🔶 دردها و درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 23 از 23
میتوان باین زمینه از راه دیگری هم درآمد. و آن اینکه داستان نیکخویی و بدخویی چیز جداگانهای نیست ، بلکه با دین و آیین بهم پیوسته است که تا آنها درست نشود و یک بنیاد استواری برای زندگانی توده درمیان نباشد از یکایک مردم چشم نیکخویی نتوان داشتن و هرچه کوشش در این باره شود بیهوده خواهد بود.
مرا شگفت میافتد که میبینم کسانی در این انجمن و آن انجمن سخن از درستکاری و راستگویی و نیکوکاری میرانند ، و یا خامه بدست گرفته گفتار در پیرامون آنها مینویسند. اگرچه بیشتر اینها بهوس خودنمایی است و نتیجهی دیگری از آنها خواسته نمیشود ، لیکن برخی نیز از هوس بدورند و براستی خواهان نیکی مردم میباشند ، در جایی که از این کوششها کوچکترین سودی در دست نتواند بود و زیانها نیز خواهد برخاست. زیرا گذشته از آنکه گفتگو از خویهای نیک و بد باین آسانی نیست و کار هر کسی نمیباشد ، این نکته هم در کار است که در یک توده تا راهی برای زندگانی باز نباشد و مردم امیدی را دنبال نکنند هرگونه کوشش دربارهی نیکی مردم هدر باشد.
روزی یکی با من گفتگو میکرد. چون گلهها از آلودگیهای مردم کرد و سخنان بیجای درازی راند آن زمان چنین گفت : «میباید کتابی در اخلاق نوشت و چاپ کرد». چون از آشنایان بود و از من پاسخ میخواست گفتم : «آن کتاب را نوشته و چاپ شده گیر ، آیا چه سودی خواهد داشت؟!. اینهمه کتابها نوشتهاند یکی هم آن خواهد بود». چون خواست مرا درنیافت ناگزیر شدم بسخن گشادهتری پردازم. گفتم امروز انبوهی از مردم ، جهان را یک دستگاه بیهوده میشمارند و بسامان و دانشی در آن باور نمیدارند و میانهی آدمیان با چهارپایان و ددان جدایی نگزارده بزندگی جز نبرد و کشاکش زندگان معنای دیگری نمیدهند. آیا از چنین کسانی میتوانیم چشم نیکوکاری داشت؟!. بیگمان نمیتوانیم. اگر برخی از آنان با زبان دم از نیکی زنند ، درونشان از آن آگاهی نخواهد داشت. درمیان چنین مردمی اگر چند تنی دربند نیکوکاری و راستگویی باشند آنان نیز بسختی افتند.
یک توده نخست باید دین دارد. دین را بآن معنایی که شما میفهمید نمیگویم : باید مردم معنی جهان و زندگی را شناخته بدانند که اینجهان دستگاه بیهودهای نیست و از روی سامان و دانشی پدید آمده و میگردد. نیز معنی آدمیگری را شناخته بدانند که آدمی برگزیدهی آفریدگار است و هرگز نباید خود را بپای چهارپایان و ددان برد و معنی روان و خرد را دانسته هوادار آنها باشد. نیز راز زندگی را شناخته این بداند که یک توده که در جایی زندگی میکند باید یکایک آنان دربند آسایش همگان باشد و هیچگاه بهرهمندی خود را جلوتر از بهرهمندی توده نگیرد.
باید قانونها و آیین زندگانی نیز بر روی اینها باشد و درستکاری و راستگویی و نیکوکاری نزد انبوه توده ارج دارد و هرگاه کسی از راه پرهیزکاری به نداری افتاد باری پیش مردم خوار نباشد. پس از اینهاست که میتوان بمردم یاد نیکخویی داد. شما که از اینها هیچ آگاهی نمیدارید تنها بآن میکوشید که سخنانی بهم بافته بیرون ریزید.
امروز در ایران چندین چیز بهم درآمیخته : شیعیگری که کیش دیرین مردم میباشد ، صوفیگری که صدها کتاب از آن در دستهاست و اینهمه برواج آن کوشیده میشود ، خراباتیگری که چندین کتاب از آن در دست است و اینهمه هیاهو دربارهی آنها راه انداختهاند. فلسفهی مادّی اروپا که روزانه گفتارها در پیرامون آن پراکنده میکنند. هر یکی از اینها آدمی را برویهی دیگری میخواهد و دستورهای دیگری برای خویها میدهد. شیعیگیری پیشتر از همه این را میخواهد که هر کسی مهر چند تن را در دل خود جا دهد و هر زمان پول پیدا کرد بدیدن بارگاه آنان رود. صوفیگری آن را میخواهد که یک کس گفتههایی را از شبلی و بایزید و مولوی و مانند آن بسینه سپارد و جز بآنها نپردازد و یکی را هم به پیری شناخته نان او را دهد. خراباتیگری آن میخواهد که هر کس از گذشته و آینده چشم پوشد و هرگز درپی هیچ چیزی نباشد و دم را غنیمت دانسته روز با میگساری بسر برد. فلسفهی مادّی اروپا جهان را پوچ و هیچ شناخته جز این نمیآموزد که هر کسی زندگانی را یک میدان نبردی شناخته و تا بتواند همه را زیر پا گزارده خویشتن جلو رود.
اکنون تو که میخواهی کتاب دربارهی نیکخویی نویسی بگو ببینم کدام یکی را پیروی خواهی کرد؟!..
آن بیچاره که اینها را نمیدانست تا بتواند پاسخی دهد و شاید آنچه گفتم نفهمید. همین اندازه پرسید : پس دیگران که کتاب مینویسند چه میکنند؟!.. گفتم : آنان نیز نادانسته گامهایی برمیدارند و چند سخنی از اینجا و از آنجا برداشته بهم میبافند. مگر اینکارها از روی فهم است که شما راه آن را پرسید؟!. کسانی که خود کور و درماندهاند بدیگران راه مینمایند!
🔸 19ـ خویهای پاک ـ تکهی 23 از 23
میتوان باین زمینه از راه دیگری هم درآمد. و آن اینکه داستان نیکخویی و بدخویی چیز جداگانهای نیست ، بلکه با دین و آیین بهم پیوسته است که تا آنها درست نشود و یک بنیاد استواری برای زندگانی توده درمیان نباشد از یکایک مردم چشم نیکخویی نتوان داشتن و هرچه کوشش در این باره شود بیهوده خواهد بود.
مرا شگفت میافتد که میبینم کسانی در این انجمن و آن انجمن سخن از درستکاری و راستگویی و نیکوکاری میرانند ، و یا خامه بدست گرفته گفتار در پیرامون آنها مینویسند. اگرچه بیشتر اینها بهوس خودنمایی است و نتیجهی دیگری از آنها خواسته نمیشود ، لیکن برخی نیز از هوس بدورند و براستی خواهان نیکی مردم میباشند ، در جایی که از این کوششها کوچکترین سودی در دست نتواند بود و زیانها نیز خواهد برخاست. زیرا گذشته از آنکه گفتگو از خویهای نیک و بد باین آسانی نیست و کار هر کسی نمیباشد ، این نکته هم در کار است که در یک توده تا راهی برای زندگانی باز نباشد و مردم امیدی را دنبال نکنند هرگونه کوشش دربارهی نیکی مردم هدر باشد.
روزی یکی با من گفتگو میکرد. چون گلهها از آلودگیهای مردم کرد و سخنان بیجای درازی راند آن زمان چنین گفت : «میباید کتابی در اخلاق نوشت و چاپ کرد». چون از آشنایان بود و از من پاسخ میخواست گفتم : «آن کتاب را نوشته و چاپ شده گیر ، آیا چه سودی خواهد داشت؟!. اینهمه کتابها نوشتهاند یکی هم آن خواهد بود». چون خواست مرا درنیافت ناگزیر شدم بسخن گشادهتری پردازم. گفتم امروز انبوهی از مردم ، جهان را یک دستگاه بیهوده میشمارند و بسامان و دانشی در آن باور نمیدارند و میانهی آدمیان با چهارپایان و ددان جدایی نگزارده بزندگی جز نبرد و کشاکش زندگان معنای دیگری نمیدهند. آیا از چنین کسانی میتوانیم چشم نیکوکاری داشت؟!. بیگمان نمیتوانیم. اگر برخی از آنان با زبان دم از نیکی زنند ، درونشان از آن آگاهی نخواهد داشت. درمیان چنین مردمی اگر چند تنی دربند نیکوکاری و راستگویی باشند آنان نیز بسختی افتند.
یک توده نخست باید دین دارد. دین را بآن معنایی که شما میفهمید نمیگویم : باید مردم معنی جهان و زندگی را شناخته بدانند که اینجهان دستگاه بیهودهای نیست و از روی سامان و دانشی پدید آمده و میگردد. نیز معنی آدمیگری را شناخته بدانند که آدمی برگزیدهی آفریدگار است و هرگز نباید خود را بپای چهارپایان و ددان برد و معنی روان و خرد را دانسته هوادار آنها باشد. نیز راز زندگی را شناخته این بداند که یک توده که در جایی زندگی میکند باید یکایک آنان دربند آسایش همگان باشد و هیچگاه بهرهمندی خود را جلوتر از بهرهمندی توده نگیرد.
باید قانونها و آیین زندگانی نیز بر روی اینها باشد و درستکاری و راستگویی و نیکوکاری نزد انبوه توده ارج دارد و هرگاه کسی از راه پرهیزکاری به نداری افتاد باری پیش مردم خوار نباشد. پس از اینهاست که میتوان بمردم یاد نیکخویی داد. شما که از اینها هیچ آگاهی نمیدارید تنها بآن میکوشید که سخنانی بهم بافته بیرون ریزید.
امروز در ایران چندین چیز بهم درآمیخته : شیعیگری که کیش دیرین مردم میباشد ، صوفیگری که صدها کتاب از آن در دستهاست و اینهمه برواج آن کوشیده میشود ، خراباتیگری که چندین کتاب از آن در دست است و اینهمه هیاهو دربارهی آنها راه انداختهاند. فلسفهی مادّی اروپا که روزانه گفتارها در پیرامون آن پراکنده میکنند. هر یکی از اینها آدمی را برویهی دیگری میخواهد و دستورهای دیگری برای خویها میدهد. شیعیگیری پیشتر از همه این را میخواهد که هر کسی مهر چند تن را در دل خود جا دهد و هر زمان پول پیدا کرد بدیدن بارگاه آنان رود. صوفیگری آن را میخواهد که یک کس گفتههایی را از شبلی و بایزید و مولوی و مانند آن بسینه سپارد و جز بآنها نپردازد و یکی را هم به پیری شناخته نان او را دهد. خراباتیگری آن میخواهد که هر کس از گذشته و آینده چشم پوشد و هرگز درپی هیچ چیزی نباشد و دم را غنیمت دانسته روز با میگساری بسر برد. فلسفهی مادّی اروپا جهان را پوچ و هیچ شناخته جز این نمیآموزد که هر کسی زندگانی را یک میدان نبردی شناخته و تا بتواند همه را زیر پا گزارده خویشتن جلو رود.
اکنون تو که میخواهی کتاب دربارهی نیکخویی نویسی بگو ببینم کدام یکی را پیروی خواهی کرد؟!..
آن بیچاره که اینها را نمیدانست تا بتواند پاسخی دهد و شاید آنچه گفتم نفهمید. همین اندازه پرسید : پس دیگران که کتاب مینویسند چه میکنند؟!.. گفتم : آنان نیز نادانسته گامهایی برمیدارند و چند سخنی از اینجا و از آنجا برداشته بهم میبافند. مگر اینکارها از روی فهم است که شما راه آن را پرسید؟!. کسانی که خود کور و درماندهاند بدیگران راه مینمایند!
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 50ـ رنجشهایی که «مستشاران تمیز» پیدا کردند (تکهی دو از دو)
همان جوان محاسباتی که یاد کردم و گفتم من دعویش را نپذیرفتم ، از رأی من «استیناف» خواست. از روی قانون رأیهایی که دربارهی شناسنامه داده میشد «استیناف و تمیز» نمیداشت. ولی چون داور پافشاری مینمود ، دادگاه «استیناف» قانون را بکنار نهاده و داوران آن دادگاهِ والاتر ، از رأیفروشی بازنایستاده عرضحال او را پذیرفتند و «حُکم» مرا شکسته بدلخواه آن جوان رأی دادند. وکیل «سجل احوال» از آن حُکم تمیز خواست. تمیزیها عرضحال او را نپذیرفته نوشتند : «احکامی که در مورد سجل احوال صادر میشود قابل تمیز نیست». در حالی که چون استیناف ، قانون را بدیده نگرفته از چنان حکمی استیناف پذیرفته و رأی داده بود ، تمیز هم میبایست بپذیرد و آن حکم استیناف را بشکند و از میان بَرَد.
عدلیه که رفتار استینافش و تمیزش و وزیرش این میبود و برای آنکه پسرکی را از نظام وظیفه بازرهاند بدینسان قانون را زیرپا میگزاشت ، چه رویهکاریها میداشت. «محکمهی انتظامی» آن بالا نشسته میپایید که مبادا یک قاضی «تخلفی» کند. ادارهی بازرسی با آن درازا و پهنا در سوی دیگر میایستاد. آقای وزیر به اینها بس نکرده «ادارهی بازرسی نهانی» بنیاد میگزاشت ، ادارهی «بازرسی کل» پدید میآورد. این رویهکاریها (1) که خود «ریشخند کردن بآیین سپهر (2)» یا بهتر بگویم «مشت زدن بکوه» میبود ، مرا سخت میآزرد. گاهی نیز خودداری نمیتوانستم و با گفتار و کردار خود کینهها و دشمنیها را فزونتر میگردانیدم.
«ادارهی بازرسی نهانی» که نامش بردم داستانش اینست : گویا در آغازهای ١٣٠٨ بود که داور درمیان دیگر خودنماییهایش چنین گزیریده (3) بود که گروهی از داوران را که بافهم و دانش میشناخت ، برگزیند و ماهی دو پرونده بنزد هر یکی فرستد که بخواند و اگر بیقانونی رخ داده یا ستمی رفته بنویسد و با پروندهها بنزد وزیر فرستد و این کارها در نهان باشد که جز داور کسی آگاه نگردد و آن بازرسان هر یکی جز خودش را نشناسد. «نظامنامه»ی این در مجله رسمی بچاپ رسید. روزی هم دو پرونده با یک نامه برای من آوردند. دانسته شد من نیز از آن بازرسانم. پروندهها را که باز کردم دیدم از پروندههای «صلحیه» است. هر یکی را خوانده و ایرادهایی گرفته یادداشت کردم ، و چون میخواستم بازگردانم ، در پاسخ نامهی وزیر سخنانی در این زمینه نوشتم : «خشنودم که آقای وزیر بمن خوشگمانی نموده بچنین کاری برگزیدهاند. ولی این از من هنری نیست که بپروندهی فلان امین صلح ایراد گیرم. امین صلحها بیشترشان قاضیان ناآزموده و تازهکارند و لغزش و نفهمیدن از آنها درخور چشمپوشیست. آقای وزیر چرا بپروندههای دیوان عالی تمیز نمیپردازند که آشکاره قانونشکنی میکنند؟. خواهشمندم این بار برای من از پروندههای تمیزی بفرستند».
این نامه بداور برخورده بود و با زبان آقای بهرامی پیام داده بود : «خودش از دوسیههای تمیز دو تا را انتخاب کند و تنظیم راپورت نماید». من پروندهی همان دیلمقانی را با یک پروندهی دیگری (که اکنون بیادم نمانده) برگزیدم و نمرههای آنها را یادداشت کرده فرستادم که این بار آنها را برای من فرستند. ولی دیگر پاسخی نرسید و من ندانستم آیا «بازرسی نهانی» پایان پذیرفت یا تنها مرا برکنار گردانیدند.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ رویه (ruye) = صورت ، ظاهر ؛ رویهکاری = ظاهرسازی
2ـ سپهر = طبیعت
3ـ گُزیریدن = تصمیم گرفتن
🔸 50ـ رنجشهایی که «مستشاران تمیز» پیدا کردند (تکهی دو از دو)
همان جوان محاسباتی که یاد کردم و گفتم من دعویش را نپذیرفتم ، از رأی من «استیناف» خواست. از روی قانون رأیهایی که دربارهی شناسنامه داده میشد «استیناف و تمیز» نمیداشت. ولی چون داور پافشاری مینمود ، دادگاه «استیناف» قانون را بکنار نهاده و داوران آن دادگاهِ والاتر ، از رأیفروشی بازنایستاده عرضحال او را پذیرفتند و «حُکم» مرا شکسته بدلخواه آن جوان رأی دادند. وکیل «سجل احوال» از آن حُکم تمیز خواست. تمیزیها عرضحال او را نپذیرفته نوشتند : «احکامی که در مورد سجل احوال صادر میشود قابل تمیز نیست». در حالی که چون استیناف ، قانون را بدیده نگرفته از چنان حکمی استیناف پذیرفته و رأی داده بود ، تمیز هم میبایست بپذیرد و آن حکم استیناف را بشکند و از میان بَرَد.
عدلیه که رفتار استینافش و تمیزش و وزیرش این میبود و برای آنکه پسرکی را از نظام وظیفه بازرهاند بدینسان قانون را زیرپا میگزاشت ، چه رویهکاریها میداشت. «محکمهی انتظامی» آن بالا نشسته میپایید که مبادا یک قاضی «تخلفی» کند. ادارهی بازرسی با آن درازا و پهنا در سوی دیگر میایستاد. آقای وزیر به اینها بس نکرده «ادارهی بازرسی نهانی» بنیاد میگزاشت ، ادارهی «بازرسی کل» پدید میآورد. این رویهکاریها (1) که خود «ریشخند کردن بآیین سپهر (2)» یا بهتر بگویم «مشت زدن بکوه» میبود ، مرا سخت میآزرد. گاهی نیز خودداری نمیتوانستم و با گفتار و کردار خود کینهها و دشمنیها را فزونتر میگردانیدم.
«ادارهی بازرسی نهانی» که نامش بردم داستانش اینست : گویا در آغازهای ١٣٠٨ بود که داور درمیان دیگر خودنماییهایش چنین گزیریده (3) بود که گروهی از داوران را که بافهم و دانش میشناخت ، برگزیند و ماهی دو پرونده بنزد هر یکی فرستد که بخواند و اگر بیقانونی رخ داده یا ستمی رفته بنویسد و با پروندهها بنزد وزیر فرستد و این کارها در نهان باشد که جز داور کسی آگاه نگردد و آن بازرسان هر یکی جز خودش را نشناسد. «نظامنامه»ی این در مجله رسمی بچاپ رسید. روزی هم دو پرونده با یک نامه برای من آوردند. دانسته شد من نیز از آن بازرسانم. پروندهها را که باز کردم دیدم از پروندههای «صلحیه» است. هر یکی را خوانده و ایرادهایی گرفته یادداشت کردم ، و چون میخواستم بازگردانم ، در پاسخ نامهی وزیر سخنانی در این زمینه نوشتم : «خشنودم که آقای وزیر بمن خوشگمانی نموده بچنین کاری برگزیدهاند. ولی این از من هنری نیست که بپروندهی فلان امین صلح ایراد گیرم. امین صلحها بیشترشان قاضیان ناآزموده و تازهکارند و لغزش و نفهمیدن از آنها درخور چشمپوشیست. آقای وزیر چرا بپروندههای دیوان عالی تمیز نمیپردازند که آشکاره قانونشکنی میکنند؟. خواهشمندم این بار برای من از پروندههای تمیزی بفرستند».
این نامه بداور برخورده بود و با زبان آقای بهرامی پیام داده بود : «خودش از دوسیههای تمیز دو تا را انتخاب کند و تنظیم راپورت نماید». من پروندهی همان دیلمقانی را با یک پروندهی دیگری (که اکنون بیادم نمانده) برگزیدم و نمرههای آنها را یادداشت کرده فرستادم که این بار آنها را برای من فرستند. ولی دیگر پاسخی نرسید و من ندانستم آیا «بازرسی نهانی» پایان پذیرفت یا تنها مرا برکنار گردانیدند.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ رویه (ruye) = صورت ، ظاهر ؛ رویهکاری = ظاهرسازی
2ـ سپهر = طبیعت
3ـ گُزیریدن = تصمیم گرفتن
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
دادگاه.pdf
1.4 MB
🔶 دادگاه
🖌 احمد کسروی
🔍 جستار : داستان کتابسوزان ، «کمپانی خیانت» و کارهای او در ایران
📊 شمار ساتها : ۷۶
کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🖌 احمد کسروی
🔍 جستار : داستان کتابسوزان ، «کمپانی خیانت» و کارهای او در ایران
📊 شمار ساتها : ۷۶
کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی دوازدهم)
3ـ گذشته از آنکه گریه و ناله سَهِشها را فرونشاند و آتش غیرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضهخوانیها و دستهبندیها که مردم را سرگرم میساخت بیگفتگوست که از پرداختن بکار زندگانی بازمیداشت. بدبختیهایی که گریبانگیر ایرانیان شده و بدینسان درمانده و زبونشان گردانیده شُوندهای بسیار داشته و بیگمان یکی از آنها این بوده. مردم بجای آنکه از پیشامدهای جهان و از پیشرفتهایی که در دانشها و دیگر زمینهها رخ داده بود آگاه باشند و یا باندیشهی کشور و توده پردازند بآن نمایشهای بیهوده پرداختهاند. این نتیجهی آن سرگرمیست که میبینیم از دست آزمندان اروپا مشت میخورند و از ستم یزید مینالند.
زنان ایران که از همه جا ناآگاهند (1) و کمترین دلبستگی بکشور و زندگانی تودهای نمیدارند ، و از درسخواندگان نیز هوش و فهمی در این باره دیده نمیشود ، شُوندش جز این نبوده که بیشتر زمان را در روضهخوانیها بسر برده و هوش و جُربُزهی[استعداد] خود را در آن راهها بکار انداختهاند.
4ـ این داستان گریه و زیارت با آن پاداشهایی که نوید داده شده زیان بسیار بزرگ دیگری را دربر میدارد ، و آن اینکه شیعیان ببدکاری گستاخ باشند.
باید دانست که مردم عامی دربارهی نیک و بد ، فهم و بینشی را که میبایست ندارند و یک چیز که بد است (مثلاً دزدی) آنان دربارهاش تنها این را دانند که گناهست و مایهی خشم خدا باشد و بدکاره (یا دزد) بدوزخ خواهد رفت ، و یگانه جلوگیرشان همان ترس دوزخ میباشد.
از اینکه بدیها زیان بزندگانی رساند و مایهی نابسامانی آن گردد چیزیست باندیشهی ایشان نرسیده. اینست چون میشنوند که کسی که گریه بحسین کرد و یا بزیارت بارگاه او رفت همهی گناهانش آمرزیده گردد و بهشت باو بایا باشد ، از ترسی که میداشتهاند ایمن شده به هر بدی پا میگزارند.
این چیزیست که از نخست آزموده بود و در این چند سال که بشُوند جنگ در ایران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمایش دیگری بدست آمد. زیرا دیده شد که کسانی که انبارداری کردند یا پیاپی به نرخها افزودند و هزارها خاندان را از پا انداختند ، بیشتر حاجیان «مقدس» و مشهدیان «لبجنبان» میبودند. نیز دیده شد که همان پولهایی را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پیشانی باز روانهی کربلا و نجف شدند که زیارت کنند و بملایان پولهایی دهند.
این نامردان که بهانه در دست میدارند و بکشور و توده پروایی نمینمایند و بمیهنپرستی ریشخند میکنند ، بدینسان از بدکاری نیز نمیپرهیزند و در سایهی کیش بیپایی که میدارند خود را به هر «دلخواهی» آزاد میشمارند.
شما اگر زمانی بتودهی عامی پردازید و باورهای آنان را نیک سنجید ، خواهید دید در سایهی سخنانی که همیشه از ملایان و روضهخوانان شنیدهاند چنین میپندارند که آدمی در این جهان ناچار از گناهست و چارهی کار همان گریستن بامام حسین و رفتن بزیارت او و دیگران میباشد. اینست خدا روز «اَلَست» با امام حسین آن پیمان را بسته است.
اگر شما با یک شیعی که بکربلا میرود بسخن پرداخته بپرسید : «چرا بکربلا میروید؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاریم باید برویم و از گناهان پاک شویم». اگر بگویید : «بهتر است گناه نکنی تا نیازمند پاک شدن نباشی» با شگفتی پاسخ خواهد داد : «مگر آدم میتواند گناه نکند؟!..».
در تبریز سخنی هست و بارها از زبانهاشان شنیدهام. میگویند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گردید پاک شود. ما گناهکاریم و ناپاکیم و خود را به نمکزار میاندازیم تا پاک شویم». اگر نیک اندیشید در این باره باورهای شیعیان بیمانندگی بباورهای مسیحیان (دربارهی گناه و کفاره) نمیباشد.
این نکته را میتوان با زبان دیگری نیز بازنمود. چنانکه میدانیم آدمی دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان که خواهای (2) بدیهاست ، و دیگری گوهر روان که خواهای نیکیهاست. در بسیاری از مردم گوهر جان بسیار چیره باشد و اینست ایشان خودداری از بدیها نتوانند. لیکن در همان حال روانشان بیکار نمانده آنان را نکوهش کند و فَرجادشان (3) همیشه ناآسوده باشد. (4) چنین کسانی همانکه بشنوند اگر کسی بامامحسین گریست یا بزیارت رفت گناهانش آمرزیده شود ، همچون تشنهای که بآب رسد با خشنودی و شادمانی پذیرند ، و این را یک پاسخی بنکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. بگفتهی عامیان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». یک آدمکش ، یک انباردار ، یک دزد ، یک زن بدکاره ، یک آخوند فریبکار ، به چه نیازمند است؟.. یک دستگاه آنچنانی که بیرنج و کوشش گناهان خود را بیامرزاند.
👇
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی دوازدهم)
3ـ گذشته از آنکه گریه و ناله سَهِشها را فرونشاند و آتش غیرت را خاموش گرداند ، آنهمه روضهخوانیها و دستهبندیها که مردم را سرگرم میساخت بیگفتگوست که از پرداختن بکار زندگانی بازمیداشت. بدبختیهایی که گریبانگیر ایرانیان شده و بدینسان درمانده و زبونشان گردانیده شُوندهای بسیار داشته و بیگمان یکی از آنها این بوده. مردم بجای آنکه از پیشامدهای جهان و از پیشرفتهایی که در دانشها و دیگر زمینهها رخ داده بود آگاه باشند و یا باندیشهی کشور و توده پردازند بآن نمایشهای بیهوده پرداختهاند. این نتیجهی آن سرگرمیست که میبینیم از دست آزمندان اروپا مشت میخورند و از ستم یزید مینالند.
زنان ایران که از همه جا ناآگاهند (1) و کمترین دلبستگی بکشور و زندگانی تودهای نمیدارند ، و از درسخواندگان نیز هوش و فهمی در این باره دیده نمیشود ، شُوندش جز این نبوده که بیشتر زمان را در روضهخوانیها بسر برده و هوش و جُربُزهی[استعداد] خود را در آن راهها بکار انداختهاند.
4ـ این داستان گریه و زیارت با آن پاداشهایی که نوید داده شده زیان بسیار بزرگ دیگری را دربر میدارد ، و آن اینکه شیعیان ببدکاری گستاخ باشند.
باید دانست که مردم عامی دربارهی نیک و بد ، فهم و بینشی را که میبایست ندارند و یک چیز که بد است (مثلاً دزدی) آنان دربارهاش تنها این را دانند که گناهست و مایهی خشم خدا باشد و بدکاره (یا دزد) بدوزخ خواهد رفت ، و یگانه جلوگیرشان همان ترس دوزخ میباشد.
از اینکه بدیها زیان بزندگانی رساند و مایهی نابسامانی آن گردد چیزیست باندیشهی ایشان نرسیده. اینست چون میشنوند که کسی که گریه بحسین کرد و یا بزیارت بارگاه او رفت همهی گناهانش آمرزیده گردد و بهشت باو بایا باشد ، از ترسی که میداشتهاند ایمن شده به هر بدی پا میگزارند.
این چیزیست که از نخست آزموده بود و در این چند سال که بشُوند جنگ در ایران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمایش دیگری بدست آمد. زیرا دیده شد که کسانی که انبارداری کردند یا پیاپی به نرخها افزودند و هزارها خاندان را از پا انداختند ، بیشتر حاجیان «مقدس» و مشهدیان «لبجنبان» میبودند. نیز دیده شد که همان پولهایی را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پیشانی باز روانهی کربلا و نجف شدند که زیارت کنند و بملایان پولهایی دهند.
این نامردان که بهانه در دست میدارند و بکشور و توده پروایی نمینمایند و بمیهنپرستی ریشخند میکنند ، بدینسان از بدکاری نیز نمیپرهیزند و در سایهی کیش بیپایی که میدارند خود را به هر «دلخواهی» آزاد میشمارند.
شما اگر زمانی بتودهی عامی پردازید و باورهای آنان را نیک سنجید ، خواهید دید در سایهی سخنانی که همیشه از ملایان و روضهخوانان شنیدهاند چنین میپندارند که آدمی در این جهان ناچار از گناهست و چارهی کار همان گریستن بامام حسین و رفتن بزیارت او و دیگران میباشد. اینست خدا روز «اَلَست» با امام حسین آن پیمان را بسته است.
اگر شما با یک شیعی که بکربلا میرود بسخن پرداخته بپرسید : «چرا بکربلا میروید؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاریم باید برویم و از گناهان پاک شویم». اگر بگویید : «بهتر است گناه نکنی تا نیازمند پاک شدن نباشی» با شگفتی پاسخ خواهد داد : «مگر آدم میتواند گناه نکند؟!..».
در تبریز سخنی هست و بارها از زبانهاشان شنیدهام. میگویند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گردید پاک شود. ما گناهکاریم و ناپاکیم و خود را به نمکزار میاندازیم تا پاک شویم». اگر نیک اندیشید در این باره باورهای شیعیان بیمانندگی بباورهای مسیحیان (دربارهی گناه و کفاره) نمیباشد.
این نکته را میتوان با زبان دیگری نیز بازنمود. چنانکه میدانیم آدمی دارای دو گوهر است : یکی گوهر جان که خواهای (2) بدیهاست ، و دیگری گوهر روان که خواهای نیکیهاست. در بسیاری از مردم گوهر جان بسیار چیره باشد و اینست ایشان خودداری از بدیها نتوانند. لیکن در همان حال روانشان بیکار نمانده آنان را نکوهش کند و فَرجادشان (3) همیشه ناآسوده باشد. (4) چنین کسانی همانکه بشنوند اگر کسی بامامحسین گریست یا بزیارت رفت گناهانش آمرزیده شود ، همچون تشنهای که بآب رسد با خشنودی و شادمانی پذیرند ، و این را یک پاسخی بنکوهشهای فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. بگفتهی عامیان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». یک آدمکش ، یک انباردار ، یک دزد ، یک زن بدکاره ، یک آخوند فریبکار ، به چه نیازمند است؟.. یک دستگاه آنچنانی که بیرنج و کوشش گناهان خود را بیامرزاند.
👇
از همینجاست که شما میبینید تیمورلنگ با آن خونخواری و تیرهدلی که در اسپهان در یک روز هفتادهزار آدم کشت و در بغداد از سرهای کشتگان منارهها افراشت ، همیشه در جستجوی پیران صوفی میبوده و چون یکی را مییافته دست بدامنش مییازیده. میبینید صمدخان بآن پلیدیش که افزار سیاست نکولا (5) گردید و کسان بسیاری از آزادیخواهان غیرتمند را کشت ، روضه میخوانانیده و هر ساله چهارصد تومان پول شمع بکربلا میفرستاده. اینها رازش همانست که بازنمودیم.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ باآنكه از برداشتن چادر تا نوشتن این كتاب هشت سال میگذشته و زنان بسیاری بمیان توده درآمده بودند لیكن پیداست از ایشان تا آن هنگام شور و دلبستگیای بكشور پدیدار نگردیده بوده. بیگفتگو اكنون جز از آن سالهاست.
2ـ خواها = همیشه خواهنده (اسم فاعل همیشگی از خواستن ، خواهیدن)
3ـ فرجاد = وجدان
4ـ برای آگاهی کامل از داستان جان و روان کتاب «در پیرامون روان» دیده شود.
5ـ بازپسین امپراتور روس.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ باآنكه از برداشتن چادر تا نوشتن این كتاب هشت سال میگذشته و زنان بسیاری بمیان توده درآمده بودند لیكن پیداست از ایشان تا آن هنگام شور و دلبستگیای بكشور پدیدار نگردیده بوده. بیگفتگو اكنون جز از آن سالهاست.
2ـ خواها = همیشه خواهنده (اسم فاعل همیشگی از خواستن ، خواهیدن)
3ـ فرجاد = وجدان
4ـ برای آگاهی کامل از داستان جان و روان کتاب «در پیرامون روان» دیده شود.
5ـ بازپسین امپراتور روس.
🔶 دردها یا درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 20ـ آریستیدیس و هانیبال ـ تکهی یک از سه
چون در گفتگو از خویهای پاک «راستیپرستی» را گرانمایهترین خوی آدمی ستوده و گفتیم : «این خوی ازآنِ امامعلیابنابیطالب و پسر قُحافه (1) و زادهی خطّابست (2) ... ازآنِ آریستیدیس (3) است ...» کسانی میپرسند آریستیدیس که بوده؟..
میگوییم : آریستیدیس یکی از مردان یونان باستان بوده که در زمان داریوش پادشاه هخامنشی و جانشین او خشایارشا میزیسته.
بارها گفتهایم : گاهی در جهان خردها بالا گرفته و خویهای ستوده رواج یافته. یکی از آنها درمیان یونانیان در همان زمانها بوده. دیگری درمیان رومیان در زمان جمهوریگری روی داده. سومی درمیان مسلمانان در قرنهای نخست اسلامی پیش آمده. چهارمی در اروپا در قرنهای هفدهم و هجدهم انجام گرفته. از اینجاست ما در نگارشهای خود از اینها یاد میکنیم و همیشه گواهیها میآوریم. کسانی اگر تاریخ این چهار دوره را بخوانند خواهند دید چه مردان بخرد و پاکنهادی درمیان بوده و معنی پیشرفت و برتری جهان را خواهند فهمید.
سرگذشت آریستیدیس دراز و کارهای پاکدلانهاش بسیار است و ما اینجا تنها بیک کار او بسنده مینماییم : نام جنگ ماراثون (4) را بسیاری از خوانندگان شنیده و داستان آن را دانستهاند. در کتابهای اروپایی یک رشته از جنگها را فهرست کرده آنها را «سنگهای سرپیچ تاریخ» (5) مینامند. زیرا هر یکی چندان نتیجههایی درپی داشته که تاریخ را از راه خود برگردانیده و آن را براه دیگری انداخته. یکی از آنها این جنگ ماراثون را میشمارند. زیرا فیروزیای که در این جنگ بهرهی یونانیان شد آنان را بایستادگی در برابر پادشاهان نیرومند هخامنشی دلیر گردانید و مایهی فیروزیهای دیگر گردید.
داستان جنگ را در جای دیگری بخوانید. ما آنچه میخواهیم گفتن اینست که آتنیان هر ساله ده تن را بسرداری برمیگزیدند. در آن سال هم ده تن را برگزیدند که یکی از ایشان ملتیادیس (6) و دیگری آریستیدیس و سومی ثمیستوکلیس (7) بود. ده تن بنوبت رشتهی سرداری و فرماندهی را بدست میگرفتند. ولی میان ایشان ملتیادیس از همه کاردانتر و دلیرتر بشمار میرفت. آتنیان از روی قانون ناگزیر بودند ده تن را برگزینند. ولی سود آتن در این بود که جنگ با دست توانای ملتیادیس انجام گیرد. اینبود روزی که نوبت به آریستیدیس رسید پاکدلانه نوبت خود را به ملتیادیس واگزاشت و خویشتن در زیر دست او بسپاهیگری ایستاد. این راستیپژوهی او باعث شد که دیگران نیز همگی نوبت خود را به ملتیادیس واگزاردند. پلوتارخ (8) مینویسد : آریستیدیس با این کار خود بهمگی فهمانید که کهتری نمودن در برابر مردان بزرگ و کاردان نه تنها از ارج کسی نکاهد بلکه خردمندی و پاکدلی او را نشان داده بر ارجش افزاید. مینویسد : آریستیدیس با این رفتار خود همچشمی را از میان سرداران آتن برداشته همه را واداشت که رشتهی اختیار را بدست ملتیادیس سپارند و او را به هر کاری دست و بال گشاده گردانند.
اینست نمونهی راستیپرستی یکی از مردان تاریخی یونان. کسانی که پیشرفت شگفتانگیز یونانیان باستان را در کتابها خواندهاند و در جستجوی راز آن میباشند اینگونه ستودهخوییهای مردان یونانی را فراموش نسازند. با این خویها بود که یک تودهی کوچک آن کارهای بزرگ تاریخی را انجام دادند.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ ابوبکر خلیفهی یکم
2ـ عمر خلیفهی دوم
3ـ Aristides یا Aristeides
4ـ Marathon
5 ـ اروپاییان اینگونه جنگها را «جنگهای قطعی» (Decisive Battles of the World) نامیدهاند. «سنگهای سر پیچ تاریخ» گویا برگردانیدهی «Milestone» باشد.
6ـ Meltiades یا Miltiades
7ـ Themistocles
8ـ Plutarch
🔸 20ـ آریستیدیس و هانیبال ـ تکهی یک از سه
چون در گفتگو از خویهای پاک «راستیپرستی» را گرانمایهترین خوی آدمی ستوده و گفتیم : «این خوی ازآنِ امامعلیابنابیطالب و پسر قُحافه (1) و زادهی خطّابست (2) ... ازآنِ آریستیدیس (3) است ...» کسانی میپرسند آریستیدیس که بوده؟..
میگوییم : آریستیدیس یکی از مردان یونان باستان بوده که در زمان داریوش پادشاه هخامنشی و جانشین او خشایارشا میزیسته.
بارها گفتهایم : گاهی در جهان خردها بالا گرفته و خویهای ستوده رواج یافته. یکی از آنها درمیان یونانیان در همان زمانها بوده. دیگری درمیان رومیان در زمان جمهوریگری روی داده. سومی درمیان مسلمانان در قرنهای نخست اسلامی پیش آمده. چهارمی در اروپا در قرنهای هفدهم و هجدهم انجام گرفته. از اینجاست ما در نگارشهای خود از اینها یاد میکنیم و همیشه گواهیها میآوریم. کسانی اگر تاریخ این چهار دوره را بخوانند خواهند دید چه مردان بخرد و پاکنهادی درمیان بوده و معنی پیشرفت و برتری جهان را خواهند فهمید.
سرگذشت آریستیدیس دراز و کارهای پاکدلانهاش بسیار است و ما اینجا تنها بیک کار او بسنده مینماییم : نام جنگ ماراثون (4) را بسیاری از خوانندگان شنیده و داستان آن را دانستهاند. در کتابهای اروپایی یک رشته از جنگها را فهرست کرده آنها را «سنگهای سرپیچ تاریخ» (5) مینامند. زیرا هر یکی چندان نتیجههایی درپی داشته که تاریخ را از راه خود برگردانیده و آن را براه دیگری انداخته. یکی از آنها این جنگ ماراثون را میشمارند. زیرا فیروزیای که در این جنگ بهرهی یونانیان شد آنان را بایستادگی در برابر پادشاهان نیرومند هخامنشی دلیر گردانید و مایهی فیروزیهای دیگر گردید.
داستان جنگ را در جای دیگری بخوانید. ما آنچه میخواهیم گفتن اینست که آتنیان هر ساله ده تن را بسرداری برمیگزیدند. در آن سال هم ده تن را برگزیدند که یکی از ایشان ملتیادیس (6) و دیگری آریستیدیس و سومی ثمیستوکلیس (7) بود. ده تن بنوبت رشتهی سرداری و فرماندهی را بدست میگرفتند. ولی میان ایشان ملتیادیس از همه کاردانتر و دلیرتر بشمار میرفت. آتنیان از روی قانون ناگزیر بودند ده تن را برگزینند. ولی سود آتن در این بود که جنگ با دست توانای ملتیادیس انجام گیرد. اینبود روزی که نوبت به آریستیدیس رسید پاکدلانه نوبت خود را به ملتیادیس واگزاشت و خویشتن در زیر دست او بسپاهیگری ایستاد. این راستیپژوهی او باعث شد که دیگران نیز همگی نوبت خود را به ملتیادیس واگزاردند. پلوتارخ (8) مینویسد : آریستیدیس با این کار خود بهمگی فهمانید که کهتری نمودن در برابر مردان بزرگ و کاردان نه تنها از ارج کسی نکاهد بلکه خردمندی و پاکدلی او را نشان داده بر ارجش افزاید. مینویسد : آریستیدیس با این رفتار خود همچشمی را از میان سرداران آتن برداشته همه را واداشت که رشتهی اختیار را بدست ملتیادیس سپارند و او را به هر کاری دست و بال گشاده گردانند.
اینست نمونهی راستیپرستی یکی از مردان تاریخی یونان. کسانی که پیشرفت شگفتانگیز یونانیان باستان را در کتابها خواندهاند و در جستجوی راز آن میباشند اینگونه ستودهخوییهای مردان یونانی را فراموش نسازند. با این خویها بود که یک تودهی کوچک آن کارهای بزرگ تاریخی را انجام دادند.
پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ ابوبکر خلیفهی یکم
2ـ عمر خلیفهی دوم
3ـ Aristides یا Aristeides
4ـ Marathon
5 ـ اروپاییان اینگونه جنگها را «جنگهای قطعی» (Decisive Battles of the World) نامیدهاند. «سنگهای سر پیچ تاریخ» گویا برگردانیدهی «Milestone» باشد.
6ـ Meltiades یا Miltiades
7ـ Themistocles
8ـ Plutarch
✴️ اگر فرانسویها سعدی میداشتند ...
آقای کسروی یکی از دوستان من که با شما نیز دوستی دیرینه دارد اخیراً از تبریز پاسخی به نامهی من نوشته و بمناسبتی از حافظ و سعدی یاد کرده و چنین اظهار داشته است : «در خاتمه امید است این افکار بلندپایگاه جنابعالی و حضرت آقای کسروی مدار ارشاد سایر ملل مترقی عالم شده و آنها هم از نوشتن اشعار و بردن اسم ادبای خود با حضرت عالی همآواز باشند. دیگر بعد از این از آوردن اسم پوشکین شاعر معروف روسی و مروج افکار آزادی و ویکتور هوگو شاعر نامی فرانسه که در بیدار کردن فکر جامعه و توجه توانگران بحال بیچارگان خدمات گرانبهایی نمودهاند خودداری نمایند!»
چنانکه میبینید این هممسلک قدیمی ما را ریشخند کرده و هم از فروبردن نیش سرزنش خودداری نتوانسته است. بناچار پاسخی بنامهی این رفیق دادم که میخواهم خلاصهی آن را بوسیلهی گرامینامهی پرچم محض داوری توده بگفت و گو گزارم اینک بخشی از پاسخ من :
برادر ارجمند : چنانکه بارها در نوشتههای آقای کسروی ملاحظه کردهاید عقیدهی ایشان دربارهی شعر در این جمله خلاصه میشود :
«شعر جز سخن موزون چیز دیگری نیست و سخن را نیز جز در موقع نیاز نباید گفت»
شما که از سالها پیش با نوشتههای آقای کسروی مربوط هستید و از نزدیک این مرد را میشناسید چطور بگفتن چنین تهمتی دربارهی ایشان راضی میشوید؟
آقای کسروی کی ، و در کجا ، سخن موزون را مطلقاً بد دانسته و شعر سرودن را نهی کرده است؟! بهترین مثالی که چندی پیش آقای کسروی دربارهی شعر یاد کرده و در پرچم نیز بچاپ رسیده همانا تشبیه شعر به کرهی قالبی و تشبیه نثر به کرهی معمولی بود. کسی که احتیاج به کره دارد البته کرهی قالبی را بکرهی معمولی ترجیح میدهد ولی بصرف اینکه کره را قالبی کرده و ظاهر خوشایندی بآن دادهاند آیا میتوان شب و روز عوض هر چیز خوراکی بخوردن کره مداومت داد؟
هرگاه آقای کسروی بطور کلی از شعر و شاعری منزجر بودند پس اینهمه قدردانی و ارجشناسی از شادروان صابر طاهرزاده (مؤلف هوپهوپنامه) شاعر ملی آذربایجان برای چیست؟ و همچنین درج یک قسمت از شاهنامهی فردوسی در مهنامهی پیمان روی چه اصلی بوده؟!.
از پوشکین روسها و از ویکتور هوگوی فرانسه نام برده و آرزو دارید حافظ و سعدی را پوشکین و ویکتور هوگوی ایران دانسته و از مفاخر خود بشماریم! گیرم بچنین کاری اقدام و این دو شاعر خراباتی و ستایشگر را از مفاخر خود اعلان نمودیم. آیا با این کار ما حقایق دیگرگون شده و تاریخ نوشتههای خود را عوض مینماید؟! تاریخ دربارهی ویکتور هوگو چنین نوشته :
این مرد آزاده در برابر حکمرانی مطلق ناپلئون سوم قد علم کرده و برای اینکه گردن به یوغ یک پادشاه مستبد ننهد 18 سال تمام از خانه و لانهی خود دست کشیده و بهترین ایام عمر خود را در گوشهی جزیرهای با تنهایی و غربت بسر داد!
همان تاریخ در صفحهی دیگر خود چنین ثبت نموده :
سعدی برای اینکه چند صباح از زندگانی او رنگین شود در مدح آباقاخان مغول که پدرش خاک میهن سعدی را با خون جوانان ایران آغشته بود قصیده گفته و برای حکمران خونخوار مغول هزار سال عمر از خداوند خواسته است.
ویکتور هوگو در تمام زندگانی هشتادساله جز آزادی و سرفرازی ملت خود معشوقهای نداشت و برای نشان دادن عظمت آزادی و بیآبرو ساختن استبداد در نظر ملت فرانسه کتاب «ناپلئون کوچولو» را برشتهی تحریر آورده و تا آخرین نفس در عقیده و ایمان خود ثابت قدم ماند ولی سعدی از یکسو برای مستعصم خلیفهی بغداد مرثیه خوانده و از سوی دیگر بحکمران مغول (پسر قاتل خلیفه) مدیحه گفته و بقای آن را تا هزار سال آرزو کرده است.
هرگاه پوشکین نیز مانند حافظ ملت روس را به میخواری و تنبلی و جبریگری تشویق میکرد یا ویکتور هوگو مانند باب پنجم گلستان یادگاری از خود میگزاشت و ملت فرانسه را به ... بازی و کشتن روح مردی و مردانگی دعوت مینمود یقین بدان که ملت روس و فرانسه نه اینکه آنها را از مفاخر خود حساب نمیکردند بلکه استخوانهای این اشخاص را از خاک درآورده و آتش میزدند.
برادر جان! ارزش و سودمندی هر درختی از میوهی آن شناخته میشود در ظرف این سی و چند سال گذشته که نام حافظ و سعدی و امثال آنها بنا بارادهی دیگران درمیان ما ایرانیان بلندآوازه گردیده آیا از این کار چه سودی نصیب ما شده است؟ جز پرورانیدن یک مشت کسان بیدرد ، لاابالی ، خراباتی نتیجهی دیگر داشته است؟
آقای کسروی یکی از دوستان من که با شما نیز دوستی دیرینه دارد اخیراً از تبریز پاسخی به نامهی من نوشته و بمناسبتی از حافظ و سعدی یاد کرده و چنین اظهار داشته است : «در خاتمه امید است این افکار بلندپایگاه جنابعالی و حضرت آقای کسروی مدار ارشاد سایر ملل مترقی عالم شده و آنها هم از نوشتن اشعار و بردن اسم ادبای خود با حضرت عالی همآواز باشند. دیگر بعد از این از آوردن اسم پوشکین شاعر معروف روسی و مروج افکار آزادی و ویکتور هوگو شاعر نامی فرانسه که در بیدار کردن فکر جامعه و توجه توانگران بحال بیچارگان خدمات گرانبهایی نمودهاند خودداری نمایند!»
چنانکه میبینید این هممسلک قدیمی ما را ریشخند کرده و هم از فروبردن نیش سرزنش خودداری نتوانسته است. بناچار پاسخی بنامهی این رفیق دادم که میخواهم خلاصهی آن را بوسیلهی گرامینامهی پرچم محض داوری توده بگفت و گو گزارم اینک بخشی از پاسخ من :
برادر ارجمند : چنانکه بارها در نوشتههای آقای کسروی ملاحظه کردهاید عقیدهی ایشان دربارهی شعر در این جمله خلاصه میشود :
«شعر جز سخن موزون چیز دیگری نیست و سخن را نیز جز در موقع نیاز نباید گفت»
شما که از سالها پیش با نوشتههای آقای کسروی مربوط هستید و از نزدیک این مرد را میشناسید چطور بگفتن چنین تهمتی دربارهی ایشان راضی میشوید؟
آقای کسروی کی ، و در کجا ، سخن موزون را مطلقاً بد دانسته و شعر سرودن را نهی کرده است؟! بهترین مثالی که چندی پیش آقای کسروی دربارهی شعر یاد کرده و در پرچم نیز بچاپ رسیده همانا تشبیه شعر به کرهی قالبی و تشبیه نثر به کرهی معمولی بود. کسی که احتیاج به کره دارد البته کرهی قالبی را بکرهی معمولی ترجیح میدهد ولی بصرف اینکه کره را قالبی کرده و ظاهر خوشایندی بآن دادهاند آیا میتوان شب و روز عوض هر چیز خوراکی بخوردن کره مداومت داد؟
هرگاه آقای کسروی بطور کلی از شعر و شاعری منزجر بودند پس اینهمه قدردانی و ارجشناسی از شادروان صابر طاهرزاده (مؤلف هوپهوپنامه) شاعر ملی آذربایجان برای چیست؟ و همچنین درج یک قسمت از شاهنامهی فردوسی در مهنامهی پیمان روی چه اصلی بوده؟!.
از پوشکین روسها و از ویکتور هوگوی فرانسه نام برده و آرزو دارید حافظ و سعدی را پوشکین و ویکتور هوگوی ایران دانسته و از مفاخر خود بشماریم! گیرم بچنین کاری اقدام و این دو شاعر خراباتی و ستایشگر را از مفاخر خود اعلان نمودیم. آیا با این کار ما حقایق دیگرگون شده و تاریخ نوشتههای خود را عوض مینماید؟! تاریخ دربارهی ویکتور هوگو چنین نوشته :
این مرد آزاده در برابر حکمرانی مطلق ناپلئون سوم قد علم کرده و برای اینکه گردن به یوغ یک پادشاه مستبد ننهد 18 سال تمام از خانه و لانهی خود دست کشیده و بهترین ایام عمر خود را در گوشهی جزیرهای با تنهایی و غربت بسر داد!
همان تاریخ در صفحهی دیگر خود چنین ثبت نموده :
سعدی برای اینکه چند صباح از زندگانی او رنگین شود در مدح آباقاخان مغول که پدرش خاک میهن سعدی را با خون جوانان ایران آغشته بود قصیده گفته و برای حکمران خونخوار مغول هزار سال عمر از خداوند خواسته است.
ویکتور هوگو در تمام زندگانی هشتادساله جز آزادی و سرفرازی ملت خود معشوقهای نداشت و برای نشان دادن عظمت آزادی و بیآبرو ساختن استبداد در نظر ملت فرانسه کتاب «ناپلئون کوچولو» را برشتهی تحریر آورده و تا آخرین نفس در عقیده و ایمان خود ثابت قدم ماند ولی سعدی از یکسو برای مستعصم خلیفهی بغداد مرثیه خوانده و از سوی دیگر بحکمران مغول (پسر قاتل خلیفه) مدیحه گفته و بقای آن را تا هزار سال آرزو کرده است.
هرگاه پوشکین نیز مانند حافظ ملت روس را به میخواری و تنبلی و جبریگری تشویق میکرد یا ویکتور هوگو مانند باب پنجم گلستان یادگاری از خود میگزاشت و ملت فرانسه را به ... بازی و کشتن روح مردی و مردانگی دعوت مینمود یقین بدان که ملت روس و فرانسه نه اینکه آنها را از مفاخر خود حساب نمیکردند بلکه استخوانهای این اشخاص را از خاک درآورده و آتش میزدند.
برادر جان! ارزش و سودمندی هر درختی از میوهی آن شناخته میشود در ظرف این سی و چند سال گذشته که نام حافظ و سعدی و امثال آنها بنا بارادهی دیگران درمیان ما ایرانیان بلندآوازه گردیده آیا از این کار چه سودی نصیب ما شده است؟ جز پرورانیدن یک مشت کسان بیدرد ، لاابالی ، خراباتی نتیجهی دیگر داشته است؟
از شخص شما که مرد منصفی هستید سئوال میکنم : کسی که اشعار خراباتی و جبریگری حافظ و حکایات زشت باب پنجم گلستان را حفظ کرده و براهی که آنها نشان میدهند مُنسلک بشود[=درآید] آیا چنین کسی یک فرماندهی دلاور و از جان گذشته یا یک مخترع مشهور میتواند بشود؟ آیا فلسفهی جبریگری در روحیات چنین شخصی بیتأثیر مانده و روح مردانگی و شهامت را در او نخواهد کشت؟ آیا کسی که شب و روز مانند :
حاصل کارگه کون و مکان اینهمه نیست
باده پیش آر که اسباب جهان اینهمه نیست
را ورد زبان بکند دیگر میتواند خود را برای انجام کارهای بزرگ و پرخطر آماده نموده و در راه ملت و کشور خود از جان بگذرد؟!
در اینجا نامهی رفیق خود را پایان داده و خطاباً بشخص آقای کسروی میگویم : مردان نیکسرشت و آنهایی که هنوز راستیپرستی در نهادشان باقی بوده و در جستجوی علاج درد ملت هستند گفتههای شما را پذیرفته و در دنبال شما خواهند آمد. گفتنیها را بگویید و از این هیاهوها نترسید که خدا با ما است!
سلطانزادهی تبریزی
(پرچم روزانه ش 156)
حاصل کارگه کون و مکان اینهمه نیست
باده پیش آر که اسباب جهان اینهمه نیست
را ورد زبان بکند دیگر میتواند خود را برای انجام کارهای بزرگ و پرخطر آماده نموده و در راه ملت و کشور خود از جان بگذرد؟!
در اینجا نامهی رفیق خود را پایان داده و خطاباً بشخص آقای کسروی میگویم : مردان نیکسرشت و آنهایی که هنوز راستیپرستی در نهادشان باقی بوده و در جستجوی علاج درد ملت هستند گفتههای شما را پذیرفته و در دنبال شما خواهند آمد. گفتنیها را بگویید و از این هیاهوها نترسید که خدا با ما است!
سلطانزادهی تبریزی
(پرچم روزانه ش 156)
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥١ـ تندی در کارها (تکهی یک از دو)
یک داستان دیگر تندی در کارهای من میبود. ما روزانه چهار یا پنج محاکمه میکردیم. چهار تن «عضو علیالبدل» میبودند. ولی محاکمهها را من خودم راه میبردم. از پیش پرونده را خوانده و نیک دانسته راپورتی نوشته پرسیدنیها را یادداشت کرده رأیش را نیز آماده میگردانیدمی. محاکمه با چابکی انجام میگرفتی و پایان پذیرفتی و در همانجا رأیش داده شدی. مگر آنهایی که قانون راه ندادی (مثلاً یک بار دعوای دیهی میبود که میبایست قرار کارشناس داده شود که بروند و بهای آن بهکانند).
یکی از محاکمههای بنام ، محاکمهی مولود خانم با ورثهی سپهسالار بود. سپهسالار تنکابنی که نامش را همه شنیدهاند ، چون خودکشی کرد خواهرش مولود خانم بدعوای ارث پدری برخاست (گویا چهارصد هزار تومان). عرضحال داده بود که «چون پدرم حبیباللهخان ساعدالدوله (1) مرد ، من ببرادرم احترام گزاردم و ارث پدری نخواستم. اکنون که برادرم نیز مرده باید سهم پدری من از دارایی او جدا گردانیده شود». دو وکیل میداشت که یکی شیخ عبدالمجید شیرازی میبود. از آنسو ورثهی سپهسالار که دوازده تن میبودند ، چون درمیان خودشان هم کشاکش میبود هر کدام وکیل جداگانه گرفته بودند ، و چون یکی از ایشان «محجور» میبود و دو تن قیم میداشت اینها نیز دو تن وکیل گرفته بودند. آنچه بیاد میدارم رویهمرفته در این پرونده پانزده وکیل دست میداشت. اینها هرکدام «لایحه»ها نوشته «شیوایی و سخندانی» خود را نشان داده بودند. گویا در این پرونده و در لایحه ، آقاشیخ رضا ملکی میبود که سخن را تا «معانی و بیان» کشانیده و از «مطوّل» گواه آورده بودند : «قال التفتازانی فی المطوّل».
من همهی این لایحهها را خوانده و راپورت درازی نوشته رأی را نیز آماده گردانیده بودم. روزی که محاکمه بود وکیلان همه آمدند. دو رده صندلی گزاردیم که روی آنها جا گرفتند. پیدا بود که اگر میدان دهیم این محاکمه ده نشست بیشتر کشیده و سخنان این وکیلان بجایی نخواهد رسید.
محاکمه آغاز یافت. آقای رضا شرافتیان ، آن جوان باآزرم که منشی دادگاه میبود (اکنون هم در عدلیه است) ، راپورت را خواند. کوتاهشدهاش این میبود : «مولود خانم بعنوان مطالبهی ارث پدری ، به ورثهی برادرش سپهسالار اقامه دعوا کرده. وکلای ورثه دفاع کردهاند که مخدره ارث پدری خود را گرفته و صلحنامه ببرادرش سپهسالار داده ، و سندی بر طبق اظهار خود ابراز کردهاند. وکیل مدعیه ، صلح را انکار و مهر سند را تکذیب کرده. وکلای ورثه مُهر مسلمالصدور از مخدره نشان دادهاند که تطبیق شود».
چون راپورت پایان پذیرفت بمنشی گفتم : «بنویس چون دادگاه به استیضاح احتیاج ندارد ، رأی بشرح پایین انشاء میشود».
وکلا به همهمه افتادند. آقاشیخ رضا با تندی گفت : «آقا ما حرف داریم». گفتم : «مگر شما قانون نخواندهاید؟! چون محاکمه عادیست شما میبایست سخنانتان در لایحهها بنویسید که نوشتهاید. فزونتر هم نوشتهاید. سیزده وکیل هر یکی دو بار لایحه دادهاید. این جلسه برای استیضاح محکمه است و محکمه هم استیضاح ندارد». گفت : «محکمههای دیگر چه کار میکنند شما هم بکنید». گفتم : «محکمههای دیگر بقانون پابستگی نمیدارند». این را گفتم و بر سر «انشای رأی» رفتم و آنچه بیادم مانده کوتاهشدهاش نزدیک به این میبود :
«چون وکلای مدعیٌعلیهم در قبال دعوا ، سندی ابراز کردهاند که مدعیه دعوای خود را از بابت ارث پدری ببرادرش صلح کرده و آن سند گذشته از مُهر مدعیه ، مُهر و سجلِ (2) فلان عالم را نیز داراست ، و اینکه وکیل مدعیه مهر را تکذیب کرده ، چون محکمه آن را با مهر مسلمالصدور تطبیق کرده و منطبق است و بعلاوه قراین صحت آن را میرساند ... نظر به این مراتب ، محکمهی دعوا را بیاساس دانسته رأی ببطلان آن میدهد».
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ اصل : ساعدالملک (به اشتباه)
2ـ سِجِل = اینجا به معنی تصدیقنامه است.
🔸 ٥١ـ تندی در کارها (تکهی یک از دو)
یک داستان دیگر تندی در کارهای من میبود. ما روزانه چهار یا پنج محاکمه میکردیم. چهار تن «عضو علیالبدل» میبودند. ولی محاکمهها را من خودم راه میبردم. از پیش پرونده را خوانده و نیک دانسته راپورتی نوشته پرسیدنیها را یادداشت کرده رأیش را نیز آماده میگردانیدمی. محاکمه با چابکی انجام میگرفتی و پایان پذیرفتی و در همانجا رأیش داده شدی. مگر آنهایی که قانون راه ندادی (مثلاً یک بار دعوای دیهی میبود که میبایست قرار کارشناس داده شود که بروند و بهای آن بهکانند).
یکی از محاکمههای بنام ، محاکمهی مولود خانم با ورثهی سپهسالار بود. سپهسالار تنکابنی که نامش را همه شنیدهاند ، چون خودکشی کرد خواهرش مولود خانم بدعوای ارث پدری برخاست (گویا چهارصد هزار تومان). عرضحال داده بود که «چون پدرم حبیباللهخان ساعدالدوله (1) مرد ، من ببرادرم احترام گزاردم و ارث پدری نخواستم. اکنون که برادرم نیز مرده باید سهم پدری من از دارایی او جدا گردانیده شود». دو وکیل میداشت که یکی شیخ عبدالمجید شیرازی میبود. از آنسو ورثهی سپهسالار که دوازده تن میبودند ، چون درمیان خودشان هم کشاکش میبود هر کدام وکیل جداگانه گرفته بودند ، و چون یکی از ایشان «محجور» میبود و دو تن قیم میداشت اینها نیز دو تن وکیل گرفته بودند. آنچه بیاد میدارم رویهمرفته در این پرونده پانزده وکیل دست میداشت. اینها هرکدام «لایحه»ها نوشته «شیوایی و سخندانی» خود را نشان داده بودند. گویا در این پرونده و در لایحه ، آقاشیخ رضا ملکی میبود که سخن را تا «معانی و بیان» کشانیده و از «مطوّل» گواه آورده بودند : «قال التفتازانی فی المطوّل».
من همهی این لایحهها را خوانده و راپورت درازی نوشته رأی را نیز آماده گردانیده بودم. روزی که محاکمه بود وکیلان همه آمدند. دو رده صندلی گزاردیم که روی آنها جا گرفتند. پیدا بود که اگر میدان دهیم این محاکمه ده نشست بیشتر کشیده و سخنان این وکیلان بجایی نخواهد رسید.
محاکمه آغاز یافت. آقای رضا شرافتیان ، آن جوان باآزرم که منشی دادگاه میبود (اکنون هم در عدلیه است) ، راپورت را خواند. کوتاهشدهاش این میبود : «مولود خانم بعنوان مطالبهی ارث پدری ، به ورثهی برادرش سپهسالار اقامه دعوا کرده. وکلای ورثه دفاع کردهاند که مخدره ارث پدری خود را گرفته و صلحنامه ببرادرش سپهسالار داده ، و سندی بر طبق اظهار خود ابراز کردهاند. وکیل مدعیه ، صلح را انکار و مهر سند را تکذیب کرده. وکلای ورثه مُهر مسلمالصدور از مخدره نشان دادهاند که تطبیق شود».
چون راپورت پایان پذیرفت بمنشی گفتم : «بنویس چون دادگاه به استیضاح احتیاج ندارد ، رأی بشرح پایین انشاء میشود».
وکلا به همهمه افتادند. آقاشیخ رضا با تندی گفت : «آقا ما حرف داریم». گفتم : «مگر شما قانون نخواندهاید؟! چون محاکمه عادیست شما میبایست سخنانتان در لایحهها بنویسید که نوشتهاید. فزونتر هم نوشتهاید. سیزده وکیل هر یکی دو بار لایحه دادهاید. این جلسه برای استیضاح محکمه است و محکمه هم استیضاح ندارد». گفت : «محکمههای دیگر چه کار میکنند شما هم بکنید». گفتم : «محکمههای دیگر بقانون پابستگی نمیدارند». این را گفتم و بر سر «انشای رأی» رفتم و آنچه بیادم مانده کوتاهشدهاش نزدیک به این میبود :
«چون وکلای مدعیٌعلیهم در قبال دعوا ، سندی ابراز کردهاند که مدعیه دعوای خود را از بابت ارث پدری ببرادرش صلح کرده و آن سند گذشته از مُهر مدعیه ، مُهر و سجلِ (2) فلان عالم را نیز داراست ، و اینکه وکیل مدعیه مهر را تکذیب کرده ، چون محکمه آن را با مهر مسلمالصدور تطبیق کرده و منطبق است و بعلاوه قراین صحت آن را میرساند ... نظر به این مراتب ، محکمهی دعوا را بیاساس دانسته رأی ببطلان آن میدهد».
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ اصل : ساعدالملک (به اشتباه)
2ـ سِجِل = اینجا به معنی تصدیقنامه است.
🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی سیزدهم)
پنجم : داستان امام ناپیدا گذشته از ایرادهایش ، زیانهایی نیز بزندگانی دارد. شما با هر شیعی گفتگو از گرفتاریها کنید یا آرزوی نیکی جهان بمیان آورید ، بیدرنگ بپاسخ پرداخته خواهد گفت : «باید خودش بیاید و کارها را درست کند». در تبریز گویند : «فدا اولوم ، گَرَك اوزی گَلسون». (1)
میباید روشن گردانم که چیزهایی که ما گرفتاری میشماریم در پیش شیعیان گرفتاری نیست. مثلاً پس ماندن توده ، چیرگی بیگانگان ، ناتوانی دولت ، نابسامانی کشور ، پستی خیمها و سَهِشها و مانند اینها ، نه چیزهاییست که شیعیان باک دارند و گرفتاری شمارند. یک شیعی تا راه کربلا باز و روضهخوانی آزاد است و دست بکلاه و رخت او زده نمیشود ، بهیچ چیزی ارج نگزارد. در نزد شیعی بیگانگان که بایشان آزادی در کیش میدهند ، بهتر از یک دولت ایرانیست که آزادی از دستشان بگیرد. این چیزیست که بارها بزبان آوردهاند.
در پیش آنان گرفتاری آنست که میبینند بسیاری از جوانان و دیگران سستباور شدهاند و بروضه نمیروند ، و در آرزوی زیارت نمیباشند ، و بملایان ارجی نمیگزارند. اینهاست که آنان گرفتاری میشمارند و در این باره یا در هر بارهی دیگری که گفتگو شود همان پاسخ گذشته را دهند.
بدتر از این آنکه در این ده سال که ما بکوشش برخاستهایم و بخواست خدا در برابر مادّیگری و بیدینی ایستاده دین را بروی بنیاد بسیار استواری نهادهایم و با یکایک گمراهیها و نادانیها نبردیده تیشهها بریشهی هر کدام فرومیآوریم ، این کار ما بشیعیان گران میافتد. زیرا در اندیشهی ایشان باید این کار را امام ناپیدا کند. چنانکه گفتیم شیعیان کسانپرستند ، اینان که آرزومندند امام ناپیدا پیدا شود و جهان را به نیکی آورد ، آن نیکی جهان را چندان نمیخواهند که بودنش را با دست امامشان میخواهند. اینست از کارهای ما دلتنگ میباشند.
داستان اینان داستان آن کودک نادانیست که بلجنزاری افتاده بود و یکی که میخواست دستش را گیرد و بیرون آورد تن درنمیداد و فریاد میزد : «باید مادرم بیاید» ، در حالی که مادرش نیز نمیبود و نتوانستی آمد.
فراموش نمیکنم روزی با یکی از ملایان گفتگو میداشتم و چنین گفتم : شما میگویید مهدی خواهد آمد و یکی از کارهایش این خواهد بود که همهی کیشها و دینها را براندازد و همگی مردم را به یک راه آورد. من میپرسم : این کار را چگونه خواهد کرد؟!.. آیا با «معجزه» خواهد کرد که مردمان شب بخوابند و بامدادان که بیدار شدند همگی شیعی گردیده باشند ، یا با کیشها و دینها به نبرد پرداخته با دلیلها مردمان را بسوی یک دین خواهد خواند ... آیا کدام یکی از اینهاست؟!.. چون چیزی نمیدانست از پاسخ درماند و من دنبالهی سخن را گرفته گفتم : اگر بگویید : «با معجزه خواهد کرد» دروغست. زیرا چنان کاری بیرون از آیین خداست. شما میبینید که پیغمبر اسلام که بالاتر از مهدی پنداری میبود ، به برانداختن گمراهیها جز از راه دلیل آوردن و نبردیدن نکوشید. اگر بگویید «با دلیلها مردمان را به یک راه خواهد خواند» ، این کاریست که ما بآن برخاستهایم و گامهایی نیز پیش رفتهایم و جای شگفتست که شما خشنودی نمینمایید ، و بهمدستی نمیشتابید. جای شگفتست که نتیجهای را که بدست آمده نمیپذیرید و دنبال یک پندار بیپایی را میگیرید.
مرد تیرهمغز بجای آنکه به پرسش من پاسخ دهد با تندی چنین گفت : «پس شما دعوای مهدویت میکنید؟!..». (2)
گفتم : من دعوای مهدیگری نمیکنم بلکه هیچ دعوا نمیکنم. من کجا و دعوا کجا؟!.. من بجای دعوا بکار پرداختهام و آنچه میبایست کنم کردهام. شما به پرسش من پاسخ دهید. چون پاسخی نتوانست ، به درهمگوییهایی پرداخت ، و من جلوش را گرفته گفتگو را بپایان رسانیدم.
اینک نمونهای از زیانهای آن افسانه ، به هر زبونی تن درمیدهند و یوغ بیگانگان را بگردن میگیرند و این برنمیتابند که یک راه رهایی برویشان باز شود ، چرا که دستگاه امام ناپیدا بهم نخورد.
پابرگیها از ویراینده :
1ـ فدا شوم ، باید خودش بیاید.
2ـ از نشانههای ورشکستگی دشمنان نویسنده سخنان پوچ و دروغیست که بجای دلیلآوری و گردن گزاردن به داوریِ خرد بمیان آوردهاند. بجای آنکه به دلیلهای او پاسخ دهند یا اگر ایرادی در آنها میبینند آن را بگویند ، همه چیز را نادیده گرفته چنین عنوانهای بیخردانهای را پیش کشیدهاند : «دعوای پیغمبری کرده» ، «دین تازه آورده» ، «دعوای مهدویت کرده» ، «به ائمهی اطهار و مقدسات مذهبی ناسزا گفته و جسارت کرده» ، «به مفاخر ملیمان توهین کرده» ، «در خردورزی افراط کرده» ، «با شعر دشمن بوده» ، «آنچه دربارهی ادبیات و تشیع گفته مغرضانه بوده» ، «به بزرگی سعدی و حافظ و مولوی ، غربیان هم معترفند» و مانند اینها.
🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکهی سیزدهم)
پنجم : داستان امام ناپیدا گذشته از ایرادهایش ، زیانهایی نیز بزندگانی دارد. شما با هر شیعی گفتگو از گرفتاریها کنید یا آرزوی نیکی جهان بمیان آورید ، بیدرنگ بپاسخ پرداخته خواهد گفت : «باید خودش بیاید و کارها را درست کند». در تبریز گویند : «فدا اولوم ، گَرَك اوزی گَلسون». (1)
میباید روشن گردانم که چیزهایی که ما گرفتاری میشماریم در پیش شیعیان گرفتاری نیست. مثلاً پس ماندن توده ، چیرگی بیگانگان ، ناتوانی دولت ، نابسامانی کشور ، پستی خیمها و سَهِشها و مانند اینها ، نه چیزهاییست که شیعیان باک دارند و گرفتاری شمارند. یک شیعی تا راه کربلا باز و روضهخوانی آزاد است و دست بکلاه و رخت او زده نمیشود ، بهیچ چیزی ارج نگزارد. در نزد شیعی بیگانگان که بایشان آزادی در کیش میدهند ، بهتر از یک دولت ایرانیست که آزادی از دستشان بگیرد. این چیزیست که بارها بزبان آوردهاند.
در پیش آنان گرفتاری آنست که میبینند بسیاری از جوانان و دیگران سستباور شدهاند و بروضه نمیروند ، و در آرزوی زیارت نمیباشند ، و بملایان ارجی نمیگزارند. اینهاست که آنان گرفتاری میشمارند و در این باره یا در هر بارهی دیگری که گفتگو شود همان پاسخ گذشته را دهند.
بدتر از این آنکه در این ده سال که ما بکوشش برخاستهایم و بخواست خدا در برابر مادّیگری و بیدینی ایستاده دین را بروی بنیاد بسیار استواری نهادهایم و با یکایک گمراهیها و نادانیها نبردیده تیشهها بریشهی هر کدام فرومیآوریم ، این کار ما بشیعیان گران میافتد. زیرا در اندیشهی ایشان باید این کار را امام ناپیدا کند. چنانکه گفتیم شیعیان کسانپرستند ، اینان که آرزومندند امام ناپیدا پیدا شود و جهان را به نیکی آورد ، آن نیکی جهان را چندان نمیخواهند که بودنش را با دست امامشان میخواهند. اینست از کارهای ما دلتنگ میباشند.
داستان اینان داستان آن کودک نادانیست که بلجنزاری افتاده بود و یکی که میخواست دستش را گیرد و بیرون آورد تن درنمیداد و فریاد میزد : «باید مادرم بیاید» ، در حالی که مادرش نیز نمیبود و نتوانستی آمد.
فراموش نمیکنم روزی با یکی از ملایان گفتگو میداشتم و چنین گفتم : شما میگویید مهدی خواهد آمد و یکی از کارهایش این خواهد بود که همهی کیشها و دینها را براندازد و همگی مردم را به یک راه آورد. من میپرسم : این کار را چگونه خواهد کرد؟!.. آیا با «معجزه» خواهد کرد که مردمان شب بخوابند و بامدادان که بیدار شدند همگی شیعی گردیده باشند ، یا با کیشها و دینها به نبرد پرداخته با دلیلها مردمان را بسوی یک دین خواهد خواند ... آیا کدام یکی از اینهاست؟!.. چون چیزی نمیدانست از پاسخ درماند و من دنبالهی سخن را گرفته گفتم : اگر بگویید : «با معجزه خواهد کرد» دروغست. زیرا چنان کاری بیرون از آیین خداست. شما میبینید که پیغمبر اسلام که بالاتر از مهدی پنداری میبود ، به برانداختن گمراهیها جز از راه دلیل آوردن و نبردیدن نکوشید. اگر بگویید «با دلیلها مردمان را به یک راه خواهد خواند» ، این کاریست که ما بآن برخاستهایم و گامهایی نیز پیش رفتهایم و جای شگفتست که شما خشنودی نمینمایید ، و بهمدستی نمیشتابید. جای شگفتست که نتیجهای را که بدست آمده نمیپذیرید و دنبال یک پندار بیپایی را میگیرید.
مرد تیرهمغز بجای آنکه به پرسش من پاسخ دهد با تندی چنین گفت : «پس شما دعوای مهدویت میکنید؟!..». (2)
گفتم : من دعوای مهدیگری نمیکنم بلکه هیچ دعوا نمیکنم. من کجا و دعوا کجا؟!.. من بجای دعوا بکار پرداختهام و آنچه میبایست کنم کردهام. شما به پرسش من پاسخ دهید. چون پاسخی نتوانست ، به درهمگوییهایی پرداخت ، و من جلوش را گرفته گفتگو را بپایان رسانیدم.
اینک نمونهای از زیانهای آن افسانه ، به هر زبونی تن درمیدهند و یوغ بیگانگان را بگردن میگیرند و این برنمیتابند که یک راه رهایی برویشان باز شود ، چرا که دستگاه امام ناپیدا بهم نخورد.
پابرگیها از ویراینده :
1ـ فدا شوم ، باید خودش بیاید.
2ـ از نشانههای ورشکستگی دشمنان نویسنده سخنان پوچ و دروغیست که بجای دلیلآوری و گردن گزاردن به داوریِ خرد بمیان آوردهاند. بجای آنکه به دلیلهای او پاسخ دهند یا اگر ایرادی در آنها میبینند آن را بگویند ، همه چیز را نادیده گرفته چنین عنوانهای بیخردانهای را پیش کشیدهاند : «دعوای پیغمبری کرده» ، «دین تازه آورده» ، «دعوای مهدویت کرده» ، «به ائمهی اطهار و مقدسات مذهبی ناسزا گفته و جسارت کرده» ، «به مفاخر ملیمان توهین کرده» ، «در خردورزی افراط کرده» ، «با شعر دشمن بوده» ، «آنچه دربارهی ادبیات و تشیع گفته مغرضانه بوده» ، «به بزرگی سعدی و حافظ و مولوی ، غربیان هم معترفند» و مانند اینها.
🔶 دردها یا درمانها - بخش 3 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 20ـ آریستیدیس و هانیبال ـ تکهی دو از سه
یک گواهی نیز از تاریخ کارتاژ یاد کنیم. اینجا سود ستودهخویی را نشان دادیم آنجا زیان بدخویی را بازنماییم. شاید بیشتر خوانندگان نام هانیبال سردار کارتاژی را شنیدهاند. شاید از جنگهای تاریخی روم و کارتاژ آگاهی دارند.
دو دولت نیرومند یکی در شمال دریای سفید در ایتالیا (دولت روم) و دیگری در جنوب آن در کنارهی افریقا (دولت کارتاژ) باهم درافتادند و بیستوسه سال (1) در خشکی و دریا رزمهای بس سختی باهم کردند. چندین بار روم شکست یافت و گزند بس سختی دید. چندین بار کارتاژ زبون گشت و زیانهای بزرگی یافت. میگویند پانصد کشتی از کارتاژ و هفتصد کشتی از روم در جنگها نابود گردید. از سپاهیان چندان کشته شد که شمار نداشت. بیستوسه سال بدینسان جنگ پیش میرفت. و سرانجام کارتاژیان از پا افتادند و ناگزیر شده آشتی خواستند و پیمان نهادند سیسیلیا و دیگر جزیرههایی که در دست داشتند به روم بازگزارند و تاوان جنگ را نیز پردازند. اینها را انجام دادند و چنان ناتوان افتادند که دیگر امید برخاستن نداشتند.
سردار غیرتمندی بنام هاملکار (2) این زبونی را بر خود هموار نساخت و چون میدانست دیگر کارتاژ را کشتیها ساختن و با روم در دریا جنگ کردن و کینهی گذشته را از روم بازخواستن در دسترس نخواهد بود ، دور اندیشانه راه دیگری پیش گرفت.
در آن زمان خاک اسپانیا و فرانسه در دست مردمان کنونی نبود. مردمانی که در آن زمان در آنجا نشیمن داشتند دلیر و جنگجو ولی پراکنده و دُژآگاه (3) بودند. هاملقار از دریا گذشته به اسپانیا دست یافت و برآن شد که از مردان آنجا سپاه پدید آورد و کمکم نیرو اندوزد و بآبادی شهرها کوشد. نه سال در این راه میکوشید. و چون درگذشت داماد او هاسْدروبال (4) رشته را دنبال و هشت سال نیز او کوشید. و چون درگذشت رشته بدست هانیبال (پسر هاملقار) افتاد. تا این زمان پیشرفت بسیار در کار اسپانیا رخ داده شهرها آبادتر و سپاهیان جنگآزمودهتر شده بودند. هانیبال خواست آرزوی دیرین پدر خویش را بکار بندد و از روم کینه خواهد و برآن شد از راه خشکی از شمال اسپانیا به ایتالیا تازد. چنین کاری تا آن روز باندیشهی کسی نیامده بود. آنانکه میدانند از اسپانیا تا ایتالیا از راه خشکی دو رشته کوهستان بسی سخت و بلند (پیرینه و آلپ) درمیان است و اینها در آن زمان نشیمن مردمان جنگجویی بوده دشواری کار هانیبال را میشناسند.
ولی هانیبال بسختیها ننگریست و در سال 218 پیش از میلاد با نودهزار پیاده و دوازدههزار سواره و سیوهفت فیل از اسپانیا روانه گردید ولی چند ماه کشید تا خود را بشمال ایتالیا رسانید و در این هنگام بیش از بیستهزار پیاده و ششهزار سواره و هفت فیل نمانده و همگی از گزند راه و جنگ با کوهنشینان و دیگران نابود شده بود. با اینهمه هانیبال خود را نباخت و از آهنگ خود بازنگشت و از مردمان گال (5) که در دامنهی کوههای آلپ نشیمن داشتند و از دولت روم آزرده بودند سپاهیان تازه بسیج کرد. رومیان لشکر بجلو او فرستادند. هانیبال سه بار پیاپی رومیان را در میدان جنگ شکست و هر بار انبوهی را از ایشان کشت.
رومیان چنین روزی را ندیده بودند. کسی بدینسان روم را زبون نساخته بود. پس از آن چیرگیها هانیبال بر سراسر شمال ایتالیا دست یافت و راه پایتخت بروی سپاه او باز گردید. رومیان چشم براه بودند که او را بیرون دروازهی پایتخت دیدار کنند. لیکن هانیبال بر سر آن شهر نرفت و روانهی جنوب ایتالیا گردید باین آهنگ که شهرهای جنوبی را بر روم بشوراند. رومیان ناگزیر شدند بکوششهای سختتری برخیزند و بدانسان که در زمانهای گرفتاری و دشواری کردندی. فابیوس (6) نامی را از بزرگان بدیکتاتوری گماردند و اختیار را بدست او دادند. فابیوس جنگ روبرو را با هانیبال روا نشمرد و آن را کار بیمناکی دانست و یک سال که رشته را در دست داشت از دور و کنار با هانیبال آورد کرد. رومیان این رفتار او را نپسندیدند و رشته را بدست دو قونسول دیگر سپردند و اینان در سال 216[پیش از میلاد] با هشتادهزار سپاه در دشت «کان» (7) با هانیبال روبرو شدند. هانیبال از چند تن سرداران بنام تاریخ است (8) که در سایهی شیوهی رزمیای که بکار میبردند همیشه با دستهی اندکی بر دستههای انبوهی چیره درمیآمدند و اینست در تاریخ سپاهیگری همیشه نامهای ایشان برده میشود. یکی از هنرنماییهای هانیبال این جنگ کان بود. 👇
🔸 20ـ آریستیدیس و هانیبال ـ تکهی دو از سه
یک گواهی نیز از تاریخ کارتاژ یاد کنیم. اینجا سود ستودهخویی را نشان دادیم آنجا زیان بدخویی را بازنماییم. شاید بیشتر خوانندگان نام هانیبال سردار کارتاژی را شنیدهاند. شاید از جنگهای تاریخی روم و کارتاژ آگاهی دارند.
دو دولت نیرومند یکی در شمال دریای سفید در ایتالیا (دولت روم) و دیگری در جنوب آن در کنارهی افریقا (دولت کارتاژ) باهم درافتادند و بیستوسه سال (1) در خشکی و دریا رزمهای بس سختی باهم کردند. چندین بار روم شکست یافت و گزند بس سختی دید. چندین بار کارتاژ زبون گشت و زیانهای بزرگی یافت. میگویند پانصد کشتی از کارتاژ و هفتصد کشتی از روم در جنگها نابود گردید. از سپاهیان چندان کشته شد که شمار نداشت. بیستوسه سال بدینسان جنگ پیش میرفت. و سرانجام کارتاژیان از پا افتادند و ناگزیر شده آشتی خواستند و پیمان نهادند سیسیلیا و دیگر جزیرههایی که در دست داشتند به روم بازگزارند و تاوان جنگ را نیز پردازند. اینها را انجام دادند و چنان ناتوان افتادند که دیگر امید برخاستن نداشتند.
سردار غیرتمندی بنام هاملکار (2) این زبونی را بر خود هموار نساخت و چون میدانست دیگر کارتاژ را کشتیها ساختن و با روم در دریا جنگ کردن و کینهی گذشته را از روم بازخواستن در دسترس نخواهد بود ، دور اندیشانه راه دیگری پیش گرفت.
در آن زمان خاک اسپانیا و فرانسه در دست مردمان کنونی نبود. مردمانی که در آن زمان در آنجا نشیمن داشتند دلیر و جنگجو ولی پراکنده و دُژآگاه (3) بودند. هاملقار از دریا گذشته به اسپانیا دست یافت و برآن شد که از مردان آنجا سپاه پدید آورد و کمکم نیرو اندوزد و بآبادی شهرها کوشد. نه سال در این راه میکوشید. و چون درگذشت داماد او هاسْدروبال (4) رشته را دنبال و هشت سال نیز او کوشید. و چون درگذشت رشته بدست هانیبال (پسر هاملقار) افتاد. تا این زمان پیشرفت بسیار در کار اسپانیا رخ داده شهرها آبادتر و سپاهیان جنگآزمودهتر شده بودند. هانیبال خواست آرزوی دیرین پدر خویش را بکار بندد و از روم کینه خواهد و برآن شد از راه خشکی از شمال اسپانیا به ایتالیا تازد. چنین کاری تا آن روز باندیشهی کسی نیامده بود. آنانکه میدانند از اسپانیا تا ایتالیا از راه خشکی دو رشته کوهستان بسی سخت و بلند (پیرینه و آلپ) درمیان است و اینها در آن زمان نشیمن مردمان جنگجویی بوده دشواری کار هانیبال را میشناسند.
ولی هانیبال بسختیها ننگریست و در سال 218 پیش از میلاد با نودهزار پیاده و دوازدههزار سواره و سیوهفت فیل از اسپانیا روانه گردید ولی چند ماه کشید تا خود را بشمال ایتالیا رسانید و در این هنگام بیش از بیستهزار پیاده و ششهزار سواره و هفت فیل نمانده و همگی از گزند راه و جنگ با کوهنشینان و دیگران نابود شده بود. با اینهمه هانیبال خود را نباخت و از آهنگ خود بازنگشت و از مردمان گال (5) که در دامنهی کوههای آلپ نشیمن داشتند و از دولت روم آزرده بودند سپاهیان تازه بسیج کرد. رومیان لشکر بجلو او فرستادند. هانیبال سه بار پیاپی رومیان را در میدان جنگ شکست و هر بار انبوهی را از ایشان کشت.
رومیان چنین روزی را ندیده بودند. کسی بدینسان روم را زبون نساخته بود. پس از آن چیرگیها هانیبال بر سراسر شمال ایتالیا دست یافت و راه پایتخت بروی سپاه او باز گردید. رومیان چشم براه بودند که او را بیرون دروازهی پایتخت دیدار کنند. لیکن هانیبال بر سر آن شهر نرفت و روانهی جنوب ایتالیا گردید باین آهنگ که شهرهای جنوبی را بر روم بشوراند. رومیان ناگزیر شدند بکوششهای سختتری برخیزند و بدانسان که در زمانهای گرفتاری و دشواری کردندی. فابیوس (6) نامی را از بزرگان بدیکتاتوری گماردند و اختیار را بدست او دادند. فابیوس جنگ روبرو را با هانیبال روا نشمرد و آن را کار بیمناکی دانست و یک سال که رشته را در دست داشت از دور و کنار با هانیبال آورد کرد. رومیان این رفتار او را نپسندیدند و رشته را بدست دو قونسول دیگر سپردند و اینان در سال 216[پیش از میلاد] با هشتادهزار سپاه در دشت «کان» (7) با هانیبال روبرو شدند. هانیبال از چند تن سرداران بنام تاریخ است (8) که در سایهی شیوهی رزمیای که بکار میبردند همیشه با دستهی اندکی بر دستههای انبوهی چیره درمیآمدند و اینست در تاریخ سپاهیگری همیشه نامهای ایشان برده میشود. یکی از هنرنماییهای هانیبال این جنگ کان بود. 👇
زیرا در جایی که شمارهی سپاه او کمتر از آنِ رومیان بود چون سردار رومی از درازای صفها کاسته بر ژرفای آن افزوده هانیبال از خطای او استفاده کرده با یک جنبش استادانه که به سپاه خود داد رومیان را از چپ و راست گرد فروگرفت و بدینسان بر آنان چیره درآمد و چنانکه مینویسند در اندک زمانی هفتادهزار تن از ایشان را بخاک انداخت با اینکه از لشکر خود او بیش از هزار تن کشته نشد. در این شکست هفتاد تن از نمایندگان سناتوس و گروهی از بزرگان روم و یکی از دو قونسول نیز کشته گردید.
شاید کسانی این داستان را گزافهآمیز پندارند و آن را بآسانی باور ندارند. ولی تاریخ روم در این زمان که ما گفتگو میداریم بسیار روشن است و جنگهای هانیبال و هنرنماییهای او را خود تاریخنگاران رومی نوشتهاند و همگی دربارهی این داستان همزبانند. چنانکه گفتیم هانیبال در جنگها هر زمان شاهکار دیگری نشان میداد و در سایهی آن استادیها بود که بدینسان دشمن را از پا میانداخت بیآنکه سپاه خود او گزند بسیاری بیند. (چنانکه همین رفتار را در جنگ زاما سردار رومی در برابر هانیبال کرد و برو چیره درآمد و ما آن را یاد خواهیم کرد).
پابرگیها (بجز شمارهی 8 ، همه از ویراینده) :
1ـ جنگهایFirst Punic War ـ (264 - 241) پیش از میلاد
2ـ Hamilcar Barca
3ـ کسی که آگاهیهایش ناراست و خود فرهنگ نادیده و ناتراشیده باشد ، وحشی
4ـ Hasdrubal
5ـ Gaul
6ـ Fabius
7ـ Cannae یا Canne
8ـ از این سرداران است ناپلئون یکم امپراتور فرانسه و نادرشاه افشار
شاید کسانی این داستان را گزافهآمیز پندارند و آن را بآسانی باور ندارند. ولی تاریخ روم در این زمان که ما گفتگو میداریم بسیار روشن است و جنگهای هانیبال و هنرنماییهای او را خود تاریخنگاران رومی نوشتهاند و همگی دربارهی این داستان همزبانند. چنانکه گفتیم هانیبال در جنگها هر زمان شاهکار دیگری نشان میداد و در سایهی آن استادیها بود که بدینسان دشمن را از پا میانداخت بیآنکه سپاه خود او گزند بسیاری بیند. (چنانکه همین رفتار را در جنگ زاما سردار رومی در برابر هانیبال کرد و برو چیره درآمد و ما آن را یاد خواهیم کرد).
پابرگیها (بجز شمارهی 8 ، همه از ویراینده) :
1ـ جنگهایFirst Punic War ـ (264 - 241) پیش از میلاد
2ـ Hamilcar Barca
3ـ کسی که آگاهیهایش ناراست و خود فرهنگ نادیده و ناتراشیده باشد ، وحشی
4ـ Hasdrubal
5ـ Gaul
6ـ Fabius
7ـ Cannae یا Canne
8ـ از این سرداران است ناپلئون یکم امپراتور فرانسه و نادرشاه افشار
✴️ سخنی با خوانندگان
چهار روز پیش که گفتار «زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد» به مراسم محرم رسید ما کلیپی به نشانی زیر از ملای تیرهمغز مشهد ، علم الهدی ، آوردیم :
https://t.me/pakdini/13888
در آن کلیپ او میگوید : قمهزنی مستحب است!.
خوانندگانی بما یادآوری کردند که این کلیپ بریدهای از یک سخنرانی درازتریست که در آن از زبان دیگران این را میگوید. در آن حال ما کوشیدیم کلیپ درست او را بیابیم و خشنودانه یافتیم و دانستیم که سخن خوانندگان درست بوده و در آنجا بجز «لا اله» ، «الاّ الله» را نیز گفته.
ولی این مایهی شگفتی ما گردید. زیرا چنانکه از کلیپ اصلی که در زیر آوردهایم خواهید دانست ، بیشتر مجتهدان بنام شیعی اینگونه کارها را مجاز ، مباح ، مستحب و دارای ثواب شماردهاند.
لیکن دغلکاری یادشده (سخن را بریدن برای آنکه معنی دیگری بدهد) زیانی به سخن ما نداشته. زیرا در زیر پیکرهی پایین همان کلیپ چنین آمده : فریبکاری ملایان و شوم بودن این تیره از آنجا دانسته میشود که هیچکدام از آنها مردم را از وحشیگریهایی همچون قمهزنی بازنمیدارند. یکی از آنان دورویی بیشتر گردانیده و گفته : «در این مقطع صلاح نمیباشد».
از سخنرانی علم الهدی نیز جز همین معنی آخر بدست نمیآید. و این خود بدان معنیست که اکنون ملایان به دو گروهند. یک گروه همچون این ملا
https://t.me/pakdini/13873
هنوز بر این باورند که قمهزنی و آزار رسانیدن به تن برای امام حسین مستحب است و گروه دوم همچون علمالهدی بر این باورند که این گرچه مستحب است ولی «در مقطع فعلی جایز نیست». زیرا امروز «موجب وهن اسلام» است. معنی آنکه : چون بیگانگان ما شیعیان را با چنین مراسمی وحشی و نافهم میشناسانند ، پس بهتر است به اینگونه کارها «در این مقطع» نپردازیم. اگر زمانی رسید که «پاپ و فضای مجازی» و بیگانگان دیگر ایراد نگرفتند میتوانیم این نادانیها را از سر گیریم.
تیرهمغزان نادان به چیزی که پروا ندارند آبروی کشورست. اینکه میگویند : این کارها امروز «موجب وهن اسلام» است خود به آن معنیست که مهم ما و پیروانمان میباشیم نه آبروی کشور.
چهار روز پیش که گفتار «زیانهایی که از شیعیگری برمیخیزد» به مراسم محرم رسید ما کلیپی به نشانی زیر از ملای تیرهمغز مشهد ، علم الهدی ، آوردیم :
https://t.me/pakdini/13888
در آن کلیپ او میگوید : قمهزنی مستحب است!.
خوانندگانی بما یادآوری کردند که این کلیپ بریدهای از یک سخنرانی درازتریست که در آن از زبان دیگران این را میگوید. در آن حال ما کوشیدیم کلیپ درست او را بیابیم و خشنودانه یافتیم و دانستیم که سخن خوانندگان درست بوده و در آنجا بجز «لا اله» ، «الاّ الله» را نیز گفته.
ولی این مایهی شگفتی ما گردید. زیرا چنانکه از کلیپ اصلی که در زیر آوردهایم خواهید دانست ، بیشتر مجتهدان بنام شیعی اینگونه کارها را مجاز ، مباح ، مستحب و دارای ثواب شماردهاند.
لیکن دغلکاری یادشده (سخن را بریدن برای آنکه معنی دیگری بدهد) زیانی به سخن ما نداشته. زیرا در زیر پیکرهی پایین همان کلیپ چنین آمده : فریبکاری ملایان و شوم بودن این تیره از آنجا دانسته میشود که هیچکدام از آنها مردم را از وحشیگریهایی همچون قمهزنی بازنمیدارند. یکی از آنان دورویی بیشتر گردانیده و گفته : «در این مقطع صلاح نمیباشد».
از سخنرانی علم الهدی نیز جز همین معنی آخر بدست نمیآید. و این خود بدان معنیست که اکنون ملایان به دو گروهند. یک گروه همچون این ملا
https://t.me/pakdini/13873
هنوز بر این باورند که قمهزنی و آزار رسانیدن به تن برای امام حسین مستحب است و گروه دوم همچون علمالهدی بر این باورند که این گرچه مستحب است ولی «در مقطع فعلی جایز نیست». زیرا امروز «موجب وهن اسلام» است. معنی آنکه : چون بیگانگان ما شیعیان را با چنین مراسمی وحشی و نافهم میشناسانند ، پس بهتر است به اینگونه کارها «در این مقطع» نپردازیم. اگر زمانی رسید که «پاپ و فضای مجازی» و بیگانگان دیگر ایراد نگرفتند میتوانیم این نادانیها را از سر گیریم.
تیرهمغزان نادان به چیزی که پروا ندارند آبروی کشورست. اینکه میگویند : این کارها امروز «موجب وهن اسلام» است خود به آن معنیست که مهم ما و پیروانمان میباشیم نه آبروی کشور.
Telegram
پاکدینی ـ احمد کسروی
علم الهدی : قمه زنی مستحب است!.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
سخنرانی علم الهدی آخوند تیرهمغز مشهد دربارهی قمهزنی
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥١ـ تندی در کارها (تکهی دو از دو)
بدینسان محاکمهای با آن ارجداری[اهمیت] در یک نشست پایان پذیرفت. این یک نمونه از تندی کارهای دادگاه ماست. کمکم این تندی شناخته گردید و بسیاری از آنانکه عرضحال میدادند ، آرزوشان میبود که کارشان بشعبهی یکم افتد و این درخواست را میکردند. در مهرماه سال ١٣٠٨ داستانی رخ داد که بیمانند نباشد ، کممانند است و آن را مینویسم :
آقای میراحمدیان که جوانی بافهم و نیکنهاد و خود مدیر دفتر دادگاههای بدایت میبود (اکنون یکی از داوران برجستهی استیناف است) بدادگاه آمد و گفت : «وقت ما به سه روز رسیده. عرضحالهای اختصاصی که امروز میدهند و عرضحالهای عادی که مبادلهی لوایح آنها به انجام میرسد ، ما به سه روز دیگر وقت رسیدگی میدهیم. در سه روز هم مأمورین نمیتوانند ابلاغیهها را برسانند. اجازه بدهید یک هفته وقت ندهیم و محاکمه نشود تا وقتمان به ده روز رسد». گفتم : «باکی نیست. ولی این داستانیست که در تاریخ قضاوت (قضاوت قانونی) مانند نداشته».
همان کار شد و یک هفته ما محاکمه نداشتیم و بکارهای دیگر میپرداختیم ، یا با آقایان احمدی و سعادت که عضو علیالبدل میبودند نشسته گفتگو میکردیم. در همان هفته روزی من بوزارتخانه رفتم. آقای دکتر عیسا صدیق (اکنون وزیر فرهنگ است) رئیس کابینه میبود. در اتاقشان نشستم و بگفتگو پرداختیم. یک بار دیدم پیشخدمت آمد و بدکتر گفت : «وزیر شما را میخواهد». رفت و چون بازگشت گفت : «آقای وزیر میفرمایند : نزدیک به یک ساعت است که میبینم رئیسکل بدایت در اتاق شما دم پنجره نشسته یا صحبت میکند یا به گلهای باغچه تماشا میکند. او مگر محکمه ندارد؟ چرا وقت خود را هدر میکند؟!».
من دوست نمیداشتم که داور از چگونگی آگاه گردد و به رشک و کینهاش بیفزاید. ولی با این پیشامد ناچار بودم پاسخ دهم ، گفتم : بآقای وزیر بگویید چون وقت محکمه به سه روز رسیده بود و ابلاغیهها رسانیده نمیشد یک هفته تعطیل کردیم. ما این هفته محاکمه نداریم». رفت و بازگشت و گفت : «آقای وزیر میفرمایند : مسئلهی عجیبیست. دو روز پیش شکایت بوزارت عدلیه رسیده که شعبهی دوم که محکمهی [میرزا احمدخان] (1) شهریور است ، وقتش به شش ماه رسیده. عرضحالی که میدهند باید پس از شش ماه محاکمه شود. حالا هم میشنوم که در شعبهی یک وقت به سه روز رسیده ، معلوم میشود تقسیم عرضحالها از روی مساوات نیست».
گفتم : در این باره هم گمان آقای وزیر بیجاست. عرضحالها از روی مساوات تقسیم شده. بلکه چون شعبهی یکم دعاوی اختصاصی دارد و بسیاری از دعاوی جز در آن شعبه نتواند بود ، گمان میبرم شمارهی دوسیههای ما بالاتر از شعبههای دیگر است. قضیه اینست که ما کار میکنیم و دیگران نمیکنند.
این را گفتم و بدادگاه بازگشتم. میپنداشتم که داستان در همانجا پایان پذیرفت ولی تازه رسیده بودم که آقای اوحدی که از بازرسان ویژهی وزارتی میبود (همانکه در دورهی گذشته نماینده میبود و اکنون در تهرانست) درآمد و نوشتهای با خط وزیر نشان داد که دستور داده دفترها را بجوید و شمارهی پروندههای هر دادگاهی را یادداشت کند. گفتم این کاریست که باید در دفتر انجام گیرد. خودتان بروید و همهی دفترها را ببینید. رفت و بازجست و یادداشت برداشت و دانسته شد در هفت ماه و نیم که از آغاز سال میگذشت ، شعبهی ما هفتاد و چند پرونده بیشتر از شعبههای دیگر داشته. این را دید و با شگفت بیشتری بازگشت.
در همان سال ١٣٠٨ راپورت رسمی «ادارهی احصائیه» این بود : «سریعترینِ همهی محاکم در ایران شعبهی اول محاکم بدایت تهران بوده که در تحت نظر مستقیم ریاست کل محاکم اداره میشود. معدل ورود و خروج عرضحال چهلودو روز بوده».
چنانکه نوشتم هر محاکمه در دادگاه ما بیش از یک نشست نبودی. ولی چون بسیاری از عرضحالها عادی میبود که بایستی پیش از رسیدن بدادگاه ، لایحهها از اینسو و از آنسو داده شود و این خود یک ماه کمابیش کشیدی ، و گاهی نیز ناچاری میبود که بکارشناسان بازگردانیم ، و گذشته از اینها در آن سال من دو بار سفر کردم که نزدیک سه ماه از تهران بیرون میبودم که آقای ابوالقاسم احمدی محاکمه میکردی و او چون تازهکار میبود به تندی من کار نتوانستی کرد ، اینها بوده که «معدل» را به چهلودو روز رسانیده وگرنه بایستی ده روز بلکه کمتر باشد».
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ نام کوچک شهریور بیاری نوشتهی محمد امینی آورده شده.
🔸 ٥١ـ تندی در کارها (تکهی دو از دو)
بدینسان محاکمهای با آن ارجداری[اهمیت] در یک نشست پایان پذیرفت. این یک نمونه از تندی کارهای دادگاه ماست. کمکم این تندی شناخته گردید و بسیاری از آنانکه عرضحال میدادند ، آرزوشان میبود که کارشان بشعبهی یکم افتد و این درخواست را میکردند. در مهرماه سال ١٣٠٨ داستانی رخ داد که بیمانند نباشد ، کممانند است و آن را مینویسم :
آقای میراحمدیان که جوانی بافهم و نیکنهاد و خود مدیر دفتر دادگاههای بدایت میبود (اکنون یکی از داوران برجستهی استیناف است) بدادگاه آمد و گفت : «وقت ما به سه روز رسیده. عرضحالهای اختصاصی که امروز میدهند و عرضحالهای عادی که مبادلهی لوایح آنها به انجام میرسد ، ما به سه روز دیگر وقت رسیدگی میدهیم. در سه روز هم مأمورین نمیتوانند ابلاغیهها را برسانند. اجازه بدهید یک هفته وقت ندهیم و محاکمه نشود تا وقتمان به ده روز رسد». گفتم : «باکی نیست. ولی این داستانیست که در تاریخ قضاوت (قضاوت قانونی) مانند نداشته».
همان کار شد و یک هفته ما محاکمه نداشتیم و بکارهای دیگر میپرداختیم ، یا با آقایان احمدی و سعادت که عضو علیالبدل میبودند نشسته گفتگو میکردیم. در همان هفته روزی من بوزارتخانه رفتم. آقای دکتر عیسا صدیق (اکنون وزیر فرهنگ است) رئیس کابینه میبود. در اتاقشان نشستم و بگفتگو پرداختیم. یک بار دیدم پیشخدمت آمد و بدکتر گفت : «وزیر شما را میخواهد». رفت و چون بازگشت گفت : «آقای وزیر میفرمایند : نزدیک به یک ساعت است که میبینم رئیسکل بدایت در اتاق شما دم پنجره نشسته یا صحبت میکند یا به گلهای باغچه تماشا میکند. او مگر محکمه ندارد؟ چرا وقت خود را هدر میکند؟!».
من دوست نمیداشتم که داور از چگونگی آگاه گردد و به رشک و کینهاش بیفزاید. ولی با این پیشامد ناچار بودم پاسخ دهم ، گفتم : بآقای وزیر بگویید چون وقت محکمه به سه روز رسیده بود و ابلاغیهها رسانیده نمیشد یک هفته تعطیل کردیم. ما این هفته محاکمه نداریم». رفت و بازگشت و گفت : «آقای وزیر میفرمایند : مسئلهی عجیبیست. دو روز پیش شکایت بوزارت عدلیه رسیده که شعبهی دوم که محکمهی [میرزا احمدخان] (1) شهریور است ، وقتش به شش ماه رسیده. عرضحالی که میدهند باید پس از شش ماه محاکمه شود. حالا هم میشنوم که در شعبهی یک وقت به سه روز رسیده ، معلوم میشود تقسیم عرضحالها از روی مساوات نیست».
گفتم : در این باره هم گمان آقای وزیر بیجاست. عرضحالها از روی مساوات تقسیم شده. بلکه چون شعبهی یکم دعاوی اختصاصی دارد و بسیاری از دعاوی جز در آن شعبه نتواند بود ، گمان میبرم شمارهی دوسیههای ما بالاتر از شعبههای دیگر است. قضیه اینست که ما کار میکنیم و دیگران نمیکنند.
این را گفتم و بدادگاه بازگشتم. میپنداشتم که داستان در همانجا پایان پذیرفت ولی تازه رسیده بودم که آقای اوحدی که از بازرسان ویژهی وزارتی میبود (همانکه در دورهی گذشته نماینده میبود و اکنون در تهرانست) درآمد و نوشتهای با خط وزیر نشان داد که دستور داده دفترها را بجوید و شمارهی پروندههای هر دادگاهی را یادداشت کند. گفتم این کاریست که باید در دفتر انجام گیرد. خودتان بروید و همهی دفترها را ببینید. رفت و بازجست و یادداشت برداشت و دانسته شد در هفت ماه و نیم که از آغاز سال میگذشت ، شعبهی ما هفتاد و چند پرونده بیشتر از شعبههای دیگر داشته. این را دید و با شگفت بیشتری بازگشت.
در همان سال ١٣٠٨ راپورت رسمی «ادارهی احصائیه» این بود : «سریعترینِ همهی محاکم در ایران شعبهی اول محاکم بدایت تهران بوده که در تحت نظر مستقیم ریاست کل محاکم اداره میشود. معدل ورود و خروج عرضحال چهلودو روز بوده».
چنانکه نوشتم هر محاکمه در دادگاه ما بیش از یک نشست نبودی. ولی چون بسیاری از عرضحالها عادی میبود که بایستی پیش از رسیدن بدادگاه ، لایحهها از اینسو و از آنسو داده شود و این خود یک ماه کمابیش کشیدی ، و گاهی نیز ناچاری میبود که بکارشناسان بازگردانیم ، و گذشته از اینها در آن سال من دو بار سفر کردم که نزدیک سه ماه از تهران بیرون میبودم که آقای ابوالقاسم احمدی محاکمه میکردی و او چون تازهکار میبود به تندی من کار نتوانستی کرد ، اینها بوده که «معدل» را به چهلودو روز رسانیده وگرنه بایستی ده روز بلکه کمتر باشد».
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ نام کوچک شهریور بیاری نوشتهی محمد امینی آورده شده.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
فهرستی از گمراهیها.pdf
313.2 KB
🔶 فهرستی از گمراهیها
🖌 احمد کسروی
🔍 جستار : کوتاهشدهی گمراهیها در زمینهی دین و ایرادهایی که به کیشها وارد است.
📊 شمار صفحهها : 34
📚 کتابخانهی پاکدینی
🖌 احمد کسروی
🔍 جستار : کوتاهشدهی گمراهیها در زمینهی دین و ایرادهایی که به کیشها وارد است.
📊 شمار صفحهها : 34
📚 کتابخانهی پاکدینی
✴️ مالیات بس نبود ، نوبت بخمس و زکات رسیده است
خوانندگان آگاه باشند که دعوای[ادعا] حکومت ملایان ـ اینکه حکومت را حق علما میدانند ـ از دیرهنگام بوده و ملایان نیمهآشکار از آن سخن میراندند. این تنها کسروی ـ آن یگانهمرد ـ بود که آن را به آشکار انداخت و سخت دنبال کرد بدینسان که نخست در روزنامهی پرچم در اینباره نوشت و از ملایان پرسشهایی کرد و پاسخ خواست (1321). سپس جداگانه به ملایان تبریز (که خشم و خروش بیشتر نشان میدادند) برای پاسخ مهلت داد و چند بازرگان بنام تبریزی را برای گرفتن پاسخ میانجی گردانید (همانسال). پس از آن در کتاب شیعیگری بار دیگر این جستار را بازتر گردانید (1322) و سپس به نخستوزیر (بیات) و شاه نوشت (دفتر دولت بما پاسخ دهد - 1323) و از ایشان هم خواست که از کنار این دعوا به سادگی نگذرند و بیم کنند و تکلیف دعوای ملایان را روشن گردانند. سرانجام روزنامهی کیهان پا بمیان گزارد و این جستار را بزرگتر و ارجدارتر نمایاند تا اینکه ملایی بنام سید نورالدین شیرازی به پرسشهای کسروی در زمینهی حکومت پاسخ نوشت (1324). پاسخهای پرت او که خود برگزیدهی ملایان بود دیدنی و خواندنی است. سرانجامِ کار را میدانید که ملایان خونریز چون در برابر دلیلها پاسخ خردپذیری نداشتند چاره را در خاموش گردانیدن آن صدای دادخواهانهی مردم ایران یافتند. ...
این دیباچهی کوتاهی از تاریخچهی آن پرسشها در اینباره بود که ملایان و علما حکومت را حق خود میدانند.
کسروی در پرچم روزانه شمارههای 219 تا 222 که نخست بار به این جستار برخاست چنین میگوید :
«گرفتم كه [ملایان] پاكدلی نمودند و یكی را از میان خود (مثلاً حاجیمیرزا حسین نایینی را) برگزیدند و مردم نیز پذیرفتند و شاه ایران نیز بنام عقیدهی مذهبی (كه میشنویم علاقهی بسیار دارد) از جایگاه خود چشم پوشید و آقا را از نجف بایران خواستند و با هلهله و شادی بتهران آوردند و كاخ پادشاهی را برایش تهی ساختند آیا كشور را چگونه راه خواهد برد؟!.. نه آنست كه باید وزارت جنگ و دیگر وزارتخانهها و ادارهها را بهم زند و از مالیات چشم پوشی كند و همهی قوانین را كنار گزارد و بجای آنها از طلبهها «جُند شرعی» بیاراید ، و برای رفع اختلافات ، قضاتی از فقیهان برگمارد ، بجای پاسبان و كاركنان شهربانی عدولی را برای امر بمعروف و نهی از منكر و اجرای حدود وادارد؟!.. نه آنست که باید از گاو و گوسفند و شتر زكات بطلبد؟!.. نیك اندیشید كه تا چه اندازه خنك و بیمعنی است! این سخنان برای پیس و صحنهی تئاتر خوبست نه آنكه كسانی عنوان كنند و بدستاویز آنها یك تودهی بیستملیونی را بخاك سیاه نشانند!»
گذر روزگار چنان شد که ملایان در 1357 به آرزوی صدها سالهی خود رسیدند و با آنکه سخن از برپا کردن «حکومت عدل امیرالمؤمنین علی» داشتند از مالیات مستقیم و غیرمستقیم که «شرعی» نبود و میبایست آن را بهم زده بجایش خمس و زکات بگیرند چشم نپوشیدند.
کسانی که در سالهای آخر حکومت محمدرضاشاه که ملایان نیرویی یافته به جنب و جوش افزوده بودند (مثلاً دورهای کمابیش پس از سال 1348 که «حسینیهی ارشاد» رشتهی اندیشههای جوانان مسلمان را بدست داشت) بیاد دارند که جوانانِ پیرو آنها همیشه سخن از این میراندند که همان «شریعت» برای ادارهی کشور به تنهایی بس است. خوب ، یکی از دستورهای شریعت ، راه بردن کشور اسلامی با مالیات اسلامیست که زکات میباشد. پس چه شد که همینکه به حکومت رسیدند سخنان خود را فراموش ساختند و از مالیات غیرشرعی نتوانستند چشم بپوشند؟!. بلکه سپس مالیات بر ارزش افزوده را نیز براه انداختند؟!
نمیدانیم بیاد دارید که یک بار خمینی با همان لحن همیشگی خود در پرده به برخی از ملایان ایراد گرفت : کسانی چه اندازه بیخرد باشند که ندانند امروز با زکات و خمس کشور را نمیتوان اداره کرد.
اکنون که چهلودو سال رجزخوانی و نمایشهای ریشخندآمیز برپا کردن«حکومت عدل علی» و تباه گردانیدن سرمایههای ملی و بیپروایی به همبستگیها و پیمانهای جهانی (به جای کوشش به آبادی کشور) به درماندگی و خواری حکومت ملایان و این کشور انجامیده و پول نفت و مالیات بر ارزش افزوده و «حراج داراییهای ملی» نتوانسته از سختی گرفتاریهای کشور بکاهد ، آقایان در این اندیشهاند که از چه راههایی میتوان باز این کشور را دوشید و آبی بر آتش آزهای سیریناپذیرشان ریخت.
کلیپ زیر یک نمونه از چنین «دورخیزها» برای چنان پرشهاست.
تا به کندن ریشهی این نامردان آزمند نکوشیم این کشور روی نیکبختی و خوشی را نخواهد دید.
👇
خوانندگان آگاه باشند که دعوای[ادعا] حکومت ملایان ـ اینکه حکومت را حق علما میدانند ـ از دیرهنگام بوده و ملایان نیمهآشکار از آن سخن میراندند. این تنها کسروی ـ آن یگانهمرد ـ بود که آن را به آشکار انداخت و سخت دنبال کرد بدینسان که نخست در روزنامهی پرچم در اینباره نوشت و از ملایان پرسشهایی کرد و پاسخ خواست (1321). سپس جداگانه به ملایان تبریز (که خشم و خروش بیشتر نشان میدادند) برای پاسخ مهلت داد و چند بازرگان بنام تبریزی را برای گرفتن پاسخ میانجی گردانید (همانسال). پس از آن در کتاب شیعیگری بار دیگر این جستار را بازتر گردانید (1322) و سپس به نخستوزیر (بیات) و شاه نوشت (دفتر دولت بما پاسخ دهد - 1323) و از ایشان هم خواست که از کنار این دعوا به سادگی نگذرند و بیم کنند و تکلیف دعوای ملایان را روشن گردانند. سرانجام روزنامهی کیهان پا بمیان گزارد و این جستار را بزرگتر و ارجدارتر نمایاند تا اینکه ملایی بنام سید نورالدین شیرازی به پرسشهای کسروی در زمینهی حکومت پاسخ نوشت (1324). پاسخهای پرت او که خود برگزیدهی ملایان بود دیدنی و خواندنی است. سرانجامِ کار را میدانید که ملایان خونریز چون در برابر دلیلها پاسخ خردپذیری نداشتند چاره را در خاموش گردانیدن آن صدای دادخواهانهی مردم ایران یافتند. ...
این دیباچهی کوتاهی از تاریخچهی آن پرسشها در اینباره بود که ملایان و علما حکومت را حق خود میدانند.
کسروی در پرچم روزانه شمارههای 219 تا 222 که نخست بار به این جستار برخاست چنین میگوید :
«گرفتم كه [ملایان] پاكدلی نمودند و یكی را از میان خود (مثلاً حاجیمیرزا حسین نایینی را) برگزیدند و مردم نیز پذیرفتند و شاه ایران نیز بنام عقیدهی مذهبی (كه میشنویم علاقهی بسیار دارد) از جایگاه خود چشم پوشید و آقا را از نجف بایران خواستند و با هلهله و شادی بتهران آوردند و كاخ پادشاهی را برایش تهی ساختند آیا كشور را چگونه راه خواهد برد؟!.. نه آنست كه باید وزارت جنگ و دیگر وزارتخانهها و ادارهها را بهم زند و از مالیات چشم پوشی كند و همهی قوانین را كنار گزارد و بجای آنها از طلبهها «جُند شرعی» بیاراید ، و برای رفع اختلافات ، قضاتی از فقیهان برگمارد ، بجای پاسبان و كاركنان شهربانی عدولی را برای امر بمعروف و نهی از منكر و اجرای حدود وادارد؟!.. نه آنست که باید از گاو و گوسفند و شتر زكات بطلبد؟!.. نیك اندیشید كه تا چه اندازه خنك و بیمعنی است! این سخنان برای پیس و صحنهی تئاتر خوبست نه آنكه كسانی عنوان كنند و بدستاویز آنها یك تودهی بیستملیونی را بخاك سیاه نشانند!»
گذر روزگار چنان شد که ملایان در 1357 به آرزوی صدها سالهی خود رسیدند و با آنکه سخن از برپا کردن «حکومت عدل امیرالمؤمنین علی» داشتند از مالیات مستقیم و غیرمستقیم که «شرعی» نبود و میبایست آن را بهم زده بجایش خمس و زکات بگیرند چشم نپوشیدند.
کسانی که در سالهای آخر حکومت محمدرضاشاه که ملایان نیرویی یافته به جنب و جوش افزوده بودند (مثلاً دورهای کمابیش پس از سال 1348 که «حسینیهی ارشاد» رشتهی اندیشههای جوانان مسلمان را بدست داشت) بیاد دارند که جوانانِ پیرو آنها همیشه سخن از این میراندند که همان «شریعت» برای ادارهی کشور به تنهایی بس است. خوب ، یکی از دستورهای شریعت ، راه بردن کشور اسلامی با مالیات اسلامیست که زکات میباشد. پس چه شد که همینکه به حکومت رسیدند سخنان خود را فراموش ساختند و از مالیات غیرشرعی نتوانستند چشم بپوشند؟!. بلکه سپس مالیات بر ارزش افزوده را نیز براه انداختند؟!
نمیدانیم بیاد دارید که یک بار خمینی با همان لحن همیشگی خود در پرده به برخی از ملایان ایراد گرفت : کسانی چه اندازه بیخرد باشند که ندانند امروز با زکات و خمس کشور را نمیتوان اداره کرد.
اکنون که چهلودو سال رجزخوانی و نمایشهای ریشخندآمیز برپا کردن«حکومت عدل علی» و تباه گردانیدن سرمایههای ملی و بیپروایی به همبستگیها و پیمانهای جهانی (به جای کوشش به آبادی کشور) به درماندگی و خواری حکومت ملایان و این کشور انجامیده و پول نفت و مالیات بر ارزش افزوده و «حراج داراییهای ملی» نتوانسته از سختی گرفتاریهای کشور بکاهد ، آقایان در این اندیشهاند که از چه راههایی میتوان باز این کشور را دوشید و آبی بر آتش آزهای سیریناپذیرشان ریخت.
کلیپ زیر یک نمونه از چنین «دورخیزها» برای چنان پرشهاست.
تا به کندن ریشهی این نامردان آزمند نکوشیم این کشور روی نیکبختی و خوشی را نخواهد دید.
👇