بکوشند و خود را از آن عادت رها گردانند.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
اگر راست میگویی ، سوگند چرا میخوری؟!
نادانی دیگری که در ایران رواج بیاندازه گرفته سوگند خوردنست. سوگند اگر بدروغ است نشان پلیدی و اگر براست است گواه نادانی میباشد.
بدا کسانی که نام خدا را ابزار کار خود گیرند!
این گفته بسیار بجاست : اگر راست میگویی سوگند چرا میخوری؟ زیرا سوگند اگرچه امروز رواج بیاندازه گرفته و راستگو و دروغگو ، هر دو گرفتار آن میباشند ولی پیدایش آن جز بدست دروغگویان نبوده. زیرا دروغگو که بسخن خود اعتماد ندارد ناگزیر دست بدامن سوگند میزند.
بگفتهی آن دانشمند سوگند پارهسنگی است که دروغگو بر کفهی سخن خود میاندازد تا جای سبکی آن را پر کند و پیداست که سخن راست بچنین پارهسنگ نیاز ندارد.
«پاکدینان» باید از سوگند پرهیز جویند و اگرهم عادت بآن دارند باید بکوشند و خود را از آن عادت رها گردانند.
✴️ نگاهی نو به دانشی کهن
(بخش 1 از 3)
کوشاد تلگرام : «درآیین ما بهترین دانشها دو چیز است : یكی آنكه بمردمان راه زندگی نماید. دیگری آنكه دستور تندرستی بیاموزد».
پیمان سال یکم شمارهی 12 صفحهی 1 (112001)
چنانکه خوانندگان میدانند ، ما چند بار در این کانال از «طب سنتی» سخن رانده و راستی و فریب در این زمینه را بازنمودیم. آخرهای سال گذشته ، در آغاز همهگیری بیماری کوید نوزده یا «کرونا» ، هم که برخی از «استادان طب سنتی» پرآوازهی ایران ، این مدعیان پرمدعا ، به میدان آمدند تا با یک مشت ادعای تازه (درمانهای مندرآورده) به آوازهی خود بیفزایند و راه فریب را بروی خود بیشتر گشایند ، ما و بسیاری از کانالها نادانیها و کودنیهاشان را نشر کردیم ، اینبود رسواتر شدند و بیشتر مردم دانستند که آنان جز دهانهای پرباد سرمایهای ندارند.
ولی اینگونه زمینهها را نباید آسان گرفت و رها کرد. باید از راههای گوناگون به زمینه درآمد و راستیها را بزبانهای دیگر گفت. تا میتوان رسواترشان گردانید و مردم را از آسیبشان رهانید. زیرا فراوانند کسانی که این رسواییها را فراموش میکنند. هستند کسانی که چون یک دو «معجزه» از این استادان دیده یا شنیدهاند ، همانها پردهای بروی دیدگانشان شده که راستیها را درنیابند و همچنان هواداری از آنان کنند. هواداری از آنان کنند و مردم را گمراه و دچار آسیبها گردانند.
از اینروست که ما هر چندگاه یک بار همینکه گفتاری در این زمینه از دانشمندان و دانشوران پیدا کنیم در این کانال میآوریم و این کار را بایا میدانیم.
نوشتار زیر را که نوشتهی کاملی است و با زبان ساده و نیکی نوشته شده از روزنامهی شرق شمارهی 5 تیرماه 1399 در سه بخش میآوریم :
🔸طب سنتی به مجموعهاى از داروها و روشهاى درمانی گفته میشود که در طی هزاران سال تجربهی بشرى حاصل شده است. این تجربیات بیشتر انفرادى و سازماننیافته بودهاند. طب سنتیِ فرهنگهاى مختلف براى بیماریهاى گوناگون روشهاى درمانی متفاوتی دارد. تعاریف بیمارىها و نشانهشناسی آنها و دارودرمانی در این فرهنگها نیز متفاوت است. این داروها معمولا منشأ گیاهی ، حیوانی و یا معدنی داشتهاند و معمولا از همان محیط بدست میآمدهاند. این روشها و داروهاى طب سنتی معمولا سینه به سینه از طریق نوشتن کتابها و یا آموزش به نسل بعدى انتقال مییافته است و پزشکان کار داروسازان را همزمان انجام میدادند. شیوهی درمانی و نظر پزشکان معروفِ گذشته حکم قطعی و معتبر و مستند داشته است ، بدون آنکه این شیوهها و روشهاى درمانی ارزیابی شود. در گذشته به علت محدودیت دانش بشرى دامنهی طب سنتی بسیار محدود و شناخت طبیبان سنتی از ساختمان بدن و داروها شناختی ابتدایی بود. براى مثال ، کسانی را که به مناطق بد آب و هوا میرفتند و دچار تبِ مالاریا میشدند آن را به علت بدى هوا میدانستند[1]. پزشکی نوین با شناخت چرخهی این بیمارى نشان داد که پشهی آنوفل که ناقل انگل مالاریاست با گزیدن انسان بیمارى را به وى منتقل میکند.
اصول نظرى آنها[پزشکان کهن] هم واقعی نبود. مفهوم امزاج اربعه یا طبایع گرم و سرد و خشک و تر و نیز چهار مزاج مرکب یعنی مزاج صفراوی ، دموی ، سوداوی و بلغمی مفاهیمی قدیمی و غیرعلمی هستند و دیگر در پزشکی امروزی کاربردى ندارند ، چون با شیوهی دانشورزانه نمیتوان آن را اندازهگیرى کرد و نشان داد که وجود دارند. از زمان بقراط ، پدر طب حدود دوهزاروپانصد سال و از زمان رازی ، پدر طب سنتی ایران حدود هزاروصد سال میگذرد. طب سنتی ایران نوعی پزشکی است که بر پایهی آموزشهاى تاریخی پزشکان قرار دارد و بسیارى از نظریات و روشهایش از طب سنتی هند و یونان اقتباس شده است. این طب مبنایی عقلانی و تجربی دارد و در اثر تجربه و آزمایش انسانها در طول تاریخ بدست آمده است. پزشکانی مانند زکریاى رازى و ابن سینا و دیگر پزشکان ایرانی در کتابهاى خود به بقراط و جالینوس و دیگر پزشکان یونانی به وفور اشاره کردهاند. در این مدت طب سنتی کارگشاى بیماران بوده است ـ چون بیماران چیز دیگرى در دسترس نداشتند ، اما امروزه چطور؟ طب سنتی هیچ دارویی براى درمان صدها بیمارى کشف شده در پنجاه سال گذشته را ندارد ـ حتا دارویی که بتوان یك بخیهی ساده زد و یا یك بیهوشی ساده ایجاد کرد و یا یك جراحی کوچك انجام داد.
[1] : کوشاد تلگرام : نام بیماری از واژهی ایتالیایی mala aria به معنی هوای بد گرفته شده.
(بخش 1 از 3)
کوشاد تلگرام : «درآیین ما بهترین دانشها دو چیز است : یكی آنكه بمردمان راه زندگی نماید. دیگری آنكه دستور تندرستی بیاموزد».
پیمان سال یکم شمارهی 12 صفحهی 1 (112001)
چنانکه خوانندگان میدانند ، ما چند بار در این کانال از «طب سنتی» سخن رانده و راستی و فریب در این زمینه را بازنمودیم. آخرهای سال گذشته ، در آغاز همهگیری بیماری کوید نوزده یا «کرونا» ، هم که برخی از «استادان طب سنتی» پرآوازهی ایران ، این مدعیان پرمدعا ، به میدان آمدند تا با یک مشت ادعای تازه (درمانهای مندرآورده) به آوازهی خود بیفزایند و راه فریب را بروی خود بیشتر گشایند ، ما و بسیاری از کانالها نادانیها و کودنیهاشان را نشر کردیم ، اینبود رسواتر شدند و بیشتر مردم دانستند که آنان جز دهانهای پرباد سرمایهای ندارند.
ولی اینگونه زمینهها را نباید آسان گرفت و رها کرد. باید از راههای گوناگون به زمینه درآمد و راستیها را بزبانهای دیگر گفت. تا میتوان رسواترشان گردانید و مردم را از آسیبشان رهانید. زیرا فراوانند کسانی که این رسواییها را فراموش میکنند. هستند کسانی که چون یک دو «معجزه» از این استادان دیده یا شنیدهاند ، همانها پردهای بروی دیدگانشان شده که راستیها را درنیابند و همچنان هواداری از آنان کنند. هواداری از آنان کنند و مردم را گمراه و دچار آسیبها گردانند.
از اینروست که ما هر چندگاه یک بار همینکه گفتاری در این زمینه از دانشمندان و دانشوران پیدا کنیم در این کانال میآوریم و این کار را بایا میدانیم.
نوشتار زیر را که نوشتهی کاملی است و با زبان ساده و نیکی نوشته شده از روزنامهی شرق شمارهی 5 تیرماه 1399 در سه بخش میآوریم :
🔸طب سنتی به مجموعهاى از داروها و روشهاى درمانی گفته میشود که در طی هزاران سال تجربهی بشرى حاصل شده است. این تجربیات بیشتر انفرادى و سازماننیافته بودهاند. طب سنتیِ فرهنگهاى مختلف براى بیماریهاى گوناگون روشهاى درمانی متفاوتی دارد. تعاریف بیمارىها و نشانهشناسی آنها و دارودرمانی در این فرهنگها نیز متفاوت است. این داروها معمولا منشأ گیاهی ، حیوانی و یا معدنی داشتهاند و معمولا از همان محیط بدست میآمدهاند. این روشها و داروهاى طب سنتی معمولا سینه به سینه از طریق نوشتن کتابها و یا آموزش به نسل بعدى انتقال مییافته است و پزشکان کار داروسازان را همزمان انجام میدادند. شیوهی درمانی و نظر پزشکان معروفِ گذشته حکم قطعی و معتبر و مستند داشته است ، بدون آنکه این شیوهها و روشهاى درمانی ارزیابی شود. در گذشته به علت محدودیت دانش بشرى دامنهی طب سنتی بسیار محدود و شناخت طبیبان سنتی از ساختمان بدن و داروها شناختی ابتدایی بود. براى مثال ، کسانی را که به مناطق بد آب و هوا میرفتند و دچار تبِ مالاریا میشدند آن را به علت بدى هوا میدانستند[1]. پزشکی نوین با شناخت چرخهی این بیمارى نشان داد که پشهی آنوفل که ناقل انگل مالاریاست با گزیدن انسان بیمارى را به وى منتقل میکند.
اصول نظرى آنها[پزشکان کهن] هم واقعی نبود. مفهوم امزاج اربعه یا طبایع گرم و سرد و خشک و تر و نیز چهار مزاج مرکب یعنی مزاج صفراوی ، دموی ، سوداوی و بلغمی مفاهیمی قدیمی و غیرعلمی هستند و دیگر در پزشکی امروزی کاربردى ندارند ، چون با شیوهی دانشورزانه نمیتوان آن را اندازهگیرى کرد و نشان داد که وجود دارند. از زمان بقراط ، پدر طب حدود دوهزاروپانصد سال و از زمان رازی ، پدر طب سنتی ایران حدود هزاروصد سال میگذرد. طب سنتی ایران نوعی پزشکی است که بر پایهی آموزشهاى تاریخی پزشکان قرار دارد و بسیارى از نظریات و روشهایش از طب سنتی هند و یونان اقتباس شده است. این طب مبنایی عقلانی و تجربی دارد و در اثر تجربه و آزمایش انسانها در طول تاریخ بدست آمده است. پزشکانی مانند زکریاى رازى و ابن سینا و دیگر پزشکان ایرانی در کتابهاى خود به بقراط و جالینوس و دیگر پزشکان یونانی به وفور اشاره کردهاند. در این مدت طب سنتی کارگشاى بیماران بوده است ـ چون بیماران چیز دیگرى در دسترس نداشتند ، اما امروزه چطور؟ طب سنتی هیچ دارویی براى درمان صدها بیمارى کشف شده در پنجاه سال گذشته را ندارد ـ حتا دارویی که بتوان یك بخیهی ساده زد و یا یك بیهوشی ساده ایجاد کرد و یا یك جراحی کوچك انجام داد.
[1] : کوشاد تلگرام : نام بیماری از واژهی ایتالیایی mala aria به معنی هوای بد گرفته شده.