پاکدینی ـ احمد کسروی
7.53K subscribers
8.66K photos
494 videos
2.29K files
1.79K links
🔔 برای پاسخ شکیبا باشید.

کتابخانه پاکدینی
@Kasravi_Ahmad

تاریخ مشروطه ایران
@Tarikhe_Mashruteye_Iran

اینستاگرام
instagram.com/ketab.pakdini

کتاب سودمند
@KetabSudmand

یوتیوب
youtube.com/@pakdini

دونیت :
https://t.me/pakdini/25890
Download Telegram
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔹 گزارش تغییر شیوه‌های حکومتی جهان در دو سده‌ی گذشته

نمایه‌ی بالا نمونه‌ی نیکی از پیشرفت حقایق به سبب نیروی درونی آنهاست.
زیرا دیده می‌شود که دمکراسی با همه‌ی فراز و فرودهایش سرانجام به علت برتری آن به دیگر شیوه‌های حکومتی بی‌آنکه نیرویی جز خواست مردم پشتیبانش باشد جهانگیر گردیده است.
🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمی‌خیزد

🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکه‌ی بیستم)

3ـ پیرارسال که سپاهیان دو دولت به ایران آمدند (1) و رشته‌ی کارهای کشور را بدست گرفته از جمله خواربار برای خود خریدند و یا از بار کردن خواربار از شهری بشهری جلو گرفتند ، در نتیجه‌ی این رفتار ایشان ناگهان نرخها بالا رفت و چون کشت خوبی نیز نکرده بودند ، در تهران و دیگر شهرها گرسنگی آغاز گردید. در تهران کوچه‌ها پر از گدایان شد و صدها بلکه هزارها کس از گرسنگی مردند و یا دچار بیماریها گردیده نابود شدند.

در چنان هنگامی ملایان بجای آن که بخود آمده ببینند که آن گرسنگی و بدبختی نتیجه‌ی ویرانی کشور و ناتوانی دولت ، و ویرانی کشور و ناتوانی دولت نیز نتیجه‌ی بدآموزیهای ایشانست (2) و بگناه خود پی برده پشیمانی نمایند ، تیره‌دلانه از پیشامد بسودجویی برخاسته در همه ‌جا در منبرها و نشستها چنین گفتند : «دیدید ای لامذهبها ! نماز را ترک کردید ، روزه نگرفتید ، روضه‌خوانیها برچیده شد ، زیارت غدغن گردید ، زنها بی‌حجاب شدند ، خدا به غضب آمده این بلا را فرستاد». این بود سخنانی که در همه جا بزبان آورده انبوهی از مردان و زنان را بگزاردن عمامه و کلاههای بی‌لبه و بسر کردن چادر واداشتند و بار دیگر روضه‌خوانیها فزونی یافت.

روزی به یکی گفتم معنی این سخن آنست که خدا در آسمان نشسته و همه جا را رها کرده تنها ایران را می‌پاید که همانکه از مردم یک نافرمانی دید بخشم آید و پتیاره[=بلا] فرستد و سپس که پشیمان شدند و بازگشتند ، بسر خشنودی آید و پتیاره بازگرداند. اینست نمونه‌ای از خداناشناسی شما.
شما می‌گویید : چون زنهای ایران رو باز کردند خدا این گرسنگی را فرستاد. من می‌پرسم : خدا چه کرده که گرسنگی فرستاده؟!.. آیا باران از آسمان نیامده؟!. آیا سنبل از زمین نروییده؟!. آیا ملخ و سِن گندمها را تباه گردانیده؟!. در جایی که هیچ یکی از اینها نیست پس چگونه می‌گویید : خدا گرسنگی فرستاده؟!. شما با دیده می‌بینید که خواربار را بیگانگان کشیده می‌برند. می‌بینید که مایه‌ی آن ، ناتوانی دولت و مایه‌ی ناتوانی دولت بدآموزیهای بیخردانه‌ی شماست. با اینحال گناه را بگردن خدا می‌اندازید. وای بشما ! وای بشما !.

ای بیخردان! خدا از رو باز کردن‌ِ زنان‌ِ تهران کینه می‌جوید ، آن هم از بچگان و زنان بوشهر و بندرعباس؟!.. (3) اینان رو باز می‌کنند و خدا بآنان خشم می‌گیرد؟!.. پس چرا زنهای اروپا و آمریکا که همیشه رو بازند خدا بآنان خشم نگرفته تنها از رو باز کردن زنان ایران خشم می‌گیرد؟!. خاک بسرتان ای نادانان!.

در برابر این سخنان چنین گفت : «بالاخره مگر کارها در دست خدا نیست؟». گفتم : آیا این پاسخ پرسشهای منست؟!.. آنگاه چرا تاکنون ندانسته‌اید که در اینجهان هیچ کاری بی‌شُوند و انگیزه[=علت] نتواند بود؟!.. چرا با اینهمه نادانی و کودنی بمردم پیشوایی می‌کنید؟!..

پابرگیها (همه از ویراینده) :
1ـ سخن از شهریور 1320 است که روس و انگلیس به کشور ما درآمدند.
2ـ بویژه بدآموزیهایی که مردم را بدولت بدگمان و دشمن می‌گردانید. جستاری که در بخش دیگر این کتاب به آن پرداخته می‌شود.
3ـ گرسنگی در آن شهرها بیشتر نمایان بوده.
✴️ داوری توده درباره‌ی شعرا

(بخش 2 از 2)
اینست اثر آن شعر و صدها شعر دیگر در این جوان ، جوانی که باید از غیرت و مردانگی و میهن‌پرستی سخن براند ، جوانی که باید نگهبان و پاسبان کشور خود باشد ، جوانی که باید غیرتش دیدن اینهمه بدبختی‌ها را برنتابد و در جستجوی چاره و درمان باشد و بیگمان درمیان این جستجو بآزادگان ایران بپیوندد ـ چنین جوانی میهن‌دوستی و نگهبانی کشور را بیهوده می‌داند و آزادانه به جوانان دیگر [آن سخنان را] می‌گوید.
همان شاعر در [دنباله‌ی همان شعر] جای دیگر می‌گوید :

«گفتمش چیست در این غائله تکلیف بهار
گفت : اگر دست دهد عشق رخ زیبایی»

ای وای بر توده[ای] که اینان پیشوایانش باشند. استاد است و تکلیف خود را عشق رخ زیبا می‌داند وای بحال شاگردان او و شاگردان آنان که جوانان نونهالی بیش نیستند.

سخن کوتاه کرده می‌گویم : نتیجه‌ی آن شعرهای خیام و این شعرها و ملیونها اشعار دیگر آنست که جوان دانشکده دیده‌ای که به تربیت جوانان 16ـ 17 ساله برمی‌خیزد بگوید : «جام می را نمی‌شود از دست ایرانی گرفت» و این بدتر که میگساری را از احساسات خوب ایرانی بداند. یا در ضمن خواستن ذوق ادبی از دانش‌آموزان و شرح خصوصیات شعرا بگوید :
«یک روز هم که عشق دختران و ماهرویان بما دست دهد بسراغ دیوان فلان شاعر می‌رویم» اینها است آنچه بما در دبیرستان یاد می‌دهند و بدین درس ارج زیادی نیز می‌نهند و عشق دختران را تا بدبیرستان آورده به دستاویز ادبیات آن را روا می‌شمارند.

کنون شما ای مخالفین پیمان ، ای طرفداران شعرا ، ای ادیبان باینها چه می‌گویید؟ به اشعار خیام همان عارف ربانی که نمونه‌ای از آنها را در بالا آوردم و باشعار دیگر که همه پر از چاپلوسی و پستی و بدآموزی است چه معنایی می‌دهید؟ بگویید اگر معنایی دارید؟ نُه سال است این سخنان گفته می‌شود. چرا نپرسیده‌اید؟ چرا خاموشید؟ چرا لب فروبسته‌اید؟ این بدانید که امروز توده‌ی ایران شما را شناخته و روزی خواهد رسید که آزادگان ایران دست بکار زنند و ریشه‌ی شما را از بیخ برکنند و نوشته‌های شما و استادانتان را بسوزانند. آن روز است که توده‌ی پیروزمند ایرانی جشن و شادمانی خواهد داشت.

اینست داوری دادگرانه درباره‌ی شعر میان آزادگان ایران با هواخواهان زبونی ایرانیان ـ کنون هر خردمند ایراندوست راستی‌پژوهی راست که بیاری و همدستی آزادگان برخیزد که :
«راستی هماره پیروز است»
اهواز ـ محمدعلی جزایری

(پرچم روزانه ش 160)
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)
🔸 21ـ گفتگو یا خودنمایی ـ «به چندین دروغ برخیزند تا یک راستی را نپذیرند» تکه‌ی 6

سخن ما از گفتگو و پیکار کردن در آن بود که گفتیم بسیار کسان گرفتار آن هستند و در هر انجمنی بازار کشاکش را گرم می‌سازند. و گفتیم انگیزه‌ی آن بیش از همه بهم خوردن پایه‌ها و بی‌تکیه‌گاه گردیدن خردهاست و چون این نکته را هر کسی نداند برای روشن گردانیدن آن باین گفتار دراز برخاستیم. کنون بسر سخن خود می‌آییم :

کسانی زیان پیکار در گفتگو را درنمی‌یابند بلکه آن را چیز سودمندی می‌شمارند و جوانان را بآن وامی‌دارند و چنین می‌گویند : از گفتگو راستیها روشن گردد و چیزهای نادانسته دانسته شود. لیکن این خود لغرش دیگریست. اگر از پیکار و کشاکش راستیها روشن گردیدی بایستی از گفتگوهای دور و دراز که قرنها درمیانه‌ی کیشهای گوناگون بوده و درباره‌ی هر کدام صدها کتاب نوشته شده راستیها روشن گردیدی و دوتیرگی از میان برخاستی. قرنها میانه‌ی اشاعره و معتزله ، میانه‌ی متکلمان و فیلسوفان ، میانه‌ی سنیان و شیعیان و بسیار مانند اینها همیشه پیکار بوده آیا چه نتیجه بدست آمده؟!. یک داستان همچون ناچاری و چاره‌داری (جبر و تفویض) هزار سال بیشتر در پیرامون آن گفتگو رفته و پیکارها افتاده و آدمکشیها رو داده و باز چیزی بدست نیامده. اگر تاریخ پیشرفت مسیحیگری را در خاک روم بخوانید بارها میانه‌ی کشیشان درباره‌ی پاره‌ای سخنها کشاکش برمی‌خاسته و دسته‌بندیها می‌شده و کار بخونریزی می‌کشیده و قیصر ناگزیر می‌شده انجمنی از همه‌ی کشیشان برای رسیدگی بآن گفتگو برپا نماید. در یکی از آنها می‌نویسند گفتارهایی که از دو سو رانده می‌شد و هر یکی دلیلهایی می‌آورد که چهارهزار صفحه را پر کرد بااینهمه کوچکترین نتیجه‌ای بدست نیامد. نه تنها راستی روشن نگردید (و خود راستی‌ای درمیان نبود تا روشن گردد) هیچ یک از دو سو نیز از گفته‌های خود دست برنداشت و گامی بجلو نگزاشت و بلکه دوسخنی بکینه و دشمنی انجامید. پس چگونه می‌توان گفت که از گفتگو راستیها روشن می‌گردد؟!..

اگر کتابهای فلسفه را ببینید به هر زمینه‌ای که درآمده‌اند دوسخنی درمیان بوده و کشاکش روداده. در گفتگویی که از دانش خدا (علم خدا حضوریست یا حصولی) دارند و پاک بیجاست ، چهارده دسته شده‌اند و چهارده گونه سخن رانده‌اند. درباره‌ی «نفس» بیست‌و‌نه گونه راه پیش آورده‌اند. از اینهمه گفتگوها چه نتیجه‌ای پیدا شده؟!.. آیا کدام راستی روشن گردیده؟!..

چنین بینگارید دو تن که از فن پزشکی بیگانه‌اند درباره‌ی یک بیماری و چاره‌ی آن بسخن برخیزند و گفتگو کنند ، آیا نه اینست که هرچه بیشتر گفتگو کنند بیشتر نادانی نموده‌اند؟!..

پس راه رسیدن براستیها هرگز این نیست. اگر کسانی راه آن را می‌خواهند بیش از همه باید از اینگونه گفتگو و پیکار دوری گزینند. راه رسیدن براستیها آنست که کسی هر چیزی را از جای خود بدست آورد و تا دیری همیشه درپی یاد گرفتن باشد چنانکه ما بارها این را یادآوری کرده‌ایم. چون در اینجا سخن از گفتگوست و این ناگزیر است که چند کس که بهم رسیدند و باهم نشستند بسخن پردازند و این نشدنیست که مهر خاموشی بر لب زنند ، اینست رشته را از دست نداده می‌خواهیم جز از این زمینه سخن نرانیم و این را بپایان رسانیم.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 56ـ تکانی که به «اجرا» دادم (تکه‌ی دو از دو)

بآن مرد گفتم : بنشین. نشست. فرستادم از اجرا پرونده‌اش خواستم. مأمورش نیز آمد. پرونده را از دیده گذرانیده بمأمور گفتم : چرا تاکنون اجرا نشده؟. گفت : «بیاید مال نشان بدهد توقیف کنیم». گفتم : این پاسخ را بمن هم می‌دهی؟!. نخست اداره‌ی برق که جا نشان داده شده چون پولی از آنجا بدست نیامده شما می‌توانستید خود امین‌الضرب را بازدارید و پول بگیرید. دوم نشان دادن در جاییست که از کسی کالای آشکاری درمیان نباشد. امین‌الضرب با آن دستگاه دراز و پهن ، شما اگر فرشهای اتاقش را بازداشت کرده بودی ، پول این مرد بدست آمدی. بشما دستور می‌دهم : همین اکنون بخانه‌ی امین‌الضرب برو ، از فرشهای بیرونیش به اندازه‌ی پول این مرد بازدار ، و باید تا یک ساعت دیگر بازگردی و راپورت کار خود را بمن بدهی.

«بچشم» گفت و راه افتاد. هنوز بیست دقیقه نمی‌گذشت که دیدم پسر امین‌الضرب شتابزده از در دادگاه آمد. نشست و گفت : «شنیدم دستور فرموده‌اید بیایند و اموالی از خانه‌ی ما توقیف کنند». گفتم : «آری». گفت : «چرا کم‌لطفی فرموده‌اید؟!». گفتم : «این سخنها را بگزار کنار. دوازده سالست محکوم شده‌ای و با رشوه دادن بمأمور اجرا سر دوانیده‌اید. یا همین اکنون پول نقد می‌دهید یا دستور همانست که داده‌ام. آن مأمور بدجنسی که بشما تلفن کرده و با این شتاب آمده‌اید ، او را نیز بیرون خواهم کرد».
این سختی را که دید رو برگردانید به «محکومٌ‌له» که در آنجا می‌نشست و ازو خواهش کرد که دوهزار تومان نقد بگیرد و ببازمانده چند روز مهلت دهد. «محکومٌ‌له» که بچنین نتیجه‌ای گمان نبرده بود و اکنون از شادی در پوست نمی‌گنجید خواهش او را پذیرفت. در همانجا چک دوهزار تومان را گرفت و رسید داد و با خوشی بیرون رفت. همان ساعت گفتم : «ابلاغ اخراج» آن مأمور را بنویسند.

در همان هنگام کار دکتر سرهنگ نیز درمیان می‌بود. او نیز آمده و پرونده‌اش خواسته بودم. چون از دیده گذرانیدم گفتم : نخست بکار دکانها پردازیم که در شهر است. بمأمورش گفتم : «همین اکنون می‌روی و از دکانها می‌پرسی آیا وجه اجاره را به که پرداخته‌اند؟. اگر گفتند به سید علی‌اصغر ، می‌روی او را از خانه‌اش با خود برمی‌داری و می‌آوری». رفت و یک ساعت نگذشت که سید علی‌اصغر را آورد. سلام داد و خواست بنشیند ، گفتم : «ننشینید باید بروید بتوقیفگاه». هراسان گفت : «چرا؟». گفتم : «برای آنکه به این سرهنگ محکوم شده‌ای و نمی‌دهی». گفت : «من محل نشان داده‌ام». گفتم : «آن محل را خودت گرفته‌ای». این را گفتم و دستور دادم که ببرند به بازداشتگاه.

چون در آن میان محاکمه‌ها همچنان می‌رفت بسرهنگ گفتم : «این کسی نیست که یک ساعت در زندان بماند. بنشینید تا ما این محاکمه را بپایان رسانیم. نتیجه هم بدست خواهد آمد». هنوز ما محاکمه را بپایان نرسانیده بودیم ، که دیدیم سید علی‌اصغر خواهش کرده بدادگاهش آوردند. گفت : «سرهنگ الساعه با من بیاید برویم. مقداری از پولش را نقد می‌دهم و کسرش را هم خودم بدکاندارها حواله می‌دهم». بسرهنگ گفتم : «بروید مأمور هم با شماست که اگر بهمین ترتیب رفتار نکرد دوباره بزندانش بازگرداند. اگر همان ترتیب شد شما نوشته‌ای بدست مأمور دهید. برای کار دیه نیز همین امروز دستور برای مأمور نوشته خواهد شد. شما فردا اینجا باشید». بدینسان تا نیمروز نشده این دو کار انجام گرفت.

فردا سرهنگ آمد. بمأمور دستور نوشته بودم که «به دیه برود و از کدخدا و دیگران نوشته گیرد که از آن پس مالک دیه سرهنگ را شناسند و حق اربابی را به او پردازند. اگر بدیگری پرداختند ، زیانش بخودشانست». بسرهنگ گفتم : «مأمور را با خودتان به دیه ببرید و کارتان راه اندازید».

چون آواز افتاده بود کسان بسیار می‌آمدند و پرونده‌های کهن را دنبال می‌کردند و من یکایک ایشان را خواسته دستورها می‌دادم که بیدرنگ به نتیجه می‌رسید. من شنیده بودم که کارهایی در اجرا هست که بیست سال خوابیده. خودم یکی از آن کارها را دیدم.

شگفت اینجاست که چون دو یا سه تن از مأموران را بیکار گردانیده بودم ، رئیس اجرا بمیانجیگری آمده از جمله می‌گفت : «نان مردم بریدن خوب نیست». چون خود او نیز از کسانی می‌بود که بیرون خواستمی کرد ، پاسخش ندادم.

بدینسان تکان سختی در اجرا پدید آمده بود و پرونده‌های خوابیده یکایک بگردش می‌آمد. ولی چنانکه بدگمان می‌بودم آوازه‌های این کارها به داور خوش نیفتاد و بیش از ده روز نگذشته بود که «ابلاغ» دیگری رسید در این زمینه : «چون وزارت عدلیه برای اجرا نقشه‌ی اصلاح اساسی در نظر گرفته و قانون جدیدی تهیه می‌شود ، از اختیاراتی که بشما داده شده بود صرفنظر می‌شود».
🔶 زیانهایی که از شیعیگری برمی‌خیزد

🔸 گفتارهایی از کتاب «بخوانند و داوری کنند» (تکه‌ی بیست و یکم)

4ـ از چند سال باز ، در تهران مردی خود را «سید محمدعلی» می‌نامد و بدعوای آنکه نابینا می‌بوده و «حضرت عباس» بینایش گردانیده باداره‌ها و بخانه‌ها می‌رود و پولها از مردم می‌گیرد. بی‌شرمیش تا آنجاست که می‌گوید : «استکانی پر آب کنید و بیاورید تبرکش کنم و بخورید و از بیماریها در امان باشید» و چون می‌آورند آب دهان خود را بآن ریخته بمردم می‌خورانَد. کسی تاکنون نجُسته که دعوایش راست یا دروغست. یکی نپرسیده تو کجایی هستی و که می‌داند که تو نابینا می‌بودی؟!.. که دید که «حضرت‌عباس» تُرا بینا گردانید؟!.. آنگاه چرا پی کار نمی‌روی؟!.. چرا با تن درست و گردن کلفت گدایی می‌کنی؟!. مگر کسی که با «معجزه» بینا شد باید بگدایی پردازد؟!.. به هر اداره‌ای که می‌رود با پول بسیاری بیرون می‌آید.

این بدتر که بسیاری از سران اداره‌ها پشتیبانش می‌باشند و سپارشنامه بدستش داده‌اند. روزی در وزارت فرهنگ دیدم در جلو میز یکی از کارکنان ایستاده و او پولی درآورده می‌دهد. من چون خرده گرفتم و گفتم : «چرا باین مفتخوار پول می‌دهید؟!.» با یک افسوسی چنین گفت : «چه کنیم؟!.. آقای مدیر کل توصیه نوشته و بدستش داده».

ببینید : وزارت فرهنگ که باید دشمنی با پندارهای بیپا کند ، و جوانان را بکار و کوشش برانگیزد ، «مدیر کل» شیعی آن ، پشتیبانی از مفتخوار گردن‌کلفت و گدای دروغساز می‌کند و سپارشنامه بدست او می‌دهد.

روزی دیگر شنیدم بدانشکده‌ی افسری رفته و یکی از افسران بجلوش افتاده او را در اتاقها گردانیده که در همه جا سرگذشت ساخته‌ی خود را بازگفته و از جوانان پولها گرفته. تنها از یک اتاقی ١۵٠٠ ریال بدستش آمده است.

ببینید : وزارت جنگ که باید پندارهای بیپای بیهوده را از دلهای جوانان بیرون گرداند و از آنان افسرانی غیرتمند پدید آورد ، بدینسان پندارپرستی را در دلهای آنان ریشه‌دارتر می‌کند و زشتی گدایی و مفتخواری را در دیده‌ی آنان کم می‌گرداند. اینها همه نتیجه‌ی کیشیست که افسران و دیگران می‌دارند و سراپا آلوده‌ی پندار و گمراهی می‌باشند.

شنیدنی‌تر از همه داستان دین‌آموزی بمردگان (یا بگفته‌ی خودشان تلقین) است. کسی که مرد و بگورش گزاردند باید ملایی بالای سرش ایستد و با زبان عربی چنین گوید : «بشنو و بفهم ای بنده‌ی خدا ، هرگاه که دو فرشته بنزد تو آمدند و از تو پرسیدند کیست پروردگارت؟.. بگو خدا پروردگارمست و محمد پیغمبرمست و علی و حسن و حسین ... امامانمست ، بگو بهشت راستست ، آتش راستست ، ترازو راستست ، پل صراط راستست ، ...». ببینید در همین یک کار چند نادانی گرد آمده است :

یکم : کسی که مرده ، تن او لاشه‌ای بیش نیست که پس از چند روز از هم خواهد پاشید و دیگر با آن کاری نیست و هر کاری که خواهد بود با روانست. اینکه تن را بزیر خاک می‌کنند برای آنست که در زیر خاک از هم پاشد و آزارش بزندگان نرسد.

چیزی باین آشکاری ، تو گویی آنان نمی‌دانند و از نافهمی چنین می‌پندارند که همه‌ی کارها با آن تن خواهد بود و گور ، خانه‌ای بهر او می‌باشد ، و اینست چون بگورش گزاردند دو فرشته‌ای بنام «نکیر» و «منکر» با گرزهای آتشین بنزدش خواهند آمد و پرسشهایی خواهند کرد که اگر پاسخ نتوانست گرزهای آتشین را بسرش خواهند کوفت و گور پر از آتش خواهد گردید.

دوم : دین دستور زندگانیست و کسی باید آن را در زندگیش دارد نه در مردگیش. کسی اگر در زندگیش دین داشته که نیازی بیاد دادنش نخواهد بود ، و اگر نداشته سودی از یاد دادنش پس از مرگ بدست نخواهد آمد. پس آنان دین را چه می‌پندارند که بچنین رفتاری می‌پردازند؟!..

پیداست که آنان از معنی راست دین بسیار دور می‌باشند ، و چنانکه گفته‌ایم دین در نزد آنان همان دلبستگی به «چهارده معصوم» و پرستش آنهاست. چنین می‌پندارند که خدا نیز جز همان دلبستگی را نمی‌خواهد ، و اینست کسی اگر پس از مرگ ، آن دلبستگی را نمود مایه‌ی خشنودی خدا خواهد بود و او را به بهشت خواهد برد.

سوم : در پندار آنان زبانِ دستگاه خدا عربی است ، و اینست پرسشهایی که دو فرشته از مرده خواهند کرد بعربی خواهد بود و مرده باید بعربی پاسخ دهد ، و جای گفتگوست که فلان تُرک و بَهمان کُرد که می‌میرد آیا درزمان[=بلافاصله] عربی‌دان می‌گردد؟!..
نوشته‌ی رسمی دولتی که نخست‌وزیر ساعد بدست سید محمدعلی گدا داده
✴️ سخنی با خوانندگان

کوشاد تلگرام
: پریروز که در گفتار «داوری توده درباره‌ی شعرا» نویسنده شعرهایی را از خیام آورده و بی‌پایی و بدآموزی آنها را نشان داده بود ، امروز یکی از خوانندگان ما رباعی دیگری ازو فرستاده و از ما خواسته به شعرهای آن گفتار بیفزاییم.

می‌گوییم : شعرهای بدآموزی خیام یکی و دو تا و ده تا نیست. ازو رباعیهای فراوانی از اینگونه بجا مانده. در نکوهش (انتقاد) باید اندازه نگاه داشت و تنها یک رشته از بدیها را بعنوان نمونه و سند نشان داد و به بیشتر از آن نپرداخت.

آنگاه چنانکه پیشتر نیز گفته شده خواست ما ـ بوارونه‌ی پندار بسیار کسان ـ نکوهش خود شاعر و یک کس نیست. بلکه نشان دادن زیانهای چنین شعرهاییست که بنام آنها هیاهویی بنام «ادبیات» راه انداخته و جوانان را بجای کوششهای ارجدار به شعر و شاعری و بیهوده‌گویی وامی‌دارند.

درباره‌ی شعرهای خیام موضوع دیگر اینست که گفته می‌شود اینها را به خیام بسته‌اند و ازو نیست. پیش از این نیز خوانندگانی در اینباره بما نوشته‌اند. ما نیز «گمان» داریم چنین باشد. زیرا در آن روزگار (قرن پنجم) چنین رباعیاتی را آشکار سرودن حکم مرگ خود را نوشتن بوده ـ چنانکه کسروی خود به این نکته در ماهنامه‌ی پیمان اشاره کرده.

ما پاسخ گشاده‌تری به ایشان داده‌ایم. اینها همه از آنجاست که خواست ما را از پیش کشیدن این گفتگوها درنیافته‌اند. این اشتباهی از برخی کسانست که می‌پندارند ما همه چیز را رها کرده تنها خواستمان «کوبیدن» آن شاعرانست.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامه‌ی پیمان)
🔸 21ـ گفتگو یا خودنمایی ـ «به چندین دروغ برخیزند تا یک راستی را نپذیرند» تکه‌ی 7

آدمی را از گفت و شنید باهم گزیری نیست. بویژه در انجمنها و نشستها که بیگمان سخن بمیان آید. ما هم نمی‌خواهیم آن را نکوهش نماییم. چیزی که هست آن را نیز راههایی هست و شرطهایی دارد و یکی از آنها اینست که چون چند تن باهم نشستند و یکی سخن آغاز کرد دیگران گوش دهند و گفته‌های او را نیک بسنجند و اگر یکی را نفهمیدند با زبان نرم بپرسند و هرگاه گوینده گردن ننهاد و ایستادگی نشان داد او را بنادانیش واگزارند و بیهوده گفتگو را دنبال نکنند. بسیارند آن کسانی که پیکار در گفتگو را دوست دارند و از آن لذت یابند و همیشه درپی فرصت گردند ، باید از اینگونه کسان دوری گزید و هرگز بگفت و شنید نپرداخت.

کسانی نیز سخنی را که گفته‌اند بازگشتن از آن را ننگ شمارند و اگرهم بیپایی آن روشن گردد باز ایستادگی نمایند و دست بدلیلهای نارسایی یازند و سخن را پیچانند و چه‌بسا به درشتگویی برخیزند. اینها همه نادانیست. کسی که خردمند است چون سخنی را گفت و دیگران بیپایی آن را بازنمودند خرسندی می‌نماید و بیدرنگ گفته‌ی خود را پس گیرد. سخنی نادانسته سرودن ننگ نیست بر روی چنان سخنی ایستادگی کردن ننگ است. اگر یکی می‌خواهد از گفته‌ی خود بازنگردد باید بکوشد و جز سخنان سنجیده و روشن بر زبان نراند. نه اینکه بر روی گفته‌های بیپا پافشاری نماید.

آدمی همیشه گرفتار هوس است و کمتر پیروی از خرد می‌نماید. اگر خرد را فرمانروا گردانیم یک کسی باید بیش از همه دربند پیراستگی خود باشد و همه بر آن کوشد که تا می‌تواند براستیها نزدیکتر گردد. از نادانی دیگران او را زیانی نخواهد بود و این نادانی خودش است که ارج وی را کم می‌سازد.

کسانی که در این انجمن و آن انجمن با دیگران به پیکار برمی‌خیزند و کشاکش می‌نمایند اگر این کار از بهر آنست که بایشان چیزهایی یاد دهند این پس از آنست که خود او آن چیزها را درست یاد گیرد و یقین داند که همه راست است. وگرنه او را این بهتر که بخود پردازد و دانش خود را هرچه فزونتر گرداند. وانگاه چیزی یاد دادن بمردم نیاز بکشاکش ندارد و باید آن را از راهش انجام دادن و چون شنونده گوش نداد و یاد گرفتن نخواست باید بیکبار خاموشی گزیدن ـ اینست راستیِ این کار و اینکه کسانی این را درنمی‌یابند پیداست که بدرد خودنمایی گرفتارند و آن گفتگو و پیکار نیز جز از راه خودنمایی نیست.

اندازه‌ی خرد هر کسی بیش از همه در گفتگو پدید آید. یک مرد خردمند هرگز سخن را به پیکار نکشاند و یک بیخرد در همه سخن بکشاکش پردازد.

این را یکی از خوانندگان پیمان بازگفته : در انجمنی یادی از سلطان‌محمد پدر شاه‌عباس بمیان آمد. یکی گفت : او را «خدابنده» خواندندی. دیگر[ی] با زبان تندی پاسخ داد که سلطان‌محمد خدابنده از خاندان مغول بوده. گفته شد او را نیز به همان لقب خواندندی. پاسخ داد : درست نیست. گفته شد در تاریخ عالم‌آرا نوشته. گفت دروغ است. نسخه‌ی چاپی عالم‌آرا را آوردند و در آنجا پیدا کردند که سلطان‌محمد پدر شاه‌عباس را نیز با لقب خدابنده یاد کرده. آن مرد بجای آنکه نرمی کند و پوزش خواهد ستیزگی بیشتر نمود و چنین پاسخ داد : این نسخه‌ی چاپی پر از غلط است. باید نسخه‌ی خطی را که من در کتابخانه‌ی خود دارم بینم وگرنه نخواهم پذیرفت.

این نمونه‌ایست که چگونه در چیزهایی که هرگز با اندیشه دانسته نشود نیز کشاکش می‌کنند و سخن را تا آخرین پایه‌ی ستیزه‌کاری می‌رسانند.

مایه‌ی بیماری یک چیز است که سستی خردها باشد. لیکن چون بیماری برویه‌های گوناگون نمودار می‌گردد ما نیز باید از یکایک آنها سخن رانیم و یکایک را چاره نماییم. دوباره در پایان گفتار می‌نگارم : از اینگونه گفتگو کردن پرهیز باید داشت و دیگران را نیز به پرهیز واداشت.

[پایان گفتار]
🌑 آیا این ننگ دستگاه قضایی کشور نیست؟!

نوید افکاری ، از بازداشت شدگان اعتراضات مرداد ۹۷ ، را بامداد امروز به اتهام قتل عمد اعدام کرده و شبانه نهانی بخاک سپارده‌اند.

در هر کشوری جرم روی می‌دهد و پیداست محاکمه و زندان و اعدام هم خواهد بود. ولی ما در چه زمانی زندگی می‌کنیم؟! آیا در زمان قاجارها؟! مگر ما «آیین دادرسی کیفری» نداریم؟! آیا آزادیخواهان جانها و خونهای خود را دادند تا قانونها روی کاغذ بماند؟! آیا در محاکمه‌ی او مواد قانون رعایت شده؟!

آقای یونسی وکیل او و دیگران در هر یک از مراحل گرفتن اعتراف از متهم ، دادرسی و محاکمه و اجرای حکم نکته‌هایی را بازنموده‌اند که باید گفت : این هم از جمله محاکمه‌های پر از اشکال و عیب و سراسر ستمگرانه بوده.

محمدحسین آغاسی ، وکیل دادگستری در گفتگو با بی‌بی‌سی فارسی گفته : اگر متهم پس از تفهیم اتهام گفت که اقرارهایش را قبول ندارد ، دادگاه مکلف است که شواهدی به جز اقرار را بررسی کند.

او همچنین گفته : قاضی اجرا طبق قانون باید ۴۸ ساعت پیش از اجرای حکم ، آن را به وکیل و خانواده او اطلاع دهد تا محکومٌ علیه بتواند با آنها دیدار کند. همچنین در پرونده‌های قصاص معمولا برای اخذ رضایت از خانواده مقتول ، اجرای حکم را به تعویق می‌اندازند و به نظر می‌رسد که قاضی اجرای احکام به دلیل اشتیاق و سرعت در اجرای حکم ، در این مورد مرتکب تخلف انتظامی شده است.

🌑 «جنایتی دیگر» در سررشته‌داری ملایان؟!

کشتن نوید پس از آن بود که وی از زندان بر بیگناهی خود پافشاری نموده و اقرارهای خود را زیر شکنجه نامید و با نگرش به پیشینه‌ی ننگین حکومت ملایان در این زمینه و نشانه‌هایی که گویای این بود که بازداشت وی نتیجه‌ی اعتراضی ساده بوده ، جنبشی در زمینه‌ی جلوگیری از کشتن این جوان پدید آمده بود ولی حکومت آنها را نادیده گرفته و برگ سیاه دیگری بکتاب ننگین جنایتهای خود افزود.

چنین گفته می‌شود که از جمله اتهامهای وی «محاربه» بوده. او از زندان دادخواهی نموده و حکم دادگاه را بیدادگرانه و اقرارهای خود را زیر «شکنجه» دانسته بود. کشتن بستوه آمدگان از حکومت آخوندی با چنین عنوانهای ننگ‌آوری و گرفتن اقرار زیر شکنجه و پخش تلویزیونی آنها ، از رسواییهای سررشته‌داری «روضه‌خوانان و مداحان» می‌باشد که تازگی ندارد و همزاد این حکومت می‌باشد.

ما همدردی و افسوس خود را از این «جنایت» نشان داده و برآنیم که برای پایان دادن برسوایی کشتن آزادیخواهان با عنوانهایی همچون «محاربه» و اقرار گرفتن زیر شکنجه و پخش آن در تلویزیون باید ریشه‌های گرفتاری کنونی کشور را شناخت و از راه درست آن بچاره‌ی ریشه‌ای آن کوشید.

برای جلوگیری از چنین جنایتها و سیاهکاریهایی باید آزادی و قانون و دمکراسی در این کشور روان گردد و بزرگترین جلوگیر دمکراسی و آزادی و پیشرفت در ایران از دوره‌ی مشروطه تا امروز ، شیعیگری و دکان ملایان و اندیشه‌‌های گمراه و پراکنده‌ی توده بوده است. این حقیقت بزرگ و ارجداری است که راهنمای آزادگان ، احمد کسروی ، نزدیک هشتاد سال پیش گفته بود و اینک آزمایش چهل‌ودو سال حکومت ملایان ، گواه دیگری بر درستی آن می باشد.
یکی از خوانندگان رونوشتی از صدای نوید افکاری را بما فرستاده است.
او نوشته :
خودش در زندان صدای خودش که ضبط شده را پخش کرد و گفت در دادگاه هیچ مدرکی برعلیه او وجود نداشت و آنها به دنبال «گردنی برای طناب دارشان میگردند».
نوید افکاری بامداد دیروز ، شنبه در زندانی در شیراز اعدام و کالبدش شبانه بخاک سپارده شد.
ننگ بر این دستگاه بیدادگر ،‌ ننگ بر این «دادگاهها».
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥٧ـ سفری که به غرب کردیم

در زمستان سال ١٣٠٨ داور «اداره‌ی بازرسی کل» را بنیاد گزاشت. مرد بدبخت برای خودنمایی می‌مرد. کسانی را که از عدلیه برای آن کار برگزیده بود و نامهاشان بچاپ رسید ، من درمیانشان نمی‌بودم. ولی چون خواهای سفر می‌بودم ، این خواهندگی خود را با زبان آقای بهرامی پیام فرستادم. اینبود نخست کمیسیونی که روانه گردید من درمیان ایشان می‌بودم. آن سال زمستان سخت می‌بود و برف بسیار می‌بارید و ما می‌بایست سفر به اراک و همدان و آن پیرامونها کنیم که سردترین گوشه‌های ایران می‌باشد.

سرتیب ضرغامی ، سرهنگ صارمی ، یاور جهانگیری ، یاور توفیقی ، یوسف جمالی با من در دو اتومبیل جا گرفته ، بنام «هیئت تفتیشیه‌ی غرب» روانه گردیدیم. دو ماه بیشتر در سفر می‌بودیم و از فزونی برف و سختیِ سرما رنجها کشیدیم ، و از بی‌ارجی و درماندگی افسران همسفر داستانها دیدیم که اگر نوشته شود خود کتابی خواهد بود ، و چون در اینجا فرصت کمست و آنگاه داستان بعدلیه بستگی چندانی نمی‌دارد ، از یاد آن چشم می‌پوشم. (1) تنها نتیجه‌های سفر را فهرست‌وار می‌شمارم :

یکی از نتیجه‌های این سفر ، آشنایی و دوستی با شادروان عارف قزوینی و آقای حسن اقبالی بود. عارف از زندگی خود را کنار گردانیده در همدان بگوشه‌گیری پرداخته و آقای اقبالی پشتیبانیها به او می‌داشت. عارف بدیدن من آمد و آشنایی پدید آمد. من با جمالی گفتگو کردیم که چون به او سخت می‌گذرد ، پولی از میان خود و دوستانمان گرد آورده به او بدهیم. عارف این را شنیده و دل‌آزرده شده بود. بنزد من آمده گله نمود. این گردنفرازی و بی‌نیازی او بمن خوش افتاد و همین مایه‌ی دوستی میان من و او شده که تا زنده می‌بود نامه‌نویسیها باهم می‌کردیم. آقای اقبالی نیز اکنون از گزیده‌ترین یاران ماست.

یکی دیگر از آن نتیجه‌ها درستی تن من بود که با آنکه بیشتر از دو ماه در بیابانها درمیان برف انبوه و سرمای سوزان گذرانیده بودم حالم بسیار خوب ، و چندان فربه شده بودم که بسیاری در شگفت می‌شدند. پیکره‌ای که در کرمانشاهان برداشته شده و نمونه‌ی تندرستی آن سفر است ، در این کتاب آورده شده.

شگفتتر آنکه من چون گوشت نمی‌خوردم افسران ایراد گرفته می‌گفتند : «ناتوانی شما از آنست». در حالی که من چند برابر آنان تاب بسرما می‌آوردم و چند برابر آنان در رهانیدن اتومبیلها از برف می‌کوشیدم.

یک نتیجه‌ی بزرگتر دیگر آن بود که چون از دیرباز بر آن شده بودم که در زمینه‌ی نامهای آبادیها بکاوش پردازم که می‌خواستم ببینم چه نتیجه از آنها بدست تواند آمد ، در این سفر فرصت می‌داشتم که نامهای دیه‌ها را گرد آورم. در همدان و کرمانشاهان و دیگر جاها به اداره‌ی دارایی رفته خواهش کردم فهرستی از نام دیه‌ها را از دفترهای خود بیرون آورده بمن دهند ، و چون بسیاری از نامها بدانسان که نوشته می‌شود گفته نمی‌شود ، در آن باره نیز بجستجوهایی پرداختم. در نتیجه‌ی این کوششها بوده که هشت‌هزار نام گرد آوردم و از سنجیدن و اندیشیدن آنها به نتیجه‌هایی رسیدم و کتابهایی نوشتم. دانستن معنی «شمیران و تهران» که آن را دفتری گردانیدم یکی از آن نتیجه‌ها است. شنیدنیست که من معنی نام «تبریز» را می‌جستم که به این کاوشها پرداختم. ولی آن را پیدا نکردم و معنی «تهران» و دیگر نامهای بسیار را پیدا کردم.

از تهران که بیرون رفتیم در هر یکی از شهرهای قم و خمین و گلپایگان و اراک و ملایر و تویسرکان و همدان و کرمانشاهان و قصر[شیرین] چند روزی ماندیم. از قصر به کرمانشاهان و اسدآباد بازگشته ، چون میانه‌ی من با سرتیپ ضرغامی بهم خورده بود ، من از کمیسیون جدا گردیده یکسر به تهران بازگشتم و کارهای خود را در دادگاه پی کردم.

پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ نویسنده شرحی از این سفر و داستانهایی که از این افسران پیش آمده را در کتاب «افسران ما» نوشته.
عارف قزوینی