پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
«کسی که مرده ، تن او لاشه‌ای بیش نیست که پس از چند روز از هم خواهد پاشید .. اینکه تن را بزیر خاک میکنند برای آنست که در زیر خاک از هم پاشد و آزارش بزندگان نرسد.
چیزی باین آشکاری ، تو گویی آنان نمیدانند و از نافهمی چنین میپندارند که همه‌ی کارها با آن تن خواهد بود و گور ، خانه‌ای بهر او می‌باشد و اینست چون بگورش گزاردند دو فرشته‌ای بنام «نکیر» و «منکر» با گرزهای آتشین بنزدش خواهند آمد و پرسشهایی خواهند کرد که اگر پاسخ نتوانست گرزهای آتشین را بسرش خواهند کوفت و گور پر از آتش خواهد گردید.
دین دستور زندگانیست و کسی باید آن را در زندگیش دارد نه در مردگیش. کسی اگر در زندگیش دین داشته که نیازی بیاد دادنش نخواهد بود و اگر نداشته سودی از یاد دادنش پس از مرگ بدست نخواهد آمد. پس آنان دین را چه میپندارند که بچنین رفتاری میپردازند؟!
پیداست که آنان از معنی راستِ دین بسیار دور میباشند ، و چنانکه گفته‌ایم دین در نزد آنان همان دلبستگی به چهارده معصوم و پرستش آنهاست. چنین میپندارند که خدا نیز جز همان دلبستگی را نمی‌خواهد و اینست کسی اگر پس از مرگ ، آن دلبستگی را نمود مایه‌ی خشنودی خدا خواهد بود و او را به بهشت خواهد برد.
👇👇
در پندار آنان زبان دستگاه خدا عربیست ، و اینست پرسشهایی که دو فرشته از مرده خواهند کرد بعربی خواهد بود و مرده باید بعربی پاسخ دهد و جای گفتگوست که فلان ترک و بهمان کرد که می‌میرد آیا درزمان عربی‌دان می‌گردد؟!» (داوری)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گفتگو میانه‌ی خداپرستی و بت‌پرستی بر سرِ آنست که آیا جز خدا کسی را در این جهان دستی هست؟!. خداپرستی می‌گوید : نیست ، بت‌پرستی می‌گوید : هست.
آنگاه خداپرستی (یا بهتر گویم : دین) می‌گوید : خدا این جهان را از روی آیینی می‌گرداند و هر کاری در این جهان راهی می‌دارد که جز از آن راه نتواند بود : کسی که بیمار است باید پی درمان باشد ، کسی اگر بی‌چیز است باید بکاری یا پیشه‌ای پردازد و چیزدار گردد ، کسی اگر خشنودی خدا را می‌خواهد باید به نیکوکاری کوشد. همچنین در دیگر کارها. گفتگو بر سر اینهاست نه بر سر آنکه تندیسه‌های چوبین و آهنین پرستند یا گنبدهای سیمین و زرین. اگر مردمان یک کس زنده‌ای را دست‌اندر کارهای خدا شمارند و از او بهبود بیمار یا گشایش کار یا مانند آن خواهند نیز بت خواهد بود اگرچه آدمی‌ زنده می‌باشد.(کتاب «داوری»)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گفتگو میانه‌ی خداپرستی و بت‌پرستی بر سرِ آنست که آیا جز خدا کسی را در این جهان دستی هست؟!. خداپرستی می‌گوید : نیست ، بت‌پرستی می‌گوید : هست.
آنگاه خداپرستی (یا بهتر گویم : دین) می‌گوید : خدا این جهان را از روی آیینی می‌گرداند و هر کاری در این جهان راهی می‌دارد که جز از آن راه نتواند بود : کسی که بیمار است باید پی درمان باشد ، کسی اگر بی‌چیز است باید بکاری یا پیشه‌ای پردازد و چیزدار گردد ، کسی اگر خشنودی خدا را می‌خواهد باید به نیکوکاری کوشد. همچنین در دیگر کارها. (کتاب «داوری»)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
باور راست و بی‌پرده‌ی ملایان درباره‌ی سینه ، زنجیر و قمه زنی
چنانکه گفتیم داستان امام ناپیدا و هرچه درباره‌ی زندگانی هزارساله ، و درباره‌ی پیدایش او ، و درباره‌ی بازگشت امامان گفته‌اند سراپا بیرون از آیین خداست.

آمدیم بشناختن آمیغهای زندگانی و کوشیدن بآبادی جهان که رشته‌ی دیگری از نتیجه‌های دینست ، شیعیگری بیکبار از آنها بیگانه است.

در این کیش نه سخن از نیکی زندگانی رود و نه پروایی بآبادی جهان شود.

آموزاکهای آن جز اینها نمی‌باشد :
جهان بپاس هستی «چهارده معصوم» آفریده شده.

هر کسی باید آنان را بشناسد ، و یاوران خداشان داند ،

نامهاشان از زبان نیندازد ، بدشمنانشان نفرین و دشنام دریغ نگوید ،

به کشتگانشان سوگواری کند ، هر زمان که توانست بزیارت گنبدهاشان رود ، در آنجهان امیدمند بمیانجیگریشان باشد.
اینهاست آموزاکهای شیعیگری.

اینهاست دستورهای آن کیش ، و ما که در ایرانیم و درمیان شیعیان زندگی می‌کنیم ، هوده‌ی[نتیجه] این دستورها را در بیرون با دیده می‌بینیم.

یک شیعی که در کیش خود پایدار است او را آرزویی جز روضه‌خوانی برپا کردن و یا بزیارت رفتن نمی‌باشد. دیگر کارها در دیده‌ی او بی‌ارجست.
🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمی‌خیزد

🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکه‌ی هشتم)

چون در پندار شیعیان ، امامان همه‌کاره‌ی دستگاه خدایند ، هر گونه گزاف‌گویی و گزاف‌اندیشی درباره‌ی آنان سزاست. هر کاری از آنان شدنیست. (بگفته‌ی ملایان ممکن‌الوقوع است). اینست اگرهم رخ نداده باشد دروغ شمرده نخواهد شد. این شدنیست که امام کوری را بینا گرداند. اینست اگر چنان معجزه‌ای ساختند و پراکندند دروغ نخواهد بود. بلکه چون «نشر فضایل ائمه است و باعث استحکام عقیده‌ی عوام باشد مستحسن است». (1)

در عالم‌آرای عباسی درباره‌ی شاه‌تهماسب یکم می‌نویسد : «مولانا ‌محتشم ‌کاشانی قصیده در مدح آن حضرت ... به نظم آورده از کاشان فرستاده بود ... فرمودند که من راضی نیستم شعرا زبان به مدح من ‌آلایند. قصاید در شأن حضرت شاه‌ ولایت‌پناه و ائمه‌ی معصومین ‌علیهم‌السلام بگویند ، صله‌ی اول را از ارواح مقدسه‌ی حضرات و بعد از آن از ما توقع نمایند. زیرا که به فکر دقیق و معانی بلند و استعاره‌های دور از کار در رشته‌ی بلاغت درآورده به ملوک نسبت می‌دهند که به مضمون «از احسن اوست اکذب او» اکثر در موضع خود نیست. اما اگر به حضرات مقدسات نسبت نمایند شأن معالی‌نشان ایشان بالاتر از آنست و محتمل‌الوقوع است».

اینست راز آن دروغگوییها و معجزه‌سازیها. از آنسوی کیشی که بیپاست پیروان آن ناچارند که با دروغها آن را نگه دارند. در این باره بهائیگری و صوفیگری با شیعیگری همراه است. بهائیان و صوفیان نیز بدروغسازی گستاخ باشند. دیواری که بی‌بنیاد است باید آن را با ستونهایی از اینور و آنور سرپا نگاه دارند.

شما اگر با یک شیعی (یک شیعی که عامی نباشد) بگفتگو پردازید ، خواهید دید همه بآن می‌کوشد که شکست نخورد و پشتش بزمین نیاید ، و اینست پیاپی دروغها می‌گوید. مثلاً شما اگر بگویید : علی با ابوبکر و عمر راه رفت و بدشمنی برنخاست ، گوید : «تقیه می‌کرد». اگر گویید با عمر خویشاوندی کرد و دختر خود را باو داد ، گوید : «جنیه فرستاد». اگر گویید : ابوبکر و عمر در زمان ناتوانی اسلام بآن گرویدند و این دلیلست که از روی پاکدلی مسلمان بودند ، گوید : آنان پیش کاهنی رفته و ازو شنیده بودند که اسلام پیشرفت خواهد داشت و بآن امید باسلام گروش نشان دادند. اگر گویید حسن‌بن‌علی با داشتن نیرو خلافت را از دست داد و حسین‌بن‌علی با نداشتن نیرو به طلب آن برخاست ، گوید : «به هر یکی از امامان لوحی از آسمان آمده بود که بایستی از روی آن رفتار کنند». هرچه گویی پاسخ دهد و در هیچ جا نایستد. یک شیعی باید پافشارد و نگزارد بایمانش رخنه‌ای رسد. باید پافشارد و کیش خود را نگه دارد.

روزی با یکی می‌گفتم : داستان رفتن عمر بدر خانه‌ی علی و گزاردن او دختر پیغمبر را میانه‌ی‌ در و دیوار که روضه‌خوانها می‌سرایند و مردم را می‌گریانند از ریشه دروغست ، و دلیل آورده می‌گفتم : بچه‌ای که در شکم مادر می‌بوده چه نیاز بنام می‌داشته؟!. آنگاه که دانسته بود پسر است تا «محسن» نام دهد؟!. سخنم بپایان نرسیده پاسخ داد و چنین گفت : «پیغمبر خبر داده بود و خود او نامش را محسن نهاده بود». گفتم : این در هیچ کتابی نیست ، شما از کجا می‌گویید؟!. گفت : «در کتاب نباشد ، من از عقل خودم می‌گویم».

پابرگی از ویراینده :
1ـ این روزها که فضای مجازی پر شده از کلیپهایی از دروغگوییها و گزافه‌بافیهای ملایان که مردم برای شناسانیدن آنان و چرندگوییهاشان به یکدیگر می‌فرستند ، این پرسش پیش می‌آید که آیا اینها شرم نمی‌کنند چنین دروغهای«شاخداری» را به مردم می‌گویند؟!.. شرح بالا راز چنان دروغبافیهایی را روشن می‌گرداند. می‌فهمیم که چون برای چنان دروغهایی ثواب و نیکیهایی بدیده دارند ، اینست نه تنها شرم نمی‌کنند چه‌بسا به بازنمودن آنها سرفرازی هم می‌کنند.
همینست رفتار دسته‌ای از پیشروان شیعی که دروغسازی و تهمت‌زنی را برای پیش بردن خواستهای خود مجاز دانسته‌اند ، چیزی که هست آن را در پرده‌ی پیشرفت دین و اسلام پیچیده‌اند. مثالهای آن بسیار است و ما تنها یکی را در اینجا از زبان خمینی می‌آوریم : https://t.me/kasravi_ahmad/753
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸 چرا ملایان به دروغسازی گستاخند؟! (داوری ، احمد کسروی)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مجاز و واجب دانستن خمینی ، دروغ گفتن و تهمت زدن در راه «دکان آخوندی» را
🔶 دردها و درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکه‌ی 20

شما اینها را با رفتاری که در ایران با نادر کردند بسنجید تا بدانید که باو چه ستمی کرده‌اند و چه بدنهادی درباره‌اش روا داشته‌اند. میگویند ‌: نادر چون چشمهای پسرش را کند دیوانه شد و بیباکانه بریختن خون مردم پرداخت. ولی نه چنانست.

پس از داستان رضا قلیخان ، نادر چند سال دیگر زنده می‌بود و کارهای بزرگی را انجام می‌داد ، و هیچ نابسامانی در گفتار و رفتار او دیده نمی‌شد.

دوباره می‌گویم : آنچه نادر را از جا دربُرد و بآن حال انداخت ارج‌ناشناسی ایرانیان و پستنهادی کسانی بود که بآن مرد بزرگ رشک می‌بردند و با او کارشکنی می‌نمودند ، و یا فرصت یافته از در گردنکشی درمی‌آمدند. نادر هند و بخارا و خوارزم را گشاده و بزرگی ایران را بگردن آن مردمان گزارده ، این زمان می‌خواست لشکر به عثمانی کشد و در نامه‌ی خود بسلطان عثمانی می‌نوشت : «در استانبول آماده‌ی پذیرایی باشید» در چنین هنگامی از درون ایران از چند جا شورش برخاست. زیرا محمدتقی‌خان که نادر او را به والیگری فارس و عمان برگمارده بود در فارس بگردنکشی پرداخت و یکی از خویشان نادر را کشت و محمدحسن‌خان قاجار که پدرش فتحعلی‌خان آن ناتوانی و درماندگی را در پیرامون شاه‌تهماسب نشان داده و در برابر افغانان و عثمانیان هیچ کاری نیارَسته بود با همدستی ترکمانان در استرآباد شورش پدید آورد ، و شیروانیان فرمانروای خود را کشته و سام‌میرزا نامی را دستاویز ساخته هیاهو برانگیختند.

این بدنهادیها در چنان هنگامی بر نادر ناگوار افتاد و رشته‌ی خونسردی و خویشتنداری را از دست او گرفت. اگر کسی کتاب حزین را خوانَد پیداست که انبوهی از ایرانیان بر نادر رشک می‌برده‌اند و از کارهای بسیار گرانبهای او بجای خشنودی رنجیدگی می‌نموده‌اند. می‌گوید : نادر خوابگاهی برای خویش در مشهد ساخت و یکی بر دیوار آن شعری نوشت : «عالَم پر از تو و خالیست جای تو» ببینید با مرد چنان بزرگی چه پستیها می‌نموده‌اند و چگونه این بیفرهنگیها زبان بزبان می‌گردیده که بگوش حزین رسیده و آن را در کتاب خویش آورده است.

از کسانی که بر نادر رشک می‌برده یکی خود حزین بوده که از سخنانش پیداست و او کارهایی را که نادر انجام داده بنام شاه‌تهماسب نگاشته و ستایشها از شاه‌تهماسب کرده.

یک مرد بیکاره‌ی هرزه‌گردی که در آن هنگام شوریدگی ایران جز گردیدن از شهری بشهری و شعر سرودن و معما ساختن کاری نمی‌توانسته خود را مرد دانایی می‌شمارَد و از نادر گله می‌کند ، ازو نکوهش می‌نویسد. این یکی از هزاران کسانیست که بوده‌اند و همگی این رفتار را داشته‌اند.

از سخن خود نتیجه بگیریم : این بهترین نمونه است که یک مردمی از بدخویی و آلودگی چه زیانهایی بینند : مرد بزرگی همچون نادر را با دلی پردرد زیر خاک کنند و آن شکوه و نیروی بیمانند را از دست داده خوار و زبون زندگی کنند.

کسانی که می‌خواهند اندازه‌ی بزرگی نادر و ارج کارهای او را بشناسند تاریخ عثمانی را بخوانند که پس از چهل و اند سال هنگامی که آغامحمدخان بنیاد قاجاریان را می‌گزارد و باینسو و آنسو لشکر می‌کشید عثمانیان ازو ناخشنود بودند ولی چون زمان نادر و جنگهای او را فراموش نکرده بودند جنگ با ایران را بسود خود نمی‌شماردند و با آغامحمدخان از در نرمی و بردباری درمی‌آمدند ، و این چیزیست که خود تاریخنگاران ایشان خَستُوان[=معترف] شده‌اند.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٤٩ـ پرونده‌های شناسنامه‌ای و داستان آنها (تکه‌ی یک از دو)

پرونده‌های شناسنامه‌ای داستان دراز می‌دارد که می‌باید بکوتاهی یاد کنم :

رضاشاه چون قانون «نظام وظیفه» را بکار بست بمردم گران افتاد ، پدران و مادران نمی‌خواستند پسران خود را بسربازخانه فرستند. از سوی دیگر ملایان از روی کیش خود سربازی رفتن را حرام می‌شمردند ، که اگر فراموش نشده چند رشته آشوبها نیز پدید آمد.

به هر حال کسان بسیاری ـ بویژه از توانگران و زورمندان ـ نمی‌خواستند پسرانشان بسربازی روند و راهی که برای این کار می‌شناختند آن بود که سال فرزندان خود را بیش از بیست‌وشش نشان دهند. برای آنکه این کار را پیش برند ، پسران بعدلیه آمده و عرضحال می‌دادند که «شناسنامه‌ی من غلطست. در تاریخ ولادت من اشتباه شده» سندهایی نیز درست می‌کردند. بدینسان که در پشت قرآنی یا زادالمعادی «تاریخ ولادت» ، بدانسان که خواسته‌ی خودشان می‌بود ، می‌نوشتند و آن را در آفتاب می‌گزاردند که کهن گردد ، و آنگاه برای آنکه رویه‌ی قانونی بآن دهند ، با راهنمایی برخی وکیلان ، چند تنی گواهی می‌نوشتند که ما می‌بودیم که در فلان روز فلان ماه فلان سال ، فلان کس «تاریخ ولادت» پسر خود را در پشت قرآن یا فلان کتاب دیگر نوشت ، و چون پای کیش درمیان می‌بود از دادن گواهیهای دروغ نه تنها باک نمی‌داشتند آن را ثواب می‌شماردند.

این کار چندان شناخته شده و مردم بعدلیه رو آورده بودند که اداره‌ی «سجل احوال» (1) ناچار شده وکیل ویژه‌ای گرفته بود که هر روز بدادگاه می‌آمد.

روزی که من رفتم نزدیک بچهل پرونده درمیان می‌بود. اینها مرا به اندیشه واداشت. زیرا این دعواها نودوپنج درصد دروغ می‌بود که می‌بایست از میان رود. ولی من می‌دانستم که دشمنیها پدید خواهد آمد. از جمله دو پرونده از پسرهای دو تن از «مستشاران تمیز» می‌بود که «مستشاران» دیگر گواهی نوشته بودند. من افسوس خوردم که داورانی با آن جایگاه دارای رتبه‌های نه و ده ، گواهی دروغ نویسند. آنگاه بیاد آوردم که چون این دعواها را نپذیرم و رأی بزیان آنها دهم ، همه‌ی این «مستشاران» خواهند رنجید و بدشمنی خواهند پرداخت.

به هر حال همان روزهای نخست بود که چنان محاکمه‌ای پیش آمد. جوانی که منشی اداره‌ی محاسبات عدلیه می‌بود عرضحال داده «تصحیح» شناسنامه‌ی خود را خواستار گردیده بود. آنگاه روز محاکمه از یکسو سفارشی از آقای بهرامی معاون عدلیه گرفته و از یکسو فاضل‌الملک و یاسایی را برای میانجیگری و خواهش همراه خود بدادگاه آورده بود.

من چیزی نگفتم. چون محاکمه پایان پذیرفت پرونده را برداشته بکیف خود گزارده و چون کارهامان انجام گرفت بوزارتخانه بنزد آقای بهرامی رفتم و گفتم : من ریاست بدایت را پذیرفتم. ولی شرطش آنست که در رأیهای خود آزاد باشم. اگر این شرط پذیرفته نیست بهتر است بیگفتگو از همان فردا نیایم. بکار وکالت خود پردازم. گفت : مگر چه شده؟! که می‌گوید که شما آزاد نیستید؟!. گفتم : امروز در فلان محاکمه سفارشی از شما آورده‌اند. من مهربانیهای شما را فراموش نکرده‌ام. ولی در قضاوت پابسته آنها نتوانم بود. گفت : من آن سفارش را بخواهش وزیر نوشتم. شما نادیده بگیرید. گفتم : تنها آن نیست. نزدیک بچهل دعوای شناسنامه‌ای هست که بیشتر آنها ساخته و بیپاست ، و من که آنها را رد خواهم کرد ناچار رنجشها پدید خواهد آمد و پیاپی بنزد شما یا آقای وزیر خواهند آمد. وزارتخانه باید بشکایتهای آنها گوش ندهد. گفت : من با داور گفتگو می‌کنم. شما در کار خود آزاد باشید.

بدینسان راه کار را صاف گردانیدم. فردا جوان محاسباتی و فاضل‌الملک و یاسایی را از خود رنجانیده رأی آن پرونده را دادم. اما پرونده‌های دیگر چون بسیاری از جوانان از دو هفته پیش ریش فرو می‌هشتند و برای آنکه سالمندتر نمودار شوند با ریش بدادگاه می‌آمدند ، من نپذیرفتم. گفتم : چون در این محاکمه‌ها یکی از دلیلها چهره (قیافه) است باید عادی باشد. ریش برای پوشانیدن چهره می‌باشد. ناچارشان گردانیدم که ریش تراشیده بیایند. از آنسو بهتر دانستم که گواهان دروغگو را که بدادگاه می‌آمدند رسوا گردانم که هم کیفر دروغشان باشد و هم زبانشان کوتاه شده هو نتوانند کرد ، و برای این کار یک راه بسیار نیکی پیدا کردم.

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ «ثبت احوال» کنونی
ما چه میخواهیم؟.pdf
4.2 MB
📘 ما چه میخواهیم؟

✍ احمد کسروی

🔍 جستار : خواستها و آیین ما ، کیشها و دیگر گمراهیها ، معنی راست دین ، پیوستگی دین و دانش

📊 شمار ساتها : ۲۲۰

🖨 بازپسین پراکنش : مرداد 1398

🔶 این کتاب از سوی «باهماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده می‌گردد.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
دروغ و ناراستی پایدار نمی‌ماند. همه‌ را نمی‌توانند بفریبند. ناآگاهی و نادانی همیشگی نیست.
سرانجام خفتگان از خواب خواهند برخاست و بیداری همه‌گیر خواهد شد.
آگاهی هم همچون بیماریهای واگیردار از چند تن آغاز شده به ناآگاهان گذر خواهد کرد و انبوه مردمان را دربر خواهد گرفت.
بجای نومیدی نمودنها باید یک دم نیاسوده به آگاهانیدن مردم به حقایق زندگی کوشید. از این راهست که به نتیجه توان رسید.
🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمی‌خیزد

🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکه‌ی نهم)

چهارم : می‌باید از داستان گریه و روضه‌خوانی نیز جداگانه سخن رانیم. این نیز زیانهای بسیاری را درپی دارد.

چنانکه گفتیم نخست از این راه سودجویی سیاسی می‌کرده‌اند ، بکسی که ستم رسیده مردم دلهاشان سوزد و خواهان و ناخواهان هواداری ازو نمایند. از اینرو سران شیعه از ستمدیدگی حسین‌بن‌علی به پیشرفت کار خود می‌افزوده‌اند.

چیزی که هست در آن زمانها کار تنها «شعرهایی خواندن و گریستن» می‌بوده که سالی یک بار و دو بار بآن می‌پرداخته‌اند. در زمان خود امامان بیش از این سراغ نمی‌داریم. سپس در تاریخها می‌بینیم که در زمان خاندان بویه در بغداد روزهای عاشورا تکانی هم در شیعیان پدید می‌آمده و نمایشی می‌رفته.
پس از آن یادی در کتابها در این باره نمی‌بینیم تا از زمان صفویان دوباره آغاز یافته است. ملاحسین ‌کاشفی کتابی درباره‌ی داستان کربلا بنام «روضة‌‌الشهداء» نوشته بوده ، و کسانی در نشستها از آن خوانده مردم را می‌گریانیده‌اند و همانا نام «روضه‌خوان» از همانجا پیدا شده است.

گویا نخست نشستهای ساده‌ای از سوی مردم برپا می‌شده. ولی سپس شاه و پیرامونیان او بکار برخاسته‌اند و توان گفت که در روزهای عاشورا برخی نمایشها از جمله شبیه‌سازی می‌رفته است.

از آن زمان آگاهی کمتر است. ولی چون بزمان قاجاریان می‌رسیم که نوشته‌های جهانگردان اروپایی در دستست می‌بینیم دستگاه بزرگی درمیان می‌بوده و در ایران و هندوستان و قفقاز و دیگر جاها در دوازده روزِ محرم روضه‌خوانیهای بسیار می‌شده و سینه‌زنی و قمه‌زنی و شاه‌حسینی از همان زمانها شناخته می‌بوده.
هرچه هست در زمان ما روضه‌خوانی و نمایشهای محرمی یک گرفتاری بزرگی برای ایرانیان گردیده و این میدانْ بی‌اندازه پهناور شده بود. در شهرهای بزرگ شماره‌ی روضه‌خوانها از دویست و سیصد گذشتی ، و بسیاری از آنان از آن راه ، داراک اندوخته توانگر بودندی. برخی نیز بدربار بستگی داشته لقبهایی ـ از سلطان‌الذاکرین ، ملک‌الذاکرین و مانند اینها ـ یافتندی. در سراسر سال روضه‌خوانیها رفتی. اگر کسی درگذشتی ، و یا از سفر آمدی ، و یا عروسی کردی ، و یا خانه‌ی تازه خریدی ، و یا فرزندی پیدا کردی ، در خانه‌ی خود روضه ‌خوانانیدی. هر توانگری سالانه ده‌ روز یا بیشتر نشست برپا کردی و درِ خانه‌اش را بروی مردم گشادی. کمتر نشست بودی که روضه‌ای خوانده نشود.

شیعی بافهم و باور ، کسی بودی که اگر پدرش مرده بحسین گرید ، اگر برادرش درگذشته یاد عباس برادر حسین کند ، اگر پسر جوانی از دستش رفته علی‌اکبر را بیاد آورد ، اگر عروسی کند روضه از عروسی قاسم خواناند. یک زن شیعی بایستی همیشه یاد از زینب و ام‌کلثوم کند و هر اندوهی که رخ دهد آن را بکنار گزارده باندوه خواهران و زنان حسین گرید. این دستوری می‌بود که پیشوایانشان داده بودند : «وَ عَلِي‌الحُسَین فَلْيَبْكِ الْبَاكُونَ َلْيَنْدُبِ النَّادِبُونَ».

پابرگی از ویراینده :
1ـ بر حسین گریند گریه‌كنندگان و شیون كنند شیون‌كنندگان.
🔶 دردها و درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکه‌ی 21

در شماره‌های گذشته سخن را تا اینجا پیش آمدیم که برای نیکی خویها باید روانها را نیرومند گردانید ، و برای نیرومندی روانها چیزهایی باید که یکی از آنها معنی جهان و زندگی را شناختن و دیگری سود و زیان خویهای نیک و بد را چنانکه هست دانستن است و دنباله‌ی سخن را در این شماره می‌آوریم.

* * *

3ـ تکیه‌گاهی داشتن : کسانی نخواهند دانست از «تکیه‌گاه» در اینجا چه می‌خواهیم و چگونه برای نیکی خویها تکیه‌گاهی دربایست می‌شماریم. می‌باید آن را نیک روشن گردانیم :

چنانکه گفتیم خویهای بد ـ از خشم و کینه و ستم و آز و رشک و دغلکاری و دروغگویی و مانند اینها در نهاد آدمی نهاده و از درخواستهای سرشت تنی می‌باشد. اگرچه روان از آنها بیزار است و همیشه آدمی را به دوری از آنها خوانَد ، لیکن درباره‌ی انبوه مردم تنها پندآموزی روان و خرد بس نباشد ، و برای دوری از بدخوییها به یاور دیگری نیاز دارند.

شما می‌بینید نیکخویی در پاره‌ای زمانها رواج یابد و انبوه مردم ستوده‌خو گردند ، و در پاره‌ای زمانها از رواج افتد و انبوه مردم آلوده و بدخو باشند ـ بگویید که انگیزه‌ی آن چیست؟.. آیا سرشت مردم به هر زمانی دیگر گردد و یا چه انگیزه‌ی دیگری پیدا شود؟..

اگر نیک اندیشید خواهید دید گاهی نیکوکاری پشتیبانی دارد و از اینرو برواج افزاید و گاهی بی‌پشتیبان باشد و رواج خود را از دست دهد.

ببینید : در چهل سال پیش ایران در آتش نابسامانی و ناایمنی می‌سوخت و کشور از هر باره در حال بسیار بدی بود. با اینهمه خویهای ستوده میان ایرانیان رواج فراوان می‌داشت. کمتر کسی به دغل گراییدی و یا دروغ گفتی و یا دست بدارایی دیگری یازیدی.

دزدی را هر کسی ننگ دانستی. توانگران دست بینوایان گرفتندی و بداد مستمندان رسیدندی ، همیشه میهمانیها دادندی ، و پل و کاروانسرا و آب‌انبار بنیاد نهادندی. با اینکه داوری درستی درمیان نمی‌بود ، و نوشته و دفتر نگاه داشتن میان بازرگانان رواج چندانی نمی‌داشت ، با این حال کمتر یکی از ایشان به پول یا خواسته‌ی دیگری چشم دوختی ، و یا از پرداختن وام خویش بازایستادی.

هزاران کسان با تنگدستی و نداری ساختندی و رشته‌ی پرهیزکاری و پاکدامنی را از دست ندادندی.
اینها از چه بودی؟.. از آن بودی که انبوه مردم دین می‌داشتند و بخدا و جهان دیگر باور کرده بودند. وآنگاه مردم بپاکدامنی ارج می‌گزاردند و دزدی و دغلکاری را ننگ می‌شماردند. کسی را که در سایه‌ی پرهیزکاری نادار می‌شد خوار نمی‌گرفتند و دغلکاران و ستمگران را از بهر رختهای گرانبها که می‌پوشیدند گرامی نمی‌دانستند.

این کار بس سختی است که یکی پاکدامن زید و بفشار زندگانی تاب آورد ، ولی همچشمان او از دغلکاری شکوه و دارایی اندوزند. چنین پاکدامنی بسیار تلخ باشد. لیکن مردم آن را می‌پذیرفتند و به تلخیش شکیبایی نشان می‌دادند ، زیرا هر زمان که فشار زندگانی رو می‌آورد با یاد خدا دل استوار می‌داشتند. نیز چون مردم به پاکدامنان ارج می‌گزاردند و گرامیشان می‌گرفتند و سادگی و کهنگی رخت از جایگاه کسی نمی‌کاست ، و دزدان و دغلکاران اگرهم توانگر می‌بودند مردم آنان را خوار می‌داشتند اینها خود مایه‌ی دلداری دیگری از بهر پاکدامنان می‌بود. (1)

اینست آنچه ما تکیه‌گاهِ ستوده‌خویی می‌نامیم. لیکن در جایی که مردم دین ندارند ، و بنیک و بد ارج نگزارند ، و بیخردانه جهان را جز نبردگاهی نشناسند ، و در زندگانی همه‌ی ارج را برختهای گرانبها گزارند و یکی را که در سایه‌ی پاکدامنی دارایی نیندوخته خوار گیرند و یکی را که با ناپاکیها شکوه اندوخته گرامی دارند ، و دو تن چون باهم نشستند سخنشان این باشد «درستکاری چیست؟.. آدمی باید زیرک باشد و پول پیدا کند» ، آنان که با زبان خویهای نیک و بد را می‌شمارند و بمردم پند می‌آموزند در دل کوچکترین بهایی بآنها ندهند و خودشان از آلوده‌ترین کسان باشند ـ در چنین جاییست که نیکخویی بی‌تکیه‌گاه است و هرگز رواجی پیدا نخواهد یافت. (2)

پابرگیها (یکم از نویسنده ، دوم از ویراینده) :
1ـ نیز باید هر توده‌ای امیدی بآینده داشته باشد و از زندگانی توده‌ای خود نتیجه‌ای را دنبال کند ، وگرنه امید هیچ پیشرفتی باو نتوان بست و چون این خود زمینه‌ی بس ارجدار بزرگیست و ما در پیمان تاکنون سخن از این باره نرانده‌ایم اینست در اینجا نیز بیاد آن نپرداختیم. [این جستار سپس در گفتارهای سالهای بازپسین و نیز روزنامه‌ی پرچم باز و روشن شده.]
2ـ نویسنده تو گویی حال کنونی ایران را دیده این سخنان را مناسب حال می‌راند.