🔶 10ـ نادانیها (5) – بیماری گزارش (تکهی سه از پنج)
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
روزی در جوانی یاد دارم کسی چنین کاری کرد و شعر بسیار بیمعنایی را که خودش بافته بود نزد یکی از آن بیمارمغزان خوانده ایراد گرفت. آقا خاموشی نتوانسته چنین گفت : «آقای فلان من شما را عاقل تصور میکردم بکلمات بزرگان و اساتید قیمت باید گزاشت این بیت من نمیدانم گویندهاش کیست ولی از خود کلام پیداست که از یکی از اساتید بزرگ صدور یافته. اگر من حالا معنای آن را برای شما شرح بدهم از عمل خود نادم خواهید بود؟...» آقا آنقدر یاوهبافی کرد که بیا و تماشا کن و ما ناگزیر شدیم راستی را بمیان نهاده آقا را شرمنده گردانیم.
بیهوده (1) نیست که میگوییم اینان بیمارمغزند. ما در این دو سال که نکوهش از زشتگوییهای شعرا در پیمان داریم و یا بر پارهای مؤلفان ایراد میگیریم میبینیم هر عبارت زشتی را که از فلان گوینده یا نویسنده بگواهی میآوریم بیدرنگ پاسخ میدهند : «این شعر معنای دیگر دارد.» ، «از این جمله مقصود چیز دیگر است». (2) ای نادانان مگر ما ناگزیریم که از فهم و دانش و دریافت خود چشم پوشیده گفتههای نازیبای دیگران را بزیبایی درآوریم. اگر این راست باشد که کسانی مِی نخورده دم از میخواری زدهاند و نابکاری نکرده نام نابکاری روی خود گزاردهاند این دیگر بدتر خواهد بود. کسی تا چه اندازه فرومایه و بیارج باشد که دزد نباشد و نام خود را بدزدی در جهان شهره گرداند.
این داستان معروفست که یکی بر یزید نفرین میفرستاد. دیگری گفت : چرا نفرین بَرو میفرستی؟! از کجا که خدا برو نبخشیده باشد و شما در پیش خدا گناهکار نشوید؟! آن کس گفت : در جایی که خدا گناه آن خونخواریها را بر یزید ببخشد گناه این نفرین کردن را هم بر من خواهد بخشید.
در اینجا ما نیز میگوییم : در جایی که شما دربارهی بادهخواریها و نابکاریهای آن کسان بگزارش میپردازید پس چرا در زمینهی بدگوییهای ما گزارش را دریغ میگویید؟! در جایی که مقصود آنان از باده «بادهی محبت» و از میکده «میکدهی حقیقت» بوده مقصود ما نیز از گدا «گدای در حقیقت» و از پست و بدنهاد «فروتن و خاکسار» میتواند بود. پس چرا بیعدالتی بکنید و گزارش از ما دریغ گویید؟! به هر حال خدا مانندگان شما را از میان ایرانیان کم گرداند که ننگ جهان میباشید!
مقصود در اینجا بدگویی از شعرا و مؤلفان نیست و نمیخواهیم بآن زمینه درآییم. منظور نکوهش «گزارشگران» است. کسی تا بپارهای انجمنها نرود و با دستههایی بگفتار و پیکار برنخیزد نخواهد دانست این بیماری چگونه تودههای شرقی را گرفتار نموده و خردها را پست گردانیده.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ در اینجا بیهوده بمعنی بیعلت بکار رفته.
2ـ امروز هم اين نادانيها بجاي خود بازميماند. از اين گونه سخنان كم نميشنويم : «اينها معاني عرفاني دارد» ، «آن چنان نيست كه من و تو بآساني بفهميم!» ، «مقصود از مي ، شراب و الكل نيست. مقصود از شاهد و معشوق آنچه من و تو ميپنداريم نيست ، ساقي و باده و خرابات معاني ديگري دارند». بدينسان شاعران بدآموز «تطهير» ميگردند تا دكان پرسود اینان بسته نگردد!.. روي فريبكار سياه و دهانش شكسته بادا !
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
روزی در جوانی یاد دارم کسی چنین کاری کرد و شعر بسیار بیمعنایی را که خودش بافته بود نزد یکی از آن بیمارمغزان خوانده ایراد گرفت. آقا خاموشی نتوانسته چنین گفت : «آقای فلان من شما را عاقل تصور میکردم بکلمات بزرگان و اساتید قیمت باید گزاشت این بیت من نمیدانم گویندهاش کیست ولی از خود کلام پیداست که از یکی از اساتید بزرگ صدور یافته. اگر من حالا معنای آن را برای شما شرح بدهم از عمل خود نادم خواهید بود؟...» آقا آنقدر یاوهبافی کرد که بیا و تماشا کن و ما ناگزیر شدیم راستی را بمیان نهاده آقا را شرمنده گردانیم.
بیهوده (1) نیست که میگوییم اینان بیمارمغزند. ما در این دو سال که نکوهش از زشتگوییهای شعرا در پیمان داریم و یا بر پارهای مؤلفان ایراد میگیریم میبینیم هر عبارت زشتی را که از فلان گوینده یا نویسنده بگواهی میآوریم بیدرنگ پاسخ میدهند : «این شعر معنای دیگر دارد.» ، «از این جمله مقصود چیز دیگر است». (2) ای نادانان مگر ما ناگزیریم که از فهم و دانش و دریافت خود چشم پوشیده گفتههای نازیبای دیگران را بزیبایی درآوریم. اگر این راست باشد که کسانی مِی نخورده دم از میخواری زدهاند و نابکاری نکرده نام نابکاری روی خود گزاردهاند این دیگر بدتر خواهد بود. کسی تا چه اندازه فرومایه و بیارج باشد که دزد نباشد و نام خود را بدزدی در جهان شهره گرداند.
این داستان معروفست که یکی بر یزید نفرین میفرستاد. دیگری گفت : چرا نفرین بَرو میفرستی؟! از کجا که خدا برو نبخشیده باشد و شما در پیش خدا گناهکار نشوید؟! آن کس گفت : در جایی که خدا گناه آن خونخواریها را بر یزید ببخشد گناه این نفرین کردن را هم بر من خواهد بخشید.
در اینجا ما نیز میگوییم : در جایی که شما دربارهی بادهخواریها و نابکاریهای آن کسان بگزارش میپردازید پس چرا در زمینهی بدگوییهای ما گزارش را دریغ میگویید؟! در جایی که مقصود آنان از باده «بادهی محبت» و از میکده «میکدهی حقیقت» بوده مقصود ما نیز از گدا «گدای در حقیقت» و از پست و بدنهاد «فروتن و خاکسار» میتواند بود. پس چرا بیعدالتی بکنید و گزارش از ما دریغ گویید؟! به هر حال خدا مانندگان شما را از میان ایرانیان کم گرداند که ننگ جهان میباشید!
مقصود در اینجا بدگویی از شعرا و مؤلفان نیست و نمیخواهیم بآن زمینه درآییم. منظور نکوهش «گزارشگران» است. کسی تا بپارهای انجمنها نرود و با دستههایی بگفتار و پیکار برنخیزد نخواهد دانست این بیماری چگونه تودههای شرقی را گرفتار نموده و خردها را پست گردانیده.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ در اینجا بیهوده بمعنی بیعلت بکار رفته.
2ـ امروز هم اين نادانيها بجاي خود بازميماند. از اين گونه سخنان كم نميشنويم : «اينها معاني عرفاني دارد» ، «آن چنان نيست كه من و تو بآساني بفهميم!» ، «مقصود از مي ، شراب و الكل نيست. مقصود از شاهد و معشوق آنچه من و تو ميپنداريم نيست ، ساقي و باده و خرابات معاني ديگري دارند». بدينسان شاعران بدآموز «تطهير» ميگردند تا دكان پرسود اینان بسته نگردد!.. روي فريبكار سياه و دهانش شكسته بادا !
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
تأویل سورهی قدر - رائفیپور
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 16ـ بازگشت به تهران و سفر قزوین (تکهی یک از دو)
در آخرهای تابستان چون «مرخصی» گرفته بودم برای کارهای خانوادهای به تهران بازگشتم. وزارت عدلیه خشنودی بسیار از کارهای من میداشت. ولی من ناخشنودی نموده فرستادن چنان مدعیالعمومی را ایراد میگرفتم. گفتند : «مگر شما از حال وزارت عدلیه آگاه نیستید. بیشتر قضات از همان قبیلند. او نیز چون خویشِ مدعیالعمومِ تمیز است وزارت عدلیه ناچار است بیکارش نگزارد». این بود پاسخی که بمن دادند.
در همان روزها از زنجان تلگرافها رسید که مردم انبوه شده میخواستهاند عدلیه را تاراج کنند. چگونگی این میبوده که یکی از اعیانها که با یکی از دمکراتها دشمنی میداشته کسی را واداشته که او را کشته. دمکراتها شوریدهاند و چون مدعیالعموم و مستنطق هواداری آشکار از آن اعیان مینمودهاند آشوبی برخاسته و بیم تاراج عدلیه میرفته.
وزارت عدلیه میگفت : «این نتیجهی نبودن شماست. باید زودتر بازگردید». پاسخ دادم : این نتیجهی فرستادن چنان مدعیالعمومیست و من بازنخواهم گشت. این گفتگو میرفت تا سرانجام گفتند : «باید عدلیههای قزوین و زنجان آزمایش شوند. شما بنام آزمایش آنها بروید و سه یا چهار ماه باشید تا برایتان کار بهتری بیندیشیم».
بدینسان «ابلاغی» نوشتند و من با خانواده روانهی قزوین گردیدیم. چون رسیدیم خانهای گرفتم و آگهی پراکندم که قضات عدلیه پس از یک ماه بآزمایش خوانده خواهند شد ، باید آماده گردند.
آن یک ماه فرصتی بود که گردشهایی در قزوین کنم و جستجوهایی بجا آورم و یادداشتهایی پدید آوردهام که اکنون هست. قزوین شهریست ویران ولی مسجد و گنبدهای بزرگ فراوان میدارد. روزی گنبدی دراز دیدم. پرسیدم گفتند : «قبر حمدالله مستوفی است». بدرونش رفتم دیدم صندوقی چوبیست و زیارتنامهای از یکسوی آویزان میباشد. در شگفت شدم که حمدالله مستوفی نیز امامزاده گردیده. روزی دیگر جایی را دیدم. گفتند : «پیغمبریه است. چهار پیغمبر در اینجا بخاک رفته : سلام ، سلوم ، سهول ، القیا».
سران ادارهها مهربانیها مینمودند. از جمله طرازالدوله رئیس پست ، روزی مرا با رئیس عدلیه و مدعیالعموم و دیگران در کالسکههای چاپارخانه نشاند و بچند فرسخی برد. درهای دلگشا میبود و چند ساعتی با خوشی گذرانیدیم. آنجا نیز امامزادهای میبود ، من سنگ گورش را خوانده دیدم یکی از سیدهای زنجانست که در پادشاهی غازانخان «صدر» میبوده و با دستور غازانخان کشته شده و داستانش در کتابها هست ، با یاران گفتگو کردیم که این نیز امامزاده شده. شگفتتر آن بود که شب که بقزوین بازگشته بودیم کسانی بدیدن من آمده بودند ، من چون این را گفتم آنان نپذیرفتند و گفتند : «مسلماً امامزاده است و هر کسی که باو توسل کند مسلماً حاجتش برآورده میشود». سپس هر یکی داستانی سرودند.
مدعیالعموم قزوین میرزامسعود از خانوادهی شهید ثالث (1) میبود. روزی دربارهی «قرةالعین» ازو پرسیدم. گفت : «من نوهی شوهر قرةالعینم. شما روزی برای ناهار بخانهی ما بیایید تا هرچه بپرسید پاسخ دهم». روزی رفتم گفت : «اینجا که نشستهایم اتاق عروسی قرةالعینست. ما تنها پنجرههایش را عوض کردهایم». سپس برخاسته باهم مدرسههایی را که در پهلوی خانهشان میباشد و هنوز برپاست گردیدیم. دربارهی قرةالعین آگاهی کمی میداشت و میگفت : «خانوادهی ما او را از خود بیرون گردانیده بودند و گفتگویش هم نمیرفته».
پابرگی از ویراینده :
1ـ (حاجی) ملامحمدتقی برغانی از مجتهدان بزرگ زمان خود بود که شیخ احمد احسائی را تکفیر کرد. وی عموی قرةالعین بود و چون بدست بابیان کشته شد شهید ثالثش خواندهاند. برای آگاهیهای بیشتر از شیخ احسائی ، ملامحمدتقی و نیز قرةالعین و بابیان کتاب بهائیگری خوانده شود ـ و
🔸 16ـ بازگشت به تهران و سفر قزوین (تکهی یک از دو)
در آخرهای تابستان چون «مرخصی» گرفته بودم برای کارهای خانوادهای به تهران بازگشتم. وزارت عدلیه خشنودی بسیار از کارهای من میداشت. ولی من ناخشنودی نموده فرستادن چنان مدعیالعمومی را ایراد میگرفتم. گفتند : «مگر شما از حال وزارت عدلیه آگاه نیستید. بیشتر قضات از همان قبیلند. او نیز چون خویشِ مدعیالعمومِ تمیز است وزارت عدلیه ناچار است بیکارش نگزارد». این بود پاسخی که بمن دادند.
در همان روزها از زنجان تلگرافها رسید که مردم انبوه شده میخواستهاند عدلیه را تاراج کنند. چگونگی این میبوده که یکی از اعیانها که با یکی از دمکراتها دشمنی میداشته کسی را واداشته که او را کشته. دمکراتها شوریدهاند و چون مدعیالعموم و مستنطق هواداری آشکار از آن اعیان مینمودهاند آشوبی برخاسته و بیم تاراج عدلیه میرفته.
وزارت عدلیه میگفت : «این نتیجهی نبودن شماست. باید زودتر بازگردید». پاسخ دادم : این نتیجهی فرستادن چنان مدعیالعمومیست و من بازنخواهم گشت. این گفتگو میرفت تا سرانجام گفتند : «باید عدلیههای قزوین و زنجان آزمایش شوند. شما بنام آزمایش آنها بروید و سه یا چهار ماه باشید تا برایتان کار بهتری بیندیشیم».
بدینسان «ابلاغی» نوشتند و من با خانواده روانهی قزوین گردیدیم. چون رسیدیم خانهای گرفتم و آگهی پراکندم که قضات عدلیه پس از یک ماه بآزمایش خوانده خواهند شد ، باید آماده گردند.
آن یک ماه فرصتی بود که گردشهایی در قزوین کنم و جستجوهایی بجا آورم و یادداشتهایی پدید آوردهام که اکنون هست. قزوین شهریست ویران ولی مسجد و گنبدهای بزرگ فراوان میدارد. روزی گنبدی دراز دیدم. پرسیدم گفتند : «قبر حمدالله مستوفی است». بدرونش رفتم دیدم صندوقی چوبیست و زیارتنامهای از یکسوی آویزان میباشد. در شگفت شدم که حمدالله مستوفی نیز امامزاده گردیده. روزی دیگر جایی را دیدم. گفتند : «پیغمبریه است. چهار پیغمبر در اینجا بخاک رفته : سلام ، سلوم ، سهول ، القیا».
سران ادارهها مهربانیها مینمودند. از جمله طرازالدوله رئیس پست ، روزی مرا با رئیس عدلیه و مدعیالعموم و دیگران در کالسکههای چاپارخانه نشاند و بچند فرسخی برد. درهای دلگشا میبود و چند ساعتی با خوشی گذرانیدیم. آنجا نیز امامزادهای میبود ، من سنگ گورش را خوانده دیدم یکی از سیدهای زنجانست که در پادشاهی غازانخان «صدر» میبوده و با دستور غازانخان کشته شده و داستانش در کتابها هست ، با یاران گفتگو کردیم که این نیز امامزاده شده. شگفتتر آن بود که شب که بقزوین بازگشته بودیم کسانی بدیدن من آمده بودند ، من چون این را گفتم آنان نپذیرفتند و گفتند : «مسلماً امامزاده است و هر کسی که باو توسل کند مسلماً حاجتش برآورده میشود». سپس هر یکی داستانی سرودند.
مدعیالعموم قزوین میرزامسعود از خانوادهی شهید ثالث (1) میبود. روزی دربارهی «قرةالعین» ازو پرسیدم. گفت : «من نوهی شوهر قرةالعینم. شما روزی برای ناهار بخانهی ما بیایید تا هرچه بپرسید پاسخ دهم». روزی رفتم گفت : «اینجا که نشستهایم اتاق عروسی قرةالعینست. ما تنها پنجرههایش را عوض کردهایم». سپس برخاسته باهم مدرسههایی را که در پهلوی خانهشان میباشد و هنوز برپاست گردیدیم. دربارهی قرةالعین آگاهی کمی میداشت و میگفت : «خانوادهی ما او را از خود بیرون گردانیده بودند و گفتگویش هم نمیرفته».
پابرگی از ویراینده :
1ـ (حاجی) ملامحمدتقی برغانی از مجتهدان بزرگ زمان خود بود که شیخ احمد احسائی را تکفیر کرد. وی عموی قرةالعین بود و چون بدست بابیان کشته شد شهید ثالثش خواندهاند. برای آگاهیهای بیشتر از شیخ احسائی ، ملامحمدتقی و نیز قرةالعین و بابیان کتاب بهائیگری خوانده شود ـ و
🔶 زبان ایرانی - پرچم نیمهماهه : 253
🔸 باز خردهگیری و پاسخ آن (تکهی یک از دو)
آقای پرویز داریوش مینویسد :
1ـ در شمارهی اخیر پرچم قسمت زندگانی من زیر عنوان «چند سخنی از پدرم» صفحهی 340 سطر 15 نوشته شده است : «بیش از همه طلبههای مدرسهها .... الخ» و حال آنکه طلبه بر وزن فعله در زبان عرب خود جمع است و بمعنی طالبان ، و در فارسی کنونی خصوصاً بمعنی طالبان علم است و جمع بستن ثانوی آن به «ها» دور از صحت است.
2ـ در خلال سطور پرچم بسیار جاها دیده میشود که بعد از معدود عدد یک «یاء» نکره نیز اضافه شده است مانند «یک روزی» یا «یک شخصی» و امثال آن که ظاهراً صحیح نیست و باید گفت «یک روز» و یا «روزی» اما در این قسمت تا آنجا که من میدانم عموم نویسندگان دانشمند ایرانی که متولد آذربایگان هستند و در خانهی خود بزبان ترکی تکلم میکنند باین اشتباه دچار شدهاند و خواه ناخواه این لغزش را بکار زدهاند!
3ـ لغزش سومین اندکی مهمتر است و از آنجا که ممکن است برای عدهای سرمشق قرار گرفته و اینگونه اشتباهات را افزون کنند ناچار شرح بیشتری میدهم.
در یک یا دو سال قبل در مجلهی «ایران امروز» مقالهای دربارهی «دساتیر» بقلم آقای ابراهیم پورداود استاد دانشگاه تهران نشر یافته بود و در آن پس از آنکه از مجعول بودن دساتیر و بالتبع لغات مستعملهی آن سخن رفته بود آقای پورداود نویسندهی مقالهی مذکوره متعرض بعض فرهنگهای فارسی که بعد از طبع دساتیر وسیلهی ملا فیروز در هندوستان بطبع رسیدهاند ، شده بود. نخستین فرهنگها بعقیدهی نویسندهی مذکور ، فرهنگ برهان قاطع است که بگمان آنکه آن مقداری لغت فارسی ناب بدست آورده است مقدار زیادی لغات از دساتیر بفرهنگ خود نقل نموده است.
واژهی «آمیغ» نیز که در پرچم بمعنی «حقیقت» برگزیده شده است از جملهی همان لغات است. چنانکه در کتاب «لغت فرس» تألیف اسدی طوسی طبع طهران مصحح آقای عباس اقبال صفحهی 231 چنین مسطور است : آمیغ بمعنی آمیزش بود. عنصری گوید :
چو آمیغ برنا شد آراسته دو خفته سه باشند برخاسته
رودکی گفت :
آه از این جور بد زمانهی شوم همه شادی او غمان آمیغ
انتها
گذشته از شباهت لفظی کامل و بینی که میان آمیغ و آمیز یا آمیزش یافته میشود ، استعمال عنصری و خصوصاً رودکی که مسلماً لغات دری را بخوبی میدانسته است بعقیدهی من دلیل کافی و وافی صحت معنی آمیغ «آمیزش» بشمار میرود.
و حتا بنقل یکی از رفقا از فرهنگ جهانگیری این لغت در آنجا نیز بمعنی آمیزش آمده است. (زیرا که در حین تسوید این سطور مرا بفرهنگ دست نیست).
البته شما تنها بدیدن فرهنگ برهان قاطع و فرهنگهای متأخر بسنده نکردهاید و لابد است که دلیلی محکم در دست دارید. و بسیار متشکر میشوم که مرا نیز بر آن آگاه کنید.
🔸 باز خردهگیری و پاسخ آن (تکهی یک از دو)
آقای پرویز داریوش مینویسد :
1ـ در شمارهی اخیر پرچم قسمت زندگانی من زیر عنوان «چند سخنی از پدرم» صفحهی 340 سطر 15 نوشته شده است : «بیش از همه طلبههای مدرسهها .... الخ» و حال آنکه طلبه بر وزن فعله در زبان عرب خود جمع است و بمعنی طالبان ، و در فارسی کنونی خصوصاً بمعنی طالبان علم است و جمع بستن ثانوی آن به «ها» دور از صحت است.
2ـ در خلال سطور پرچم بسیار جاها دیده میشود که بعد از معدود عدد یک «یاء» نکره نیز اضافه شده است مانند «یک روزی» یا «یک شخصی» و امثال آن که ظاهراً صحیح نیست و باید گفت «یک روز» و یا «روزی» اما در این قسمت تا آنجا که من میدانم عموم نویسندگان دانشمند ایرانی که متولد آذربایگان هستند و در خانهی خود بزبان ترکی تکلم میکنند باین اشتباه دچار شدهاند و خواه ناخواه این لغزش را بکار زدهاند!
3ـ لغزش سومین اندکی مهمتر است و از آنجا که ممکن است برای عدهای سرمشق قرار گرفته و اینگونه اشتباهات را افزون کنند ناچار شرح بیشتری میدهم.
در یک یا دو سال قبل در مجلهی «ایران امروز» مقالهای دربارهی «دساتیر» بقلم آقای ابراهیم پورداود استاد دانشگاه تهران نشر یافته بود و در آن پس از آنکه از مجعول بودن دساتیر و بالتبع لغات مستعملهی آن سخن رفته بود آقای پورداود نویسندهی مقالهی مذکوره متعرض بعض فرهنگهای فارسی که بعد از طبع دساتیر وسیلهی ملا فیروز در هندوستان بطبع رسیدهاند ، شده بود. نخستین فرهنگها بعقیدهی نویسندهی مذکور ، فرهنگ برهان قاطع است که بگمان آنکه آن مقداری لغت فارسی ناب بدست آورده است مقدار زیادی لغات از دساتیر بفرهنگ خود نقل نموده است.
واژهی «آمیغ» نیز که در پرچم بمعنی «حقیقت» برگزیده شده است از جملهی همان لغات است. چنانکه در کتاب «لغت فرس» تألیف اسدی طوسی طبع طهران مصحح آقای عباس اقبال صفحهی 231 چنین مسطور است : آمیغ بمعنی آمیزش بود. عنصری گوید :
چو آمیغ برنا شد آراسته دو خفته سه باشند برخاسته
رودکی گفت :
آه از این جور بد زمانهی شوم همه شادی او غمان آمیغ
انتها
گذشته از شباهت لفظی کامل و بینی که میان آمیغ و آمیز یا آمیزش یافته میشود ، استعمال عنصری و خصوصاً رودکی که مسلماً لغات دری را بخوبی میدانسته است بعقیدهی من دلیل کافی و وافی صحت معنی آمیغ «آمیزش» بشمار میرود.
و حتا بنقل یکی از رفقا از فرهنگ جهانگیری این لغت در آنجا نیز بمعنی آمیزش آمده است. (زیرا که در حین تسوید این سطور مرا بفرهنگ دست نیست).
البته شما تنها بدیدن فرهنگ برهان قاطع و فرهنگهای متأخر بسنده نکردهاید و لابد است که دلیلی محکم در دست دارید. و بسیار متشکر میشوم که مرا نیز بر آن آگاه کنید.
🔶 10ـ نادانیها (5) – بیماری گزارش (تکهی چهار از پنج)
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
امروز با همهی تکانهایی که ایران خورده باز هزارها و دههزارها کسان را میتوان پیدا کرد که این کار را پیشهی خود ساختهاند و آن را هنری میپندارند. مردک به کوچکترین کاری شایستگی ندارد و از سرپرستی خاندان خود نیز سر بازمیزند و همواره درپی آنست که انجمنی باشد و چند تنی گوش فرادارند و آقا عبارتی یا شعری را عنوان نماید و داد یاوهبافی دهد.
این بدتر که آن را هنری میپندارند. یکی با من چنین میگفت : شما هر عبارتی را بدست من بدهید ده جور معنی از آن بیرون میآورم. ...
یک دستهی دیگر این نادانیها را با عبارتهای عربی دارند. یک عبارتی راست یا دروغ پیدا نموده چندان سخنان یاوه در پیرامون آن از خود بیرون میریزند که بیا و ببین. در این زمینه چندان نادانیها شده که اگر گفته شود خود آن یک کتاب جداگانه خواهد خواست. آن یکی عبارت «انا مدینة العلم و علی بابها» را گرفته و شهری با چندین هزار محله و دروازه در آسمان پدید آورده و برای یک محله پاسبان یا خداوندی با نام و نشان یاد نموده. (1) این یکی بر خود میبالد که دربارهی «باء بسمالله» چندین جلد کتاب نوشته و هنوز معنیهای این یک حرف را بپایان نرسانیده. سومی جملهی : «حب الوطن من الایمان» را در چهار جلد تفسیر نموده. چهارمی عبارت دروغ «کنت کنزا مخفیا ...» (2) عنوان یک مثنوی درازی گرفته! دریغا از نادانی! فسوسا از دیوانگی!
اینان میپندارند یک عبارتی را هرچه بیشتر گزارش نموده و هرچه بیشتر سخنان بیسر و ته پدید آورند دانش و هنر خود را فزونتر نشان دادهاند ولی بیپرده باید گفت بیخردی و دیوانگی خود را نشان دادهاند.
کسانی خواهند گفت : عیب این کار چیست؟.. میگوییم عیب آن کجی فهمها و پستی خردها و رواج ننگینکاریها و از میان رفتن تفاوت نیک و بد. آیا درماندگی و بیکارگیای که از قرنها شرق را فراگرفته جز نتیجهی اینگونه نادانیهاست؟! آیا در هزار سال پیش شرقیان این حال را داشتند؟! آیا اینهمه کجفهمی و تباهاندیشی از نخست بهرهی شرقیان بوده؟!
یک نادانی چون رواج گرفت نادانیهای دیگر از آن پدید میآید و کمکم بر خردها کارگر افتاده آنها را از رونق میاندازد و کار بجایی میرسد که با چشم دیدیم و هنوز فراموش نکردهایم.
آنهمه کارهای بیخردانه و عادتهای نکوهیده در ایران و دیگر شهرهای شرق که تا چندی پیش رواج داشت چرا مردم بدی آنها را درنمییافتند؟! چرا زیر بار آن ننگینکاریها میرفتند؟! آیا نه اینست که خردها از کار افتاده بوده؟! آیا همیشه حال شرق آنچنان بوده؟!
کسانی در شگفت هستند که از ایران مردی بدعوی امامت یا پیغمبری برخاست و با آنکه یک جملهی درست و بامعنایی نمیسرود هزاران مردم باو بگرویدند. (3) راستی را این یک ننگ تاریخی بر ایرانست! ولی آیا این کار بیجهت بود؟..
در بازاری که تفاوتی میانهی مس و زر نگزارند و صدها کسان در آن بازار مس را بجای زر خریدار باشند بلکه مس را بهتر بپذیرند تا زر و نقره را ، در چنین بازاری چه شگفت که مس رواج گیرد و بازاریان بهترین کالای خود را در برابر آن از دست دهند؟!
پابرگیها :
1ـ اشارهايست به بافندگيهاي سيدكاظم رشتي. براي آگاهي بيشتر كتاب «بهائيگري» ديده شود. ـ (ویراینده)
2ـ پيداست آن را يك فارسيزبان ساخته و اينست كه غلط ساخته. مادهي خفي يخفي لازم است و از فعل لازم اسم مفعول آورده نميشود. اينست در عربي «خفي» گفته ميشود نه «مخفي» ولي در فارسي چون چندان دربند نحو و صرف عربي نبودند كلمهي مخفي را بكار ميبردند و تاكنون بكار برده ميشود از اينجا آشكار است كه عبارت ساختگي است و آن را فارسيزباني ساخته ، گذشته از آنكه مضمون آن سراپا نادرست است و هرگز اين نشده كه خدا با يكي درد دل كند و تاريخچه براي خود بازگويد. ايكاش آنان كه آنهمه ياوهبافيها در پيرامون اين عبارت كردهاند غلط آن را هم درمييافتند.
3ـ اشاره به سيدعليمحمد باب است. ـ (ویراینده)
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
امروز با همهی تکانهایی که ایران خورده باز هزارها و دههزارها کسان را میتوان پیدا کرد که این کار را پیشهی خود ساختهاند و آن را هنری میپندارند. مردک به کوچکترین کاری شایستگی ندارد و از سرپرستی خاندان خود نیز سر بازمیزند و همواره درپی آنست که انجمنی باشد و چند تنی گوش فرادارند و آقا عبارتی یا شعری را عنوان نماید و داد یاوهبافی دهد.
این بدتر که آن را هنری میپندارند. یکی با من چنین میگفت : شما هر عبارتی را بدست من بدهید ده جور معنی از آن بیرون میآورم. ...
یک دستهی دیگر این نادانیها را با عبارتهای عربی دارند. یک عبارتی راست یا دروغ پیدا نموده چندان سخنان یاوه در پیرامون آن از خود بیرون میریزند که بیا و ببین. در این زمینه چندان نادانیها شده که اگر گفته شود خود آن یک کتاب جداگانه خواهد خواست. آن یکی عبارت «انا مدینة العلم و علی بابها» را گرفته و شهری با چندین هزار محله و دروازه در آسمان پدید آورده و برای یک محله پاسبان یا خداوندی با نام و نشان یاد نموده. (1) این یکی بر خود میبالد که دربارهی «باء بسمالله» چندین جلد کتاب نوشته و هنوز معنیهای این یک حرف را بپایان نرسانیده. سومی جملهی : «حب الوطن من الایمان» را در چهار جلد تفسیر نموده. چهارمی عبارت دروغ «کنت کنزا مخفیا ...» (2) عنوان یک مثنوی درازی گرفته! دریغا از نادانی! فسوسا از دیوانگی!
اینان میپندارند یک عبارتی را هرچه بیشتر گزارش نموده و هرچه بیشتر سخنان بیسر و ته پدید آورند دانش و هنر خود را فزونتر نشان دادهاند ولی بیپرده باید گفت بیخردی و دیوانگی خود را نشان دادهاند.
کسانی خواهند گفت : عیب این کار چیست؟.. میگوییم عیب آن کجی فهمها و پستی خردها و رواج ننگینکاریها و از میان رفتن تفاوت نیک و بد. آیا درماندگی و بیکارگیای که از قرنها شرق را فراگرفته جز نتیجهی اینگونه نادانیهاست؟! آیا در هزار سال پیش شرقیان این حال را داشتند؟! آیا اینهمه کجفهمی و تباهاندیشی از نخست بهرهی شرقیان بوده؟!
یک نادانی چون رواج گرفت نادانیهای دیگر از آن پدید میآید و کمکم بر خردها کارگر افتاده آنها را از رونق میاندازد و کار بجایی میرسد که با چشم دیدیم و هنوز فراموش نکردهایم.
آنهمه کارهای بیخردانه و عادتهای نکوهیده در ایران و دیگر شهرهای شرق که تا چندی پیش رواج داشت چرا مردم بدی آنها را درنمییافتند؟! چرا زیر بار آن ننگینکاریها میرفتند؟! آیا نه اینست که خردها از کار افتاده بوده؟! آیا همیشه حال شرق آنچنان بوده؟!
کسانی در شگفت هستند که از ایران مردی بدعوی امامت یا پیغمبری برخاست و با آنکه یک جملهی درست و بامعنایی نمیسرود هزاران مردم باو بگرویدند. (3) راستی را این یک ننگ تاریخی بر ایرانست! ولی آیا این کار بیجهت بود؟..
در بازاری که تفاوتی میانهی مس و زر نگزارند و صدها کسان در آن بازار مس را بجای زر خریدار باشند بلکه مس را بهتر بپذیرند تا زر و نقره را ، در چنین بازاری چه شگفت که مس رواج گیرد و بازاریان بهترین کالای خود را در برابر آن از دست دهند؟!
پابرگیها :
1ـ اشارهايست به بافندگيهاي سيدكاظم رشتي. براي آگاهي بيشتر كتاب «بهائيگري» ديده شود. ـ (ویراینده)
2ـ پيداست آن را يك فارسيزبان ساخته و اينست كه غلط ساخته. مادهي خفي يخفي لازم است و از فعل لازم اسم مفعول آورده نميشود. اينست در عربي «خفي» گفته ميشود نه «مخفي» ولي در فارسي چون چندان دربند نحو و صرف عربي نبودند كلمهي مخفي را بكار ميبردند و تاكنون بكار برده ميشود از اينجا آشكار است كه عبارت ساختگي است و آن را فارسيزباني ساخته ، گذشته از آنكه مضمون آن سراپا نادرست است و هرگز اين نشده كه خدا با يكي درد دل كند و تاريخچه براي خود بازگويد. ايكاش آنان كه آنهمه ياوهبافيها در پيرامون اين عبارت كردهاند غلط آن را هم درمييافتند.
3ـ اشاره به سيدعليمحمد باب است. ـ (ویراینده)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
صدها آیهی قرآن کریم دربارهی امامت امیرالمؤمنین علیه السلام!
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 16ـ بازگشت به تهران و سفر قزوین (تکهی دو از دو)
آگهی آزمایش که داده بودم برخی از قاضیان میکوشیدند و آماده میگردیدند. من نیز یاوریها دریغ نمیگفتم. ولی برخی بهانهها آورده میخواستند از آزمایش آمرزیده باشند و گاهی سخنان شگفتآوری میگفتند. یکی از ایشان که امین صلح و خود مردی پنجاهساله میبود بنزد من آمده چنین میگفت : «من تاکنون یک صفحه از قانون را از اول تا بآخر نخواندهام. حالا چگونه امتحان بدهم؟!. تصور هم نفرمایید که حکمهای خلاف قانون دادهام. خدا شاهد است تاکنون یک حکم خلاف قانون ندادهام» ، من از این سخن او در شگفت شدم که کسی که بگفتهی خود یک صفحه از قانون را از آغاز تا انجام نخوانده از کجا میداند که حکمهایی که داده از روی قانون بوده. با خود گفتم : این مرد از بس در نادانی فرورفته فهمیدهها و هوسهای خود را قانون پنداشته.
دیگری ملاباقر نامی میبود که دستار و ریش میداشت و در دادگاه شهرستان میبود. او نیز بهانه آورده چنین گفت : «من واعظ بودم و در تهران بمنبر میرفتم و در جلو چهارهزار و پنجهزار موعظه میکردم. ولی نمیدانم چه سرّی دارد که همینکه نام امتحان میشنوم خود را میبازم و زبانم از کار میافتد». چون بهرهای از فقه و اصول و زبان عربی نمیداشت و قانون هم نمیدانست این بهانه را میآورد.
من این بهانهها را نپذیرفتم ولی آنان به تهران رو گردانیده با برانگیختن میانجی از وزارتخانه پرگ[=اجازه] گرفتند که از آزمایش برکنار باشند.
کمیسیونی که برپا گردانیده بودیم ، جز من و رئیس عدلیه و مدعیالعموم یک تن از ملایان شهری در آن میبودند. آزمایش با سامان نیکی انجام گرفت.
از آنجا روانهی زنجان شدیم. کارکنان عدلیه از بازگشتن من دلشاد ، و از داستان آزمایش دلتنگ میبودند. گفتم بشما یک ماه دیگر مهلت میدهم که نیک آماده گردید. خود نیز هر گونه یاوری در راه آمادگی که بخواهید دریغ نخواهم داشت.
پس از یک ماه کمیسیون برپا گردید. یکی از کسانی که در آن میبودند حاجیآقاحسین رهبری میبود (که اکنون در تهرانست.) آزمایش با آرامش و آسودگی بسیار پیش رفت و انجام گرفت. تنها کسی که نخواست و آزمایش نداد مستنطقِ دغلکارِ بیدانش میبود که چون بیشرمی نیز مینمود و بمن پیام میفرستاد که «سیصد تومان آماده کردهام که به تهران بفرستم و خود را از امتحان برکنار گردانم ، من میخواهم شما این را بگیرید». بسزای این بیشرمی از عدلیه بیرونش گردانیدم.
🔸 16ـ بازگشت به تهران و سفر قزوین (تکهی دو از دو)
آگهی آزمایش که داده بودم برخی از قاضیان میکوشیدند و آماده میگردیدند. من نیز یاوریها دریغ نمیگفتم. ولی برخی بهانهها آورده میخواستند از آزمایش آمرزیده باشند و گاهی سخنان شگفتآوری میگفتند. یکی از ایشان که امین صلح و خود مردی پنجاهساله میبود بنزد من آمده چنین میگفت : «من تاکنون یک صفحه از قانون را از اول تا بآخر نخواندهام. حالا چگونه امتحان بدهم؟!. تصور هم نفرمایید که حکمهای خلاف قانون دادهام. خدا شاهد است تاکنون یک حکم خلاف قانون ندادهام» ، من از این سخن او در شگفت شدم که کسی که بگفتهی خود یک صفحه از قانون را از آغاز تا انجام نخوانده از کجا میداند که حکمهایی که داده از روی قانون بوده. با خود گفتم : این مرد از بس در نادانی فرورفته فهمیدهها و هوسهای خود را قانون پنداشته.
دیگری ملاباقر نامی میبود که دستار و ریش میداشت و در دادگاه شهرستان میبود. او نیز بهانه آورده چنین گفت : «من واعظ بودم و در تهران بمنبر میرفتم و در جلو چهارهزار و پنجهزار موعظه میکردم. ولی نمیدانم چه سرّی دارد که همینکه نام امتحان میشنوم خود را میبازم و زبانم از کار میافتد». چون بهرهای از فقه و اصول و زبان عربی نمیداشت و قانون هم نمیدانست این بهانه را میآورد.
من این بهانهها را نپذیرفتم ولی آنان به تهران رو گردانیده با برانگیختن میانجی از وزارتخانه پرگ[=اجازه] گرفتند که از آزمایش برکنار باشند.
کمیسیونی که برپا گردانیده بودیم ، جز من و رئیس عدلیه و مدعیالعموم یک تن از ملایان شهری در آن میبودند. آزمایش با سامان نیکی انجام گرفت.
از آنجا روانهی زنجان شدیم. کارکنان عدلیه از بازگشتن من دلشاد ، و از داستان آزمایش دلتنگ میبودند. گفتم بشما یک ماه دیگر مهلت میدهم که نیک آماده گردید. خود نیز هر گونه یاوری در راه آمادگی که بخواهید دریغ نخواهم داشت.
پس از یک ماه کمیسیون برپا گردید. یکی از کسانی که در آن میبودند حاجیآقاحسین رهبری میبود (که اکنون در تهرانست.) آزمایش با آرامش و آسودگی بسیار پیش رفت و انجام گرفت. تنها کسی که نخواست و آزمایش نداد مستنطقِ دغلکارِ بیدانش میبود که چون بیشرمی نیز مینمود و بمن پیام میفرستاد که «سیصد تومان آماده کردهام که به تهران بفرستم و خود را از امتحان برکنار گردانم ، من میخواهم شما این را بگیرید». بسزای این بیشرمی از عدلیه بیرونش گردانیدم.
🔶 زبان ایرانی - پرچم نیمهماهه : 254
🔸 باز خردهگیری و پاسخ آن (تکهی دو از دو)
میگوییم :
1ـ دربارهی «طلبه» ما میتوانیم از خود نوشتهی آقای پرویز بخودش پاسخ دهیم. ایشان مینویسند : «طلبه بر وزن فعله خود در زبان عربی جمع است». این سخن راستست. چیزی که هست ما آن را در زبان فارسی بکار بردهایم. در فارسی «طلبه» را مفرد میدانند. مثلاً میگویند : «طلبهها آمدند» ما نیز پیروی از مردم کردهایم. مانند این ، کلمهی «اعیان» و «اخلاق» و «احوال» است که در عربی جمعست ولی در فارسی آنها را در معنی مفرد بکار میبرند.
2ـ در کلمهی «روزی» یا در مانندهای آن یاء در آخر برای ناشناختگی است (نکره بودن) و کلمهی یک که ما بسرش بیفزاییم برای «وحدت» خواهد بود ، و هیچ باکی نیست که هر دو در یکجا گرد آید. هر یکی معنی دیگری را میفهماند. راستست که اگر «یک» را نیاورده بگوییم «روزی» چون کلمهی روز مفرد است یگانگی از خود کلمه فهمیده خواهد شد. با این حال آوردن آن نیز ایرادی ندارد و لغزش شمرده نشود.
3ـ اگرهم در زمانهای پیش بجای «آمیزیدن» ، «آمیغیدن» گفته میشده و «آمیغ» بمعنی «آمیز» میآمده است امروز دیگر نمیآید از آنسوی این کلمههایی را که ما نیازمندیم و همینکه در یک فرهنگی دیدیم برمیداریم و یا اگر کسی پیشنهاد کرد بیدرنگ میپذیریم نیازی بجستجو دربارهی آنها ، و اینکه آیا در گذشته در آن معنی بکار میرفته یا نمیرفته نمیداریم. زیرا اگرهم در گذشته بآن معنی نیامده است باکی نخواهد بود که ما آن را بپذیریم و از این پس در آن معنی بکار بریم. ما خواستمان جستجو از حال گذشتهی کلمهها یا پیروی از گذشتگان نیست. بلکه میخواهیم کلمههایی را در یک معنیهایی که نیازمندیم شناخته گردانیم که در آینده بکار رود ، و اینست گاهی افتاده که کلمهای را خود پدید آوردهایم. (از شلپ و پرگ و مانند اینها)
پس اگر «آمیغ» و مانندهای آنها ساخته بوده است زیانی بکار ما نخواهد داشت.
چون با آقای پرویز در بیرون گفتگو نیز شده باین پاسخ کوتاه بس میکنیم. رویهمرفته ما میخواهیم فارسی را یک زبان درستی گردانیم ، و در این راه نخواهیم توانست پیروی از گذشتگان کنیم و گفتههای آنها را پابند خود شناسیم. ما همان اندازه میخواهیم که در حال آنکه زبان را درست میگردانیم بیکبار آن را بهم نزنیم که یک زبان بیگانهای گردد و بخوانندگان دشوار افتد. ولی به هر حال یک زبان جدایی خواهد بود. بهمین نکته است که راه را بسیار کند میپیماییم و چند گامی برداشته میایستیم ، و دوباره گامهایی برمیداریم. آقای پرویز و دیگر جوانان باجربزه نیز هوش و اندیشهی خود را بیش از همه در زمینهی درستی و سامان زبان بکار اندازند و در این زمینه باشد که یادآوریهایی بما کنند. این بمن نخواهد برخورد که در زمینهی زبان لغزشهایی پیدا کنم. ولی آنها که آقای پرویز شمردهاند لغزش نبوده است و چنانکه پاسخ دادیم هر یکی عنوانی داشته.
🔸 باز خردهگیری و پاسخ آن (تکهی دو از دو)
میگوییم :
1ـ دربارهی «طلبه» ما میتوانیم از خود نوشتهی آقای پرویز بخودش پاسخ دهیم. ایشان مینویسند : «طلبه بر وزن فعله خود در زبان عربی جمع است». این سخن راستست. چیزی که هست ما آن را در زبان فارسی بکار بردهایم. در فارسی «طلبه» را مفرد میدانند. مثلاً میگویند : «طلبهها آمدند» ما نیز پیروی از مردم کردهایم. مانند این ، کلمهی «اعیان» و «اخلاق» و «احوال» است که در عربی جمعست ولی در فارسی آنها را در معنی مفرد بکار میبرند.
2ـ در کلمهی «روزی» یا در مانندهای آن یاء در آخر برای ناشناختگی است (نکره بودن) و کلمهی یک که ما بسرش بیفزاییم برای «وحدت» خواهد بود ، و هیچ باکی نیست که هر دو در یکجا گرد آید. هر یکی معنی دیگری را میفهماند. راستست که اگر «یک» را نیاورده بگوییم «روزی» چون کلمهی روز مفرد است یگانگی از خود کلمه فهمیده خواهد شد. با این حال آوردن آن نیز ایرادی ندارد و لغزش شمرده نشود.
3ـ اگرهم در زمانهای پیش بجای «آمیزیدن» ، «آمیغیدن» گفته میشده و «آمیغ» بمعنی «آمیز» میآمده است امروز دیگر نمیآید از آنسوی این کلمههایی را که ما نیازمندیم و همینکه در یک فرهنگی دیدیم برمیداریم و یا اگر کسی پیشنهاد کرد بیدرنگ میپذیریم نیازی بجستجو دربارهی آنها ، و اینکه آیا در گذشته در آن معنی بکار میرفته یا نمیرفته نمیداریم. زیرا اگرهم در گذشته بآن معنی نیامده است باکی نخواهد بود که ما آن را بپذیریم و از این پس در آن معنی بکار بریم. ما خواستمان جستجو از حال گذشتهی کلمهها یا پیروی از گذشتگان نیست. بلکه میخواهیم کلمههایی را در یک معنیهایی که نیازمندیم شناخته گردانیم که در آینده بکار رود ، و اینست گاهی افتاده که کلمهای را خود پدید آوردهایم. (از شلپ و پرگ و مانند اینها)
پس اگر «آمیغ» و مانندهای آنها ساخته بوده است زیانی بکار ما نخواهد داشت.
چون با آقای پرویز در بیرون گفتگو نیز شده باین پاسخ کوتاه بس میکنیم. رویهمرفته ما میخواهیم فارسی را یک زبان درستی گردانیم ، و در این راه نخواهیم توانست پیروی از گذشتگان کنیم و گفتههای آنها را پابند خود شناسیم. ما همان اندازه میخواهیم که در حال آنکه زبان را درست میگردانیم بیکبار آن را بهم نزنیم که یک زبان بیگانهای گردد و بخوانندگان دشوار افتد. ولی به هر حال یک زبان جدایی خواهد بود. بهمین نکته است که راه را بسیار کند میپیماییم و چند گامی برداشته میایستیم ، و دوباره گامهایی برمیداریم. آقای پرویز و دیگر جوانان باجربزه نیز هوش و اندیشهی خود را بیش از همه در زمینهی درستی و سامان زبان بکار اندازند و در این زمینه باشد که یادآوریهایی بما کنند. این بمن نخواهد برخورد که در زمینهی زبان لغزشهایی پیدا کنم. ولی آنها که آقای پرویز شمردهاند لغزش نبوده است و چنانکه پاسخ دادیم هر یکی عنوانی داشته.
🔶 10ـ نادانیها (5) – بیماری گزارش (تکهی پنج از پنج)
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
این رسم هزار سالهی ایرانست که سخنان پیچیده و بیمعنی را بهتر پذیرفته کسانی از پیش خود برای آن معناهای دور و دراز میتراشند و آنها را نقل هر انجمن میسازند و اگر کسی سخنان ساده و روانی سرود چندان باو نمیپردازند. در چنین کشوری چه شگفتی داشت که مردم فریب یاوهبافیهای نادرستِ مردی را بخورند و باو بگروند؟! شنیدنیست که چون در تبریز آن مرد را در مجلس ناصرالدینمیرزا ولیعهدِ محمدشاه بآزمایش کشیدند با آنکه سرشناسترین ملایان را در آنجا گرد آورده بودند بیمعنیترین پرسشها را از او کردهاند. از جمله عبارت پیچیده و زشتی که از شیخ بهایی مشهور است و بجای لغز بکار میرود آن را پرسیدهاند. کسی نگفته آیا از این پرسشها چه گرهی از کار گشاده میگردد؟! گیرم که او پاسخ این پرسشها را میداد آیا مردم بایستی او را بامامت یا پیغمبری بپذیرند؟!
این خود نمونه است که چگونه نادانی چیره بوده و کسانی که رشتهی فهم و هوش توده را در دست داشتند جز بسخنبازی و اینگونه بیهودهکاریها نمیپرداختند. با این حال پیداست که توده تا چه اندازه گرفتار نادانی میشد.
ما بیهوده نمیگوییم : آن زمانها دورهی زبونی و تیرهروزی ایران بوده و یادگارهایی که از آن زمان بازمانده باید امروز همه را نابود ساخت وگرنه از زیان آنها نخواهیم رست.
ببینید : عبارت «حب الوطن من الایمان» ، این عبارت برای تودهی انبوه سروده شده. اگر بایستی معنای آن را کسی نفهمد تا پس از هزار و سیصد سال ملایی چهار کتاب دربارهی معنای آن بنویسد آیا چه سودی از آن منظور میشد؟! اینان از کجفهمی میپندارند مگر پیغمبران «لغزبافی» مینمودند و بایستی دیگران پیدا شوند و لغزهای آنان را شرح دهند! ای نادانان اگر مقصود پیغمبر از آن عبارت جز معنای ساده و آشکارش بود آیا خودش نمیتوانست بگوید؟! مگر مردم را دست انداخته بود که سخنی بگوید و معنای نهانی دیگری از آن منظور دارد؟! آیا «باء بسمالله» با دیگر باءها چه تفاوتی دارد که چندین جلد معنی را دربر داشته باشد؟! مگر قرآن جز بزبان مردم سروده شده؟!
آیا این بهتر است که مردم بمعنای سادهی قرآن بسنده کنند و دستورهای آن را بکار بسته مردان درستکار و گردنفراز و پاکدامن و غیرتمند باشند و از عبارت : «حب الوطن من الایمان» معنای آشکار آن را گرفته بآبادی کشور و میهن خود بکوشند چنانکه در قرنهای نخستین اسلام میکردند یا آنکه برای باء بسم الله چندین جلد کتاب معنی تراشیده و از بهر حب الوطن چهار جلد گزارش نویسند ولی نه گامی در راه میهندوستی بردارند و نه دستوری از قرآن را بکار بندند؟! نمیدانم اینان از سادگی و راستفهمی چه زیان دیدهاند که اینهمه در کجفهمی و نادانی پافشاری دارند؟!
از گفتار خود نتیجه میگیریم : هر گفتهای را جز بمعنای سادهی آن نباید گرفت و هر سخنی را جز برای معنای سادهی آن نباید گفت. گزارشِ سخنی جز نشان نادانی نمیتواند بود. اگر سخنی معنای روشن ندارد باید آن را کنار نهاد یا دور انداخت.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
این رسم هزار سالهی ایرانست که سخنان پیچیده و بیمعنی را بهتر پذیرفته کسانی از پیش خود برای آن معناهای دور و دراز میتراشند و آنها را نقل هر انجمن میسازند و اگر کسی سخنان ساده و روانی سرود چندان باو نمیپردازند. در چنین کشوری چه شگفتی داشت که مردم فریب یاوهبافیهای نادرستِ مردی را بخورند و باو بگروند؟! شنیدنیست که چون در تبریز آن مرد را در مجلس ناصرالدینمیرزا ولیعهدِ محمدشاه بآزمایش کشیدند با آنکه سرشناسترین ملایان را در آنجا گرد آورده بودند بیمعنیترین پرسشها را از او کردهاند. از جمله عبارت پیچیده و زشتی که از شیخ بهایی مشهور است و بجای لغز بکار میرود آن را پرسیدهاند. کسی نگفته آیا از این پرسشها چه گرهی از کار گشاده میگردد؟! گیرم که او پاسخ این پرسشها را میداد آیا مردم بایستی او را بامامت یا پیغمبری بپذیرند؟!
این خود نمونه است که چگونه نادانی چیره بوده و کسانی که رشتهی فهم و هوش توده را در دست داشتند جز بسخنبازی و اینگونه بیهودهکاریها نمیپرداختند. با این حال پیداست که توده تا چه اندازه گرفتار نادانی میشد.
ما بیهوده نمیگوییم : آن زمانها دورهی زبونی و تیرهروزی ایران بوده و یادگارهایی که از آن زمان بازمانده باید امروز همه را نابود ساخت وگرنه از زیان آنها نخواهیم رست.
ببینید : عبارت «حب الوطن من الایمان» ، این عبارت برای تودهی انبوه سروده شده. اگر بایستی معنای آن را کسی نفهمد تا پس از هزار و سیصد سال ملایی چهار کتاب دربارهی معنای آن بنویسد آیا چه سودی از آن منظور میشد؟! اینان از کجفهمی میپندارند مگر پیغمبران «لغزبافی» مینمودند و بایستی دیگران پیدا شوند و لغزهای آنان را شرح دهند! ای نادانان اگر مقصود پیغمبر از آن عبارت جز معنای ساده و آشکارش بود آیا خودش نمیتوانست بگوید؟! مگر مردم را دست انداخته بود که سخنی بگوید و معنای نهانی دیگری از آن منظور دارد؟! آیا «باء بسمالله» با دیگر باءها چه تفاوتی دارد که چندین جلد معنی را دربر داشته باشد؟! مگر قرآن جز بزبان مردم سروده شده؟!
آیا این بهتر است که مردم بمعنای سادهی قرآن بسنده کنند و دستورهای آن را بکار بسته مردان درستکار و گردنفراز و پاکدامن و غیرتمند باشند و از عبارت : «حب الوطن من الایمان» معنای آشکار آن را گرفته بآبادی کشور و میهن خود بکوشند چنانکه در قرنهای نخستین اسلام میکردند یا آنکه برای باء بسم الله چندین جلد کتاب معنی تراشیده و از بهر حب الوطن چهار جلد گزارش نویسند ولی نه گامی در راه میهندوستی بردارند و نه دستوری از قرآن را بکار بندند؟! نمیدانم اینان از سادگی و راستفهمی چه زیان دیدهاند که اینهمه در کجفهمی و نادانی پافشاری دارند؟!
از گفتار خود نتیجه میگیریم : هر گفتهای را جز بمعنای سادهی آن نباید گرفت و هر سخنی را جز برای معنای سادهی آن نباید گفت. گزارشِ سخنی جز نشان نادانی نمیتواند بود. اگر سخنی معنای روشن ندارد باید آن را کنار نهاد یا دور انداخت.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 17ـ داستانی که با مدعیالعموم پیش آمد
این بار که به زنجان آمده بودم مدعیالعموم فروتنیها مینمود. باز میگفت : «من آن تقی نیستم». با اینحال از بدیها بازنمیایستاد. مجدالسطنه که رفته و حکمران دیگری بجایش آمده بود چون این حکمران بخود فریفته میبود و پروای قانون نمیکرد ، من باو سخت گرفتم و پیامهای درشتی دادم. مدعیالعموم در نهان با او همدست میبود. شبها نیز دستگاه قمار و باده میچیدند.
با اینحال من پروا نمینمودم : روزی در دادگاه که محاکمهی جزایی میبود و مدعیالعموم بایستی بیاید بسیار دیر آمد. من گفتم : «چرا دیر میآیید؟!». گفت : «من مگر تابع شمایم؟!». گفتم : تابع محکمه که هستید. خواست باز پاسخ دهد ، من برخاستم و بگلویش چسبیدم و مشتی بسرش زده از پنجره پایینش انداختم و گفتم : «برو که عدلیه مدعیالعموم خائن نمیخواهد». سپس بجای خود بازگشته محاکمه را آغاز کرده بپایان رسانیدم ، و چون نزدیک غروب بود بآقایان زاهد و سیدجعفر گفتم : باهم برویم و کمی در باغها بگردیم. رفتیم و گردیدیم. سپس گفتم : شب را در خانهی من باهم باشیم. پذیرفتند و باهم آمدیم. آنها میخواستند دربارهی پیشامد سخنی رانند. ولی میدیدند من نمیخواهم و خاموشی میگزیدند. هنگام شام خوردن پیشخدمت پارکه[=دادسرا] آمد و چنین آگاهی آورد : «مدعیالعموم رفته در ادارهی حکومتی و اکنون در آنجاست. گریه میکند و بحاکم میگوید : تکلیف من چیست؟!».
از این سخن آقاسیدجعفر خندهای کرد و گفت : «من از همان هنگام در ترس و بیم میبودم. میگفتم اکنون او رفته در تلگرافخانه به تهران تلگرافها میکند و بازرس میخواهد. ترس آن میداشتم که شما را به تهران خواهند خواست و بمحاکمه خواهند کشید. چند بار میخواستم اجازه بگیرم و بروم او را هر کجا هست پیدا کنم و بدلجویی پردازم. پس این بدبخت بادارهی حکومتی چرا رفته؟!.» زاهد گفت : «من نیز همان ترسها را میداشتم و راستی آنست که شام از گلویم بسختی پایین میرفت».
از اینگونه سخنها میگفتند و میخندیدند. گفتم : من چون این اندیشههای شما را میدانستم نگزاردم بخانههاتان بروید. راستست که زدن مدعیالعموم و بیرون گردانیدن او از دادگاه بسیار بد است و نتیجههای بدی تواند داشت. لیکن کدام مدعیالعموم؟!. مگر فراموش شده که در داستان کشته شدن عباس پهلوان وزارت عدلیه دربارهی همین مدعیالعموم چه تلگرافی کرده بود. مدعیالعموم که وزارت عدلیه تلگراف میکند که «تحت نفوذ بعضی متنفذین رفته» و بمن دستور میدهد که بکارهای او نگهبانی کنم ، چنین مدعیالعمومی را میتوان زد و از دادگاه بیرون هم توان کرد. اما از «نظر اخلاقی» مگر همین مدعیالعموم نیست که با زبان شما بمن پیام فرستاده بود : «ما باینجا برای پیشنمازی نیامدهایم» و مرا در رشوه گرفتن بهمدستی خود خوانده بود؟!. چنین کسی را کتک زدن و خوار داشتن بسیار نیکست.
آن شب را گذرانیدیم. بامداد پیشکار مالیه با رئیس تلگراف آمدند و چون نشستند چنین گفتند : «حکمران فرستاده بود دنبال ما. رفتیم ، گفت رئیس عدلیه ، مدعیالعموم را کتک زده و از عدلیه بیرون کرده. من میدانم اگر برئیس عدلیه بگویم چرا این را کتک زدید خواهد گفت : بتو چه؟!. من نمیگویم چرا کتک زده خواهش میکنم شما بروید و از من سلام برسانید و خواهش کنید که بیایند و از این دلجویی کرده از اینجا ببرند».
با آنان برخاسته بادارهی حکومت رفتیم. بدبخت باز اشک میریخت. پس از سخنانی که رفت برداشته بعدلیه آوردم. از آن پس بیکبار خود را زیردست میشمرد و فروتنی بیاندازه مینمود.
در همان روزها رئیس امنیه که مردی ساده و از دستهی دمکرات میبود مرا به سلطانیه (1) میهمان خواند. باآنکه زمستان فرارسیده و سردی آغاز یافته بود پذیرفتم. با معتصمالملک بدرشکهی او نشسته رفتیم و شب به شش گرگ برخوردیم که در نزدیکی راه میایستادند ، ولی پیش نیامدند. ما نیز سواره همراه میداشتیم و نترسیدیم. در سلطانیه دانسته شد میهمان خواندن با دستور جهانشاهخان بوده. خود او نیز فردا به سلطانیه آمد. از رفتار من ستایشهایی مینمود و میگفت : «من شنیدم شما این بار موقتی هستید. گفتم تا نرفتهاید شما را ببینم».
من خشنود گردیدم که نیکوکاری در نزد گردنکشان بیابان هم ارج دارد. مدعیالعموم و نایبالحکومه و دیگران شنیده بودند و برای «زیارت حضرت امیر» به سلطانیه آمدند. من پروایی بآنان ننموده خود بازگشتم و در راه بسختیهایی از برف و کولاک برخوردم که داستان درازی میدارد.
پابرگی از ویراینده :
1ـ 37 کیلومتری جنوب شرقی زنجان
🔸 17ـ داستانی که با مدعیالعموم پیش آمد
این بار که به زنجان آمده بودم مدعیالعموم فروتنیها مینمود. باز میگفت : «من آن تقی نیستم». با اینحال از بدیها بازنمیایستاد. مجدالسطنه که رفته و حکمران دیگری بجایش آمده بود چون این حکمران بخود فریفته میبود و پروای قانون نمیکرد ، من باو سخت گرفتم و پیامهای درشتی دادم. مدعیالعموم در نهان با او همدست میبود. شبها نیز دستگاه قمار و باده میچیدند.
با اینحال من پروا نمینمودم : روزی در دادگاه که محاکمهی جزایی میبود و مدعیالعموم بایستی بیاید بسیار دیر آمد. من گفتم : «چرا دیر میآیید؟!». گفت : «من مگر تابع شمایم؟!». گفتم : تابع محکمه که هستید. خواست باز پاسخ دهد ، من برخاستم و بگلویش چسبیدم و مشتی بسرش زده از پنجره پایینش انداختم و گفتم : «برو که عدلیه مدعیالعموم خائن نمیخواهد». سپس بجای خود بازگشته محاکمه را آغاز کرده بپایان رسانیدم ، و چون نزدیک غروب بود بآقایان زاهد و سیدجعفر گفتم : باهم برویم و کمی در باغها بگردیم. رفتیم و گردیدیم. سپس گفتم : شب را در خانهی من باهم باشیم. پذیرفتند و باهم آمدیم. آنها میخواستند دربارهی پیشامد سخنی رانند. ولی میدیدند من نمیخواهم و خاموشی میگزیدند. هنگام شام خوردن پیشخدمت پارکه[=دادسرا] آمد و چنین آگاهی آورد : «مدعیالعموم رفته در ادارهی حکومتی و اکنون در آنجاست. گریه میکند و بحاکم میگوید : تکلیف من چیست؟!».
از این سخن آقاسیدجعفر خندهای کرد و گفت : «من از همان هنگام در ترس و بیم میبودم. میگفتم اکنون او رفته در تلگرافخانه به تهران تلگرافها میکند و بازرس میخواهد. ترس آن میداشتم که شما را به تهران خواهند خواست و بمحاکمه خواهند کشید. چند بار میخواستم اجازه بگیرم و بروم او را هر کجا هست پیدا کنم و بدلجویی پردازم. پس این بدبخت بادارهی حکومتی چرا رفته؟!.» زاهد گفت : «من نیز همان ترسها را میداشتم و راستی آنست که شام از گلویم بسختی پایین میرفت».
از اینگونه سخنها میگفتند و میخندیدند. گفتم : من چون این اندیشههای شما را میدانستم نگزاردم بخانههاتان بروید. راستست که زدن مدعیالعموم و بیرون گردانیدن او از دادگاه بسیار بد است و نتیجههای بدی تواند داشت. لیکن کدام مدعیالعموم؟!. مگر فراموش شده که در داستان کشته شدن عباس پهلوان وزارت عدلیه دربارهی همین مدعیالعموم چه تلگرافی کرده بود. مدعیالعموم که وزارت عدلیه تلگراف میکند که «تحت نفوذ بعضی متنفذین رفته» و بمن دستور میدهد که بکارهای او نگهبانی کنم ، چنین مدعیالعمومی را میتوان زد و از دادگاه بیرون هم توان کرد. اما از «نظر اخلاقی» مگر همین مدعیالعموم نیست که با زبان شما بمن پیام فرستاده بود : «ما باینجا برای پیشنمازی نیامدهایم» و مرا در رشوه گرفتن بهمدستی خود خوانده بود؟!. چنین کسی را کتک زدن و خوار داشتن بسیار نیکست.
آن شب را گذرانیدیم. بامداد پیشکار مالیه با رئیس تلگراف آمدند و چون نشستند چنین گفتند : «حکمران فرستاده بود دنبال ما. رفتیم ، گفت رئیس عدلیه ، مدعیالعموم را کتک زده و از عدلیه بیرون کرده. من میدانم اگر برئیس عدلیه بگویم چرا این را کتک زدید خواهد گفت : بتو چه؟!. من نمیگویم چرا کتک زده خواهش میکنم شما بروید و از من سلام برسانید و خواهش کنید که بیایند و از این دلجویی کرده از اینجا ببرند».
با آنان برخاسته بادارهی حکومت رفتیم. بدبخت باز اشک میریخت. پس از سخنانی که رفت برداشته بعدلیه آوردم. از آن پس بیکبار خود را زیردست میشمرد و فروتنی بیاندازه مینمود.
در همان روزها رئیس امنیه که مردی ساده و از دستهی دمکرات میبود مرا به سلطانیه (1) میهمان خواند. باآنکه زمستان فرارسیده و سردی آغاز یافته بود پذیرفتم. با معتصمالملک بدرشکهی او نشسته رفتیم و شب به شش گرگ برخوردیم که در نزدیکی راه میایستادند ، ولی پیش نیامدند. ما نیز سواره همراه میداشتیم و نترسیدیم. در سلطانیه دانسته شد میهمان خواندن با دستور جهانشاهخان بوده. خود او نیز فردا به سلطانیه آمد. از رفتار من ستایشهایی مینمود و میگفت : «من شنیدم شما این بار موقتی هستید. گفتم تا نرفتهاید شما را ببینم».
من خشنود گردیدم که نیکوکاری در نزد گردنکشان بیابان هم ارج دارد. مدعیالعموم و نایبالحکومه و دیگران شنیده بودند و برای «زیارت حضرت امیر» به سلطانیه آمدند. من پروایی بآنان ننموده خود بازگشتم و در راه بسختیهایی از برف و کولاک برخوردم که داستان درازی میدارد.
پابرگی از ویراینده :
1ـ 37 کیلومتری جنوب شرقی زنجان
🔶 زبان ایرانی - پرچم نیمهماهه : 255
🔸 واژهای که نیازمندیم
آقای رضای فرزانه از شهرکرد مینویسد : «در بیشتر جاها کلمهی «کناس» را بمعنی خسیس بکار میبرند آیا میتوان آن را در نوشتهها بکار برد؟!.»
میگوییم : در آذربایجان نیز «کنس» که گونهی دیگر واژه است در همان معنی بکار میرود. پس میتوان گفت که یک واژهی شناختهی فارسیست و در نوشتهها نیز توان بکار برد. ما خود آن را پذیرفته پس از این بکار خواهیم برد.
🔸 واژهای که نیازمندیم
آقای رضای فرزانه از شهرکرد مینویسد : «در بیشتر جاها کلمهی «کناس» را بمعنی خسیس بکار میبرند آیا میتوان آن را در نوشتهها بکار برد؟!.»
میگوییم : در آذربایجان نیز «کنس» که گونهی دیگر واژه است در همان معنی بکار میرود. پس میتوان گفت که یک واژهی شناختهی فارسیست و در نوشتهها نیز توان بکار برد. ما خود آن را پذیرفته پس از این بکار خواهیم برد.
🔶 11ـ نكوخوییها ، بدخوییها - چارهی زشتخوییها را چگونه باید كرد؟..
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان) - تکهی یک از شش
كسانی میپرسند : برای چه در پیمان گفتگو از نكوخوییها و بدخوییها نمیداریم؟.. پارهای نیز گفتارها در این زمینه مینگارند و از ما چاپ آنها را خواستار میگردند. اینان مقصود ما را درنیافتهاند و چنین میپندارند ما بسرِ خود راهی را میپیماییم و آزادانه به هر سویی میتوانیم پیچید.
پیمان برای آن نیست هر سخنی را خوش داشتیم بنگاریم و یا درپی خشنودی این و آن باشیم. ما «بنام خدا» این راه را پیش گرفتیم و در هر كاری تا به نتیجهی روشنی امیدوار نباشیم و خرسندی خدا را درنیابیم آن گام را برنمیداریم و هر گامی را كه برداشتیم هرگز بازپس نمیگردیم.
در این زمینه هم : نكوخویی بنیاد میخواهد. كسانی كه بمردم یاد نكوخویی میدهند نخست باید دین روشنی بایشان بیاموزند و از پندارها سبكبارشان گردانند. دوم آیین خردمندانهای از بَهرِ زندگی برپا كنند. سوم دلها را از زنگ بدآموزیها و پراكندهگوییها پاك سازند. پس از اینهاست كه گفتگو از نكوخویی و زشتخویی نمایند و سودی از آن امیدوار باشند.
در ایران مكرر گفتگو از این زمینهها نشده؟.. چه فراوان سخن كه در این زمینه رانده گردیده. هزارها كتاب تألیف یافته. همیشه هزاران واعظ گوشها را پر میكرده. كنون نیز آنهمه نگارشها میشود. هر شاگرد دبیرستانی دم از پیشوایی میزند. هر پینهدوزی صد جملهی حكمتآمیز ازبر میداند. پس از چیست كه باز تودهی انبوه گرفتار پستیها میباشند؟!.
آیا نه از آنست كه چون دین و آیین درستی درمیان نبوده و دلها همه زنگ بدآموزیها و پراكندهگوییها داشته از گفتن سودی بدست نیامده؟! كنون هم ما هرچه بگوییم پهلوی گفتههای دیگران خواهد خوابید؟!
بدتر از همه پراكندهگوییهاست. من گزند آن را با مثالی روشن گردانم :
اگر سه تن بر سر چهارراهی ایستاده باشند و در این میان دستهای از روستاییان از راهی رسیده براه دیگری روانه شوند و آن سه تن یكی دست راست را نشان داده آواز دهد : «ای راهروان راه اینست.» دیگری دست چپ را نشان داده داد زند : «ای برادران راه اینست.» سومی فریاد برآورد : «ای روستاییان شما راه را در پشت سر گزاردهاید بازگردید.» آیا آن روستاییان چه حالی را پیدا میكنند؟.. نه اینست كه گیج شده درمیمانند و چهبسا كه پراكنده شوند و هر چند تنی راه دیگری را گیرند و هر كدام در راهی كه میرود دلگرمی نداشته پس از پیمودن مقداری دوباره بازگردد.
اینست نتیجهی پراكندهگویی! كودكی اگر پدرش دستورهایی دهد و مادرش وارونهی آنها را بگوید بیگمان هیچ یك را فرانخواهد گرفت و بچهای كج و خیرهسر بار خواهد آمد و یا آنچه را كه با دلخواه خود سازگار است یاد گرفته بر پستیها و زشتكاریها هرچه دلیرتر خواهد گردید.
پس چه میخواهید از تودهای كه ده گونه كیشی در آن رواج گرفته و از قرنها هر زبانآوری كه برخاسته سخنانی بنام پند و دستور زندگانی بهم بافته میانهی مردم رواج داده؟! از چنین تودهای چه نیكوخویی را امید توان داشت؟!
كسانی از خوشبختی ایران میشمارند كه هزاران گوینده و نویسنده از این كشور برخاسته. چه دانند كه مایهی بدبختی ایرانیان همانان بودهاند. چه بدبختی بالاتر از این كه در سایهی پراكندهگوییها مردم را گیج و آواره گردانیدهاند؟! چه بدبختی بالاتر از این كه راه پیشرفت و فیروزی را بروی این تودهی گرانمایه بسته ساختهاند؟!
ایران دینش اسلام بوده. این دین میگوید : باید كار كرد و روزی دریافت ، از گوشهگیری و بیكاری دوری گزید ، زیر بار ستم نرفت ، با دشمنان جنگ كرد و بر آنان چیرگی یافت ، همیشه دهنده بود نه گیرنده. در برابر اینها كسانی برخاسته چنین دستور دادهاند : نباید در اندیشهی زندگی بود و پی كاری رفت ، یك لقمه از هر راهی بدست آمد بآن خرسند بوده در گوشهی خانقاه یا در کنج خرابات بیاسود ، فروتنی و ستمكشی را شیوهی خود ساخت ، گدایی را عار ندانست ، بجای جنگ با دشمن با خویشتن جنگ نمود ، همیشه گیرنده بود نه دهنده.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان) - تکهی یک از شش
كسانی میپرسند : برای چه در پیمان گفتگو از نكوخوییها و بدخوییها نمیداریم؟.. پارهای نیز گفتارها در این زمینه مینگارند و از ما چاپ آنها را خواستار میگردند. اینان مقصود ما را درنیافتهاند و چنین میپندارند ما بسرِ خود راهی را میپیماییم و آزادانه به هر سویی میتوانیم پیچید.
پیمان برای آن نیست هر سخنی را خوش داشتیم بنگاریم و یا درپی خشنودی این و آن باشیم. ما «بنام خدا» این راه را پیش گرفتیم و در هر كاری تا به نتیجهی روشنی امیدوار نباشیم و خرسندی خدا را درنیابیم آن گام را برنمیداریم و هر گامی را كه برداشتیم هرگز بازپس نمیگردیم.
در این زمینه هم : نكوخویی بنیاد میخواهد. كسانی كه بمردم یاد نكوخویی میدهند نخست باید دین روشنی بایشان بیاموزند و از پندارها سبكبارشان گردانند. دوم آیین خردمندانهای از بَهرِ زندگی برپا كنند. سوم دلها را از زنگ بدآموزیها و پراكندهگوییها پاك سازند. پس از اینهاست كه گفتگو از نكوخویی و زشتخویی نمایند و سودی از آن امیدوار باشند.
در ایران مكرر گفتگو از این زمینهها نشده؟.. چه فراوان سخن كه در این زمینه رانده گردیده. هزارها كتاب تألیف یافته. همیشه هزاران واعظ گوشها را پر میكرده. كنون نیز آنهمه نگارشها میشود. هر شاگرد دبیرستانی دم از پیشوایی میزند. هر پینهدوزی صد جملهی حكمتآمیز ازبر میداند. پس از چیست كه باز تودهی انبوه گرفتار پستیها میباشند؟!.
آیا نه از آنست كه چون دین و آیین درستی درمیان نبوده و دلها همه زنگ بدآموزیها و پراكندهگوییها داشته از گفتن سودی بدست نیامده؟! كنون هم ما هرچه بگوییم پهلوی گفتههای دیگران خواهد خوابید؟!
بدتر از همه پراكندهگوییهاست. من گزند آن را با مثالی روشن گردانم :
اگر سه تن بر سر چهارراهی ایستاده باشند و در این میان دستهای از روستاییان از راهی رسیده براه دیگری روانه شوند و آن سه تن یكی دست راست را نشان داده آواز دهد : «ای راهروان راه اینست.» دیگری دست چپ را نشان داده داد زند : «ای برادران راه اینست.» سومی فریاد برآورد : «ای روستاییان شما راه را در پشت سر گزاردهاید بازگردید.» آیا آن روستاییان چه حالی را پیدا میكنند؟.. نه اینست كه گیج شده درمیمانند و چهبسا كه پراكنده شوند و هر چند تنی راه دیگری را گیرند و هر كدام در راهی كه میرود دلگرمی نداشته پس از پیمودن مقداری دوباره بازگردد.
اینست نتیجهی پراكندهگویی! كودكی اگر پدرش دستورهایی دهد و مادرش وارونهی آنها را بگوید بیگمان هیچ یك را فرانخواهد گرفت و بچهای كج و خیرهسر بار خواهد آمد و یا آنچه را كه با دلخواه خود سازگار است یاد گرفته بر پستیها و زشتكاریها هرچه دلیرتر خواهد گردید.
پس چه میخواهید از تودهای كه ده گونه كیشی در آن رواج گرفته و از قرنها هر زبانآوری كه برخاسته سخنانی بنام پند و دستور زندگانی بهم بافته میانهی مردم رواج داده؟! از چنین تودهای چه نیكوخویی را امید توان داشت؟!
كسانی از خوشبختی ایران میشمارند كه هزاران گوینده و نویسنده از این كشور برخاسته. چه دانند كه مایهی بدبختی ایرانیان همانان بودهاند. چه بدبختی بالاتر از این كه در سایهی پراكندهگوییها مردم را گیج و آواره گردانیدهاند؟! چه بدبختی بالاتر از این كه راه پیشرفت و فیروزی را بروی این تودهی گرانمایه بسته ساختهاند؟!
ایران دینش اسلام بوده. این دین میگوید : باید كار كرد و روزی دریافت ، از گوشهگیری و بیكاری دوری گزید ، زیر بار ستم نرفت ، با دشمنان جنگ كرد و بر آنان چیرگی یافت ، همیشه دهنده بود نه گیرنده. در برابر اینها كسانی برخاسته چنین دستور دادهاند : نباید در اندیشهی زندگی بود و پی كاری رفت ، یك لقمه از هر راهی بدست آمد بآن خرسند بوده در گوشهی خانقاه یا در کنج خرابات بیاسود ، فروتنی و ستمكشی را شیوهی خود ساخت ، گدایی را عار ندانست ، بجای جنگ با دشمن با خویشتن جنگ نمود ، همیشه گیرنده بود نه دهنده.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 18ـ سفر خوزستان (تکهی یک از دو)
در همان روزها در تهران کابینه افتاد. و این بار خود سردارسپه وزیر جنگ ، سروزیری را پذیرفته کابینه پدید آورده بود. وزیر عدلیه معاضدالسلطنه و معاون ، آقامیرزاعلی قمی شده بودند. من از این آگاهی خشنود نگردیدم. زیرا این وزیر و معاون هیچ یکی با من آشنایی نمیداشت و من گمان بردم که در زنجان همچنان بازخواهم ماند. لیکن این گمان وارونه درآمد و در همان روزها دیدم نامهای ویژه از معاون رسید ، بدینسان :
«... چون دولت حاضره چشم خود را فقط بمصالح حقیقی ملت دوخته و حتیالامکان مصمم است که در عوض کاغذبازی اصلاحات مهمهی اساسی بنماید ، وزارت عدلیه هم در نظر دارد که در عربستان[خوزستان] که از نظر سیاسی موقعیت مهم دارد و محکمهی آن باید از اشخاص وطنپرست ممیزِ باتقوا حتماً تشکیل شود ، چون اینجانب بجنابعالی دارای حسن نظر هستم و مطمئنم که وظیفهی وطنپرستی ، شما را بخیلی از متاعب تشویق مینماید ، اینست که بطور خصوصی از شما خواهش میکنم این محل را اختیار کنید. تفاوت حقوق هم بشما داده میشود. خواهش دارم خیلی زود جواب بدهید که تکلیف معلوم شود».
من ندانستم این معاون چه آشنایی با من داشته. به هر حال بیآنکه بکسی بگویم پاسخ دادم : نظر وزارت عدلیه را میپذیرم. ولی باید برای پیشرفت کار پیشنهادهایی کنم و اختیاراتی بگیرم. اگر این شرط پذیرفتنیست بحرکت آمادهام. این نامه را فرستادم و سه چهار روز نگذشت که چند تلگراف پیاپی رسید که : «حرکت کنید».
با همهی زمستان و سختی ، خانه را بهم زده اتومبیلی گرفته روز یکم دیماه روانه شدیم (همان روزی که پارسال از تهران روانهی زنجان شده بودم). فردا که بوزارت عدلیه رفتم وزیر با خوشرویی بسیار پذیرفت. گفت : «با شما مذاکرات بسیار میدارم. ولی شبها باید بیایید». چون بیرون آمدم ، گفتند : «این وزیر شبها هم میآید». شب که رفتم وزیر بسخن پرداخت و چنین گفت : «آقای رئیسالوزراء در نظر دارد که در خوزستان نفوذ دولت را برپا گرداند. ولی موانع سیاسی هست که دولت نمیخواهد بآنجا قشون فرستاده شود. عجالتاً تصمیم گرفته شده که بوسیلهی عدلیه و قانون ، دولت اقتداری نشان دهد که رعایا را جلب نظر کند و از نومیدی خلاص گرداند. شما را میفرستیم که عدلیهی مقتدری در آنجا برپا گردانید و قانون را در همه جا مجری سازید. دولت همهگونه پشتیبانی بشما خواهد کرد». سپس گفت : «من شما را نمیشناختم. با کسانی شور کردم. آنها شما را میشناختند و همهشان عقیده دارند که این کار از دست شما برمیآید. کارهای شما را در زنجان با من گفتند. من شنیدهام شما عربی و انگلیسی را خوب میدانید. اینها نیز در این کار دخالت خواهند داشت».
گفتم : دربارهی خوزستان و سختی گرمای آنجا بمن سخنان بسیاری گفتهاند ولی من بآنها پروا نمیکنم. باآنکه از مردم سردسیر هستم از رفتن بجای گرمسیر بازنمیایستم. من خود در جستجوی کارهای سختی هستم که انجام دهم ولی اگر خواسته میشود کاری پیش رود باید وزارتخانه پیشنهادهایی که خواهم داشت بپذیرد.
گفت : «شما پیشنهادهاتان بنویسید و فرداشب بیاورید. من با آقای رئیسالوزراء هم گفتگو خواهم کرد».
فردا من پیشنهادهای خود را بدینسان نوشتم :
1) بدایت خوزستان با بدایت تهران هممرتبه گرفته شود و بمن حقوق ریاست تهران «که دو برابر میبود» داده شود.
2) مدعیالعموم را من خودم انتخاب کنم ، و هر زمان که مقتضی دیدم برداشته شود با پیشنهاد من فوری بردارند.
3) اختیار تشکیلات عدلیه از هر باره در دست من باشد.
4) از دولت هر مساعدتی خواستم مضایقه نرود.
شب چون رفتم و نوشتهی خود را دادم گفت : «اینها را میپذیریم. بلکه بشما اختیار خواهیم داد که با رؤسای عشایر ملاقاتها کنید. اختیار خواهیم داد که با کابینهی رئیسالوزراء مکاتبهی مستقیم داشته باشید و دربارهی اوضاع خوزستان هر نظری داشته باشید بنویسید. من شما را بآقای صوراسرافیل رئیس کابینهی ریاست وزراء معرفی کردهام. او خودش هم شما را میشناخت. فردا بروید و او را ببینید و او صحبتهایی خواهد کرد».
فردا بدیدن آقای صور رفتم. این مرد نیک که مهربانی و فروتنی را از نهاد خود میدارد با من مهربانی بسیار نمود. گفتنیها گفته شد. یکی از «تصمیمهای» دولت این شده بود که نام «عربستان» برافتد و از آن پس ، این گوشهی ایران جز بنام کهن خود «خوزستان» خوانده نشود. وزارت عدلیه بمن «ابلاغ» کرد که «مارکهای عدلیه را تغییر دهید». من کاغذهایی با مارک خوزستان بچاپ رسانیده بودم. روی یکی از آنها پاسخ دادم.
🔸 18ـ سفر خوزستان (تکهی یک از دو)
در همان روزها در تهران کابینه افتاد. و این بار خود سردارسپه وزیر جنگ ، سروزیری را پذیرفته کابینه پدید آورده بود. وزیر عدلیه معاضدالسلطنه و معاون ، آقامیرزاعلی قمی شده بودند. من از این آگاهی خشنود نگردیدم. زیرا این وزیر و معاون هیچ یکی با من آشنایی نمیداشت و من گمان بردم که در زنجان همچنان بازخواهم ماند. لیکن این گمان وارونه درآمد و در همان روزها دیدم نامهای ویژه از معاون رسید ، بدینسان :
«... چون دولت حاضره چشم خود را فقط بمصالح حقیقی ملت دوخته و حتیالامکان مصمم است که در عوض کاغذبازی اصلاحات مهمهی اساسی بنماید ، وزارت عدلیه هم در نظر دارد که در عربستان[خوزستان] که از نظر سیاسی موقعیت مهم دارد و محکمهی آن باید از اشخاص وطنپرست ممیزِ باتقوا حتماً تشکیل شود ، چون اینجانب بجنابعالی دارای حسن نظر هستم و مطمئنم که وظیفهی وطنپرستی ، شما را بخیلی از متاعب تشویق مینماید ، اینست که بطور خصوصی از شما خواهش میکنم این محل را اختیار کنید. تفاوت حقوق هم بشما داده میشود. خواهش دارم خیلی زود جواب بدهید که تکلیف معلوم شود».
من ندانستم این معاون چه آشنایی با من داشته. به هر حال بیآنکه بکسی بگویم پاسخ دادم : نظر وزارت عدلیه را میپذیرم. ولی باید برای پیشرفت کار پیشنهادهایی کنم و اختیاراتی بگیرم. اگر این شرط پذیرفتنیست بحرکت آمادهام. این نامه را فرستادم و سه چهار روز نگذشت که چند تلگراف پیاپی رسید که : «حرکت کنید».
با همهی زمستان و سختی ، خانه را بهم زده اتومبیلی گرفته روز یکم دیماه روانه شدیم (همان روزی که پارسال از تهران روانهی زنجان شده بودم). فردا که بوزارت عدلیه رفتم وزیر با خوشرویی بسیار پذیرفت. گفت : «با شما مذاکرات بسیار میدارم. ولی شبها باید بیایید». چون بیرون آمدم ، گفتند : «این وزیر شبها هم میآید». شب که رفتم وزیر بسخن پرداخت و چنین گفت : «آقای رئیسالوزراء در نظر دارد که در خوزستان نفوذ دولت را برپا گرداند. ولی موانع سیاسی هست که دولت نمیخواهد بآنجا قشون فرستاده شود. عجالتاً تصمیم گرفته شده که بوسیلهی عدلیه و قانون ، دولت اقتداری نشان دهد که رعایا را جلب نظر کند و از نومیدی خلاص گرداند. شما را میفرستیم که عدلیهی مقتدری در آنجا برپا گردانید و قانون را در همه جا مجری سازید. دولت همهگونه پشتیبانی بشما خواهد کرد». سپس گفت : «من شما را نمیشناختم. با کسانی شور کردم. آنها شما را میشناختند و همهشان عقیده دارند که این کار از دست شما برمیآید. کارهای شما را در زنجان با من گفتند. من شنیدهام شما عربی و انگلیسی را خوب میدانید. اینها نیز در این کار دخالت خواهند داشت».
گفتم : دربارهی خوزستان و سختی گرمای آنجا بمن سخنان بسیاری گفتهاند ولی من بآنها پروا نمیکنم. باآنکه از مردم سردسیر هستم از رفتن بجای گرمسیر بازنمیایستم. من خود در جستجوی کارهای سختی هستم که انجام دهم ولی اگر خواسته میشود کاری پیش رود باید وزارتخانه پیشنهادهایی که خواهم داشت بپذیرد.
گفت : «شما پیشنهادهاتان بنویسید و فرداشب بیاورید. من با آقای رئیسالوزراء هم گفتگو خواهم کرد».
فردا من پیشنهادهای خود را بدینسان نوشتم :
1) بدایت خوزستان با بدایت تهران هممرتبه گرفته شود و بمن حقوق ریاست تهران «که دو برابر میبود» داده شود.
2) مدعیالعموم را من خودم انتخاب کنم ، و هر زمان که مقتضی دیدم برداشته شود با پیشنهاد من فوری بردارند.
3) اختیار تشکیلات عدلیه از هر باره در دست من باشد.
4) از دولت هر مساعدتی خواستم مضایقه نرود.
شب چون رفتم و نوشتهی خود را دادم گفت : «اینها را میپذیریم. بلکه بشما اختیار خواهیم داد که با رؤسای عشایر ملاقاتها کنید. اختیار خواهیم داد که با کابینهی رئیسالوزراء مکاتبهی مستقیم داشته باشید و دربارهی اوضاع خوزستان هر نظری داشته باشید بنویسید. من شما را بآقای صوراسرافیل رئیس کابینهی ریاست وزراء معرفی کردهام. او خودش هم شما را میشناخت. فردا بروید و او را ببینید و او صحبتهایی خواهد کرد».
فردا بدیدن آقای صور رفتم. این مرد نیک که مهربانی و فروتنی را از نهاد خود میدارد با من مهربانی بسیار نمود. گفتنیها گفته شد. یکی از «تصمیمهای» دولت این شده بود که نام «عربستان» برافتد و از آن پس ، این گوشهی ایران جز بنام کهن خود «خوزستان» خوانده نشود. وزارت عدلیه بمن «ابلاغ» کرد که «مارکهای عدلیه را تغییر دهید». من کاغذهایی با مارک خوزستان بچاپ رسانیده بودم. روی یکی از آنها پاسخ دادم.