🔶 13ـ پایندگی یک توده بیش از همه در سایهی نکوخوییست
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
در جهان که بنیاد زندگی بر کشاکش نهاده شده پایندگی یک توده بیش از همه در سایهی خویهاییست که مایهی استواری ایشان گردد. بدانسان که درختی تا سخت و استوار نباشد در برابر تندبادها ایستادگی نتواند ، یک مردم نیز تا استوار نباشند پایدار نخواهند ماند.
کسانی خوشخویی را خندهرویی و چربزبانی و چاپلوسی و اینگونه سستنهادیها میپندارند و یا ساختن با هر نیک و بد را هنری میانگارند. اینان سخت نادانند و خوشخویی جز از اینهاست.
برای یک توده پیش از همه خویهایی میباید که استوار و پایدارشان گرداند.
آنچه یک توده را استوار و پایدار میگرداند چیست؟... آزادگی ، غیرت ، دلیری ، از خود گذشتگی ، پافشاری.
سخندانی و دانشمندی و هنروری و اینگونه عنوانها را در این زمینه ارجی نیست.
تاریخ بهترین گواه است که هر مردمی که دارای این خویهای ستوده بودند در جهان گرامی زیسته بر دیگران برتری یافتند و آنان که سستنهاد و فرومایه بودند زیر پا مالیده شدند.
بر مردمان باستان نگاهی بیندازید. تاریخ ایران و یونان و روم را بخوانید.
ایرانیان که آنهمه کشورها گشادند و قرنها خداوند آسیا بودند این برتری را جز در سایهی غیرت و مردانگی نیافتند.
یونانیان که با همهی اندکی در برابر سپاه انبوه هخامنشی پافشاردند جز میوهی غیرت و دلیری نچیدند. لئونیداس (1) و ملتیادس (2) و آریستیدیس (3) و ثمیستوکلیس (4) میانهی ایشان فراوان بودند.
پس از چیرگی اسکندر که کشور پهناور ایران آزادی خود را باخت تنها غیرت و دلیری یکمشت اشکانی بود که کشور را از دست بیگانگان برهانید و سپس هم مشت آهنین رومیان را از آسیا برگردانید.
در پتیارهی دلگداز مغول که ایران سیلی سستخوییهای دویست سالهی خود را میخورد و آنهمه گزندها بمردم رسید و آنهمه رسواییها بار آمد این تنها تیمور ملک و شمسالدین خطیب و جلالالدین خوارزمشاه و چند تن دیگر بود که آلودهی آن سستیها نبودند و این هنگام مردانیگها نمودند و از آن توفان رسوایی روسفید بیرون جستند! این داستان بهترین راهنماست که آدمیان دارای کدام خویها باشند تا در روز سختی درنمانند!
در حادثهی تیمور اگر ده تن غیرتمند همچون شاهمنصور پیدا میشدند دست آن خونخوار را از ایران برمیتافتند و آنهمه گزندها و کشتارها روی نمیداد!
اینها دورهی سرافکندگی ایرانست. ولی شاهمنصور و شمسالدین و تیمور ملک و جلالالدین (5) همواره نامهای ایشان مایهی سرفرازی ایرانیان خواهد بود.
در قرنهای دیرتر آیا جز غیرت شاهان صفوی و دلیری و جانفشانی ایلهای بیاباننشین بود که ایران را پس از قرنها آشفتگی بسامان آورد؟! از اینگونه گواهیها در تاریخ فراوانست.
در جهان آسیبی بدتر از آن نیست که تودهای خونشان از جوش افتاده از سستنهادی با نیک و بد سر کنند و از کجاندیشی ، فروغ و تاریکی را یکی بشمارند و بیخردانه همواره ناله از چرخ و روزگار نمایند.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ Leonidas
2ـ Meltiades
3ـ Aristides یا Aristeides
4ـ Themistocles
5ـ در پیمان سرگذشتهایی از این چهار بزرگمرد آورده شده. خوانندگان توانند کتاب «در پیرامون تاریخ» که این سرگذشتها را نیز در خود دارد ببینند.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
در جهان که بنیاد زندگی بر کشاکش نهاده شده پایندگی یک توده بیش از همه در سایهی خویهاییست که مایهی استواری ایشان گردد. بدانسان که درختی تا سخت و استوار نباشد در برابر تندبادها ایستادگی نتواند ، یک مردم نیز تا استوار نباشند پایدار نخواهند ماند.
کسانی خوشخویی را خندهرویی و چربزبانی و چاپلوسی و اینگونه سستنهادیها میپندارند و یا ساختن با هر نیک و بد را هنری میانگارند. اینان سخت نادانند و خوشخویی جز از اینهاست.
برای یک توده پیش از همه خویهایی میباید که استوار و پایدارشان گرداند.
آنچه یک توده را استوار و پایدار میگرداند چیست؟... آزادگی ، غیرت ، دلیری ، از خود گذشتگی ، پافشاری.
سخندانی و دانشمندی و هنروری و اینگونه عنوانها را در این زمینه ارجی نیست.
تاریخ بهترین گواه است که هر مردمی که دارای این خویهای ستوده بودند در جهان گرامی زیسته بر دیگران برتری یافتند و آنان که سستنهاد و فرومایه بودند زیر پا مالیده شدند.
بر مردمان باستان نگاهی بیندازید. تاریخ ایران و یونان و روم را بخوانید.
ایرانیان که آنهمه کشورها گشادند و قرنها خداوند آسیا بودند این برتری را جز در سایهی غیرت و مردانگی نیافتند.
یونانیان که با همهی اندکی در برابر سپاه انبوه هخامنشی پافشاردند جز میوهی غیرت و دلیری نچیدند. لئونیداس (1) و ملتیادس (2) و آریستیدیس (3) و ثمیستوکلیس (4) میانهی ایشان فراوان بودند.
پس از چیرگی اسکندر که کشور پهناور ایران آزادی خود را باخت تنها غیرت و دلیری یکمشت اشکانی بود که کشور را از دست بیگانگان برهانید و سپس هم مشت آهنین رومیان را از آسیا برگردانید.
در پتیارهی دلگداز مغول که ایران سیلی سستخوییهای دویست سالهی خود را میخورد و آنهمه گزندها بمردم رسید و آنهمه رسواییها بار آمد این تنها تیمور ملک و شمسالدین خطیب و جلالالدین خوارزمشاه و چند تن دیگر بود که آلودهی آن سستیها نبودند و این هنگام مردانیگها نمودند و از آن توفان رسوایی روسفید بیرون جستند! این داستان بهترین راهنماست که آدمیان دارای کدام خویها باشند تا در روز سختی درنمانند!
در حادثهی تیمور اگر ده تن غیرتمند همچون شاهمنصور پیدا میشدند دست آن خونخوار را از ایران برمیتافتند و آنهمه گزندها و کشتارها روی نمیداد!
اینها دورهی سرافکندگی ایرانست. ولی شاهمنصور و شمسالدین و تیمور ملک و جلالالدین (5) همواره نامهای ایشان مایهی سرفرازی ایرانیان خواهد بود.
در قرنهای دیرتر آیا جز غیرت شاهان صفوی و دلیری و جانفشانی ایلهای بیاباننشین بود که ایران را پس از قرنها آشفتگی بسامان آورد؟! از اینگونه گواهیها در تاریخ فراوانست.
در جهان آسیبی بدتر از آن نیست که تودهای خونشان از جوش افتاده از سستنهادی با نیک و بد سر کنند و از کجاندیشی ، فروغ و تاریکی را یکی بشمارند و بیخردانه همواره ناله از چرخ و روزگار نمایند.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ Leonidas
2ـ Meltiades
3ـ Aristides یا Aristeides
4ـ Themistocles
5ـ در پیمان سرگذشتهایی از این چهار بزرگمرد آورده شده. خوانندگان توانند کتاب «در پیرامون تاریخ» که این سرگذشتها را نیز در خود دارد ببینند.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 21ـ سفری که به دزفول و شوش کردیم (تکهی دو از دو)
گور دانیال داستان درازی داشته که اینجا فرصت گفتن نیست. خوزستانیان به پیغمبران بنیاسرائیل دلبستگی بسیار میداشتهاند و گورهای بسیاری بنام آنها در خوزستان میشنیدیم. این گور دانیال از همهی آنها بنامتر میبوده. شب آدینه آواز بسیاری از حیاط آنجا شنیده میشد. من با آقای دیدهبان بتماشا رفتیم. دیدیم گروهی عرب ، از زن و مرد ، گرد هم نشستهاند و میگویند و میخندند. ولی چون ما را دیدند رمیدند و خاموش ایستادند. من با عربی گفتم : از ما نرمید ، ما را میهمان خود شناسید. آمدیم زمانی میان شما خوش باشیم. درمیانشان یکی میبوده که عربی مرا فهمید و بپاسخ پرداخت. پرسشهایی کردیم. دانسته شد از «بَنیطُرُف» میباشند و بزیارت آمدهاند. میگفت : «نام من شیخملاطالب است. درس خواندهام». عربها شعرهایی با زبان عامی خود (دارجی) (1) خواندند که ما کم فهمیدیم. ملاطالب گفت : «من خود شعرهایی با زبان کتاب گفتهام ، بهتر است برایتان بخوانم» ، این را گفت و شعرهایی خواند :
مار نحت سحرا غصن النسیم صبا (؟) الا وهام فوادی نحو کم و صبا
و لا بدا البرق مجتازا بذی سلم الا تذکرت ذاک المبسم الشنبا
قصیدهای دراز بود که خواند و ما با خوشی گوش دادیم. دربارهی بَنیطُرُف چیزهایی پرسیدم که همه را پاسخ داد. پس از یکی دو ساعت برخاسته بدرود گفتیم و راه افتادیم.
گفته میشد : سیداحمد آلتُفّاح در آن نزدیکی مینشیند. این سیداحمد از دشمنان شیخخزعل بشمار میرفت و ازو گزندهایی دیده بود. من داستانش را شنیده دیدنش را میخواستم. پیامی برایش فرستادیم. فردا اسبهایی فرستاد و ما را میهمان خواند. رفتیم و روزی را با او بسر بردیم. مرد بافهم و غیرتمندی دیده میشد. درمیان گفتگو سخن از دولت ایران ، و اینکه خوزستان را بحال خود نخواهد گزاشت میرفت و سیداحمد خشنودی مینمود. در اینجا خود را درمیان زندگانی سادهی عربی میدیدیم. چیزی که بمن بسیار خوش میآمد آواز زنهای عرب میبود که چون دستآس میکشیدند ، با گردش آن آواز میخواندند و چنان سرگرم میشدند که تو گویی خود را فراموش ساختهاند.
بدینسان چند روزی در آن پیرامونها گذرانیده بدزفول بازگشتیم. دزفول در ناپاکیزگی از شوشتر بدتر میبود. ولی مهربانی مردم و پذیراییهای امین صلح چیزهای دیگر را از دیدهی ما دور میداشت. یک روز هم در اینجا بگردش رفتیم. در بیرون شهر زنان و مردان و دختران و پسران با رختهای گوناگون انبوه گردیده با شادمانیها روز میگذرانیدند. ما را بباغی بردند که بیش از همه درختهای نارنج و لیمو میداشت ، و چون آنها گل کرده بودند از سراسر باغ بوی خوش برمیخاست و مایهی دلخوشی بسیار میبود.
برای ما نیز فرشها گسترده دستگاه چایی و شیرینی چیده بودند. هنگامی که رسیدیم داستانی رخ داد که چون شوخیآمیز است میآورم. نزدیک بهمانجا دستهای از جوانان دستگاهی گسترده چند تن مطرب نیز همراه آورده بودند که میزدند و میخواندند و سرگرم خوشی میبودند. ما چون رسیدیم فراشان عدلیه با خشم و پرخاش بسوی آنها دویدند. بگمانشان که ما بدمان خواهد آمد و یا ببزرگی ما خواهد برخورد. من آوازشان داده پرسیدم : میخواهید چه کنید؟. گفتند : «میخواهیم اینها را دور برانیم». گفتم : «حالا نه ، سپس اگر دیدیم بد میخوانند و بد میزنند آن وقت دورشان میرانیم». بدینسان جلوشان گرفتم. آن روز یکی از خوشترین روزهای ما بود.
چون از دزفول بازگشتیم من آگاهیهایی را که دربارهی خوزستان در آن چندگاه یافته بودم گرد آورده نامهی درازی گردانیدم و با فهمیده و اندیشیدهی خودم بکابینهی نخستوزیری فرستادم.
پابرگی از ویراینده :
1ـ دارجی (دارجه) زبان عربی عامی و در برابر «فُصحا»ست که زبان عربی کتابی میباشد.
🔸 21ـ سفری که به دزفول و شوش کردیم (تکهی دو از دو)
گور دانیال داستان درازی داشته که اینجا فرصت گفتن نیست. خوزستانیان به پیغمبران بنیاسرائیل دلبستگی بسیار میداشتهاند و گورهای بسیاری بنام آنها در خوزستان میشنیدیم. این گور دانیال از همهی آنها بنامتر میبوده. شب آدینه آواز بسیاری از حیاط آنجا شنیده میشد. من با آقای دیدهبان بتماشا رفتیم. دیدیم گروهی عرب ، از زن و مرد ، گرد هم نشستهاند و میگویند و میخندند. ولی چون ما را دیدند رمیدند و خاموش ایستادند. من با عربی گفتم : از ما نرمید ، ما را میهمان خود شناسید. آمدیم زمانی میان شما خوش باشیم. درمیانشان یکی میبوده که عربی مرا فهمید و بپاسخ پرداخت. پرسشهایی کردیم. دانسته شد از «بَنیطُرُف» میباشند و بزیارت آمدهاند. میگفت : «نام من شیخملاطالب است. درس خواندهام». عربها شعرهایی با زبان عامی خود (دارجی) (1) خواندند که ما کم فهمیدیم. ملاطالب گفت : «من خود شعرهایی با زبان کتاب گفتهام ، بهتر است برایتان بخوانم» ، این را گفت و شعرهایی خواند :
مار نحت سحرا غصن النسیم صبا (؟) الا وهام فوادی نحو کم و صبا
و لا بدا البرق مجتازا بذی سلم الا تذکرت ذاک المبسم الشنبا
قصیدهای دراز بود که خواند و ما با خوشی گوش دادیم. دربارهی بَنیطُرُف چیزهایی پرسیدم که همه را پاسخ داد. پس از یکی دو ساعت برخاسته بدرود گفتیم و راه افتادیم.
گفته میشد : سیداحمد آلتُفّاح در آن نزدیکی مینشیند. این سیداحمد از دشمنان شیخخزعل بشمار میرفت و ازو گزندهایی دیده بود. من داستانش را شنیده دیدنش را میخواستم. پیامی برایش فرستادیم. فردا اسبهایی فرستاد و ما را میهمان خواند. رفتیم و روزی را با او بسر بردیم. مرد بافهم و غیرتمندی دیده میشد. درمیان گفتگو سخن از دولت ایران ، و اینکه خوزستان را بحال خود نخواهد گزاشت میرفت و سیداحمد خشنودی مینمود. در اینجا خود را درمیان زندگانی سادهی عربی میدیدیم. چیزی که بمن بسیار خوش میآمد آواز زنهای عرب میبود که چون دستآس میکشیدند ، با گردش آن آواز میخواندند و چنان سرگرم میشدند که تو گویی خود را فراموش ساختهاند.
بدینسان چند روزی در آن پیرامونها گذرانیده بدزفول بازگشتیم. دزفول در ناپاکیزگی از شوشتر بدتر میبود. ولی مهربانی مردم و پذیراییهای امین صلح چیزهای دیگر را از دیدهی ما دور میداشت. یک روز هم در اینجا بگردش رفتیم. در بیرون شهر زنان و مردان و دختران و پسران با رختهای گوناگون انبوه گردیده با شادمانیها روز میگذرانیدند. ما را بباغی بردند که بیش از همه درختهای نارنج و لیمو میداشت ، و چون آنها گل کرده بودند از سراسر باغ بوی خوش برمیخاست و مایهی دلخوشی بسیار میبود.
برای ما نیز فرشها گسترده دستگاه چایی و شیرینی چیده بودند. هنگامی که رسیدیم داستانی رخ داد که چون شوخیآمیز است میآورم. نزدیک بهمانجا دستهای از جوانان دستگاهی گسترده چند تن مطرب نیز همراه آورده بودند که میزدند و میخواندند و سرگرم خوشی میبودند. ما چون رسیدیم فراشان عدلیه با خشم و پرخاش بسوی آنها دویدند. بگمانشان که ما بدمان خواهد آمد و یا ببزرگی ما خواهد برخورد. من آوازشان داده پرسیدم : میخواهید چه کنید؟. گفتند : «میخواهیم اینها را دور برانیم». گفتم : «حالا نه ، سپس اگر دیدیم بد میخوانند و بد میزنند آن وقت دورشان میرانیم». بدینسان جلوشان گرفتم. آن روز یکی از خوشترین روزهای ما بود.
چون از دزفول بازگشتیم من آگاهیهایی را که دربارهی خوزستان در آن چندگاه یافته بودم گرد آورده نامهی درازی گردانیدم و با فهمیده و اندیشیدهی خودم بکابینهی نخستوزیری فرستادم.
پابرگی از ویراینده :
1ـ دارجی (دارجه) زبان عربی عامی و در برابر «فُصحا»ست که زبان عربی کتابی میباشد.
✴️ پیام به ملایان
ملایان بدانند از مشروطه باز از ایشان به این کشور نیکی و داد نرسیده. هرچه کردهاند بیداد و ستم بوده. خاطرهی همین چهل سال حکومتِ آغشته به دروغ و نیرنگ ، خون و خیانت ، پستی و دورویی با صد سال دادگری از دلها پاک نخواهد شد. بدانند که با اعدام این سه جوان ـ معترضان آبان 98 ـ بار گناهانشان افزونتر و خاطرهی خونخواریهاشان در دلها جایگیرتر خواهد شد.
اگر اندک فهمی در مغزشان مانده ، دست از جنایتی تازه بردارند.
پیداست که این بیرحمیها برای آنست که آواز اعتراضی دیگر از مردم برنخیزد ، هرچه خواستند بکنند و کسی از ایشان پرسشی نپرسد. زیرا در هیچ جا کیفر اعتراض (بیداشتن اسلحه) و آتش زدن بانک (بفرض آنکه ادعای قوهی قضاییه درست باشد) اعدام نیست.
گواه این سخن اصل بيستوهفتم قانون اساسی است :
«تشكيل اجتماعات و راه پيمايیها ، بدون حمل سلاح ، به شرط آنكه مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است».
آری میپندارند که با این کارها هراس به دلها میاندازند. ولی این پندار باطلیست. مگر آن جنایتهای سراسر رسوا و هراسناک تابستان 1367 که با جوانان زندانی کردند توانست جلو اعتراضها را بگیرد؟!
هنوز جنایت تابستان 67 در یادها زنده است و خواهد ماند.
ما به ملایان پیامی داریم : از این پس دادگری پیشه کنید و بکوشید دلهای مردم نرم بماند. این شما بودید که با پافشاری برای بدست گرفتن و ماندن در حکومت ، تخم دشمنی را درمیان مردم کاشتید. اکنون اگر بدینسان ادامه دهید ، راه هر گونه بخشایش را میبندید. شکیبایی مردم اندازه دارد و بیمرز نیست. از آتشی که افروخته خواهد شد بترسید.
اسیر غرور نشوید. کمی هم به آیندهی این کشور که زیستگاه و روزیدهندهی شماست بیندیشید. به مردمی بیندیشید که اگرچه امروز فریاد اعتراض برميآورند ولی چهل سال است فریبشان دادهاید. به آنهایی بیندیشید که فریب شماها را خوردند و به حکومتتان رساندند.
با چنین روشی شما را جز تفنگها یار و دوستی نخواهد ماند. تفنگها نیز همیشه وفادار نمیمانند.
#اعدام_نکنید
ملایان بدانند از مشروطه باز از ایشان به این کشور نیکی و داد نرسیده. هرچه کردهاند بیداد و ستم بوده. خاطرهی همین چهل سال حکومتِ آغشته به دروغ و نیرنگ ، خون و خیانت ، پستی و دورویی با صد سال دادگری از دلها پاک نخواهد شد. بدانند که با اعدام این سه جوان ـ معترضان آبان 98 ـ بار گناهانشان افزونتر و خاطرهی خونخواریهاشان در دلها جایگیرتر خواهد شد.
اگر اندک فهمی در مغزشان مانده ، دست از جنایتی تازه بردارند.
پیداست که این بیرحمیها برای آنست که آواز اعتراضی دیگر از مردم برنخیزد ، هرچه خواستند بکنند و کسی از ایشان پرسشی نپرسد. زیرا در هیچ جا کیفر اعتراض (بیداشتن اسلحه) و آتش زدن بانک (بفرض آنکه ادعای قوهی قضاییه درست باشد) اعدام نیست.
گواه این سخن اصل بيستوهفتم قانون اساسی است :
«تشكيل اجتماعات و راه پيمايیها ، بدون حمل سلاح ، به شرط آنكه مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است».
آری میپندارند که با این کارها هراس به دلها میاندازند. ولی این پندار باطلیست. مگر آن جنایتهای سراسر رسوا و هراسناک تابستان 1367 که با جوانان زندانی کردند توانست جلو اعتراضها را بگیرد؟!
هنوز جنایت تابستان 67 در یادها زنده است و خواهد ماند.
ما به ملایان پیامی داریم : از این پس دادگری پیشه کنید و بکوشید دلهای مردم نرم بماند. این شما بودید که با پافشاری برای بدست گرفتن و ماندن در حکومت ، تخم دشمنی را درمیان مردم کاشتید. اکنون اگر بدینسان ادامه دهید ، راه هر گونه بخشایش را میبندید. شکیبایی مردم اندازه دارد و بیمرز نیست. از آتشی که افروخته خواهد شد بترسید.
اسیر غرور نشوید. کمی هم به آیندهی این کشور که زیستگاه و روزیدهندهی شماست بیندیشید. به مردمی بیندیشید که اگرچه امروز فریاد اعتراض برميآورند ولی چهل سال است فریبشان دادهاید. به آنهایی بیندیشید که فریب شماها را خوردند و به حکومتتان رساندند.
با چنین روشی شما را جز تفنگها یار و دوستی نخواهد ماند. تفنگها نیز همیشه وفادار نمیمانند.
#اعدام_نکنید
اصل بیستوهفتم قانون اساسی :
«تشكيل اجتماعات و راه پيمايیها ، بدون حمل سلاح ، به شرط آنكه مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است».
#اعدام_نکنید
«تشكيل اجتماعات و راه پيمايیها ، بدون حمل سلاح ، به شرط آنكه مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است».
#اعدام_نکنید
🔶 زبان ایرانی ـ پرچم هفتگی : 262
🔸 آیا فارسی زبان همگان تواند بود؟.. (تکهی دو از دو)
در این باره نیز سخنانی رفته و این روشن گردیده که از زبانهایی که میباشد هیچیکی را نتوان برگزید. چه آن زبانها چندان دشوار است که برای یاد گرفتن هر یکی سالها رنج و کوشش میباید. زبان همگان آسان باید بود که همه یاد توانند گرفت.
از اینجا برخی از دانشمندان زبانشناس بآن شدهاند که زبان تازهای بسازند و یکی از آنان دکتر زامنهوف از دانشمندان لهستان بوده که زبان «اسپرانتو» را ساخته و به پراکندنش پرداخته است.
این «اسپرانتو» آسانترین زبانهاست. هر کسی تواند آنرا از یکماه تا سه ماه یاد گیرد که بنویسد و سخن گوید و کتاب خواند. میتوان گفت : ده بار آسانتر از آسانترین زبانهای دیگر میباشد.
در ایـن زبـان بیش از 16 قاعـدهی ساده نیست که در یک ساعت یاد تـوان گـرفت. به بیش از دو هـزار ریشه نیـاز نمیباشد که در یکماه و دو ماه توان بیاد سپرد. با این سادگی ، زبانیست که با انگلیسی و فرانسه همگام میرود و کتابهایی از آن زبانها باین زبان ترجمه شده است.
با این حال زبان اسپرانتو پیش نرفته و آرزویی که زامنهوف میداشته انجام نگرفته و این خود داستانی میدارد که سپس خواهیم نوشت.
با اینهمه ما از آن زبان درسهایی گرفتهایم. این کار دانشمند لهستانی نشان داده که دشواری زبانها جز نتیجهی نابسامانی آنها نیست. یک زبان اگر از روی سامان و بخردانه باشد بسیار آسان گردد.
ما این را درس گرفتهایم و در پیراستن فارسی همان راه را دنبال میکنیم ، و جای خشنودیست که فارسی از میان زبانهایی که ما میشناسیم آمادهترین آنها برای پذیرفتن سامان و آراستگی میباشد.
اینست فارسی (یا بهتر گویم : زبان پاک) از آسانترین زبانها خواهد گردید.
راستست که خود زبان دیگری خواهد بود ، و بزبان عادی امروزی کمتر مانندگی خواهد داشت. ولی این نچیزیست که جلو کار ما را گیرد. ما را یک زبان ساده و آسان و استواری باید که سخنان خود را با آن نویسیم و بگوش جهانیان رسانیم. این چه زیان خواهد داشت که از زبان کنونی دور افتد و یک زبان جدایی گردد؟.
چنانکه گفتیم زبان اسپرانتو با همهی کوششهایی که پیروان و یارانش میکردند پیش نرفت. آری در همه جا شناخته گردید و در بیشتر کشورها هواخواهانی پیدا کرد و پس از جنگ گذشته «جامعهی اتفاق ملل» هواداری نشان داد. با این حال سپس رو به پسرفت گزاشت و اکنون از رواجش بسیار کاسته بلکه رو بنابودی نهاده است.
باشد که انگیزهی آنرا خود هواداران اسپرانتو ندانستهاند. ولی ما میدانیم. یک زبان هنگامی رواج گیرد و رواجش پایدار گردد که کتابها و خواندنیهای ارجداری در آن باشد. یک زبان همگان هنگامی بنتیجه تواند رسید و خواستی از آن بدست تواند آمد که با یک راه همگان توأم باشد.
دکتر زامنهوف و یارانش اسپرانتو را تنها بنام آنکه یک زبان همگانست و جهان بآن نیاز میدارد رواج میدادند و این عنوان با آنکه راستست دارای آن نیرویی که میبایست نمیبود.
ولی فارسی (یا بهتر گویم : زبان پاک) گذشته از آنکه کتابها و خواندنیهای بسیار دارد و خواهد داشت خود با یک کوشش بسیار نیرومندی که برای تکان دادن بجهان آغاز شده توأم میباشد. از اینرو بپیشرفت آن در جهان امید بسیار بسته میشود. ما امیدمندیم آن زبان همگان که جهان بآن نیاز میدارد این زبان گردد. اگر خدا خواسته است خواهد بود.
🔸 آیا فارسی زبان همگان تواند بود؟.. (تکهی دو از دو)
در این باره نیز سخنانی رفته و این روشن گردیده که از زبانهایی که میباشد هیچیکی را نتوان برگزید. چه آن زبانها چندان دشوار است که برای یاد گرفتن هر یکی سالها رنج و کوشش میباید. زبان همگان آسان باید بود که همه یاد توانند گرفت.
از اینجا برخی از دانشمندان زبانشناس بآن شدهاند که زبان تازهای بسازند و یکی از آنان دکتر زامنهوف از دانشمندان لهستان بوده که زبان «اسپرانتو» را ساخته و به پراکندنش پرداخته است.
این «اسپرانتو» آسانترین زبانهاست. هر کسی تواند آنرا از یکماه تا سه ماه یاد گیرد که بنویسد و سخن گوید و کتاب خواند. میتوان گفت : ده بار آسانتر از آسانترین زبانهای دیگر میباشد.
در ایـن زبـان بیش از 16 قاعـدهی ساده نیست که در یک ساعت یاد تـوان گـرفت. به بیش از دو هـزار ریشه نیـاز نمیباشد که در یکماه و دو ماه توان بیاد سپرد. با این سادگی ، زبانیست که با انگلیسی و فرانسه همگام میرود و کتابهایی از آن زبانها باین زبان ترجمه شده است.
با این حال زبان اسپرانتو پیش نرفته و آرزویی که زامنهوف میداشته انجام نگرفته و این خود داستانی میدارد که سپس خواهیم نوشت.
با اینهمه ما از آن زبان درسهایی گرفتهایم. این کار دانشمند لهستانی نشان داده که دشواری زبانها جز نتیجهی نابسامانی آنها نیست. یک زبان اگر از روی سامان و بخردانه باشد بسیار آسان گردد.
ما این را درس گرفتهایم و در پیراستن فارسی همان راه را دنبال میکنیم ، و جای خشنودیست که فارسی از میان زبانهایی که ما میشناسیم آمادهترین آنها برای پذیرفتن سامان و آراستگی میباشد.
اینست فارسی (یا بهتر گویم : زبان پاک) از آسانترین زبانها خواهد گردید.
راستست که خود زبان دیگری خواهد بود ، و بزبان عادی امروزی کمتر مانندگی خواهد داشت. ولی این نچیزیست که جلو کار ما را گیرد. ما را یک زبان ساده و آسان و استواری باید که سخنان خود را با آن نویسیم و بگوش جهانیان رسانیم. این چه زیان خواهد داشت که از زبان کنونی دور افتد و یک زبان جدایی گردد؟.
چنانکه گفتیم زبان اسپرانتو با همهی کوششهایی که پیروان و یارانش میکردند پیش نرفت. آری در همه جا شناخته گردید و در بیشتر کشورها هواخواهانی پیدا کرد و پس از جنگ گذشته «جامعهی اتفاق ملل» هواداری نشان داد. با این حال سپس رو به پسرفت گزاشت و اکنون از رواجش بسیار کاسته بلکه رو بنابودی نهاده است.
باشد که انگیزهی آنرا خود هواداران اسپرانتو ندانستهاند. ولی ما میدانیم. یک زبان هنگامی رواج گیرد و رواجش پایدار گردد که کتابها و خواندنیهای ارجداری در آن باشد. یک زبان همگان هنگامی بنتیجه تواند رسید و خواستی از آن بدست تواند آمد که با یک راه همگان توأم باشد.
دکتر زامنهوف و یارانش اسپرانتو را تنها بنام آنکه یک زبان همگانست و جهان بآن نیاز میدارد رواج میدادند و این عنوان با آنکه راستست دارای آن نیرویی که میبایست نمیبود.
ولی فارسی (یا بهتر گویم : زبان پاک) گذشته از آنکه کتابها و خواندنیهای بسیار دارد و خواهد داشت خود با یک کوشش بسیار نیرومندی که برای تکان دادن بجهان آغاز شده توأم میباشد. از اینرو بپیشرفت آن در جهان امید بسیار بسته میشود. ما امیدمندیم آن زبان همگان که جهان بآن نیاز میدارد این زبان گردد. اگر خدا خواسته است خواهد بود.
🔶 14ـ سخن و پند (1) ـ تکهی یک از دو
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
لغزشها یا گناهها که از مردم سر میزند یکسان نیست. پارهای گناهها هست که گذشته از آنکه کار نکوهیدهایست از پاکنهادی و آزادگی دور است و از هر که سر زد مردم او را فرومایه میشمارند و سخت خوارش میدارند و از پشیمانی و بازگشت (توبه) هم چاره بکار او نمیشود. ولی هر گناهی چنین نمیباشد.
مثلاً کسی با دیگری دست بگریبان شده و او را زخمی نموده. اگر از این گناه پشیمان شد و از دشمن خود دلجویی کرد دامن خود را پاک گردانیده و هرگز پاکنهادی و آزادگی او لکهدار نخواهد بود و هرگاه مرد دانایی بود و سخنانی بنام پند برای مردم سرود چندانکه میباید پندش کارگر خواهد افتاد. ولی دزدی و کلاهبرداری اینچنین نمیباشد. از دزد و کلاهبردار هرچند بازگشته باشند کسی اندرز نخواهد شنود.
ببینید : دزدی و راهزنی هر دو دارایی مردم را ربودنست ولی مردم همیشه دزد را پستتر میشناسند. گدایی که شاید کسانی آن را گناه نمیانگارند از دیدهی آزادگی و پاکنهادی از بدترین گناهها بشمار است. همین حال را دارد چاپلوسی و ستایش کردن و پول گرفتن و مانند اینها که با آزادگی و مردانگی سازش ندارد و از ارج هر کسی میکاهد.
اینگونه بدکاریهاست که چون کسی آلودهی آنها بود و با اینهمه پندسرایی نیز کرد همانا آبروی پند را برده.
این در نهاد هر کس نهاده که چون پندآموزی را دید گرفتار پستیهاست پند او را نمیپذیرد و بلکه بر بدکاری دلیرتر میگردد. رازیست آسمانی که سخن تا از دل پاکی برنخیزد دلها را تکان نمیدهد. چیزیست در سرشت آدمی سرشته و ما هرگز نمیتوانیم آن را دیگرگونه سازیم.
... ما آشکار میبینیم تا پندآموزی گردنفراز و پاکنهاد نباشد گفتهی او در مردم اثر ندارد. پزشکی که خود او پرخواری میکند و همیشه از درد معده مینالد کمتر کسی بدستورهای او دربارهی کمخواری گوش خواهد داد. پدری که همواره دروغ میگوید پسران پندهای او را در پیرامون راستگویی کمتر بکار میبندند.
اندرز جز از جملههای دانشآمیز است که بگویندهاش ننگرند. اندرز نه از راه فهم و دریافت بلکه از راه گرایش و پیروی کارگر میافتد. اینست باید اندرزگو پاکنهاد و درخورِ پیشوایی باشد.
آن در سخنبازیست که به نغزی و آبداری یک جمله ارج میگزارند ، در پندآموزی بیش از همه پاکنهادی گوینده در کار است.
اینکه میگویید : «ما چه کار داریم گویندهی فلان سخن چه کاره بوده» میگویم ناگزیرید چنین کاری داشته باشید ...
این شگفت که شما وارونهگویی (تناقض) را بر شاعر عیب نمیشمارید و چون بیک شاعری خرده میگیرند که فلان سخن ناروا را سروده ، میرَوید وارونهی آن را از همان شاعر پیدا مینمایید و برای عذرجویی برخ خردهگیر میکشید و این نمیدانید که بار شاعر را سنگینتر گردانیدهاید. درمیان یاران خودتان اگر یکی وارونهگویی کرد و چیزی را که امروز ستوده روز دیگری نکوهش نمود او را یک مرد بیارج و دمدمکی میشمارید و از گفتههایش بیزاری میجویید. پس ، از چیست دربارهی گذشتگان این اندازه پرت افتادهاید؟!...
این خود گرفتاری و بدبختی است که در یک توده کسانی سخنبافی را پیشهی خود سازند و هر پندار یا اندیشهای که شنیدند یا اندیشیدند برشتهی نظم بکشند و پروای وارونهگویی ننموده و دربند سود و زیان نباشند. چنین تودهای بدترین گرفتاری را دارد. و چون شما گفتگو را با «تعلیم و تربیت» بستگی دادهاید من نیز ناگزیرم زیان همین نادانی را از دیدهی «فَرْهیخت» (تربیت) هرچه روشنتر گردانم :
در تودهای که چنین کسان بیهودهگو و وارونهباف پیدا شدند دو آسیب سترگ میانهی ایشان پدید میآید. یکی آنکه گفتههای وارونه و گوناگون را یاد گرفته هر کجا هر سخنی را که بسود خودشان باشد دستاویز مینمایند. مثلاً پدری نزد پسران خود یک بار میگوید : خدا خوردنیها را برای ما آفریده تا میتوانیم باید بخوریم. بار دیگری میسراید : باید دربند تندرستی بود و تا میتوان کم خورد. پسران این دو سخن را گرفته اگر روزی خوراکی را میپسندند آن یکی را عنوان میکنند و اگر زمانی خوراکی را دوست نمیدارند این یکی را دستاویز میگیرند.
پابرگی از ویراینده :
1ـ این تکه پاسخیست به نامهی یک خواننده که ستودگی و ناستودگی خویهای شاعر را از شعر او جدا میگیرد و آنها را بر این بیاثر میپندارد. در اینجا آن بخش از پاسخ را که به پند و پندسرایی مربوطست آورده سرسخن را نیز ما گزاردهایم.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
لغزشها یا گناهها که از مردم سر میزند یکسان نیست. پارهای گناهها هست که گذشته از آنکه کار نکوهیدهایست از پاکنهادی و آزادگی دور است و از هر که سر زد مردم او را فرومایه میشمارند و سخت خوارش میدارند و از پشیمانی و بازگشت (توبه) هم چاره بکار او نمیشود. ولی هر گناهی چنین نمیباشد.
مثلاً کسی با دیگری دست بگریبان شده و او را زخمی نموده. اگر از این گناه پشیمان شد و از دشمن خود دلجویی کرد دامن خود را پاک گردانیده و هرگز پاکنهادی و آزادگی او لکهدار نخواهد بود و هرگاه مرد دانایی بود و سخنانی بنام پند برای مردم سرود چندانکه میباید پندش کارگر خواهد افتاد. ولی دزدی و کلاهبرداری اینچنین نمیباشد. از دزد و کلاهبردار هرچند بازگشته باشند کسی اندرز نخواهد شنود.
ببینید : دزدی و راهزنی هر دو دارایی مردم را ربودنست ولی مردم همیشه دزد را پستتر میشناسند. گدایی که شاید کسانی آن را گناه نمیانگارند از دیدهی آزادگی و پاکنهادی از بدترین گناهها بشمار است. همین حال را دارد چاپلوسی و ستایش کردن و پول گرفتن و مانند اینها که با آزادگی و مردانگی سازش ندارد و از ارج هر کسی میکاهد.
اینگونه بدکاریهاست که چون کسی آلودهی آنها بود و با اینهمه پندسرایی نیز کرد همانا آبروی پند را برده.
این در نهاد هر کس نهاده که چون پندآموزی را دید گرفتار پستیهاست پند او را نمیپذیرد و بلکه بر بدکاری دلیرتر میگردد. رازیست آسمانی که سخن تا از دل پاکی برنخیزد دلها را تکان نمیدهد. چیزیست در سرشت آدمی سرشته و ما هرگز نمیتوانیم آن را دیگرگونه سازیم.
... ما آشکار میبینیم تا پندآموزی گردنفراز و پاکنهاد نباشد گفتهی او در مردم اثر ندارد. پزشکی که خود او پرخواری میکند و همیشه از درد معده مینالد کمتر کسی بدستورهای او دربارهی کمخواری گوش خواهد داد. پدری که همواره دروغ میگوید پسران پندهای او را در پیرامون راستگویی کمتر بکار میبندند.
اندرز جز از جملههای دانشآمیز است که بگویندهاش ننگرند. اندرز نه از راه فهم و دریافت بلکه از راه گرایش و پیروی کارگر میافتد. اینست باید اندرزگو پاکنهاد و درخورِ پیشوایی باشد.
آن در سخنبازیست که به نغزی و آبداری یک جمله ارج میگزارند ، در پندآموزی بیش از همه پاکنهادی گوینده در کار است.
اینکه میگویید : «ما چه کار داریم گویندهی فلان سخن چه کاره بوده» میگویم ناگزیرید چنین کاری داشته باشید ...
این شگفت که شما وارونهگویی (تناقض) را بر شاعر عیب نمیشمارید و چون بیک شاعری خرده میگیرند که فلان سخن ناروا را سروده ، میرَوید وارونهی آن را از همان شاعر پیدا مینمایید و برای عذرجویی برخ خردهگیر میکشید و این نمیدانید که بار شاعر را سنگینتر گردانیدهاید. درمیان یاران خودتان اگر یکی وارونهگویی کرد و چیزی را که امروز ستوده روز دیگری نکوهش نمود او را یک مرد بیارج و دمدمکی میشمارید و از گفتههایش بیزاری میجویید. پس ، از چیست دربارهی گذشتگان این اندازه پرت افتادهاید؟!...
این خود گرفتاری و بدبختی است که در یک توده کسانی سخنبافی را پیشهی خود سازند و هر پندار یا اندیشهای که شنیدند یا اندیشیدند برشتهی نظم بکشند و پروای وارونهگویی ننموده و دربند سود و زیان نباشند. چنین تودهای بدترین گرفتاری را دارد. و چون شما گفتگو را با «تعلیم و تربیت» بستگی دادهاید من نیز ناگزیرم زیان همین نادانی را از دیدهی «فَرْهیخت» (تربیت) هرچه روشنتر گردانم :
در تودهای که چنین کسان بیهودهگو و وارونهباف پیدا شدند دو آسیب سترگ میانهی ایشان پدید میآید. یکی آنکه گفتههای وارونه و گوناگون را یاد گرفته هر کجا هر سخنی را که بسود خودشان باشد دستاویز مینمایند. مثلاً پدری نزد پسران خود یک بار میگوید : خدا خوردنیها را برای ما آفریده تا میتوانیم باید بخوریم. بار دیگری میسراید : باید دربند تندرستی بود و تا میتوان کم خورد. پسران این دو سخن را گرفته اگر روزی خوراکی را میپسندند آن یکی را عنوان میکنند و اگر زمانی خوراکی را دوست نمیدارند این یکی را دستاویز میگیرند.
پابرگی از ویراینده :
1ـ این تکه پاسخیست به نامهی یک خواننده که ستودگی و ناستودگی خویهای شاعر را از شعر او جدا میگیرد و آنها را بر این بیاثر میپندارد. در اینجا آن بخش از پاسخ را که به پند و پندسرایی مربوطست آورده سرسخن را نیز ما گزاردهایم.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 22ـ آزارهایی که از خَزاها میدیدم (تکهی یک از دو)
پس از نیمهی فروردین سبزیهای خوزستان (یا بزبان خودشان : تولهها) خشکیدن گرفت. گرما روزبروز سختی مییافت. در اردیبهشت که در تهران و تبریز مردم بهترین هوا را میداشتند ما در شوشتر در توی گرمای سوزان میبودیم. کمکم بسیاری از بچگان و بزرگان با یک لنگی بکمر بسته لخت میگردیدند. تو گفتیی در گرمابه میباشند.
من از گرما رنج بسیار نمیداشتم. اگر بگویم که بیش از خود خوزستانیان تاب میآوردم دروغ نگفتهام. آنچه بمن رنج بسیار میداد و بیتابم میگردانید دیدن خزندگان و «حشرات» فراوان میبود. از آغاز بهار کژدم و مار و رتیل و مارمولک و سوسک و مور با فراوانی بسیار بیرون آمده با ما همسایه بلکه همخانه گردیده بودند. کیک و پشه و مگس از پُری و انبوهی ، خواب شب و آسایشِ روز را از دست ما میگرفتند. چَلپاسههای درشت (مارمولک) در حیاط و پشت بام و ایوان راه میرفتند و یک گونه از آنها که کوچک و سرخ رنگ است و شوشتریان «لِهلِه» (1) مینامند جاهاشان درون اتاقهاست که بسقف و دیوار چسبیده روز و شب را در آنجا بسر میبرند. شبها پروانههای رنگارنگ و ملخهای بسیار فراوان پدید میآمدند. کژدم چندان فراوان میبود که شبها که با فانوس از عدلیه یا از میهمانی بازمیگشتیمی در کوچهها نیز بآنها برخوردیمی که از سویی بسویی میروند. «جَرّاره» که کژدم کُشنده است و من آن را ویژهی اهواز شنیده بودم گفته میشد در اینجا هم هست.
شبپره[=خفاش] در شوشتر داستانی میداشت. در این شهر که هر خانهای سردابی (یا بگفتهی خودشان : شَوادُن) دارد سقفهای آنها پر از شبپرههاست که با یک پای ، خود را آویزان گردانند و همچنان ایستند. ولی چون آفتاب فرورفت هماندم بیرون آیند و در هوا رده بندند و پشت سر هم از روی رود روانه گردند و پس از دو سه ساعت همچنان که رفتهاند بازگردند و هر یکی بجای خود روند.
خانهی من که در کنار رود «گَرگَر» میبود هر زمان هنگام شام ، رفتن آنها را میدیدیم که همچون فوج سرباز ستونی دراز پدید آوردهاند و میگذرند و باشد که بیش از نیمساعت همچنان میگذشتندی.
من باید از کمیهای خود شمارم که تاب دیدن «حشرات» را نمیدارم ، باآنکه جانورشناسی را دوست میدارم و تاکنون کتابهای بسیار در آن زمینه بدست آورده خواندهام و دیدهام ، هیچگاه نتوانستهام به بخش «حشرات» پردازم. کژدم یا مار را که از دور بینم سخت آزرده گردم و حالی پیدا کنم که نمیدانم چه نامی بآن دهم.
همان شبپره که دانشمندان دربارهی آن سخنان بسیار راندهاند و چهبسا رازهایی که از جستجو و کاوش دربارهی آنها پدید آید ، من از دیدنش سخت بیزارم. در کتابها نیز که پیکرهاش را میبینم آزرده میشوم.
پابرگی از ویراینده :
1ـ در اصل کتاب این واژه اعراب نداشت. این تلفظ را از کانال تلگرامی «ایل بختیاری» یافتیم.
🔸 22ـ آزارهایی که از خَزاها میدیدم (تکهی یک از دو)
پس از نیمهی فروردین سبزیهای خوزستان (یا بزبان خودشان : تولهها) خشکیدن گرفت. گرما روزبروز سختی مییافت. در اردیبهشت که در تهران و تبریز مردم بهترین هوا را میداشتند ما در شوشتر در توی گرمای سوزان میبودیم. کمکم بسیاری از بچگان و بزرگان با یک لنگی بکمر بسته لخت میگردیدند. تو گفتیی در گرمابه میباشند.
من از گرما رنج بسیار نمیداشتم. اگر بگویم که بیش از خود خوزستانیان تاب میآوردم دروغ نگفتهام. آنچه بمن رنج بسیار میداد و بیتابم میگردانید دیدن خزندگان و «حشرات» فراوان میبود. از آغاز بهار کژدم و مار و رتیل و مارمولک و سوسک و مور با فراوانی بسیار بیرون آمده با ما همسایه بلکه همخانه گردیده بودند. کیک و پشه و مگس از پُری و انبوهی ، خواب شب و آسایشِ روز را از دست ما میگرفتند. چَلپاسههای درشت (مارمولک) در حیاط و پشت بام و ایوان راه میرفتند و یک گونه از آنها که کوچک و سرخ رنگ است و شوشتریان «لِهلِه» (1) مینامند جاهاشان درون اتاقهاست که بسقف و دیوار چسبیده روز و شب را در آنجا بسر میبرند. شبها پروانههای رنگارنگ و ملخهای بسیار فراوان پدید میآمدند. کژدم چندان فراوان میبود که شبها که با فانوس از عدلیه یا از میهمانی بازمیگشتیمی در کوچهها نیز بآنها برخوردیمی که از سویی بسویی میروند. «جَرّاره» که کژدم کُشنده است و من آن را ویژهی اهواز شنیده بودم گفته میشد در اینجا هم هست.
شبپره[=خفاش] در شوشتر داستانی میداشت. در این شهر که هر خانهای سردابی (یا بگفتهی خودشان : شَوادُن) دارد سقفهای آنها پر از شبپرههاست که با یک پای ، خود را آویزان گردانند و همچنان ایستند. ولی چون آفتاب فرورفت هماندم بیرون آیند و در هوا رده بندند و پشت سر هم از روی رود روانه گردند و پس از دو سه ساعت همچنان که رفتهاند بازگردند و هر یکی بجای خود روند.
خانهی من که در کنار رود «گَرگَر» میبود هر زمان هنگام شام ، رفتن آنها را میدیدیم که همچون فوج سرباز ستونی دراز پدید آوردهاند و میگذرند و باشد که بیش از نیمساعت همچنان میگذشتندی.
من باید از کمیهای خود شمارم که تاب دیدن «حشرات» را نمیدارم ، باآنکه جانورشناسی را دوست میدارم و تاکنون کتابهای بسیار در آن زمینه بدست آورده خواندهام و دیدهام ، هیچگاه نتوانستهام به بخش «حشرات» پردازم. کژدم یا مار را که از دور بینم سخت آزرده گردم و حالی پیدا کنم که نمیدانم چه نامی بآن دهم.
همان شبپره که دانشمندان دربارهی آن سخنان بسیار راندهاند و چهبسا رازهایی که از جستجو و کاوش دربارهی آنها پدید آید ، من از دیدنش سخت بیزارم. در کتابها نیز که پیکرهاش را میبینم آزرده میشوم.
پابرگی از ویراینده :
1ـ در اصل کتاب این واژه اعراب نداشت. این تلفظ را از کانال تلگرامی «ایل بختیاری» یافتیم.
Audio
🔹 خمینی : جاهایی که تهمت و دروغ جایز و واجب است. 🔹
این یکی از درسهاییست که خمینی در نجف به شاگردانش میداده و آنها از ضبط صوت بروی کاغذ آورده و بچاپ میرسانیدهاند. عنوان آنها «حکومت اسلامی یا ولایت فقیه» بوده است. جستار این فایل (درس) تهمت زدن و دروغ ساختن به کسانیست که با «اسلام» یا با کیش ملایان دشمنی کردهاند. شرح این اندیشهی بیدینانه در کتاب داوری (گفتار سوم) آمده است.
⭐️ کانال کتابخانهی پاکدینی
این یکی از درسهاییست که خمینی در نجف به شاگردانش میداده و آنها از ضبط صوت بروی کاغذ آورده و بچاپ میرسانیدهاند. عنوان آنها «حکومت اسلامی یا ولایت فقیه» بوده است. جستار این فایل (درس) تهمت زدن و دروغ ساختن به کسانیست که با «اسلام» یا با کیش ملایان دشمنی کردهاند. شرح این اندیشهی بیدینانه در کتاب داوری (گفتار سوم) آمده است.
⭐️ کانال کتابخانهی پاکدینی
🔶 زبان ایرانی ـ پرچم هفتگی : 263
🔸 نامهای کننده
بارها کسانی میپرسند : شما چرا بجای «پرنده» و «خزنده» و «درنده» ، «پرا» و «خزا» و «درا» مینویسید یا بجای «خواهان» ، «خواها» میگویید؟..
میگوییم : ما بارها نوشتهایم که در فارسی «نام کننده» بسه گونه است :
1ـ شنونده ، زننده ، کشنده ، رونده ، آینده ، شاینده ، و مانند اینها.
2ـ شنوا ، گویا ، روا ، سزا ، جویا و مانند اینها.
3ـ روان ، خندان ، شتابان ، گریان ، و مانند اینها.
اینها هر یکـی معنای دیگـری دارد. گونهی یکـم برای کسیست که کاری را یک بار کنـد. مثلاً کسی را کشتهاند. میپرسیم : کشنده کیست؟.. گونهی دوم برای کسیست که کاری را بسیار کند و یا توانای آن باشد. مثلاً میگوییم گوش شنوا ، زبان گویا. گونهی سوم برای کسیست که کاری را در هنگام کار دیگری کند. مثلاً میگوییم : گریان آمد ، خندان رفت.
در زبان بیماری که هست و دیگران بکار میبرند اینها را از سامان انداختهاند و از هر ریشهای برخی را آورند و برخی را نیاورند. مثلاً «جوینده» و «جویا» میآورند ولـی «جـویان» نمیآورند. «شاینـده» و «شایان» میگویند و «شایا» نمیگویند. از این گذشته دربند معنی آنها نبوده چه بسا که این را در معنی آن و آنرا در معنی این میآورند. مثلاً بمرغان میگویند : «پرنده» ، در جایی که باید گفت : «پرا» و همچنین در مانندهای آن.
ولی ما اینها را بسیار بسامان گردانیدهایم. بدینسان که از هر ریشهای هر سه گونه را جدا میگردانیم. آنگاه هر یکی از آنها را در جای خودش و در معنی خودش بکار میبریم. اینکه ما مینویسیم پرا ، خزا ، درا ، گزا ، آزارا ، یا میگوییم : شایا ، خواها درستتر میباشد.
🔸 نامهای کننده
بارها کسانی میپرسند : شما چرا بجای «پرنده» و «خزنده» و «درنده» ، «پرا» و «خزا» و «درا» مینویسید یا بجای «خواهان» ، «خواها» میگویید؟..
میگوییم : ما بارها نوشتهایم که در فارسی «نام کننده» بسه گونه است :
1ـ شنونده ، زننده ، کشنده ، رونده ، آینده ، شاینده ، و مانند اینها.
2ـ شنوا ، گویا ، روا ، سزا ، جویا و مانند اینها.
3ـ روان ، خندان ، شتابان ، گریان ، و مانند اینها.
اینها هر یکـی معنای دیگـری دارد. گونهی یکـم برای کسیست که کاری را یک بار کنـد. مثلاً کسی را کشتهاند. میپرسیم : کشنده کیست؟.. گونهی دوم برای کسیست که کاری را بسیار کند و یا توانای آن باشد. مثلاً میگوییم گوش شنوا ، زبان گویا. گونهی سوم برای کسیست که کاری را در هنگام کار دیگری کند. مثلاً میگوییم : گریان آمد ، خندان رفت.
در زبان بیماری که هست و دیگران بکار میبرند اینها را از سامان انداختهاند و از هر ریشهای برخی را آورند و برخی را نیاورند. مثلاً «جوینده» و «جویا» میآورند ولـی «جـویان» نمیآورند. «شاینـده» و «شایان» میگویند و «شایا» نمیگویند. از این گذشته دربند معنی آنها نبوده چه بسا که این را در معنی آن و آنرا در معنی این میآورند. مثلاً بمرغان میگویند : «پرنده» ، در جایی که باید گفت : «پرا» و همچنین در مانندهای آن.
ولی ما اینها را بسیار بسامان گردانیدهایم. بدینسان که از هر ریشهای هر سه گونه را جدا میگردانیم. آنگاه هر یکی از آنها را در جای خودش و در معنی خودش بکار میبریم. اینکه ما مینویسیم پرا ، خزا ، درا ، گزا ، آزارا ، یا میگوییم : شایا ، خواها درستتر میباشد.
🔶 14ـ سخن و پند [1] ـ تکهی دو از دو
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
همین آسیب درمیان شرقیان هر زمان در کار است. اگر در حال مردم باریکبین شوید خواهید دید گفتههای رنگارنگ شاعران و مؤلفان را یاد گرفتهاند و هر یک را در جای دیگری بکار میبرند. کسی اگر در کاری تنبلی میکند این شعر را میخواند : «گر زمین را بآسمان دوزی ـ ندهندت زیاده از روزی» در جایی که آز بَرو چیره گردیده شعر دیگری بر زبان میراند : «ای نور چشم من بجز از کشته ندروی» از اینگونه مثالها فراوانست.
آسیب دیگر آنکه چون دیدند کسانی پند میدهند ولی خودشان هیچگاه بکار نمیبندند چنین میانگارند که پند تنها برای گفتن است و یکایک آنان نیز همان رفتار را پیش میگیرند. بعبارت دیگر هر یکی زبانش بگفتن دراز و دستش از کردن کوتاه میباشد : بدا حال چنین تودهای!
همهی اینها در جاییست که پندآموزان ، بدکردار بوده گفتههای خود را بکار نبندند. چه رسد باینکه پندآموزانی همان کارهای بد خود را مایهی سرفرازی دانسته پهلو بپهلوی اندرزهای خویش برشتهی گفتار بکشند؟! وای از چنین پندآموزانی!
شما خودتان ببینید از آنهمه اندرزسرایان که در قرنهای گذشته از ایران برخاستهاند و از آنهمه سخنانی که سرودهاند چه اثری در توده نمودار بوده؟! ...
شما سخن را تنها از راه آراستگی و نغزی آن بسنجش میگزارید و پروای سود و زیان توده را ندارید. درست بدان میماند که کسی رختی را تنها از دیدهی زیبایی رنگ و قشنگی برش و دوخت بپسندد و پروای آن ننماید که پارچهاش پوسیده و اندازهاش بسیار تنگ و نارساست وآنگاه پوشیدن آن در زمستان یا در تابستان با آیین تندرستی ناسازگار است.
آن مِیدانی که کسانی برای سخنآرایی باز کردهاند و ارجی که بسنجیدگی و آراستگی سخن میگزارند بنیادی از خرد ندارد. نمیگویم : سخن آراسته بد است. میگویم : برای ارجداری سخن تنها آراستگی آن بس نیست و چیزهای دیگری نیز میباید از جمله سخنگو تا خودش از آلودگی پاک نباشد گفتههای او جز زیان سودی نخواهد داشت.
اینکه مینویسید : «آیا آنچه علماء و فقهای ما تا بحال گفتهاند عملاً نیز انجام دادهاند؟» میگویم : ما را با ایشان چه کار است؟! اگر آنان هم بگفتهی خود ، کار نبستهاند بد کردهاند. وانگهی گفتگوی ما از کسانیست که نه تنها بگفتههای خود کار نبستهاند و نه تنها بگناههای زشتی برخاستهاند بلکه آن گناهها را پهلو به پهلوی پندهای خود برشتهی گفتار کشیدهاند. چنین بینگارید فقیهی که در کتاب خود گدایی را حرام مینویسد در یک جا از همان کتاب داستانها نیز از گداییهای خود بسراید. یا عالِمی که کتاب در نکوهش قمار نوشته چانهلقیش گرفته داستانهایی از قماربازیهای خود نیز براند ، آیا بچنین کسانی چه ارجی میگزاریم؟! ما همهی فریادمان این است که کسانی که چاپلوسیها و دشنامگوییها و دیگر زشتکاریهای خود را نیز هنر پنداشته و در کتابها آوردهاند جز مایهی سرافکندگی ما نمیتوانند بود.
اینکه مینویسید : «کلام نکوهیده و نارسا نیز بخودی خود از بین میرود.» در شگفتم آنهمه گفتههای پست و نکوهیده که از زمان مغول و تیمور و قرهقوینلو و آققوینلو و قاجار برفانبار شده و اینهمه مایهی آسیب مردم گردیده چرا از میان نمیرود؟!
وانگاه چنانکه در جای دیگری گفتهام این سخن بدان میماند که ما هر کس را در پرداختن به پزشکی آزاد گزارده بگوییم : چه عیب دارد کسان نادانی به پزشکی برخیزند؟! آنچه درمان سودمند است مردم میپذیرند و آنچه زیانآور است دور میاندازند. باری این نیندیشیم که توده اگر یارای شناختن درمان سودمند از درمان ناسودمند داشت دیگر چه نیازی به پزشک پیدا میکرد؟!
کسانی که نیک و بد و زشت و زیبا هرچه بدهانشان آمده گفتهاند و این بر مردم است که امروز گفتههای نیک و زیبای ایشان را از سخنهای بد و نازیبا جدا گردانند ، باز ما ایشان را بزرگان و پیشوایان میشماریم ، این درست بدان میماند که کاروانی در راه کوری را پیشوای خویش سازند و خودشان نگهبان او باشند که هر زمان راه را کج کرد او را برگردانند. آیا چنین کاری با خرد چه سازش دارد؟! ...
پابرگی از ویراینده :
[1] ـ این تکه پاسخیست به نامهی یک خواننده که ستودگی و ناستودگی خویهای شاعر را از شعر او جدا میگیرد و آنها را بر این بیاثر میپندارد. در اینجا آن بخش از پاسخ را که به پند و پندسرایی مربوطست آورده سرسخن را نیز ما گزاردهایم.
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
همین آسیب درمیان شرقیان هر زمان در کار است. اگر در حال مردم باریکبین شوید خواهید دید گفتههای رنگارنگ شاعران و مؤلفان را یاد گرفتهاند و هر یک را در جای دیگری بکار میبرند. کسی اگر در کاری تنبلی میکند این شعر را میخواند : «گر زمین را بآسمان دوزی ـ ندهندت زیاده از روزی» در جایی که آز بَرو چیره گردیده شعر دیگری بر زبان میراند : «ای نور چشم من بجز از کشته ندروی» از اینگونه مثالها فراوانست.
آسیب دیگر آنکه چون دیدند کسانی پند میدهند ولی خودشان هیچگاه بکار نمیبندند چنین میانگارند که پند تنها برای گفتن است و یکایک آنان نیز همان رفتار را پیش میگیرند. بعبارت دیگر هر یکی زبانش بگفتن دراز و دستش از کردن کوتاه میباشد : بدا حال چنین تودهای!
همهی اینها در جاییست که پندآموزان ، بدکردار بوده گفتههای خود را بکار نبندند. چه رسد باینکه پندآموزانی همان کارهای بد خود را مایهی سرفرازی دانسته پهلو بپهلوی اندرزهای خویش برشتهی گفتار بکشند؟! وای از چنین پندآموزانی!
شما خودتان ببینید از آنهمه اندرزسرایان که در قرنهای گذشته از ایران برخاستهاند و از آنهمه سخنانی که سرودهاند چه اثری در توده نمودار بوده؟! ...
شما سخن را تنها از راه آراستگی و نغزی آن بسنجش میگزارید و پروای سود و زیان توده را ندارید. درست بدان میماند که کسی رختی را تنها از دیدهی زیبایی رنگ و قشنگی برش و دوخت بپسندد و پروای آن ننماید که پارچهاش پوسیده و اندازهاش بسیار تنگ و نارساست وآنگاه پوشیدن آن در زمستان یا در تابستان با آیین تندرستی ناسازگار است.
آن مِیدانی که کسانی برای سخنآرایی باز کردهاند و ارجی که بسنجیدگی و آراستگی سخن میگزارند بنیادی از خرد ندارد. نمیگویم : سخن آراسته بد است. میگویم : برای ارجداری سخن تنها آراستگی آن بس نیست و چیزهای دیگری نیز میباید از جمله سخنگو تا خودش از آلودگی پاک نباشد گفتههای او جز زیان سودی نخواهد داشت.
اینکه مینویسید : «آیا آنچه علماء و فقهای ما تا بحال گفتهاند عملاً نیز انجام دادهاند؟» میگویم : ما را با ایشان چه کار است؟! اگر آنان هم بگفتهی خود ، کار نبستهاند بد کردهاند. وانگهی گفتگوی ما از کسانیست که نه تنها بگفتههای خود کار نبستهاند و نه تنها بگناههای زشتی برخاستهاند بلکه آن گناهها را پهلو به پهلوی پندهای خود برشتهی گفتار کشیدهاند. چنین بینگارید فقیهی که در کتاب خود گدایی را حرام مینویسد در یک جا از همان کتاب داستانها نیز از گداییهای خود بسراید. یا عالِمی که کتاب در نکوهش قمار نوشته چانهلقیش گرفته داستانهایی از قماربازیهای خود نیز براند ، آیا بچنین کسانی چه ارجی میگزاریم؟! ما همهی فریادمان این است که کسانی که چاپلوسیها و دشنامگوییها و دیگر زشتکاریهای خود را نیز هنر پنداشته و در کتابها آوردهاند جز مایهی سرافکندگی ما نمیتوانند بود.
اینکه مینویسید : «کلام نکوهیده و نارسا نیز بخودی خود از بین میرود.» در شگفتم آنهمه گفتههای پست و نکوهیده که از زمان مغول و تیمور و قرهقوینلو و آققوینلو و قاجار برفانبار شده و اینهمه مایهی آسیب مردم گردیده چرا از میان نمیرود؟!
وانگاه چنانکه در جای دیگری گفتهام این سخن بدان میماند که ما هر کس را در پرداختن به پزشکی آزاد گزارده بگوییم : چه عیب دارد کسان نادانی به پزشکی برخیزند؟! آنچه درمان سودمند است مردم میپذیرند و آنچه زیانآور است دور میاندازند. باری این نیندیشیم که توده اگر یارای شناختن درمان سودمند از درمان ناسودمند داشت دیگر چه نیازی به پزشک پیدا میکرد؟!
کسانی که نیک و بد و زشت و زیبا هرچه بدهانشان آمده گفتهاند و این بر مردم است که امروز گفتههای نیک و زیبای ایشان را از سخنهای بد و نازیبا جدا گردانند ، باز ما ایشان را بزرگان و پیشوایان میشماریم ، این درست بدان میماند که کاروانی در راه کوری را پیشوای خویش سازند و خودشان نگهبان او باشند که هر زمان راه را کج کرد او را برگردانند. آیا چنین کاری با خرد چه سازش دارد؟! ...
پابرگی از ویراینده :
[1] ـ این تکه پاسخیست به نامهی یک خواننده که ستودگی و ناستودگی خویهای شاعر را از شعر او جدا میگیرد و آنها را بر این بیاثر میپندارد. در اینجا آن بخش از پاسخ را که به پند و پندسرایی مربوطست آورده سرسخن را نیز ما گزاردهایم.
✴️ دربارهی مفاخر ملی
خوانندگان پیمان و پرچم بسیار خشنودند که دربارهی شعر و شاعری کار بداوری توده کشیده و این نشان آنست که میان توده در این باره تکانی پیدا شده که خود یکی از فیروزیهای آزادگان میباشد.
نویسندهی این گفتار که یکی از خوانندگان پیمان و پرچم هستم نخست این را می نویسم که نیاکانم شاعر بودند.
پدرم هم ذوق شاعری داشته. خودم نیز بشعر سرودن بسیار مایل بودم قصیده و غزلهایی هم در سالهای پیش سرودهام و با اینکه نیاکانم و پدرم سفارش کرده بودند که بازماندگانشان پیرامون شعر و شاعری نگردند با اینهمه ذوق شاعری از من دور نمیشد. تا هنگامی که پیمان را دیدم. چون نوشته و گفتارهای سودمند و سرتاپا راستی آن را خواندم و خوب اندیشیدم ناگزیر بدلیلهای خردپذیر آن سر تسلیم فرود آوردم و باین پنداربافی نیز پایان دادم.
پیش از اینکه مهنامههای پیمان را ببینم به شعر و شاعر بهاء زیادی میگزاشتم. شعرا را از مفاخر ملی میدانستم. پنداربافی آنان را با یک شوق فراوان میخواندم و به به میگفتم ولی نوشتههای خردپذیر پیمان مرا بیکبار از آن اندیشه و خیال رها ساخت زیرا دریافتم که شعر و شاعر ما را از سختیهای زندگانی بینیاز نخواهند کرد. درمان درماندگی ما را نخواهند نمود. جلو گمراهی را نخواهند گرفت. جز اینکه جوانان را از کار و کوشش در زندگانی بازخواهند داشت و پشتیبان هوسرانی و هوسبازی خواهند بود ، مردم را ببادهگساری و بادهپرستی و میخواری و هرزگی و بیهودهگویی و پنداربافی واخواهند داشت. شگفت داستانی است که اینان را از مفاخر ملی میدانند.
مفاخر ملی یعنی چه؟ شاعر چرا از مفاخر ملی گردیده؟ چکاری نموده که مایهی افتخار توده شده؟
کسی که درمیان یک تودهی گمراه یا بدبخت و زبون برخاسته و مردانه پیش افتاده مردم کشور را از بدبختی رها کرده و در هنگام خود از جانش نیز گذشته از مفاخر ملی نیست و دیگری که عمر دراز خود را در لب جوی یا کنار یار پنداری با ناله و فریاد و سوز و گداز از دوریِ یار و بیمهری روزگار با مستی و بیهوشی با قصیده و غزلسرایی بسر برده از مفاخر ملی میباشد!
نادرشاه افشار برای ایران و ایرانی چه کاری که نکرد؟ چه خدمتی که انجام نداد؟ نادرشاه پیش از اینکه شاه گردد و پس از آنکه شاه شد دمی آرام نبود. یاغیان را رام و درون کشور را آرامش بخشید دست بیگانگان را از ایران کوتاه ساخت ایرانی را در همه جا سربلند و پرچم آن را ارجمند گردانید. با اینهمه آن پادشاه با آن جهانگشایی و کارهای نیک و بزرگی که دربارهی ایران خود انجام داده اکنون در دل تودهی خود باندازهی یک شاعر مست و بیهوش و قلندرِ بیهودهگو جایگاهی ندارد.
چرا بجای دور برویم. در دورهی خودمان مردانی پیدا شدند و برای آزادی ایران کوشیدند و از جان و مال خود گذشته و برای این توده مشروطه را گرفتند. کنون ببینیم این آزادهمردان باندازهی یک شاعر در دلها جایی دارند؟
شادروانان بهبهانی و طباطبایی و ثقـةالاسلام ، ستارخان باقرخان و دیگران که در راه آزادی این توده جانفشانیهای بزرگی کردند و در برابر خود [1] ایستاده ایران را در ردیف تودههای مشروطه قرار دادند مانند یک درویش قصیدهسرا احترامی در دلها ندارند.
شاعر چه کاری کرده. چه گرهی را از این توده باز کرده؟ چه سودی ایرانی از اینهمه دیوانهای شعر برده؟
گرفتم که انجمن ادبی بزرگ شد و مردم را به ادبیات و (شعر گفتن) تشویق نمود و در پایان پنجاه درصد مردم شاعر شدند چه نتیجه خواهد داشت؟ بسیار خوب همگی نشسته و شعر بگوییم و قصیده بسازیم شعرا را تعریف کنیم یار پنداری را توصیف نماییم آخر چه خواهد شد؟ مردم براه خواهند آمد یا این سختیها از بین خواهد رفت؟ جز اینکه باید همه دست از کار کشیده و از جهان بیخبر ، و کوتاهسخن مانند تنبلان دست نیاز بدیگران باز نماییم.
نادر شکوهیان
(پرچم روزانه ش 147)
[1] : گویا خواست نویسنده ایستادن (مقاومت کردن) در برابر آرزوها و هوسهای خود باشد.
خوانندگان پیمان و پرچم بسیار خشنودند که دربارهی شعر و شاعری کار بداوری توده کشیده و این نشان آنست که میان توده در این باره تکانی پیدا شده که خود یکی از فیروزیهای آزادگان میباشد.
نویسندهی این گفتار که یکی از خوانندگان پیمان و پرچم هستم نخست این را می نویسم که نیاکانم شاعر بودند.
پدرم هم ذوق شاعری داشته. خودم نیز بشعر سرودن بسیار مایل بودم قصیده و غزلهایی هم در سالهای پیش سرودهام و با اینکه نیاکانم و پدرم سفارش کرده بودند که بازماندگانشان پیرامون شعر و شاعری نگردند با اینهمه ذوق شاعری از من دور نمیشد. تا هنگامی که پیمان را دیدم. چون نوشته و گفتارهای سودمند و سرتاپا راستی آن را خواندم و خوب اندیشیدم ناگزیر بدلیلهای خردپذیر آن سر تسلیم فرود آوردم و باین پنداربافی نیز پایان دادم.
پیش از اینکه مهنامههای پیمان را ببینم به شعر و شاعر بهاء زیادی میگزاشتم. شعرا را از مفاخر ملی میدانستم. پنداربافی آنان را با یک شوق فراوان میخواندم و به به میگفتم ولی نوشتههای خردپذیر پیمان مرا بیکبار از آن اندیشه و خیال رها ساخت زیرا دریافتم که شعر و شاعر ما را از سختیهای زندگانی بینیاز نخواهند کرد. درمان درماندگی ما را نخواهند نمود. جلو گمراهی را نخواهند گرفت. جز اینکه جوانان را از کار و کوشش در زندگانی بازخواهند داشت و پشتیبان هوسرانی و هوسبازی خواهند بود ، مردم را ببادهگساری و بادهپرستی و میخواری و هرزگی و بیهودهگویی و پنداربافی واخواهند داشت. شگفت داستانی است که اینان را از مفاخر ملی میدانند.
مفاخر ملی یعنی چه؟ شاعر چرا از مفاخر ملی گردیده؟ چکاری نموده که مایهی افتخار توده شده؟
کسی که درمیان یک تودهی گمراه یا بدبخت و زبون برخاسته و مردانه پیش افتاده مردم کشور را از بدبختی رها کرده و در هنگام خود از جانش نیز گذشته از مفاخر ملی نیست و دیگری که عمر دراز خود را در لب جوی یا کنار یار پنداری با ناله و فریاد و سوز و گداز از دوریِ یار و بیمهری روزگار با مستی و بیهوشی با قصیده و غزلسرایی بسر برده از مفاخر ملی میباشد!
نادرشاه افشار برای ایران و ایرانی چه کاری که نکرد؟ چه خدمتی که انجام نداد؟ نادرشاه پیش از اینکه شاه گردد و پس از آنکه شاه شد دمی آرام نبود. یاغیان را رام و درون کشور را آرامش بخشید دست بیگانگان را از ایران کوتاه ساخت ایرانی را در همه جا سربلند و پرچم آن را ارجمند گردانید. با اینهمه آن پادشاه با آن جهانگشایی و کارهای نیک و بزرگی که دربارهی ایران خود انجام داده اکنون در دل تودهی خود باندازهی یک شاعر مست و بیهوش و قلندرِ بیهودهگو جایگاهی ندارد.
چرا بجای دور برویم. در دورهی خودمان مردانی پیدا شدند و برای آزادی ایران کوشیدند و از جان و مال خود گذشته و برای این توده مشروطه را گرفتند. کنون ببینیم این آزادهمردان باندازهی یک شاعر در دلها جایی دارند؟
شادروانان بهبهانی و طباطبایی و ثقـةالاسلام ، ستارخان باقرخان و دیگران که در راه آزادی این توده جانفشانیهای بزرگی کردند و در برابر خود [1] ایستاده ایران را در ردیف تودههای مشروطه قرار دادند مانند یک درویش قصیدهسرا احترامی در دلها ندارند.
شاعر چه کاری کرده. چه گرهی را از این توده باز کرده؟ چه سودی ایرانی از اینهمه دیوانهای شعر برده؟
گرفتم که انجمن ادبی بزرگ شد و مردم را به ادبیات و (شعر گفتن) تشویق نمود و در پایان پنجاه درصد مردم شاعر شدند چه نتیجه خواهد داشت؟ بسیار خوب همگی نشسته و شعر بگوییم و قصیده بسازیم شعرا را تعریف کنیم یار پنداری را توصیف نماییم آخر چه خواهد شد؟ مردم براه خواهند آمد یا این سختیها از بین خواهد رفت؟ جز اینکه باید همه دست از کار کشیده و از جهان بیخبر ، و کوتاهسخن مانند تنبلان دست نیاز بدیگران باز نماییم.
نادر شکوهیان
(پرچم روزانه ش 147)
[1] : گویا خواست نویسنده ایستادن (مقاومت کردن) در برابر آرزوها و هوسهای خود باشد.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 22ـ آزارهایی که از خَزاها میدیدم (تکهی دو از دو)
با چنین حالی در شوشتر به توی «حشرات» افتاده بودم و این مرا بسیار میآزرد. آنچه بیش از دیگرها بیتابم میگردانید همان «لهله»ها بود. این جانور همانا بآدمیان مهر میورزد و یا خود را همباز آنان میشناسد ، و اینست جایگاهش درون اتاقهاست که بدیوار یا بسقف چسبیده همچنان میایستد و با چشمهای خود مردم خانه را میپاید.
من از دیدن این جانور ، بلکه از یادآوردن آن ، چندان آزرده میگردیدم که به ستودن نیاید. روزهای نخست که زمستان میبود و ما میبایست نهار و شام را در اتاق بخوریم ، من از یاد آنکه یکی یا چند تا از آنها در اتاقست خوراک نمیتوانستم خورد ، کتابی را بدست میگرفتم و یا بنوشتن میپرداختم که از یاد آن دور باشم و بتوانم چند لقمهای بخورم.
گاهی میخواستیم آنها را از اتاق بیرون کنیم. با چوب بدر و دیوار زده بیرونشان میکردیم. ولی کمی نمیگذشت که میدیدم بازآمدهاند. آنگاه همان نبرد مرا چندان آزرده میساخت که نمیتوانم ستود. روزی یکی پایین افتاد و دو تکه شد و چون هر تکهاش میجست و میافتاد ، من از دیدن آن بیتاب گردیده بزمین افتادم و تا یک ساعتِ دیگر بحال خود بازنگشتم.
در بهار که اتاق را رها کردیم من کمی آسوده شدم. ولی این بار در شوادن با شبپرهها همسایه میبودیم و آزار آنها را میکشیدم. از اینرو ناچار میبودم به شوادن دیرتر از دیگران روم و زودتر از آنان بیرون آیم. همانکه دو سه ساعت از نیمروز میگذشتی سایهای بایوان میافتادی ، بیرون آمده فرش گسترده در آنجا مینشستم و بکتاب خواندن و چیز نوشتن میپرداختم.
کمچیزان و بینوایان شوشتر که شَوادُن در خانه نمیدارند و همچنین جوانان ، تابستان را در کنار رود زیسته با شنا کردن و خود را شستن روز گذرانند. از آن ایوان تماشای اینها سرگرمی دیگری برای من میشد.
در خرداد شبها که هوا صاف نبودی سوسک میباریدی. سوسکهای خردی از هوا بسر و روی آدم میریختی و بتنش فرورفتی و با گزیدن آزار میرسانیدی. این رنج دیگری برای من شده بود. زیرا گذشته از گزیدن دیدنش حالم را بهم میزدی.
بارها میگفتم جای دانشمندان جانورشناسی تهیست که در اینجا باشند و دربارهی این «حشرات» به «اِتُود» (1) پردازند : این سوسکها از کجا میآید؟. تخمش در کجاست؟. آرزو میکردمی که دانشی در آن باره بدست آورم.
گویا در تیرماه میبود که گفته میشد باد گرم خواهد وزید. شبی دیدیم آوازهایی از همسایگان برخاست و کسانی هم در کوبیده درون آمدند که به شوادن ما پناهند. دانسته شد باد گرم آغاز کرده. به شوادن نرفته همچنان در ایوان خوابیدم. ولی دو سه ساعت بیشتر نگذشته بود که من بسوزش بازو از خواب جهیدم. چنین پنداشتم که تخت آتش گرفته ، ولی نیک نگریسته دیدم آتش نگرفته. بلکه از بس گرمست دستم که بروی آن افتاده پنداشتهام آتش است. دو یا سه شب با اینحال بسر بردیم و من تاب آوردم.
پابرگی از ویراینده :
1ـ Etude = بررسی و مطالعه
🔸 22ـ آزارهایی که از خَزاها میدیدم (تکهی دو از دو)
با چنین حالی در شوشتر به توی «حشرات» افتاده بودم و این مرا بسیار میآزرد. آنچه بیش از دیگرها بیتابم میگردانید همان «لهله»ها بود. این جانور همانا بآدمیان مهر میورزد و یا خود را همباز آنان میشناسد ، و اینست جایگاهش درون اتاقهاست که بدیوار یا بسقف چسبیده همچنان میایستد و با چشمهای خود مردم خانه را میپاید.
من از دیدن این جانور ، بلکه از یادآوردن آن ، چندان آزرده میگردیدم که به ستودن نیاید. روزهای نخست که زمستان میبود و ما میبایست نهار و شام را در اتاق بخوریم ، من از یاد آنکه یکی یا چند تا از آنها در اتاقست خوراک نمیتوانستم خورد ، کتابی را بدست میگرفتم و یا بنوشتن میپرداختم که از یاد آن دور باشم و بتوانم چند لقمهای بخورم.
گاهی میخواستیم آنها را از اتاق بیرون کنیم. با چوب بدر و دیوار زده بیرونشان میکردیم. ولی کمی نمیگذشت که میدیدم بازآمدهاند. آنگاه همان نبرد مرا چندان آزرده میساخت که نمیتوانم ستود. روزی یکی پایین افتاد و دو تکه شد و چون هر تکهاش میجست و میافتاد ، من از دیدن آن بیتاب گردیده بزمین افتادم و تا یک ساعتِ دیگر بحال خود بازنگشتم.
در بهار که اتاق را رها کردیم من کمی آسوده شدم. ولی این بار در شوادن با شبپرهها همسایه میبودیم و آزار آنها را میکشیدم. از اینرو ناچار میبودم به شوادن دیرتر از دیگران روم و زودتر از آنان بیرون آیم. همانکه دو سه ساعت از نیمروز میگذشتی سایهای بایوان میافتادی ، بیرون آمده فرش گسترده در آنجا مینشستم و بکتاب خواندن و چیز نوشتن میپرداختم.
کمچیزان و بینوایان شوشتر که شَوادُن در خانه نمیدارند و همچنین جوانان ، تابستان را در کنار رود زیسته با شنا کردن و خود را شستن روز گذرانند. از آن ایوان تماشای اینها سرگرمی دیگری برای من میشد.
در خرداد شبها که هوا صاف نبودی سوسک میباریدی. سوسکهای خردی از هوا بسر و روی آدم میریختی و بتنش فرورفتی و با گزیدن آزار میرسانیدی. این رنج دیگری برای من شده بود. زیرا گذشته از گزیدن دیدنش حالم را بهم میزدی.
بارها میگفتم جای دانشمندان جانورشناسی تهیست که در اینجا باشند و دربارهی این «حشرات» به «اِتُود» (1) پردازند : این سوسکها از کجا میآید؟. تخمش در کجاست؟. آرزو میکردمی که دانشی در آن باره بدست آورم.
گویا در تیرماه میبود که گفته میشد باد گرم خواهد وزید. شبی دیدیم آوازهایی از همسایگان برخاست و کسانی هم در کوبیده درون آمدند که به شوادن ما پناهند. دانسته شد باد گرم آغاز کرده. به شوادن نرفته همچنان در ایوان خوابیدم. ولی دو سه ساعت بیشتر نگذشته بود که من بسوزش بازو از خواب جهیدم. چنین پنداشتم که تخت آتش گرفته ، ولی نیک نگریسته دیدم آتش نگرفته. بلکه از بس گرمست دستم که بروی آن افتاده پنداشتهام آتش است. دو یا سه شب با اینحال بسر بردیم و من تاب آوردم.
پابرگی از ویراینده :
1ـ Etude = بررسی و مطالعه
🔶 زبان ایرانی ـ پرچم هفتگی : 264
🔸 زبان دوم چه سان باید بود؟. (تکهی یک از دو)
دو هفته پیش در روزنامهها درمیان خبرهای تلگرافی دیده شد که در لندن که اکنون تیرههای گوناگونی از یونانی و فرانسهای و چک و نروژی و هلندی و دیگران گرد هستند گفتگویی رفته که زبان انگلیسی زبان دوم (زبان بینالملل) باشد. ولی کمیسیونی که برای این گفتگو برپا گردیده آن زبان را شایندهی این کار ندانسته. چون برخی کسان معنی این خبر را نیک نفهمیده در شگفت میباشند که چگونه انگلیسی که از توانگرترین زبانها میباشد و امروز کمتر زبانی باندازهی آن در جهان پراکنده است شاینده نیست که زبان دوم (زبان بینالملل) باشد و در این باره از ما پرسشهایی کردهاند اینست در اینجا در آن باره بگفتگو میپردازیم :
بیش از همه این خبر میرساند که سران تودههای اروپایی (از پادشاهان و نخستوزیران و وزیـران و سرلشگـران و دیگـران) که در نتیجـهی پیشامـدها در لنـدن در یکجا هستند و بارهـا فراهـم مینشینند و بگفتگو میپردازند به بودن یک زبان دوم نیاز میبینند. باین معنی این مردان سیاسی آنچه را که دانشمندان و نیکخواهان جهان از صد سال پیش دریافته و دربارهاش بکوششهایی برخاستهاند راست دانسته در کوشش پیروی از ایشان کردهاند.
چنانکه گفتهایم نیاز مردمان جهان بیک زبان همگان یک چیز روشنیست و هرچه که بهمبستگی تودهها با یکدیگر بیشتر میگردد و آمد و شد درمیان ایشان فزونتر میباشد این نیاز بهتر و بیشتر فهمیده میشود ، و ما بر آنیم که پس از جنگ یکی از چیزهایی که نیک دنبال خواهد شد همین داستانست.
مثلاً یکی از چیزهایی که برای پس از جنگ باندیشه گرفته شده ، بودن یک انجمن بزرگی ، (همچون جامعهی اتفاق ملل) میباشد که نمایندگان دولتها در آن گرد آیند و در پیرامون آیندهی دولتها و کشورها و مرزهای ایشان بگفتگو پردازند ، و ناگفته پیداست که در آن انجمن نخست چیزی که نیاز خواهد افتاد بودن یک زبانیست که همهی نمایندگان ، از انگلیسی و فرانسهای و حبشی و چینی و مصری و ایرانی و روسی و ایتالیایی و اسپانیایی و سوئدی و نروژی و دیگران ، بفهمند و سخن توانند گفت. چون در این باره تاکنون سخن بسیاری رانده شده من بیش از آن بآن نمیپردازم.
دوم راستست انگلیسی زبان بسیار توانگریست. در مهنامهی «روزگار نو» که در لندن بفارسی چاپ میشد مینویسد در آن زبان پانصدهزار واژه میباشد. گفته میشود در دیکسیونرهای بزرگ ویبستر چهارصدوپنجاههزار کلمه گرد آورده شده.
🔸 زبان دوم چه سان باید بود؟. (تکهی یک از دو)
دو هفته پیش در روزنامهها درمیان خبرهای تلگرافی دیده شد که در لندن که اکنون تیرههای گوناگونی از یونانی و فرانسهای و چک و نروژی و هلندی و دیگران گرد هستند گفتگویی رفته که زبان انگلیسی زبان دوم (زبان بینالملل) باشد. ولی کمیسیونی که برای این گفتگو برپا گردیده آن زبان را شایندهی این کار ندانسته. چون برخی کسان معنی این خبر را نیک نفهمیده در شگفت میباشند که چگونه انگلیسی که از توانگرترین زبانها میباشد و امروز کمتر زبانی باندازهی آن در جهان پراکنده است شاینده نیست که زبان دوم (زبان بینالملل) باشد و در این باره از ما پرسشهایی کردهاند اینست در اینجا در آن باره بگفتگو میپردازیم :
بیش از همه این خبر میرساند که سران تودههای اروپایی (از پادشاهان و نخستوزیران و وزیـران و سرلشگـران و دیگـران) که در نتیجـهی پیشامـدها در لنـدن در یکجا هستند و بارهـا فراهـم مینشینند و بگفتگو میپردازند به بودن یک زبان دوم نیاز میبینند. باین معنی این مردان سیاسی آنچه را که دانشمندان و نیکخواهان جهان از صد سال پیش دریافته و دربارهاش بکوششهایی برخاستهاند راست دانسته در کوشش پیروی از ایشان کردهاند.
چنانکه گفتهایم نیاز مردمان جهان بیک زبان همگان یک چیز روشنیست و هرچه که بهمبستگی تودهها با یکدیگر بیشتر میگردد و آمد و شد درمیان ایشان فزونتر میباشد این نیاز بهتر و بیشتر فهمیده میشود ، و ما بر آنیم که پس از جنگ یکی از چیزهایی که نیک دنبال خواهد شد همین داستانست.
مثلاً یکی از چیزهایی که برای پس از جنگ باندیشه گرفته شده ، بودن یک انجمن بزرگی ، (همچون جامعهی اتفاق ملل) میباشد که نمایندگان دولتها در آن گرد آیند و در پیرامون آیندهی دولتها و کشورها و مرزهای ایشان بگفتگو پردازند ، و ناگفته پیداست که در آن انجمن نخست چیزی که نیاز خواهد افتاد بودن یک زبانیست که همهی نمایندگان ، از انگلیسی و فرانسهای و حبشی و چینی و مصری و ایرانی و روسی و ایتالیایی و اسپانیایی و سوئدی و نروژی و دیگران ، بفهمند و سخن توانند گفت. چون در این باره تاکنون سخن بسیاری رانده شده من بیش از آن بآن نمیپردازم.
دوم راستست انگلیسی زبان بسیار توانگریست. در مهنامهی «روزگار نو» که در لندن بفارسی چاپ میشد مینویسد در آن زبان پانصدهزار واژه میباشد. گفته میشود در دیکسیونرهای بزرگ ویبستر چهارصدوپنجاههزار کلمه گرد آورده شده.
🔶 15ـ پاکخویی تکهی 1 از 21
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
بارها میخواستم در این باره چیزی بنویسم. گامی برداشتم و گامی بازپس نشستم. این زمینهی بسیار سختی است. مگر خدا یاری کند و کاری از پیش رود.
این کار نه تنها آنست که خویهایی را بنیکی یا بدی ستاییم. بگوییم و بگذریم. از آن هیچ سودی در دست نخواهد بود.
باید پیش از همه خردها را تکان داد تا نیک و بد بشناسند و بستودهخویی ارج گزارند و خواهان آن باشند. سپس بر آنهمه گفتههای پراکنده و بدآموزیهای فراوان که دلها را فراگرفته چاره جست و دلها را از آن پیراست. پس از اینهاست که میتوان گفتگو از ستودهخویی کرد. وگرنه با سستیای که خردها راست و با پریشانگوییهایی که دلها را فراگرفته از شمردن خویهای نیک و بد چه بهره میتوان برداشت؟!
این شگفت که کسانی گفتارهایی در این زمینه مینگارند و میفرستند تا در پیمان چاپ شود و چون نمیشود آزردگی مینمایند. میگویم : اینهمه گفتههای فراوان ، گیرم که شما نیز چند سخنی بر آنها افزودید آیا چه خواهد بود؟!. مگر بدخویان از ندانستن بدخویند؟! اگر درست بنگرید بیشتر آنان خود پندآموزند و هر یکی صد پند بر زبان دارند.
وانگاه جدا کردن خویهای نیک از بد اگرهم آسان مینماید ، بس دشوار است و این کار هر کس نیست بآنها بپردازد.
بدانسان که شناختن سود و زیانِ زندگی را هر کس نمیتواند و کسان برگزیدهای میباید ، در اینجا نیز همانست.
لغزشهایی که دیگران در این باره مینمایند اگر بشماریم بسیار است. یک دسته آنچه خود میپسندند و یا نمیپسندند دستور برای همه میسازند. یکی چون خود سستنهاد است و از کوشش و کار میگریزد آن را بینیازی نام نهاده سخنانی میسراید و یا دم از جبریگری زده ، کار و کوشش را بیهوده و رشتهی اختیار را بیرون از دست آدمی وامینماید. دیگری که آزمند است ، بر آن رخت دیگر پوشانیده ، مردم را به کشاکش و نبرد با یکدیگر وامیدارد. مردی که تندخوست بمردم کینهجویی میآموزد. دیگری که پستنهاد است برای بردباری و شکیبایی اندازه نمیشناسد ، از اینگونه چندان فراوانست که بشمار نیاید.
دستهی دیگری از آنچه بر سر خودشان گذشته دستور برای جهانیان پدید میآورند و بر هوس و کینهی خود رخت پندآموزی میپوشانند. کسی که بیک زن بدرفتاری دچار گردیده ، از همگی زنان بد میگوید و جملههایی در نکوهش آنان میپردازد و مردان را به بیزاری از آنان میخواند. مردی که از خویشان زیان دیده ، همیشه بگله میپردازد و هر کسی را بدوری و بیپروایی با خویشان برمیانگیزد. همچنین در دیگر پیشامدها.
من اینها را خودم دیدهام و شناختهام. مردی همیشه از دوستی نکوهش میکرد و بارها چنین میگفت : «دوست چیست؟!. هیچگاه کسی را دوست نشناسید». روزی گفتم : این بدآموزی برای چیست؟! گفت : «نمیدانی من از دوست چه کشیدهام» و داستانهایی در این باره سرود. گفتم : اگر تو از دوستان بدی دیدهای باید همهی مردم از سودِ دوستی بیبهره گردند؟!
در سالِ نخست پیمان که گفتارهایی در ستایش زنان زیر عنوان «مادران و خواهران ما» مینگاشتیم ، روزی مردی نزد من آمده کاغذی درآورد که در آن ستایشهایی از زنان نموده و سخن را از اندازه بیرون ساخته بود و خواستار گردید آن را نیز چاپ کنیم. گفتم : در این باره آنچه باید گفت ، ما گفتهایم. گفت : «لیکن شما کوتاه آوردهاید!». پاسخی ندادم و رفت. پس از چند ماهی دوباره آمده ، چنین آغاز گفتگو کرد : «یاد دارید من گفتاری دربارهی زنان نوشته بودم و آوردم و بشما نشان دادم؟ خوب شد شما آن را نپذیرفتید. من آنزمان تازه زن گرفته و در اشتباه بودم و اکنون گفتار دیگری آوردهام این را دیگر چاپ کنید. این رویش را که شما ننوشتهاید..» این میگفت و کاغذی را بدست من میداد. ندانستم چه پاسخش بدهم. آهی کشیده خاموش بنشستم. پس از دیری چون برخاست برود ، گفتم : شما چنانکه آن هنگام در اشتباه بودید ، کنون نیز در اشتباهید. با یک پیشامدی نمیتوان از زن رنجید و بگناه یک تن نمیتوان از همگی بد گفت. وانگاه شما اینها را از بَهرِ که مینویسید؟. آنکه خردمندانند چه ارجی باین گفتههای پریشان میگزارند؟! و آنکه نابخردانند ، هر یکی از ایشان همچون شما پندآموز است و کی پروای گفتههای دیگران را دارند؟!
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
بارها میخواستم در این باره چیزی بنویسم. گامی برداشتم و گامی بازپس نشستم. این زمینهی بسیار سختی است. مگر خدا یاری کند و کاری از پیش رود.
این کار نه تنها آنست که خویهایی را بنیکی یا بدی ستاییم. بگوییم و بگذریم. از آن هیچ سودی در دست نخواهد بود.
باید پیش از همه خردها را تکان داد تا نیک و بد بشناسند و بستودهخویی ارج گزارند و خواهان آن باشند. سپس بر آنهمه گفتههای پراکنده و بدآموزیهای فراوان که دلها را فراگرفته چاره جست و دلها را از آن پیراست. پس از اینهاست که میتوان گفتگو از ستودهخویی کرد. وگرنه با سستیای که خردها راست و با پریشانگوییهایی که دلها را فراگرفته از شمردن خویهای نیک و بد چه بهره میتوان برداشت؟!
این شگفت که کسانی گفتارهایی در این زمینه مینگارند و میفرستند تا در پیمان چاپ شود و چون نمیشود آزردگی مینمایند. میگویم : اینهمه گفتههای فراوان ، گیرم که شما نیز چند سخنی بر آنها افزودید آیا چه خواهد بود؟!. مگر بدخویان از ندانستن بدخویند؟! اگر درست بنگرید بیشتر آنان خود پندآموزند و هر یکی صد پند بر زبان دارند.
وانگاه جدا کردن خویهای نیک از بد اگرهم آسان مینماید ، بس دشوار است و این کار هر کس نیست بآنها بپردازد.
بدانسان که شناختن سود و زیانِ زندگی را هر کس نمیتواند و کسان برگزیدهای میباید ، در اینجا نیز همانست.
لغزشهایی که دیگران در این باره مینمایند اگر بشماریم بسیار است. یک دسته آنچه خود میپسندند و یا نمیپسندند دستور برای همه میسازند. یکی چون خود سستنهاد است و از کوشش و کار میگریزد آن را بینیازی نام نهاده سخنانی میسراید و یا دم از جبریگری زده ، کار و کوشش را بیهوده و رشتهی اختیار را بیرون از دست آدمی وامینماید. دیگری که آزمند است ، بر آن رخت دیگر پوشانیده ، مردم را به کشاکش و نبرد با یکدیگر وامیدارد. مردی که تندخوست بمردم کینهجویی میآموزد. دیگری که پستنهاد است برای بردباری و شکیبایی اندازه نمیشناسد ، از اینگونه چندان فراوانست که بشمار نیاید.
دستهی دیگری از آنچه بر سر خودشان گذشته دستور برای جهانیان پدید میآورند و بر هوس و کینهی خود رخت پندآموزی میپوشانند. کسی که بیک زن بدرفتاری دچار گردیده ، از همگی زنان بد میگوید و جملههایی در نکوهش آنان میپردازد و مردان را به بیزاری از آنان میخواند. مردی که از خویشان زیان دیده ، همیشه بگله میپردازد و هر کسی را بدوری و بیپروایی با خویشان برمیانگیزد. همچنین در دیگر پیشامدها.
من اینها را خودم دیدهام و شناختهام. مردی همیشه از دوستی نکوهش میکرد و بارها چنین میگفت : «دوست چیست؟!. هیچگاه کسی را دوست نشناسید». روزی گفتم : این بدآموزی برای چیست؟! گفت : «نمیدانی من از دوست چه کشیدهام» و داستانهایی در این باره سرود. گفتم : اگر تو از دوستان بدی دیدهای باید همهی مردم از سودِ دوستی بیبهره گردند؟!
در سالِ نخست پیمان که گفتارهایی در ستایش زنان زیر عنوان «مادران و خواهران ما» مینگاشتیم ، روزی مردی نزد من آمده کاغذی درآورد که در آن ستایشهایی از زنان نموده و سخن را از اندازه بیرون ساخته بود و خواستار گردید آن را نیز چاپ کنیم. گفتم : در این باره آنچه باید گفت ، ما گفتهایم. گفت : «لیکن شما کوتاه آوردهاید!». پاسخی ندادم و رفت. پس از چند ماهی دوباره آمده ، چنین آغاز گفتگو کرد : «یاد دارید من گفتاری دربارهی زنان نوشته بودم و آوردم و بشما نشان دادم؟ خوب شد شما آن را نپذیرفتید. من آنزمان تازه زن گرفته و در اشتباه بودم و اکنون گفتار دیگری آوردهام این را دیگر چاپ کنید. این رویش را که شما ننوشتهاید..» این میگفت و کاغذی را بدست من میداد. ندانستم چه پاسخش بدهم. آهی کشیده خاموش بنشستم. پس از دیری چون برخاست برود ، گفتم : شما چنانکه آن هنگام در اشتباه بودید ، کنون نیز در اشتباهید. با یک پیشامدی نمیتوان از زن رنجید و بگناه یک تن نمیتوان از همگی بد گفت. وانگاه شما اینها را از بَهرِ که مینویسید؟. آنکه خردمندانند چه ارجی باین گفتههای پریشان میگزارند؟! و آنکه نابخردانند ، هر یکی از ایشان همچون شما پندآموز است و کی پروای گفتههای دیگران را دارند؟!
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 23ـ سرگرمیهایی که در شوشتر میداشتم (تکهی یک از دو)
در خوزستان هم برای ساعتهای بیکاری سرگرمی پدید آورده بودم. یکی از آنها جستجو از نیمزبانهای خوزستان میبود. در اینجا دانستم بومیان کهن خوزستان نیمزبانی میدارند که باید همچون نیمزبان مازندرانی یاد گرفت. آنگاه این نیمزبان درمیان شوشتر و دزفول از هم جدا میگردد و شوشتری جز دزفولی میباشد. همچنان عربهای خوزستان که زبانشان عربیست فارسی اینجا را که یاد گرفتهاند بشیوهی جدایی سخن میرانند.
من خواستم از اینها آگاهیهایی بدست آورم ، مردی بنام ملاحسن پیدا کردم ... این مرد کارش روضهخوانی در روز نهم ربیعالاول میبود. آن رفتار زشتی که ایرانیان دربارهی آن روز میداشتند و بنام مرگ خلیفهی دوم دُژخوییها از خود نمودندی هنوز در شوشتر بازمیماند. از دیگر جاها جنبش مشروطه برانداخته ولی از اینجا برنینداخته بوده. ملاحسن با آن کار ناپاک و آن رخت و ریخت بسیار ناپاکیزه ، خود شاعری میبود ، شعرهای فراوان در نیمزبانهای شوشتری و دزفولی و لری میداشت. میگفت : «استادی میداشتم ملاصالح که او نیز شاعر میبود و بزبانهای لری و دزفولی و شوشتری شعر گفتی».
چنین نهادیم که روزهای آدینه بخانهی من بیاید. روز نخست که آمده بود پرسشهایی دربارهی زبان کرده دیدم مردی بیسواد است و بپرسشهای من پاسخ نمیتواند داد. بهتر دانستم از شعرهایش بخواند و من بنویسم و پرسشهایم را در آن میان کنم. شعرهایی میخوانْد و مرا خوش میافتاد که نام استادش را پاسدارانه میبُرد و شعرهایی که از او میبود بنام او میخوانْد و هرچه ازو یاد گرفته بود میگفت.
چون از نیمزبان مازندرانی نمونههایی از شعر در این کتاب آوردهام از نیمزبان خوزستان هم میآورم. این چند شعر بزبان شوشتریست :
مندوم بدموی تو از بس که دوسوم از بس که دوسوم بدموی تو هرهسوم
یی دهفه بوسن همه چی دشمن جونوم او سون که بدوسی بقد تو زنهسوم
(درماندم از بس که پی تو دویدم. از بس که پی تو دویدم فرسودم. یکدفعه همه چیز دشمن جانم شدند. از آن هنگامی که بدوستی بتو پیوستم).
اینها از شعرهای ملاصالح است. شعرهای پایین بزبان دزفولیست :
دوشو وا تیام خو لیفه شَراق پریسبید از سینه سل و مغلگلو بوف دیریسبید
بالشته اچن کُلمَک وگِندیک زمش بید لیف ریقه بیس پان وا هف جا تیرگسبید
(دیشب از چشمهایم خواب همچون شراق (مرغیست) پرید. از سینه ساییدن و غلتیدن رختخواب از هم درید. بالشت را چندان آرنج و پاشنه زده بودم همچون ریقه (ماهی سفره) پهن شد و از هفت جا ترکید).
اینها را میگفتند از ملاصالح است. و[لی] ملاحسن میگفت ازو نیست و گویندهاش دانسته نمیباشد. شعرهای پایین بزبان لری «بختیاری» و از خود ملاحسن است :
امشو همه شوو وورتبی دلدار نشستوم فنجون اووی و ورساد ز جا داد و دستوم
رنگیس ایبینام چی گلِ انار سؤر تمش تال یک کمچه ووریسنیدام ازش تش ز و خستوم
(امشب همه شب در برِ دلدار نشستم ، فنجان آبی برایستاد ز جا و داد بدستم. رنگش میبینم همچون گل انار سرخست و طعمش تلخ. یک قاشق بسر کشیدم از آن آتش زد به استخوانم).
میباید در اینجا بگویم که این زبانها و نیمزبانها که در ایرانست باید از میان برود. در یک توده تا میتوان باید جداییها را کم گردانید. ولی نمونههایی که از این نیمزبانها در کتابها بماند دانشمندان زبانشناسی خواهند توانست سود از آنها جویند.
جدایی این نیمزبانها با فارسی تنها در آن نیست که واژهها شکسته شده ، و مثلاً «برایستاد» ، «وورساد» و «میبینم» ، «ایبینام» گردیده. در این نیمزبانها گاهی واژههایی هست که بیگانه است و درخور جستجو میباشد. مثلاً در همان شعرها «تیَه» (1) بمعنی چشم و «بوف» بمعنی «رختخواب» و «کلمک» بمعنی آرنج و «گندیک» بمعنی پاشنه بیگانه مینماید و مانندهای آنها بسیار است.
پابرگی از ویراینده :
1ـ tia یا tiya از ویکی پدیای فارسی : «گویش دزفولی»
🔸 23ـ سرگرمیهایی که در شوشتر میداشتم (تکهی یک از دو)
در خوزستان هم برای ساعتهای بیکاری سرگرمی پدید آورده بودم. یکی از آنها جستجو از نیمزبانهای خوزستان میبود. در اینجا دانستم بومیان کهن خوزستان نیمزبانی میدارند که باید همچون نیمزبان مازندرانی یاد گرفت. آنگاه این نیمزبان درمیان شوشتر و دزفول از هم جدا میگردد و شوشتری جز دزفولی میباشد. همچنان عربهای خوزستان که زبانشان عربیست فارسی اینجا را که یاد گرفتهاند بشیوهی جدایی سخن میرانند.
من خواستم از اینها آگاهیهایی بدست آورم ، مردی بنام ملاحسن پیدا کردم ... این مرد کارش روضهخوانی در روز نهم ربیعالاول میبود. آن رفتار زشتی که ایرانیان دربارهی آن روز میداشتند و بنام مرگ خلیفهی دوم دُژخوییها از خود نمودندی هنوز در شوشتر بازمیماند. از دیگر جاها جنبش مشروطه برانداخته ولی از اینجا برنینداخته بوده. ملاحسن با آن کار ناپاک و آن رخت و ریخت بسیار ناپاکیزه ، خود شاعری میبود ، شعرهای فراوان در نیمزبانهای شوشتری و دزفولی و لری میداشت. میگفت : «استادی میداشتم ملاصالح که او نیز شاعر میبود و بزبانهای لری و دزفولی و شوشتری شعر گفتی».
چنین نهادیم که روزهای آدینه بخانهی من بیاید. روز نخست که آمده بود پرسشهایی دربارهی زبان کرده دیدم مردی بیسواد است و بپرسشهای من پاسخ نمیتواند داد. بهتر دانستم از شعرهایش بخواند و من بنویسم و پرسشهایم را در آن میان کنم. شعرهایی میخوانْد و مرا خوش میافتاد که نام استادش را پاسدارانه میبُرد و شعرهایی که از او میبود بنام او میخوانْد و هرچه ازو یاد گرفته بود میگفت.
چون از نیمزبان مازندرانی نمونههایی از شعر در این کتاب آوردهام از نیمزبان خوزستان هم میآورم. این چند شعر بزبان شوشتریست :
مندوم بدموی تو از بس که دوسوم از بس که دوسوم بدموی تو هرهسوم
یی دهفه بوسن همه چی دشمن جونوم او سون که بدوسی بقد تو زنهسوم
(درماندم از بس که پی تو دویدم. از بس که پی تو دویدم فرسودم. یکدفعه همه چیز دشمن جانم شدند. از آن هنگامی که بدوستی بتو پیوستم).
اینها از شعرهای ملاصالح است. شعرهای پایین بزبان دزفولیست :
دوشو وا تیام خو لیفه شَراق پریسبید از سینه سل و مغلگلو بوف دیریسبید
بالشته اچن کُلمَک وگِندیک زمش بید لیف ریقه بیس پان وا هف جا تیرگسبید
(دیشب از چشمهایم خواب همچون شراق (مرغیست) پرید. از سینه ساییدن و غلتیدن رختخواب از هم درید. بالشت را چندان آرنج و پاشنه زده بودم همچون ریقه (ماهی سفره) پهن شد و از هفت جا ترکید).
اینها را میگفتند از ملاصالح است. و[لی] ملاحسن میگفت ازو نیست و گویندهاش دانسته نمیباشد. شعرهای پایین بزبان لری «بختیاری» و از خود ملاحسن است :
امشو همه شوو وورتبی دلدار نشستوم فنجون اووی و ورساد ز جا داد و دستوم
رنگیس ایبینام چی گلِ انار سؤر تمش تال یک کمچه ووریسنیدام ازش تش ز و خستوم
(امشب همه شب در برِ دلدار نشستم ، فنجان آبی برایستاد ز جا و داد بدستم. رنگش میبینم همچون گل انار سرخست و طعمش تلخ. یک قاشق بسر کشیدم از آن آتش زد به استخوانم).
میباید در اینجا بگویم که این زبانها و نیمزبانها که در ایرانست باید از میان برود. در یک توده تا میتوان باید جداییها را کم گردانید. ولی نمونههایی که از این نیمزبانها در کتابها بماند دانشمندان زبانشناسی خواهند توانست سود از آنها جویند.
جدایی این نیمزبانها با فارسی تنها در آن نیست که واژهها شکسته شده ، و مثلاً «برایستاد» ، «وورساد» و «میبینم» ، «ایبینام» گردیده. در این نیمزبانها گاهی واژههایی هست که بیگانه است و درخور جستجو میباشد. مثلاً در همان شعرها «تیَه» (1) بمعنی چشم و «بوف» بمعنی «رختخواب» و «کلمک» بمعنی آرنج و «گندیک» بمعنی پاشنه بیگانه مینماید و مانندهای آنها بسیار است.
پابرگی از ویراینده :
1ـ tia یا tiya از ویکی پدیای فارسی : «گویش دزفولی»
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
راه رستگاری.pdf
843.3 KB
🔶 راه رستگاری
🖌 احمد کسروی
🔍 جستار : آیین زندگانی ، آفریدگار ، برانگیختگان ، دین ، کیشها ، گمراهیها ، جان و روان ، کار و پیشه
📊 شمار ساتها : ۱۱۸
کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🖌 احمد کسروی
🔍 جستار : آیین زندگانی ، آفریدگار ، برانگیختگان ، دین ، کیشها ، گمراهیها ، جان و روان ، کار و پیشه
📊 شمار ساتها : ۱۱۸
کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
گفتارهایی از مهنامهی پیمان 1.pdf
322 KB
🔸 گفتارهایی از مهنامهی پیمان - ۱
🔹 بیماری پرگویی
🔹 عنوانهای پوچ یا مایهی ننگ
دو گفتار در یکجا
🔸 کانال تلگرامی پاکدینی
🔹 بیماری پرگویی
🔹 عنوانهای پوچ یا مایهی ننگ
دو گفتار در یکجا
🔸 کانال تلگرامی پاکدینی