🔶 سیزدهم مرداد 1323 : 3
🔸 گفتار آقای کسروی (تکهی سه از سه)
آنگاه در ایران سنگ بزرگ دیگری در راه پیشرفت مشروطه هست ، و آن کیشهای گوناگون و صوفیگری و خراباتیگری و مانند اینهاست. میباید آشکاره گفت : مشروطه که بکشور دلبستگی داشتن و در راه آن جانفشانی کردنست ، با صوفیگری که بنیادش خوار داشتن جهان و بگوشهای خزیدن [و] مفت خوردن است نتواند ساخت. با خراباتیگری که پایهاش دم غنیمت دانستن و مست بودن و بگذشته و آینده پروا ننمودنست نتواند ساخت. با شیعیگری که آغاز و انجامش دل بمردگان بستن و رشتهی کارها را در دست آنان دانستن و چشم براه امام ناپیدا دوختنست نتواند ساخت.
برای پیشرفت مشروطه بایستی بکوشند و اینها را از میان بردارند که این را هم تاکنون ندانستهاند و بکوششی در این باره برنخاستهاند.
اینهاست شُوَند[=سبب] آنکه مشروطه در ایران نتیجهی درستی نداده. در اروپا در هر کشوری ، مشروطه مایهی آبادی و فیروزی آن کشور گردیده. سی و چند ملیون مردم انگلیس که به یک نیم جهان فرمان میرانند این نیرومندی بیش از همه نتیجهی مشروطه است. فرزندان آمریکا که از آن سوی جهان دست بکارهای اروپا و آسیا و اقیانوسیا یازیدهاند این چیرگی را در سایهی مشروطه بدست آوردهاند. در همه جا مشروطه مایهی پیشرفت بوده. ولی در ایران در این چهل سال جز افزودن بآشفتگی کشور نتیجهای از آن بدست نیامده.
بسخن بیش از این دامنه نمیدهم. شادروانان بهبهانی و طباطبایی و دیگران کوشیدند و مشروطه را باین کشور آوردند و ما که آن را پذیرفتهایم و ارجمندش میداریم باید بکوشیم و روانش گردانیم. باید بکوشیم و زمینهاش آماده سازیم.
از این گفتهها میخواهیم دو نتیجه گیریم : یکی آنکه چارهی دردهای ایران جز این کوششهایی که ما میکنیم نمیباشد. همان داستان مشروطه بهترین گواهست که در این توده آلودگیهایی هست و تا از آنها پاک نگردد از هیچ چیزی نتیجهی درستی بدست نخواهد آمد. داستان ایران با این آلودگیها داستان استخریست با لجنهای بدبو. استخری با لجنهای بدبو اگر گلاب برویش بندند آن را نیز بدبو گرداند و چارهای جز آن نباشد که لجنها را بیرون ریزند و پاکش گرداند.
چنانکه میدانیم کسانی در این کشور حزبهای سیاسی میسازند. باید دید خواستشان چیست؟. اگر میخواهند دستهای پدید آورند و با دست آنها در مجلس نماینده باشند یا در کارهای کشور سرجنبانی نمایند بخواست خود توانند رسید. ولی اگر میخواهند تکانی در توده پدید آورند و چارهای بدردها کنند و یا نیرویی پدید آورده در برابر بیگانگان بالا افرازند این نتیجهها نتواند بود و نخواهد بود.
حزب ساختن از این مردم آلوده ، بدان میماند که کسی از بیماران مالاریایی و روماتیسمی سپاهی آراید و پیداست که از چنان سپاهی هیچ کاری نتواند برخاست.
نتیجهی دوم اینکه ما در این کوششهای خود بکار بسیار بزرگی برخاستهایم. کاری که خشنودی خدا در آنست و نتیجههای بسیار نیکی را درپی خواهد داشت.
بارها کسانی دربارهی نیایش (عبادت) پرسشهایی میکنند. چنانکه گفتهایم باز میگوییم : امروز بهترین نیایش همین کوششهاست. آن تندیسههای بدبختی که با فراوانی در بیخ دیوارها دیده میشود از مردم این کشورند ، برادران و خواهران شمایند ، چرا بآن روز افتادهاند؟!. چرا این کشور که از روی حساب باید به سیصدملیون نان دهد به بیستملیون نتواند داد و در این کشور همیشه گرسنگیست؟!. آیا اینها جز نتیجهی گمراهیها و نادانیهاست؟!. جز نتیجهی نبودن راه زندگانیست؟!. آیا کوشیدن و از راهش باین بدبختیها چاره کردن مایهی خشنودی خدا نیست؟!. آیا چنان کوششی بهترین نیایش نمیباشد؟!. آیا تنها خم شدن و راست شدنست که پرستش بخدا یا نیایش تواند بود؟!.
چنانکه بارها گفتهام ما یک بایای وَرجاوَند (1) خدایی را بگردن گرفتهایم و اینست باید تا میتوانیم خود را پاک و نیک گردانیده شایندهی چنان بایای ورجاوند سازیم.
پابرگی :
1ـ ورجاوند = ارجمند از دیدهی دین و خداشناسی.
🔸 گفتار آقای کسروی (تکهی سه از سه)
آنگاه در ایران سنگ بزرگ دیگری در راه پیشرفت مشروطه هست ، و آن کیشهای گوناگون و صوفیگری و خراباتیگری و مانند اینهاست. میباید آشکاره گفت : مشروطه که بکشور دلبستگی داشتن و در راه آن جانفشانی کردنست ، با صوفیگری که بنیادش خوار داشتن جهان و بگوشهای خزیدن [و] مفت خوردن است نتواند ساخت. با خراباتیگری که پایهاش دم غنیمت دانستن و مست بودن و بگذشته و آینده پروا ننمودنست نتواند ساخت. با شیعیگری که آغاز و انجامش دل بمردگان بستن و رشتهی کارها را در دست آنان دانستن و چشم براه امام ناپیدا دوختنست نتواند ساخت.
برای پیشرفت مشروطه بایستی بکوشند و اینها را از میان بردارند که این را هم تاکنون ندانستهاند و بکوششی در این باره برنخاستهاند.
اینهاست شُوَند[=سبب] آنکه مشروطه در ایران نتیجهی درستی نداده. در اروپا در هر کشوری ، مشروطه مایهی آبادی و فیروزی آن کشور گردیده. سی و چند ملیون مردم انگلیس که به یک نیم جهان فرمان میرانند این نیرومندی بیش از همه نتیجهی مشروطه است. فرزندان آمریکا که از آن سوی جهان دست بکارهای اروپا و آسیا و اقیانوسیا یازیدهاند این چیرگی را در سایهی مشروطه بدست آوردهاند. در همه جا مشروطه مایهی پیشرفت بوده. ولی در ایران در این چهل سال جز افزودن بآشفتگی کشور نتیجهای از آن بدست نیامده.
بسخن بیش از این دامنه نمیدهم. شادروانان بهبهانی و طباطبایی و دیگران کوشیدند و مشروطه را باین کشور آوردند و ما که آن را پذیرفتهایم و ارجمندش میداریم باید بکوشیم و روانش گردانیم. باید بکوشیم و زمینهاش آماده سازیم.
از این گفتهها میخواهیم دو نتیجه گیریم : یکی آنکه چارهی دردهای ایران جز این کوششهایی که ما میکنیم نمیباشد. همان داستان مشروطه بهترین گواهست که در این توده آلودگیهایی هست و تا از آنها پاک نگردد از هیچ چیزی نتیجهی درستی بدست نخواهد آمد. داستان ایران با این آلودگیها داستان استخریست با لجنهای بدبو. استخری با لجنهای بدبو اگر گلاب برویش بندند آن را نیز بدبو گرداند و چارهای جز آن نباشد که لجنها را بیرون ریزند و پاکش گرداند.
چنانکه میدانیم کسانی در این کشور حزبهای سیاسی میسازند. باید دید خواستشان چیست؟. اگر میخواهند دستهای پدید آورند و با دست آنها در مجلس نماینده باشند یا در کارهای کشور سرجنبانی نمایند بخواست خود توانند رسید. ولی اگر میخواهند تکانی در توده پدید آورند و چارهای بدردها کنند و یا نیرویی پدید آورده در برابر بیگانگان بالا افرازند این نتیجهها نتواند بود و نخواهد بود.
حزب ساختن از این مردم آلوده ، بدان میماند که کسی از بیماران مالاریایی و روماتیسمی سپاهی آراید و پیداست که از چنان سپاهی هیچ کاری نتواند برخاست.
نتیجهی دوم اینکه ما در این کوششهای خود بکار بسیار بزرگی برخاستهایم. کاری که خشنودی خدا در آنست و نتیجههای بسیار نیکی را درپی خواهد داشت.
بارها کسانی دربارهی نیایش (عبادت) پرسشهایی میکنند. چنانکه گفتهایم باز میگوییم : امروز بهترین نیایش همین کوششهاست. آن تندیسههای بدبختی که با فراوانی در بیخ دیوارها دیده میشود از مردم این کشورند ، برادران و خواهران شمایند ، چرا بآن روز افتادهاند؟!. چرا این کشور که از روی حساب باید به سیصدملیون نان دهد به بیستملیون نتواند داد و در این کشور همیشه گرسنگیست؟!. آیا اینها جز نتیجهی گمراهیها و نادانیهاست؟!. جز نتیجهی نبودن راه زندگانیست؟!. آیا کوشیدن و از راهش باین بدبختیها چاره کردن مایهی خشنودی خدا نیست؟!. آیا چنان کوششی بهترین نیایش نمیباشد؟!. آیا تنها خم شدن و راست شدنست که پرستش بخدا یا نیایش تواند بود؟!.
چنانکه بارها گفتهام ما یک بایای وَرجاوَند (1) خدایی را بگردن گرفتهایم و اینست باید تا میتوانیم خود را پاک و نیک گردانیده شایندهی چنان بایای ورجاوند سازیم.
پابرگی :
1ـ ورجاوند = ارجمند از دیدهی دین و خداشناسی.
✴️ یکی از علتهایی که به نوشتن این تاریخ برخاستم
«بارها گفتهام و یك بار دیگر میگویم : جنبش مشروطه در تاریخ ایران كمتر مانند دارد. كسانی كه در آن روز برخاستند و آن جانفشانیهای گرانبها را كردند ـ چه در آذربایجان و چه در گیلان و دیگر جاها ـ مردان ارجداری هستند و باید همیشه نامهای ایشان را بنیكی و ارجمندی یاد كرد.
این خود بسیار نادانی بود كه كسانی از ارج آنان كاستند و نام تاراجگر بروی آنان گزاردند و در دیدهها خوارشان ساختند.
بسیار نادانی بود كه دغلكارانی بمیدان ریختند و با روباهبازیهای خود آن مردان دلیر را بگوشه و كنار انداختند ـ از كشتگانشان یادی نكردند و بر زندگانشان زندگی را تنگ گرفتند.
این كارها همه بخواست دشمنان ایران بود و این آوازها در نهان از گلوهای ایشان بیرون میآمد.
من بنگارش این تاریخ بنام دادگری برخاستم و بیش از همه برآن میكوشم كه داوری میانهی آن مردان جانفشان و ستمگران بدنهادشان كنم و خشنودی خدا را در این كار میدانم و مزد خود را ازو چشم میدارم ، و هیچگاه بسخنان بیهودهی این و آن گوش نخواهم داد و پرده از روی دغلكاریها خواهم برداشت».
(احمد کسروی ، ماهنامهی پیمان ، سال 5، شمارهی 4، س 173 و 174)
«بارها گفتهام و یك بار دیگر میگویم : جنبش مشروطه در تاریخ ایران كمتر مانند دارد. كسانی كه در آن روز برخاستند و آن جانفشانیهای گرانبها را كردند ـ چه در آذربایجان و چه در گیلان و دیگر جاها ـ مردان ارجداری هستند و باید همیشه نامهای ایشان را بنیكی و ارجمندی یاد كرد.
این خود بسیار نادانی بود كه كسانی از ارج آنان كاستند و نام تاراجگر بروی آنان گزاردند و در دیدهها خوارشان ساختند.
بسیار نادانی بود كه دغلكارانی بمیدان ریختند و با روباهبازیهای خود آن مردان دلیر را بگوشه و كنار انداختند ـ از كشتگانشان یادی نكردند و بر زندگانشان زندگی را تنگ گرفتند.
این كارها همه بخواست دشمنان ایران بود و این آوازها در نهان از گلوهای ایشان بیرون میآمد.
من بنگارش این تاریخ بنام دادگری برخاستم و بیش از همه برآن میكوشم كه داوری میانهی آن مردان جانفشان و ستمگران بدنهادشان كنم و خشنودی خدا را در این كار میدانم و مزد خود را ازو چشم میدارم ، و هیچگاه بسخنان بیهودهی این و آن گوش نخواهم داد و پرده از روی دغلكاریها خواهم برداشت».
(احمد کسروی ، ماهنامهی پیمان ، سال 5، شمارهی 4، س 173 و 174)
«این داستان مشهور است كه در یكی از سختیهای تبریز كه كار بر ستارخان سخت گردیده بیم و گزند از هر سوی گرد او را فراگرفته بود قنسول روس كه همیشه برای بهم زدن آن بساط میکوشید نزد او آمده پیشنهاد نمود كه ستارخان بیرق روس را برگرفته خود را پناهندهی دولت امپراتوری گرداند. مرحوم ستارخان قهرهخندی زده گفت : «من میخواهم امپراتور زیر بیرق ایران پناهنده شود و هرگز این نخواهم كرد كه زیر بیرق دولت كافری پناهنده شوم»!
ببینید اندازهی گردنفرازی ایرانیان در آن زمانها چه بوده؟.»
(مهنامهی پیمان ، سال 1، شمارهی 14، سات 26)
ببینید اندازهی گردنفرازی ایرانیان در آن زمانها چه بوده؟.»
(مهنامهی پیمان ، سال 1، شمارهی 14، سات 26)
🔶 زبان ایرانی - کافنامه : 277
🔸 بخش دوم : معنیهای پسوند
در فرهنگهای فارسی بیش از سه یا چهار معنی برای کاف یا جانشینان آن یاد نکردهاند. ولی ما خواهیم دید این پسوند از شگفتیهای زبان فارسی است که معنیهای بسیار (بلکه باید گفت : معنیهای بیشمار) دارد و با آنکه یک حرف بیشتر نیست اگر بشماریم زبان فارسی را از داشتن چندین هزار کلمه بینیاز گردانیده. زیرا بسیاری از کلمههای فارسی بدستیاری این پسوند معنی نوینی پیدا کرده بدینسان فارسی را از داشتن یک کلمهی جداگانه بینیاز میگرداند. نگارنده در همهی زبانهایی که میشناسم مانندهی این کلمه را سراغ ندارم.
یکایک معنیها را بازمینماییم :
معنی یکم ـ خردی ، کوچکی : (بخش یک از دو)
شهرک ، تشتک ، خانه ، چاهه ، روزنه ، کوچه ، دریاچه ، دولابچه ، بازارچه ، خوانچه ، تیمچه و مانندهای اینها.
شهرک را بمعنی شهر کوچک مؤلفان پیشین بسیار بکار بردهاند و ما نمیدانیم کلمهی غلط «قصبه» باین معنی از کی پیدا شده؟!
خان که خانه کوچک آن میباشد بمعنی سرای بزرگ معروف بوده ولی اکنون کمتر بکار میرود.
کوی بمعنی محله است که شعرا بسیار بکار بردهاند و کویچه یا کوچه بمعنی محلهی کوچک میباشد.
تیم بمعنی کاروانسرا در فارسی باستان معروف بوده و تیمچه بمعنی کاروانسرای کوچک میباشد.
کلمههای دیگر از گزارش بینیاز است.
در تاریخهای رومی نام یکی از پادشاهان اشکانی را فراآتک (1) برده میگویند معنی آن «فرهاد کوچک» میباشد. از اینجا پیداست که شکل درست نام «فراهاتک» بوده و کاف در آن زمان معروف و بمعنی کوچکی بکار میرفته.
«چوپوق» یا «چبق» که امروز نام ابزار دود کشیدن است شاید کسانی آن را ترکی بشمارند یا اصل درست آن را نشناسند. ولی کلمه جز فارسی نیست و تاریخچهی آن اینست که مینگاریم : کلمهی «چوپک» فارسی بمعنی چوپ کوچک یا چوپ باریک بزبان ترکی رفته و در آنجا از روی تغییرهایی که ترکان بکلمههای فارسی میدادهاند «چوبوق» گردیده که ما آن را با این شکل در فرهنگهای ترکی از جمله «دیوان لغات الترک» محمود کاشغری مییابیم. سپس کلمه همراه ترکان بآذربایجان آمده (2) و تاکنون بازمانده که بمعنی شاخهی نازک یا چوبدستی معروف است بویژه در زبان روستاییان که بیشتر بکار میرود. و چون در زمان صفویان عادت دود کشیدن از راه آذربایجان بایران درآمده اینست که کلمههایی را که برای خود دربایست داشته از آنجا همراه برداشته که یکی از آنها «چوبوق» و دیگری «توتون» باشد و از اینجا «چوبوق» یا «چبق» نام آن ابزار دود کشیدن گردیده. اینست تاریخچهی «چبق». اما «توتون» یا «تتن» باید دانست این کلمه ترکی و بمعنی دود است که اکنون هم در زبان زنجانیان و پارهای از روستاییان آذربایجان بِهمان معنی بکار میرود و چون برگهایی که خرد کرده و در چبق ریخته و آتش میزدهاند دود از آنها پدید میآید از این جهت آن را «توتون» یا «تتن» نام دادهاند.
درست مانندهی «چوبوق» است کلمهی «پامبوق» که در آذربایجان معروف و بمعنی پنبه است. زیرا اصل کلمه همان «پنبک» پهلویست که در فارسی امروزی «پنبه» گردیده ولی از آنسوی ترکان آن را برگرفته و «پانباق» ساخته و سپس «پامبوق» گردانیده همراه خود بآذربایجان بردهاند که تاکنون در آنجا بازمانده.
بر این معنی کاف مثالهایی نیز از میان نامهای آبادیها داریم. چون : «تبریزک» که نام دیهی در آذربایگان و پیداست که مقصود از آن «تبریز کوچک» میباشد. همین حال را دارد «اردبیله» و «سیستانه» و «مغانک» و «شهرستانک» که آبادیها در خلخال و تویسرکان و دماوند و تهران میباشد. نیز همین حال را دارد «مغانجوق» که دیهی در آذربایجان است و «جوق» بمعنی کوچکی میباشد. از این گونه نامها فراوان است که در جای دیگری یاد کردهایم.
پابرگیها :
1ـ Fraateces از روی قاعدهی الفبای لاتین باید آن را «فراآتیکیس» خواند.
2ـ شاید «چوبوق» پیش از درآمدن ترکان در زبان بومیان نیز بوده زیرا چنانکه گفتیم در آذری نیز تغییرهایی در کلمههای فارسی میدادهاند و از جمله «چوبک» بایستی در آن زبان «چوباق» یا «چوبوق» باشد. همین حال را دارد کلمهی «پامبوق».
🔸 بخش دوم : معنیهای پسوند
در فرهنگهای فارسی بیش از سه یا چهار معنی برای کاف یا جانشینان آن یاد نکردهاند. ولی ما خواهیم دید این پسوند از شگفتیهای زبان فارسی است که معنیهای بسیار (بلکه باید گفت : معنیهای بیشمار) دارد و با آنکه یک حرف بیشتر نیست اگر بشماریم زبان فارسی را از داشتن چندین هزار کلمه بینیاز گردانیده. زیرا بسیاری از کلمههای فارسی بدستیاری این پسوند معنی نوینی پیدا کرده بدینسان فارسی را از داشتن یک کلمهی جداگانه بینیاز میگرداند. نگارنده در همهی زبانهایی که میشناسم مانندهی این کلمه را سراغ ندارم.
یکایک معنیها را بازمینماییم :
معنی یکم ـ خردی ، کوچکی : (بخش یک از دو)
شهرک ، تشتک ، خانه ، چاهه ، روزنه ، کوچه ، دریاچه ، دولابچه ، بازارچه ، خوانچه ، تیمچه و مانندهای اینها.
شهرک را بمعنی شهر کوچک مؤلفان پیشین بسیار بکار بردهاند و ما نمیدانیم کلمهی غلط «قصبه» باین معنی از کی پیدا شده؟!
خان که خانه کوچک آن میباشد بمعنی سرای بزرگ معروف بوده ولی اکنون کمتر بکار میرود.
کوی بمعنی محله است که شعرا بسیار بکار بردهاند و کویچه یا کوچه بمعنی محلهی کوچک میباشد.
تیم بمعنی کاروانسرا در فارسی باستان معروف بوده و تیمچه بمعنی کاروانسرای کوچک میباشد.
کلمههای دیگر از گزارش بینیاز است.
در تاریخهای رومی نام یکی از پادشاهان اشکانی را فراآتک (1) برده میگویند معنی آن «فرهاد کوچک» میباشد. از اینجا پیداست که شکل درست نام «فراهاتک» بوده و کاف در آن زمان معروف و بمعنی کوچکی بکار میرفته.
«چوپوق» یا «چبق» که امروز نام ابزار دود کشیدن است شاید کسانی آن را ترکی بشمارند یا اصل درست آن را نشناسند. ولی کلمه جز فارسی نیست و تاریخچهی آن اینست که مینگاریم : کلمهی «چوپک» فارسی بمعنی چوپ کوچک یا چوپ باریک بزبان ترکی رفته و در آنجا از روی تغییرهایی که ترکان بکلمههای فارسی میدادهاند «چوبوق» گردیده که ما آن را با این شکل در فرهنگهای ترکی از جمله «دیوان لغات الترک» محمود کاشغری مییابیم. سپس کلمه همراه ترکان بآذربایجان آمده (2) و تاکنون بازمانده که بمعنی شاخهی نازک یا چوبدستی معروف است بویژه در زبان روستاییان که بیشتر بکار میرود. و چون در زمان صفویان عادت دود کشیدن از راه آذربایجان بایران درآمده اینست که کلمههایی را که برای خود دربایست داشته از آنجا همراه برداشته که یکی از آنها «چوبوق» و دیگری «توتون» باشد و از اینجا «چوبوق» یا «چبق» نام آن ابزار دود کشیدن گردیده. اینست تاریخچهی «چبق». اما «توتون» یا «تتن» باید دانست این کلمه ترکی و بمعنی دود است که اکنون هم در زبان زنجانیان و پارهای از روستاییان آذربایجان بِهمان معنی بکار میرود و چون برگهایی که خرد کرده و در چبق ریخته و آتش میزدهاند دود از آنها پدید میآید از این جهت آن را «توتون» یا «تتن» نام دادهاند.
درست مانندهی «چوبوق» است کلمهی «پامبوق» که در آذربایجان معروف و بمعنی پنبه است. زیرا اصل کلمه همان «پنبک» پهلویست که در فارسی امروزی «پنبه» گردیده ولی از آنسوی ترکان آن را برگرفته و «پانباق» ساخته و سپس «پامبوق» گردانیده همراه خود بآذربایجان بردهاند که تاکنون در آنجا بازمانده.
بر این معنی کاف مثالهایی نیز از میان نامهای آبادیها داریم. چون : «تبریزک» که نام دیهی در آذربایگان و پیداست که مقصود از آن «تبریز کوچک» میباشد. همین حال را دارد «اردبیله» و «سیستانه» و «مغانک» و «شهرستانک» که آبادیها در خلخال و تویسرکان و دماوند و تهران میباشد. نیز همین حال را دارد «مغانجوق» که دیهی در آذربایجان است و «جوق» بمعنی کوچکی میباشد. از این گونه نامها فراوان است که در جای دیگری یاد کردهایم.
پابرگیها :
1ـ Fraateces از روی قاعدهی الفبای لاتین باید آن را «فراآتیکیس» خواند.
2ـ شاید «چوبوق» پیش از درآمدن ترکان در زبان بومیان نیز بوده زیرا چنانکه گفتیم در آذری نیز تغییرهایی در کلمههای فارسی میدادهاند و از جمله «چوبک» بایستی در آن زبان «چوباق» یا «چوبوق» باشد. همین حال را دارد کلمهی «پامبوق».
🔶 15ـ پاکخویی تکهی 15 از 21
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
در گفتارهای گذشته زیان پراکندهگوییهای گذشتگان را بازنمودیم و آنچه در این باره میتوانستیم نگاشتن نگاشتیم. اکنون بر[سر] سخن میآییم و بهتر است نخست راز نیکوخویی و بدخویی را نشان داده ، گفتگو را از ریشهاش آغاز کنیم :
چنانکه گفتهایم ، آدمی دارای دو نهاد است. زیرا از یکسو دارای تن و جانست که از این راه با همهی جانداران یکسان و با آنها همجنس میباشد و آنچه آنها دارند ، از دریافت و درخواست و خوی ، این هم دارد. از سوی دیگر دارای روان و خرد است که چیز جداگانه و بیرون از جهان مادّه میباشد و این را نیز دریافتها و درخواستهاست. (1)
اینست همیشه در درون آدمی ، میانهی دو نهاد ، کشاکش در کار است و آدمی میان کشاکش افتاده. نکوخویی و بدخویی نیز از اینجا برخاسته.
جانوران ـ از چرندگان و درندگان و پرندگان ـ خیمهایی از ستوده و ناستوده دارند از خشم و کینه و رشک و آز و خودخواهی و برتریفروشی و ناشکیبی و ستمگری و ترس و چاپلوسی و مانند اینها. (اینها خویهای بد آنهاست) و گراییدن نرینه و مادینه بهم ، مهربانی به بچههای خود و پرداختن به پرورش آنها ، نبرد با دشمن ، دلیری ، نمکشناسی و همچون اینها. (اینها خویهای نیک آنهاست).
آدمیان از همهی این خویها بهره دارند و هر کسی یک رشته از آنها را کم و بیش دارا میباشد. گذشته از اینها ، خود او نیز از راه تن و جان ، خیمهایی دارد : از خودنمایی و بیهودهگویی و دروغگویی و هوسبازی و دزدی و دغلکاری و دیگر از اینگونه.
از اینسوی ، روان از خیمهای نکوهیده بیزار است و خود همیشه دستورهایی (جز از آنکه درخواست تن و جانست) دهد و در برابر خویهای ناستودهی تنی و جانی ، خویهای آدمیانه پیشنهاد کند. از اینجا آدمی دارای دو رشته خویها از ستوده و ناستوده گردیده.
میتوان در این زمینه از چندین گوشه گفتگو کرد و بسخنهای درازی پرداخت. ولی ما بهمین اندازه بسنده کرده به نتیجه نزدیکتر میشویم.
از آنچه گفتیم دانسته شد خیمهای نکوهیده از نهاد جانوریست و اینست آدمی هر چند از آنها پیراسته گردد ، ارج آدمیگریش بیشتر شود.
پابرگی :
1ـ در شمارهی نهم پارسال گفتاری بنام «جان و روان» نوشته روشن ساختهایم که روان جز از جان میباشد. آنچه در آن گفتار نوشته شده همگی راست است و این زمینه درست روشن گردیده.
[خوانندگان در این باره توانند کتاب «در پیرامون روان» را بخوانند.]
🔸 (گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
در گفتارهای گذشته زیان پراکندهگوییهای گذشتگان را بازنمودیم و آنچه در این باره میتوانستیم نگاشتن نگاشتیم. اکنون بر[سر] سخن میآییم و بهتر است نخست راز نیکوخویی و بدخویی را نشان داده ، گفتگو را از ریشهاش آغاز کنیم :
چنانکه گفتهایم ، آدمی دارای دو نهاد است. زیرا از یکسو دارای تن و جانست که از این راه با همهی جانداران یکسان و با آنها همجنس میباشد و آنچه آنها دارند ، از دریافت و درخواست و خوی ، این هم دارد. از سوی دیگر دارای روان و خرد است که چیز جداگانه و بیرون از جهان مادّه میباشد و این را نیز دریافتها و درخواستهاست. (1)
اینست همیشه در درون آدمی ، میانهی دو نهاد ، کشاکش در کار است و آدمی میان کشاکش افتاده. نکوخویی و بدخویی نیز از اینجا برخاسته.
جانوران ـ از چرندگان و درندگان و پرندگان ـ خیمهایی از ستوده و ناستوده دارند از خشم و کینه و رشک و آز و خودخواهی و برتریفروشی و ناشکیبی و ستمگری و ترس و چاپلوسی و مانند اینها. (اینها خویهای بد آنهاست) و گراییدن نرینه و مادینه بهم ، مهربانی به بچههای خود و پرداختن به پرورش آنها ، نبرد با دشمن ، دلیری ، نمکشناسی و همچون اینها. (اینها خویهای نیک آنهاست).
آدمیان از همهی این خویها بهره دارند و هر کسی یک رشته از آنها را کم و بیش دارا میباشد. گذشته از اینها ، خود او نیز از راه تن و جان ، خیمهایی دارد : از خودنمایی و بیهودهگویی و دروغگویی و هوسبازی و دزدی و دغلکاری و دیگر از اینگونه.
از اینسوی ، روان از خیمهای نکوهیده بیزار است و خود همیشه دستورهایی (جز از آنکه درخواست تن و جانست) دهد و در برابر خویهای ناستودهی تنی و جانی ، خویهای آدمیانه پیشنهاد کند. از اینجا آدمی دارای دو رشته خویها از ستوده و ناستوده گردیده.
میتوان در این زمینه از چندین گوشه گفتگو کرد و بسخنهای درازی پرداخت. ولی ما بهمین اندازه بسنده کرده به نتیجه نزدیکتر میشویم.
از آنچه گفتیم دانسته شد خیمهای نکوهیده از نهاد جانوریست و اینست آدمی هر چند از آنها پیراسته گردد ، ارج آدمیگریش بیشتر شود.
پابرگی :
1ـ در شمارهی نهم پارسال گفتاری بنام «جان و روان» نوشته روشن ساختهایم که روان جز از جان میباشد. آنچه در آن گفتار نوشته شده همگی راست است و این زمینه درست روشن گردیده.
[خوانندگان در این باره توانند کتاب «در پیرامون روان» را بخوانند.]
✴️ چرا گفتگو از مشروطه همچنان لازم است؟!.
جنبش مشروطه یکی از ارجدارترین و مؤثرترین پیشامدها در تاریخ ایرانست.
این جنبش با همهی آثار نیکی که بر زندگانی ایرانیان داشت ، به علتهای چندی ناانجام ماند. یکدل نبودن انبوه مردم با مشروطه (یا دمکراسی) و بیاعتنایی ایشان به آن را باید از علتهای اصلی ناانجام ماندن آن دانست. این نیز از ندانستن معنی درست مشروطه و در نتیجه درنیافتن ارج و بهای آن سرچشمه میگیرد. اگر این رشته دنبال گردد درمییابیم که در پایداری این نادانی نیز چند چیز دخالت داشته که یکی از آنها دشمنی ملایان با مشروطه و دیگری خیانت دستگاه فرهنگ (آموزش و پرورش) کشور میباشد. اینها زمینههاییست که در نوشتههای ما از آن بارها سخن رفته است.
یکی از خواستها و کوششهای ارجمند جنبش پاکدینی به انجام رسانیدن راه ناانجام مشروطه است. برای چنین خواستی مهمترین کوشش بازنمودن معنی درست دمکراسی و رسانیدن آن به دلها میباشد. زیرا تا مردمی معنی یک چیزی را نیک درنیابند چگونه به آن دل بندند و هواداری نمایند؟!
این از اندوههای بزرگ است که اگر از درسخواندگان و دانشگاه دیدگان بپرسید مشروطه یا دمکراسی به چه معنیست ، نود درصدشان جز قانون اساسی و پارلمان داشتن و هر چند سال یک بار انتخابات راه انداختن را نتوانند شمرد. دست بالا آنکه دمکراسی را راهی در کشورداری میدانند که اکثریت نمایندگان مجلس برای کشور تصمیم بگیرند یا اینکه کشورداری به دست سه قوهی مستقل از هم انجام میگیرد.
یک نمونه از این غلطفهمیها آنست که درسخوانده و دانشگاهدیدهی ایرانی مشروطه را چیزی جدا و دمکراسی را جدا میداند. مشروطه را جدا و جمهوری را جدا میپندارد. او میپندارد جمهوری دمکراسی است ولی مشروطه چنین نیست! مشروطه کهنه شده ولی دمکراسی هنوز تازه است. به پندار او تفاوت در اینست که در مشروطه شاه هست (یا باید باشد) که تا آخر عمر شاه میماند ولی در جمهوری یکی بنام رئیسجمهور هر چند سال یک بار با انتخابات مستقیم مردم برگزیده میشود و جز چندگاهی بر سر کار نیست. این غلطفهمی چندان رواج دارد که از زبان کوشندگان سیاسی هم شنیده میشود و راستی آنست که آنها خود از رواجدهندگان این غلط میباشند.
تاریخ و معنی درست مشروطه را یاد گرفتن برای ما ایرانیان که پس از صد و ده سال بیشتر هنوز از آن بیبهرهایم اهمیت بسیار دارد. اینست همزمان با برپا کردن کانال پاکدینی بهتر دیدیم کانال جدای مشروطه (به نشانی زیر) پدید آوریم که در آن از یکسو به تاریخ این جنبش بزرگ بپردازیم و هم تا میتوان معنی درست آن را بازنماییم و جلو غلطفهمیها را بگیریم.
https://t.me/tarikhe_mashruteye_iran
گذشته از این ، یک رشته از گفتارهای روزنامهی پرچم را که در این زمینه است یکجا گرد آوردیم و درمیان گفتارهای روزانهی خود جا دادیم. از جمله :
https://t.me/pakdini/8953
https://t.me/pakdini/10167
نیز نوشتاری با نام «مشروطه یا دمکراسی؟!» و تکههای سیویک گانهی آن را که از نشانی زیر آغاز میشود ، در کانال آوردیم که در زمینهی معنی درست مشروطه میباشد :
https://t.me/pakdini/9563
همچنین باید به گفتارهایی اشاره کنیم که به هر مناسبت که سخن مشروطه بمیان آمده نوشته و در کانال گزاردهایم.
جنبش مشروطه یکی از ارجدارترین و مؤثرترین پیشامدها در تاریخ ایرانست.
این جنبش با همهی آثار نیکی که بر زندگانی ایرانیان داشت ، به علتهای چندی ناانجام ماند. یکدل نبودن انبوه مردم با مشروطه (یا دمکراسی) و بیاعتنایی ایشان به آن را باید از علتهای اصلی ناانجام ماندن آن دانست. این نیز از ندانستن معنی درست مشروطه و در نتیجه درنیافتن ارج و بهای آن سرچشمه میگیرد. اگر این رشته دنبال گردد درمییابیم که در پایداری این نادانی نیز چند چیز دخالت داشته که یکی از آنها دشمنی ملایان با مشروطه و دیگری خیانت دستگاه فرهنگ (آموزش و پرورش) کشور میباشد. اینها زمینههاییست که در نوشتههای ما از آن بارها سخن رفته است.
یکی از خواستها و کوششهای ارجمند جنبش پاکدینی به انجام رسانیدن راه ناانجام مشروطه است. برای چنین خواستی مهمترین کوشش بازنمودن معنی درست دمکراسی و رسانیدن آن به دلها میباشد. زیرا تا مردمی معنی یک چیزی را نیک درنیابند چگونه به آن دل بندند و هواداری نمایند؟!
این از اندوههای بزرگ است که اگر از درسخواندگان و دانشگاه دیدگان بپرسید مشروطه یا دمکراسی به چه معنیست ، نود درصدشان جز قانون اساسی و پارلمان داشتن و هر چند سال یک بار انتخابات راه انداختن را نتوانند شمرد. دست بالا آنکه دمکراسی را راهی در کشورداری میدانند که اکثریت نمایندگان مجلس برای کشور تصمیم بگیرند یا اینکه کشورداری به دست سه قوهی مستقل از هم انجام میگیرد.
یک نمونه از این غلطفهمیها آنست که درسخوانده و دانشگاهدیدهی ایرانی مشروطه را چیزی جدا و دمکراسی را جدا میداند. مشروطه را جدا و جمهوری را جدا میپندارد. او میپندارد جمهوری دمکراسی است ولی مشروطه چنین نیست! مشروطه کهنه شده ولی دمکراسی هنوز تازه است. به پندار او تفاوت در اینست که در مشروطه شاه هست (یا باید باشد) که تا آخر عمر شاه میماند ولی در جمهوری یکی بنام رئیسجمهور هر چند سال یک بار با انتخابات مستقیم مردم برگزیده میشود و جز چندگاهی بر سر کار نیست. این غلطفهمی چندان رواج دارد که از زبان کوشندگان سیاسی هم شنیده میشود و راستی آنست که آنها خود از رواجدهندگان این غلط میباشند.
تاریخ و معنی درست مشروطه را یاد گرفتن برای ما ایرانیان که پس از صد و ده سال بیشتر هنوز از آن بیبهرهایم اهمیت بسیار دارد. اینست همزمان با برپا کردن کانال پاکدینی بهتر دیدیم کانال جدای مشروطه (به نشانی زیر) پدید آوریم که در آن از یکسو به تاریخ این جنبش بزرگ بپردازیم و هم تا میتوان معنی درست آن را بازنماییم و جلو غلطفهمیها را بگیریم.
https://t.me/tarikhe_mashruteye_iran
گذشته از این ، یک رشته از گفتارهای روزنامهی پرچم را که در این زمینه است یکجا گرد آوردیم و درمیان گفتارهای روزانهی خود جا دادیم. از جمله :
https://t.me/pakdini/8953
https://t.me/pakdini/10167
نیز نوشتاری با نام «مشروطه یا دمکراسی؟!» و تکههای سیویک گانهی آن را که از نشانی زیر آغاز میشود ، در کانال آوردیم که در زمینهی معنی درست مشروطه میباشد :
https://t.me/pakdini/9563
همچنین باید به گفتارهایی اشاره کنیم که به هر مناسبت که سخن مشروطه بمیان آمده نوشته و در کانال گزاردهایم.
Telegram
تاریخ مشروطه ایران
پاکدینی
@Pakdini
کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad
اینستاگرام
instagram.com/tarikhe.mashrute
کتاب سودمند
@KetabSudmand
بوست
https://t.me/boost/pakdini
پیام بما
t.me/pakdini?direct
farhixt@gmail.com
آغاز کانال
t.me/tarikhe_mashruteye_iran/1
@Pakdini
کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad
اینستاگرام
instagram.com/tarikhe.mashrute
کتاب سودمند
@KetabSudmand
بوست
https://t.me/boost/pakdini
پیام بما
t.me/pakdini?direct
farhixt@gmail.com
آغاز کانال
t.me/tarikhe_mashruteye_iran/1
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 30ـ عدلیه را در ناصری بنیاد نهادیم (تکهی یک از دو)
در ناصری دانسته شد این افسران که رسیدهاند با شتاب بسیار به پر کردن جیبهای خود میکوشند. سرتیپ فضلاللهخان حکمران نظامی و دستیار او میرزااحمد عمارلو خودشان محکمهای بنیاد گزاردهاند که رویهمرفته روزی هزار تومان (100000 ریال امروز) (1) درآمد میدارد. زیرا صدها کسانی که از خزعل و پسرانش شکایت داشتهاند بآن محکمه رو آوردهاند و آنان بشیوهی فراشخانههای کهن از یکسو دهیک و از یکسو نیمدهیک میگیرند. در محمره و آبادان نیز همان رفتار است.
ما دانستیم که بآسانی بعدلیه راه نخواهند داد و باید پافشاری شود. بدیدن سرتیپ که رفتم چنین آغاز سخن کرد : «چون خوزستان تازه فتح شده الان مرکز سیاست است. ما باید با عشایر از روی سیاست رفتار کنیم ولی عدلیه چون یک ادارهی قانونیست مجبور است ملاحظهی هیچ چیز نکند و قانون را اجرا گرداند. به این جهت من افتتاح عدلیه را در ناصری صلاح نمیدانم. بدولت پیشنهاد کردهام که عدلیه در شوشتر باشد». من خندهام گرفت که بدلخواه خود چه پردهای میکشد و چه رنگی میدهد. تو گویی بچه را فریب میدهد. گفتم : «سیاست همینست که در اینجا که رعایای انگلیس و عراق فراوانند ، یک عدلیهی قانونی باشد که بکارها از روی قانون و عدالت رسیدگی کند و حکم دهد. هیچ کس بعدلیه ایراد نخواهد گرفت. ولی بمحکمههای غیرقانونی مسلماً ایراد خواهند گرفت. دربارهی عشایر هم جای نگرانی نیست. ما عشایر اینجا را بهتر از شما میشناسیم. پیش از آمدن شما با آنها سروکار داشتهایم. با این حال ما حاضریم بمیان عشایر مأمور نفرستیم و هرچه کار درمیان عشایر باشد با دست ادارهی حکمرانی انجام دهیم». گفت : «به هر حال من به تهران پیشنهادهایی کردهام. شما صبر کنید تا پاسخ آنها برسد». گفتم : ما بپاس خواهش شما ده روز عدلیه را باز نمیکنیم و دست نگه میداریم ، ولی بدانید گشاده نشدن عدلیه یا بازگشتن آن به شوشتر نشدنیست. این را گفتم و برخاستم.
ما ده روز گذرانیده بخانه گرفتن و اینگونه کارها پرداختیم. برای عدلیه هم جای آبرومندی اجاره کردیم. پس از ده روز آگاهیهایی بزبانهای عربی و فارسی نوشتیم که گشایش عدلیه را بآگاهی مردم رسانیم و جشنی برای آن گرفتیم. در جشن دیده شد که حکمران و رئیس شهربانی و برخی سران ادارهها نیامدند. نسخههای آگاهی که برای چسبانیده شدن بدیوارها بشهربانی فرستاده شده بود ، آنها را هم نچسبانیدند.
دانسته شد حکمران نظامی بدشمنی و کارشکنی برخاسته. ولی ما پروا ننموده بکار خود پرداختیم. مردم شادمانی نشان میدادند و از همان روزها دادخواهان بفراوانی آمدند. باتمانوف کنسول روس پیام فرستاده بود : «میخواهم به افتخار افتتاح عدلیه میهمانی در کنسولخانه بدهم» ، و من و مدعیالعموم و داوران را میهمان خوانده بود.
پابرگیها از ویراینده :
1ـ چون این نوشته در سال 1323 چاپ شده ، برای آنکه دریابیم مبلغ «صدهزار ریال امروز» چه ارزشی دارد از کتاب «کار و پیشه و پول» سود میجوییم که در همان سال چاپ شده و در آن دررفت روزانهی یک خانوادهی «میانهرو» را چهارصد ریال نوشته. پس نتیجه آنست که آن افسران دزد 250 برابر دررفت یک خانوادهی میانهرو را از مردم میگرفتهاند.
🔸 30ـ عدلیه را در ناصری بنیاد نهادیم (تکهی یک از دو)
در ناصری دانسته شد این افسران که رسیدهاند با شتاب بسیار به پر کردن جیبهای خود میکوشند. سرتیپ فضلاللهخان حکمران نظامی و دستیار او میرزااحمد عمارلو خودشان محکمهای بنیاد گزاردهاند که رویهمرفته روزی هزار تومان (100000 ریال امروز) (1) درآمد میدارد. زیرا صدها کسانی که از خزعل و پسرانش شکایت داشتهاند بآن محکمه رو آوردهاند و آنان بشیوهی فراشخانههای کهن از یکسو دهیک و از یکسو نیمدهیک میگیرند. در محمره و آبادان نیز همان رفتار است.
ما دانستیم که بآسانی بعدلیه راه نخواهند داد و باید پافشاری شود. بدیدن سرتیپ که رفتم چنین آغاز سخن کرد : «چون خوزستان تازه فتح شده الان مرکز سیاست است. ما باید با عشایر از روی سیاست رفتار کنیم ولی عدلیه چون یک ادارهی قانونیست مجبور است ملاحظهی هیچ چیز نکند و قانون را اجرا گرداند. به این جهت من افتتاح عدلیه را در ناصری صلاح نمیدانم. بدولت پیشنهاد کردهام که عدلیه در شوشتر باشد». من خندهام گرفت که بدلخواه خود چه پردهای میکشد و چه رنگی میدهد. تو گویی بچه را فریب میدهد. گفتم : «سیاست همینست که در اینجا که رعایای انگلیس و عراق فراوانند ، یک عدلیهی قانونی باشد که بکارها از روی قانون و عدالت رسیدگی کند و حکم دهد. هیچ کس بعدلیه ایراد نخواهد گرفت. ولی بمحکمههای غیرقانونی مسلماً ایراد خواهند گرفت. دربارهی عشایر هم جای نگرانی نیست. ما عشایر اینجا را بهتر از شما میشناسیم. پیش از آمدن شما با آنها سروکار داشتهایم. با این حال ما حاضریم بمیان عشایر مأمور نفرستیم و هرچه کار درمیان عشایر باشد با دست ادارهی حکمرانی انجام دهیم». گفت : «به هر حال من به تهران پیشنهادهایی کردهام. شما صبر کنید تا پاسخ آنها برسد». گفتم : ما بپاس خواهش شما ده روز عدلیه را باز نمیکنیم و دست نگه میداریم ، ولی بدانید گشاده نشدن عدلیه یا بازگشتن آن به شوشتر نشدنیست. این را گفتم و برخاستم.
ما ده روز گذرانیده بخانه گرفتن و اینگونه کارها پرداختیم. برای عدلیه هم جای آبرومندی اجاره کردیم. پس از ده روز آگاهیهایی بزبانهای عربی و فارسی نوشتیم که گشایش عدلیه را بآگاهی مردم رسانیم و جشنی برای آن گرفتیم. در جشن دیده شد که حکمران و رئیس شهربانی و برخی سران ادارهها نیامدند. نسخههای آگاهی که برای چسبانیده شدن بدیوارها بشهربانی فرستاده شده بود ، آنها را هم نچسبانیدند.
دانسته شد حکمران نظامی بدشمنی و کارشکنی برخاسته. ولی ما پروا ننموده بکار خود پرداختیم. مردم شادمانی نشان میدادند و از همان روزها دادخواهان بفراوانی آمدند. باتمانوف کنسول روس پیام فرستاده بود : «میخواهم به افتخار افتتاح عدلیه میهمانی در کنسولخانه بدهم» ، و من و مدعیالعموم و داوران را میهمان خوانده بود.
پابرگیها از ویراینده :
1ـ چون این نوشته در سال 1323 چاپ شده ، برای آنکه دریابیم مبلغ «صدهزار ریال امروز» چه ارزشی دارد از کتاب «کار و پیشه و پول» سود میجوییم که در همان سال چاپ شده و در آن دررفت روزانهی یک خانوادهی «میانهرو» را چهارصد ریال نوشته. پس نتیجه آنست که آن افسران دزد 250 برابر دررفت یک خانوادهی میانهرو را از مردم میگرفتهاند.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟.pdf
730.5 KB
🔶 حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟
🔍 جستار : سالوسکاری و ستمگریهای محتکران و فریبکاری روضهخوانان و ملایان
📊 شمار ساتها : ۱۵
بازپسین پراکنش : خرداد ۱۳۹۸
کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔍 جستار : سالوسکاری و ستمگریهای محتکران و فریبکاری روضهخوانان و ملایان
📊 شمار ساتها : ۱۵
بازپسین پراکنش : خرداد ۱۳۹۸
کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 سیزدهم مرداد 1323 : 4
🔸 گفتار آقای اسپهانی (تکهی یک از سه)
پس از این سخنان آقای اسپهانی بپا خاسته گفتاری چنین راندند :
امروز بیاد شما ای رادمردانی که در راه آزادی جانها فدا نمودید دور هم گرد آمدهایم و این نشست بافتخار شما برپا گردیده است. روانتان شاد و نامتان جاویدان باد ای غیرتمندانی که در راه بدست آوردن شرافت و سرافرازی ، آزادی و استقلال ؛ چیزی را از خود دریغ نداشتید. درس مردانگی و از خود گذشتگی را بما آموختید. گرد هم آمدید و با قلبی پاک در راه سرافرازی تودهی خود کوشیدید و با ایستادگی در برابر تیرهدرونان بما فهماندید که در برابر یکدلی و همدستی هیچ نیرویی را تاب ایستادگی و سرسختی نیست.
رفتید و گویا غیرت و مردانگی ، شهامت و از خود گذشتگی را نیز با خود بردید! درود بر شما ای پیشگامان راه آزادی. درود بر شما ای کسانی که برای آسایش تودهی خود رنجها کشیدید. امروز من با کلماتی که نمیتوانند سَهِشهایم[احساسات] را دربارهی شما نشان دهد بروان پاکتان آفرین میفرستم. این بایای تاریخ است و همانگونه که میبینیم تاریخ ، این بایای خود را نیک انجام داده است.
کجا هستید ای نیکمردان ، کجا رفتید ای طباطبایی ، ای بهبهانی ، ای ثقةالاسلام. کسانی که آن روز بنام شیخفضلالله و امامجمعه برخاستند و با شما دشمنی مینمودند امروز هم با همان لباس پشتیبان خرافات و شُوَند پراکندگی عقایدند و با ما دشمنی میکنند. آن روز دستههایی بنام دین تشکیل داده و جلوگیری از کوششهایتان میکردند. امروز نیز با پافشاری بروی خرافات و بنام دین مردم آلودهی گمراه را بر ما میآغالانند (1) و بما که در راه سرافرازی و آسایش آنها میکوشیم از هیچگونه آزار بازنمیایستند. نمیخواهند دست از سود خود بردارند ، نمیخواهند دستگاهشان بهم خورد ، تودهی بیچاره در این گرداب دست و پا زده و رو به نیستی میرود و این ملاهای شکمپرست پستی کارشان را درنمییابند. بلکه دانسته دست از مفتخواری و تنپروری برنمیدارند.
پابرگی :
1ـ آغالانیدن = بهایهوی و دشمنی برانگیختن.
🔸 گفتار آقای اسپهانی (تکهی یک از سه)
پس از این سخنان آقای اسپهانی بپا خاسته گفتاری چنین راندند :
امروز بیاد شما ای رادمردانی که در راه آزادی جانها فدا نمودید دور هم گرد آمدهایم و این نشست بافتخار شما برپا گردیده است. روانتان شاد و نامتان جاویدان باد ای غیرتمندانی که در راه بدست آوردن شرافت و سرافرازی ، آزادی و استقلال ؛ چیزی را از خود دریغ نداشتید. درس مردانگی و از خود گذشتگی را بما آموختید. گرد هم آمدید و با قلبی پاک در راه سرافرازی تودهی خود کوشیدید و با ایستادگی در برابر تیرهدرونان بما فهماندید که در برابر یکدلی و همدستی هیچ نیرویی را تاب ایستادگی و سرسختی نیست.
رفتید و گویا غیرت و مردانگی ، شهامت و از خود گذشتگی را نیز با خود بردید! درود بر شما ای پیشگامان راه آزادی. درود بر شما ای کسانی که برای آسایش تودهی خود رنجها کشیدید. امروز من با کلماتی که نمیتوانند سَهِشهایم[احساسات] را دربارهی شما نشان دهد بروان پاکتان آفرین میفرستم. این بایای تاریخ است و همانگونه که میبینیم تاریخ ، این بایای خود را نیک انجام داده است.
کجا هستید ای نیکمردان ، کجا رفتید ای طباطبایی ، ای بهبهانی ، ای ثقةالاسلام. کسانی که آن روز بنام شیخفضلالله و امامجمعه برخاستند و با شما دشمنی مینمودند امروز هم با همان لباس پشتیبان خرافات و شُوَند پراکندگی عقایدند و با ما دشمنی میکنند. آن روز دستههایی بنام دین تشکیل داده و جلوگیری از کوششهایتان میکردند. امروز نیز با پافشاری بروی خرافات و بنام دین مردم آلودهی گمراه را بر ما میآغالانند (1) و بما که در راه سرافرازی و آسایش آنها میکوشیم از هیچگونه آزار بازنمیایستند. نمیخواهند دست از سود خود بردارند ، نمیخواهند دستگاهشان بهم خورد ، تودهی بیچاره در این گرداب دست و پا زده و رو به نیستی میرود و این ملاهای شکمپرست پستی کارشان را درنمییابند. بلکه دانسته دست از مفتخواری و تنپروری برنمیدارند.
پابرگی :
1ـ آغالانیدن = بهایهوی و دشمنی برانگیختن.
شادروان ثقةالاسلام تبریزی
این مرد از آغاز مشروطه از هواداران آن بود و در پیشامد جنگ تبریز با سپاه دولت امپراتوری روس که چهار روز کشید جانفشانی و مردانگی بسیار نمود و به همین کینه میلر کنسول روس و همدستانش او را گرفتار و روز عاشورا (سال 1330) با هفت تن دیگر به دار کشیدند.
برای دانستن سرگذشت او و دیگران بخش چهارم تاریخ هیجده سالهی آذربایجان دیده شود.
این مرد از آغاز مشروطه از هواداران آن بود و در پیشامد جنگ تبریز با سپاه دولت امپراتوری روس که چهار روز کشید جانفشانی و مردانگی بسیار نمود و به همین کینه میلر کنسول روس و همدستانش او را گرفتار و روز عاشورا (سال 1330) با هفت تن دیگر به دار کشیدند.
برای دانستن سرگذشت او و دیگران بخش چهارم تاریخ هیجده سالهی آذربایجان دیده شود.
حاجی شیخ فضلالله نوری - از دشمنان بزرگ مشروطه
یکی از بدخواهان مشروطه حاجیشیخ فضلالله نوری بوده. این مجتهد تهران نخست همگام دو سید هواخواهی از مشروطه مینمود. ولی از زمانی که گفتگوی متمم قانون اساسی بمیان آمد این بمخالفت برخاست و سرانجام کار بآنجا کشید که با گروه بسیاری از تهران کوچیده در شاه عبدالعظیم بستی نشست. سپس نیز کشاکشهای بسیاری با مشروطه نمود تا هنگامی که پس از برافتادن محمدعلیمیرزا در سال 1327 او را در تهران بدار کشیدند.
یکی از بدخواهان مشروطه حاجیشیخ فضلالله نوری بوده. این مجتهد تهران نخست همگام دو سید هواخواهی از مشروطه مینمود. ولی از زمانی که گفتگوی متمم قانون اساسی بمیان آمد این بمخالفت برخاست و سرانجام کار بآنجا کشید که با گروه بسیاری از تهران کوچیده در شاه عبدالعظیم بستی نشست. سپس نیز کشاکشهای بسیاری با مشروطه نمود تا هنگامی که پس از برافتادن محمدعلیمیرزا در سال 1327 او را در تهران بدار کشیدند.
سید ابوالقاسم امامجمعه - از دشمنان مشروطه
یکی از بدخواهان مشروطه حاجی میرزا ابوالقاسم امامجمعهی تهران بود. این مرد در سایهی همچشمی که با آقایان بهبهانی و طباطبائی داشت با جنبشی که آنان بنام مشروطهخواهی آغاز کرده بودند مخالفت مینمود و برای بهم زدن دستگاه آنان داستان مسجد شاه را پدید آورد (برای دانستن داستان بخش یکم تاریخ مشروطه دیده شود) از اینرو آزادیخواهان او را از بدخواهان خود میشماردند و پس از گشادن تهران یکی از کسانی که از ایران بیرون رانده شدند این آقای امام بود که باروپا رفت.
یکی از بدخواهان مشروطه حاجی میرزا ابوالقاسم امامجمعهی تهران بود. این مرد در سایهی همچشمی که با آقایان بهبهانی و طباطبائی داشت با جنبشی که آنان بنام مشروطهخواهی آغاز کرده بودند مخالفت مینمود و برای بهم زدن دستگاه آنان داستان مسجد شاه را پدید آورد (برای دانستن داستان بخش یکم تاریخ مشروطه دیده شود) از اینرو آزادیخواهان او را از بدخواهان خود میشماردند و پس از گشادن تهران یکی از کسانی که از ایران بیرون رانده شدند این آقای امام بود که باروپا رفت.
شادروان علی مسیو
این مرد یکی از بنیادگزاران دستهی مجاهدان تبریز و یکی از کسانیست که باید نامش همیشه در تاریخ بماند. پسر بزرگتر او حاجیخان در سایهی دلیریهای خود یکی از سردستگان مجاهدان شده بود و سپس نیز کلانتر یکی از کویهای تبریز گردید. در جنگ محرم 1330 نیز بود و با امیرحشمت و دیگران مهاجرت کرد. ولی پس از بازگشت از آن مهاجرت درمیان پیشامدهای جنگ جهانگیر در همدان و آن پیرامونها کشته گردید.
پسر دیگرش حسن با برادر کوچکتر از خودش (بنام قدیر) در روز عاشورا همراه ثقةالاسلام و دیگران بدار کشیده شد.
این مرد یکی از بنیادگزاران دستهی مجاهدان تبریز و یکی از کسانیست که باید نامش همیشه در تاریخ بماند. پسر بزرگتر او حاجیخان در سایهی دلیریهای خود یکی از سردستگان مجاهدان شده بود و سپس نیز کلانتر یکی از کویهای تبریز گردید. در جنگ محرم 1330 نیز بود و با امیرحشمت و دیگران مهاجرت کرد. ولی پس از بازگشت از آن مهاجرت درمیان پیشامدهای جنگ جهانگیر در همدان و آن پیرامونها کشته گردید.
پسر دیگرش حسن با برادر کوچکتر از خودش (بنام قدیر) در روز عاشورا همراه ثقةالاسلام و دیگران بدار کشیده شد.
شادروان حاجی میرزا ابراهیمآقا
این نیکمرد یکی از نمایندگان آذربایجان برای مجلس نخست بود ، و چون در آن مجلس نمایندگان آذربایجان اهمیتی داشتند این با دو تن دیگری درمیان آنها نیز دارای اهمیت بودند.
در روز بمباران مجلس شورا که شادروانان بهبهانی و طباطبائی و دستهای از نمایندگان خود را از بهارستان بیرون انداخته به پارک امینالدوله پناه بردند و سپس قزاقان به آنجا حمله بردند این نیکمرد در آنجا کشته گردید.
این نیکمرد یکی از نمایندگان آذربایجان برای مجلس نخست بود ، و چون در آن مجلس نمایندگان آذربایجان اهمیتی داشتند این با دو تن دیگری درمیان آنها نیز دارای اهمیت بودند.
در روز بمباران مجلس شورا که شادروانان بهبهانی و طباطبائی و دستهای از نمایندگان خود را از بهارستان بیرون انداخته به پارک امینالدوله پناه بردند و سپس قزاقان به آنجا حمله بردند این نیکمرد در آنجا کشته گردید.