🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 21ـ گفتگو یا خودنمایی ـ «به چندین دروغ برخیزند تا یک راستی را نپذیرند» تکهی 7
آدمی را از گفت و شنید باهم گزیری نیست. بویژه در انجمنها و نشستها که بیگمان سخن بمیان آید. ما هم نمیخواهیم آن را نکوهش نماییم. چیزی که هست آن را نیز راههایی هست و شرطهایی دارد و یکی از آنها اینست که چون چند تن باهم نشستند و یکی سخن آغاز کرد دیگران گوش دهند و گفتههای او را نیک بسنجند و اگر یکی را نفهمیدند با زبان نرم بپرسند و هرگاه گوینده گردن ننهاد و ایستادگی نشان داد او را بنادانیش واگزارند و بیهوده گفتگو را دنبال نکنند. بسیارند آن کسانی که پیکار در گفتگو را دوست دارند و از آن لذت یابند و همیشه درپی فرصت گردند ، باید از اینگونه کسان دوری گزید و هرگز بگفت و شنید نپرداخت.
کسانی نیز سخنی را که گفتهاند بازگشتن از آن را ننگ شمارند و اگرهم بیپایی آن روشن گردد باز ایستادگی نمایند و دست بدلیلهای نارسایی یازند و سخن را پیچانند و چهبسا به درشتگویی برخیزند. اینها همه نادانیست. کسی که خردمند است چون سخنی را گفت و دیگران بیپایی آن را بازنمودند خرسندی مینماید و بیدرنگ گفتهی خود را پس گیرد. سخنی نادانسته سرودن ننگ نیست بر روی چنان سخنی ایستادگی کردن ننگ است. اگر یکی میخواهد از گفتهی خود بازنگردد باید بکوشد و جز سخنان سنجیده و روشن بر زبان نراند. نه اینکه بر روی گفتههای بیپا پافشاری نماید.
آدمی همیشه گرفتار هوس است و کمتر پیروی از خرد مینماید. اگر خرد را فرمانروا گردانیم یک کسی باید بیش از همه دربند پیراستگی خود باشد و همه بر آن کوشد که تا میتواند براستیها نزدیکتر گردد. از نادانی دیگران او را زیانی نخواهد بود و این نادانی خودش است که ارج وی را کم میسازد.
کسانی که در این انجمن و آن انجمن با دیگران به پیکار برمیخیزند و کشاکش مینمایند اگر این کار از بهر آنست که بایشان چیزهایی یاد دهند این پس از آنست که خود او آن چیزها را درست یاد گیرد و یقین داند که همه راست است. وگرنه او را این بهتر که بخود پردازد و دانش خود را هرچه فزونتر گرداند. وانگاه چیزی یاد دادن بمردم نیاز بکشاکش ندارد و باید آن را از راهش انجام دادن و چون شنونده گوش نداد و یاد گرفتن نخواست باید بیکبار خاموشی گزیدن ـ اینست راستیِ این کار و اینکه کسانی این را درنمییابند پیداست که بدرد خودنمایی گرفتارند و آن گفتگو و پیکار نیز جز از راه خودنمایی نیست.
اندازهی خرد هر کسی بیش از همه در گفتگو پدید آید. یک مرد خردمند هرگز سخن را به پیکار نکشاند و یک بیخرد در همه سخن بکشاکش پردازد.
این را یکی از خوانندگان پیمان بازگفته : در انجمنی یادی از سلطانمحمد پدر شاهعباس بمیان آمد. یکی گفت : او را «خدابنده» خواندندی. دیگر[ی] با زبان تندی پاسخ داد که سلطانمحمد خدابنده از خاندان مغول بوده. گفته شد او را نیز به همان لقب خواندندی. پاسخ داد : درست نیست. گفته شد در تاریخ عالمآرا نوشته. گفت دروغ است. نسخهی چاپی عالمآرا را آوردند و در آنجا پیدا کردند که سلطانمحمد پدر شاهعباس را نیز با لقب خدابنده یاد کرده. آن مرد بجای آنکه نرمی کند و پوزش خواهد ستیزگی بیشتر نمود و چنین پاسخ داد : این نسخهی چاپی پر از غلط است. باید نسخهی خطی را که من در کتابخانهی خود دارم بینم وگرنه نخواهم پذیرفت.
این نمونهایست که چگونه در چیزهایی که هرگز با اندیشه دانسته نشود نیز کشاکش میکنند و سخن را تا آخرین پایهی ستیزهکاری میرسانند.
مایهی بیماری یک چیز است که سستی خردها باشد. لیکن چون بیماری برویههای گوناگون نمودار میگردد ما نیز باید از یکایک آنها سخن رانیم و یکایک را چاره نماییم. دوباره در پایان گفتار مینگارم : از اینگونه گفتگو کردن پرهیز باید داشت و دیگران را نیز به پرهیز واداشت.
[پایان گفتار]
🔸 21ـ گفتگو یا خودنمایی ـ «به چندین دروغ برخیزند تا یک راستی را نپذیرند» تکهی 7
آدمی را از گفت و شنید باهم گزیری نیست. بویژه در انجمنها و نشستها که بیگمان سخن بمیان آید. ما هم نمیخواهیم آن را نکوهش نماییم. چیزی که هست آن را نیز راههایی هست و شرطهایی دارد و یکی از آنها اینست که چون چند تن باهم نشستند و یکی سخن آغاز کرد دیگران گوش دهند و گفتههای او را نیک بسنجند و اگر یکی را نفهمیدند با زبان نرم بپرسند و هرگاه گوینده گردن ننهاد و ایستادگی نشان داد او را بنادانیش واگزارند و بیهوده گفتگو را دنبال نکنند. بسیارند آن کسانی که پیکار در گفتگو را دوست دارند و از آن لذت یابند و همیشه درپی فرصت گردند ، باید از اینگونه کسان دوری گزید و هرگز بگفت و شنید نپرداخت.
کسانی نیز سخنی را که گفتهاند بازگشتن از آن را ننگ شمارند و اگرهم بیپایی آن روشن گردد باز ایستادگی نمایند و دست بدلیلهای نارسایی یازند و سخن را پیچانند و چهبسا به درشتگویی برخیزند. اینها همه نادانیست. کسی که خردمند است چون سخنی را گفت و دیگران بیپایی آن را بازنمودند خرسندی مینماید و بیدرنگ گفتهی خود را پس گیرد. سخنی نادانسته سرودن ننگ نیست بر روی چنان سخنی ایستادگی کردن ننگ است. اگر یکی میخواهد از گفتهی خود بازنگردد باید بکوشد و جز سخنان سنجیده و روشن بر زبان نراند. نه اینکه بر روی گفتههای بیپا پافشاری نماید.
آدمی همیشه گرفتار هوس است و کمتر پیروی از خرد مینماید. اگر خرد را فرمانروا گردانیم یک کسی باید بیش از همه دربند پیراستگی خود باشد و همه بر آن کوشد که تا میتواند براستیها نزدیکتر گردد. از نادانی دیگران او را زیانی نخواهد بود و این نادانی خودش است که ارج وی را کم میسازد.
کسانی که در این انجمن و آن انجمن با دیگران به پیکار برمیخیزند و کشاکش مینمایند اگر این کار از بهر آنست که بایشان چیزهایی یاد دهند این پس از آنست که خود او آن چیزها را درست یاد گیرد و یقین داند که همه راست است. وگرنه او را این بهتر که بخود پردازد و دانش خود را هرچه فزونتر گرداند. وانگاه چیزی یاد دادن بمردم نیاز بکشاکش ندارد و باید آن را از راهش انجام دادن و چون شنونده گوش نداد و یاد گرفتن نخواست باید بیکبار خاموشی گزیدن ـ اینست راستیِ این کار و اینکه کسانی این را درنمییابند پیداست که بدرد خودنمایی گرفتارند و آن گفتگو و پیکار نیز جز از راه خودنمایی نیست.
اندازهی خرد هر کسی بیش از همه در گفتگو پدید آید. یک مرد خردمند هرگز سخن را به پیکار نکشاند و یک بیخرد در همه سخن بکشاکش پردازد.
این را یکی از خوانندگان پیمان بازگفته : در انجمنی یادی از سلطانمحمد پدر شاهعباس بمیان آمد. یکی گفت : او را «خدابنده» خواندندی. دیگر[ی] با زبان تندی پاسخ داد که سلطانمحمد خدابنده از خاندان مغول بوده. گفته شد او را نیز به همان لقب خواندندی. پاسخ داد : درست نیست. گفته شد در تاریخ عالمآرا نوشته. گفت دروغ است. نسخهی چاپی عالمآرا را آوردند و در آنجا پیدا کردند که سلطانمحمد پدر شاهعباس را نیز با لقب خدابنده یاد کرده. آن مرد بجای آنکه نرمی کند و پوزش خواهد ستیزگی بیشتر نمود و چنین پاسخ داد : این نسخهی چاپی پر از غلط است. باید نسخهی خطی را که من در کتابخانهی خود دارم بینم وگرنه نخواهم پذیرفت.
این نمونهایست که چگونه در چیزهایی که هرگز با اندیشه دانسته نشود نیز کشاکش میکنند و سخن را تا آخرین پایهی ستیزهکاری میرسانند.
مایهی بیماری یک چیز است که سستی خردها باشد. لیکن چون بیماری برویههای گوناگون نمودار میگردد ما نیز باید از یکایک آنها سخن رانیم و یکایک را چاره نماییم. دوباره در پایان گفتار مینگارم : از اینگونه گفتگو کردن پرهیز باید داشت و دیگران را نیز به پرهیز واداشت.
[پایان گفتار]
🌑 آیا این ننگ دستگاه قضایی کشور نیست؟!
نوید افکاری ، از بازداشت شدگان اعتراضات مرداد ۹۷ ، را بامداد امروز به اتهام قتل عمد اعدام کرده و شبانه نهانی بخاک سپاردهاند.
در هر کشوری جرم روی میدهد و پیداست محاکمه و زندان و اعدام هم خواهد بود. ولی ما در چه زمانی زندگی میکنیم؟! آیا در زمان قاجارها؟! مگر ما «آیین دادرسی کیفری» نداریم؟! آیا آزادیخواهان جانها و خونهای خود را دادند تا قانونها روی کاغذ بماند؟! آیا در محاکمهی او مواد قانون رعایت شده؟!
آقای یونسی وکیل او و دیگران در هر یک از مراحل گرفتن اعتراف از متهم ، دادرسی و محاکمه و اجرای حکم نکتههایی را بازنمودهاند که باید گفت : این هم از جمله محاکمههای پر از اشکال و عیب و سراسر ستمگرانه بوده.
محمدحسین آغاسی ، وکیل دادگستری در گفتگو با بیبیسی فارسی گفته : اگر متهم پس از تفهیم اتهام گفت که اقرارهایش را قبول ندارد ، دادگاه مکلف است که شواهدی به جز اقرار را بررسی کند.
او همچنین گفته : قاضی اجرا طبق قانون باید ۴۸ ساعت پیش از اجرای حکم ، آن را به وکیل و خانواده او اطلاع دهد تا محکومٌ علیه بتواند با آنها دیدار کند. همچنین در پروندههای قصاص معمولا برای اخذ رضایت از خانواده مقتول ، اجرای حکم را به تعویق میاندازند و به نظر میرسد که قاضی اجرای احکام به دلیل اشتیاق و سرعت در اجرای حکم ، در این مورد مرتکب تخلف انتظامی شده است.
🌑 «جنایتی دیگر» در سررشتهداری ملایان؟!
کشتن نوید پس از آن بود که وی از زندان بر بیگناهی خود پافشاری نموده و اقرارهای خود را زیر شکنجه نامید و با نگرش به پیشینهی ننگین حکومت ملایان در این زمینه و نشانههایی که گویای این بود که بازداشت وی نتیجهی اعتراضی ساده بوده ، جنبشی در زمینهی جلوگیری از کشتن این جوان پدید آمده بود ولی حکومت آنها را نادیده گرفته و برگ سیاه دیگری بکتاب ننگین جنایتهای خود افزود.
چنین گفته میشود که از جمله اتهامهای وی «محاربه» بوده. او از زندان دادخواهی نموده و حکم دادگاه را بیدادگرانه و اقرارهای خود را زیر «شکنجه» دانسته بود. کشتن بستوه آمدگان از حکومت آخوندی با چنین عنوانهای ننگآوری و گرفتن اقرار زیر شکنجه و پخش تلویزیونی آنها ، از رسواییهای سررشتهداری «روضهخوانان و مداحان» میباشد که تازگی ندارد و همزاد این حکومت میباشد.
ما همدردی و افسوس خود را از این «جنایت» نشان داده و برآنیم که برای پایان دادن برسوایی کشتن آزادیخواهان با عنوانهایی همچون «محاربه» و اقرار گرفتن زیر شکنجه و پخش آن در تلویزیون باید ریشههای گرفتاری کنونی کشور را شناخت و از راه درست آن بچارهی ریشهای آن کوشید.
برای جلوگیری از چنین جنایتها و سیاهکاریهایی باید آزادی و قانون و دمکراسی در این کشور روان گردد و بزرگترین جلوگیر دمکراسی و آزادی و پیشرفت در ایران از دورهی مشروطه تا امروز ، شیعیگری و دکان ملایان و اندیشههای گمراه و پراکندهی توده بوده است. این حقیقت بزرگ و ارجداری است که راهنمای آزادگان ، احمد کسروی ، نزدیک هشتاد سال پیش گفته بود و اینک آزمایش چهلودو سال حکومت ملایان ، گواه دیگری بر درستی آن می باشد.
نوید افکاری ، از بازداشت شدگان اعتراضات مرداد ۹۷ ، را بامداد امروز به اتهام قتل عمد اعدام کرده و شبانه نهانی بخاک سپاردهاند.
در هر کشوری جرم روی میدهد و پیداست محاکمه و زندان و اعدام هم خواهد بود. ولی ما در چه زمانی زندگی میکنیم؟! آیا در زمان قاجارها؟! مگر ما «آیین دادرسی کیفری» نداریم؟! آیا آزادیخواهان جانها و خونهای خود را دادند تا قانونها روی کاغذ بماند؟! آیا در محاکمهی او مواد قانون رعایت شده؟!
آقای یونسی وکیل او و دیگران در هر یک از مراحل گرفتن اعتراف از متهم ، دادرسی و محاکمه و اجرای حکم نکتههایی را بازنمودهاند که باید گفت : این هم از جمله محاکمههای پر از اشکال و عیب و سراسر ستمگرانه بوده.
محمدحسین آغاسی ، وکیل دادگستری در گفتگو با بیبیسی فارسی گفته : اگر متهم پس از تفهیم اتهام گفت که اقرارهایش را قبول ندارد ، دادگاه مکلف است که شواهدی به جز اقرار را بررسی کند.
او همچنین گفته : قاضی اجرا طبق قانون باید ۴۸ ساعت پیش از اجرای حکم ، آن را به وکیل و خانواده او اطلاع دهد تا محکومٌ علیه بتواند با آنها دیدار کند. همچنین در پروندههای قصاص معمولا برای اخذ رضایت از خانواده مقتول ، اجرای حکم را به تعویق میاندازند و به نظر میرسد که قاضی اجرای احکام به دلیل اشتیاق و سرعت در اجرای حکم ، در این مورد مرتکب تخلف انتظامی شده است.
🌑 «جنایتی دیگر» در سررشتهداری ملایان؟!
کشتن نوید پس از آن بود که وی از زندان بر بیگناهی خود پافشاری نموده و اقرارهای خود را زیر شکنجه نامید و با نگرش به پیشینهی ننگین حکومت ملایان در این زمینه و نشانههایی که گویای این بود که بازداشت وی نتیجهی اعتراضی ساده بوده ، جنبشی در زمینهی جلوگیری از کشتن این جوان پدید آمده بود ولی حکومت آنها را نادیده گرفته و برگ سیاه دیگری بکتاب ننگین جنایتهای خود افزود.
چنین گفته میشود که از جمله اتهامهای وی «محاربه» بوده. او از زندان دادخواهی نموده و حکم دادگاه را بیدادگرانه و اقرارهای خود را زیر «شکنجه» دانسته بود. کشتن بستوه آمدگان از حکومت آخوندی با چنین عنوانهای ننگآوری و گرفتن اقرار زیر شکنجه و پخش تلویزیونی آنها ، از رسواییهای سررشتهداری «روضهخوانان و مداحان» میباشد که تازگی ندارد و همزاد این حکومت میباشد.
ما همدردی و افسوس خود را از این «جنایت» نشان داده و برآنیم که برای پایان دادن برسوایی کشتن آزادیخواهان با عنوانهایی همچون «محاربه» و اقرار گرفتن زیر شکنجه و پخش آن در تلویزیون باید ریشههای گرفتاری کنونی کشور را شناخت و از راه درست آن بچارهی ریشهای آن کوشید.
برای جلوگیری از چنین جنایتها و سیاهکاریهایی باید آزادی و قانون و دمکراسی در این کشور روان گردد و بزرگترین جلوگیر دمکراسی و آزادی و پیشرفت در ایران از دورهی مشروطه تا امروز ، شیعیگری و دکان ملایان و اندیشههای گمراه و پراکندهی توده بوده است. این حقیقت بزرگ و ارجداری است که راهنمای آزادگان ، احمد کسروی ، نزدیک هشتاد سال پیش گفته بود و اینک آزمایش چهلودو سال حکومت ملایان ، گواه دیگری بر درستی آن می باشد.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥٧ـ سفری که به غرب کردیم
در زمستان سال ١٣٠٨ داور «ادارهی بازرسی کل» را بنیاد گزاشت. مرد بدبخت برای خودنمایی میمرد. کسانی را که از عدلیه برای آن کار برگزیده بود و نامهاشان بچاپ رسید ، من درمیانشان نمیبودم. ولی چون خواهای سفر میبودم ، این خواهندگی خود را با زبان آقای بهرامی پیام فرستادم. اینبود نخست کمیسیونی که روانه گردید من درمیان ایشان میبودم. آن سال زمستان سخت میبود و برف بسیار میبارید و ما میبایست سفر به اراک و همدان و آن پیرامونها کنیم که سردترین گوشههای ایران میباشد.
سرتیب ضرغامی ، سرهنگ صارمی ، یاور جهانگیری ، یاور توفیقی ، یوسف جمالی با من در دو اتومبیل جا گرفته ، بنام «هیئت تفتیشیهی غرب» روانه گردیدیم. دو ماه بیشتر در سفر میبودیم و از فزونی برف و سختیِ سرما رنجها کشیدیم ، و از بیارجی و درماندگی افسران همسفر داستانها دیدیم که اگر نوشته شود خود کتابی خواهد بود ، و چون در اینجا فرصت کمست و آنگاه داستان بعدلیه بستگی چندانی نمیدارد ، از یاد آن چشم میپوشم. (1) تنها نتیجههای سفر را فهرستوار میشمارم :
یکی از نتیجههای این سفر ، آشنایی و دوستی با شادروان عارف قزوینی و آقای حسن اقبالی بود. عارف از زندگی خود را کنار گردانیده در همدان بگوشهگیری پرداخته و آقای اقبالی پشتیبانیها به او میداشت. عارف بدیدن من آمد و آشنایی پدید آمد. من با جمالی گفتگو کردیم که چون به او سخت میگذرد ، پولی از میان خود و دوستانمان گرد آورده به او بدهیم. عارف این را شنیده و دلآزرده شده بود. بنزد من آمده گله نمود. این گردنفرازی و بینیازی او بمن خوش افتاد و همین مایهی دوستی میان من و او شده که تا زنده میبود نامهنویسیها باهم میکردیم. آقای اقبالی نیز اکنون از گزیدهترین یاران ماست.
یکی دیگر از آن نتیجهها درستی تن من بود که با آنکه بیشتر از دو ماه در بیابانها درمیان برف انبوه و سرمای سوزان گذرانیده بودم حالم بسیار خوب ، و چندان فربه شده بودم که بسیاری در شگفت میشدند. پیکرهای که در کرمانشاهان برداشته شده و نمونهی تندرستی آن سفر است ، در این کتاب آورده شده.
شگفتتر آنکه من چون گوشت نمیخوردم افسران ایراد گرفته میگفتند : «ناتوانی شما از آنست». در حالی که من چند برابر آنان تاب بسرما میآوردم و چند برابر آنان در رهانیدن اتومبیلها از برف میکوشیدم.
یک نتیجهی بزرگتر دیگر آن بود که چون از دیرباز بر آن شده بودم که در زمینهی نامهای آبادیها بکاوش پردازم که میخواستم ببینم چه نتیجه از آنها بدست تواند آمد ، در این سفر فرصت میداشتم که نامهای دیهها را گرد آورم. در همدان و کرمانشاهان و دیگر جاها به ادارهی دارایی رفته خواهش کردم فهرستی از نام دیهها را از دفترهای خود بیرون آورده بمن دهند ، و چون بسیاری از نامها بدانسان که نوشته میشود گفته نمیشود ، در آن باره نیز بجستجوهایی پرداختم. در نتیجهی این کوششها بوده که هشتهزار نام گرد آوردم و از سنجیدن و اندیشیدن آنها به نتیجههایی رسیدم و کتابهایی نوشتم. دانستن معنی «شمیران و تهران» که آن را دفتری گردانیدم یکی از آن نتیجهها است. شنیدنیست که من معنی نام «تبریز» را میجستم که به این کاوشها پرداختم. ولی آن را پیدا نکردم و معنی «تهران» و دیگر نامهای بسیار را پیدا کردم.
از تهران که بیرون رفتیم در هر یکی از شهرهای قم و خمین و گلپایگان و اراک و ملایر و تویسرکان و همدان و کرمانشاهان و قصر[شیرین] چند روزی ماندیم. از قصر به کرمانشاهان و اسدآباد بازگشته ، چون میانهی من با سرتیپ ضرغامی بهم خورده بود ، من از کمیسیون جدا گردیده یکسر به تهران بازگشتم و کارهای خود را در دادگاه پی کردم.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ نویسنده شرحی از این سفر و داستانهایی که از این افسران پیش آمده را در کتاب «افسران ما» نوشته.
🔸 ٥٧ـ سفری که به غرب کردیم
در زمستان سال ١٣٠٨ داور «ادارهی بازرسی کل» را بنیاد گزاشت. مرد بدبخت برای خودنمایی میمرد. کسانی را که از عدلیه برای آن کار برگزیده بود و نامهاشان بچاپ رسید ، من درمیانشان نمیبودم. ولی چون خواهای سفر میبودم ، این خواهندگی خود را با زبان آقای بهرامی پیام فرستادم. اینبود نخست کمیسیونی که روانه گردید من درمیان ایشان میبودم. آن سال زمستان سخت میبود و برف بسیار میبارید و ما میبایست سفر به اراک و همدان و آن پیرامونها کنیم که سردترین گوشههای ایران میباشد.
سرتیب ضرغامی ، سرهنگ صارمی ، یاور جهانگیری ، یاور توفیقی ، یوسف جمالی با من در دو اتومبیل جا گرفته ، بنام «هیئت تفتیشیهی غرب» روانه گردیدیم. دو ماه بیشتر در سفر میبودیم و از فزونی برف و سختیِ سرما رنجها کشیدیم ، و از بیارجی و درماندگی افسران همسفر داستانها دیدیم که اگر نوشته شود خود کتابی خواهد بود ، و چون در اینجا فرصت کمست و آنگاه داستان بعدلیه بستگی چندانی نمیدارد ، از یاد آن چشم میپوشم. (1) تنها نتیجههای سفر را فهرستوار میشمارم :
یکی از نتیجههای این سفر ، آشنایی و دوستی با شادروان عارف قزوینی و آقای حسن اقبالی بود. عارف از زندگی خود را کنار گردانیده در همدان بگوشهگیری پرداخته و آقای اقبالی پشتیبانیها به او میداشت. عارف بدیدن من آمد و آشنایی پدید آمد. من با جمالی گفتگو کردیم که چون به او سخت میگذرد ، پولی از میان خود و دوستانمان گرد آورده به او بدهیم. عارف این را شنیده و دلآزرده شده بود. بنزد من آمده گله نمود. این گردنفرازی و بینیازی او بمن خوش افتاد و همین مایهی دوستی میان من و او شده که تا زنده میبود نامهنویسیها باهم میکردیم. آقای اقبالی نیز اکنون از گزیدهترین یاران ماست.
یکی دیگر از آن نتیجهها درستی تن من بود که با آنکه بیشتر از دو ماه در بیابانها درمیان برف انبوه و سرمای سوزان گذرانیده بودم حالم بسیار خوب ، و چندان فربه شده بودم که بسیاری در شگفت میشدند. پیکرهای که در کرمانشاهان برداشته شده و نمونهی تندرستی آن سفر است ، در این کتاب آورده شده.
شگفتتر آنکه من چون گوشت نمیخوردم افسران ایراد گرفته میگفتند : «ناتوانی شما از آنست». در حالی که من چند برابر آنان تاب بسرما میآوردم و چند برابر آنان در رهانیدن اتومبیلها از برف میکوشیدم.
یک نتیجهی بزرگتر دیگر آن بود که چون از دیرباز بر آن شده بودم که در زمینهی نامهای آبادیها بکاوش پردازم که میخواستم ببینم چه نتیجه از آنها بدست تواند آمد ، در این سفر فرصت میداشتم که نامهای دیهها را گرد آورم. در همدان و کرمانشاهان و دیگر جاها به ادارهی دارایی رفته خواهش کردم فهرستی از نام دیهها را از دفترهای خود بیرون آورده بمن دهند ، و چون بسیاری از نامها بدانسان که نوشته میشود گفته نمیشود ، در آن باره نیز بجستجوهایی پرداختم. در نتیجهی این کوششها بوده که هشتهزار نام گرد آوردم و از سنجیدن و اندیشیدن آنها به نتیجههایی رسیدم و کتابهایی نوشتم. دانستن معنی «شمیران و تهران» که آن را دفتری گردانیدم یکی از آن نتیجهها است. شنیدنیست که من معنی نام «تبریز» را میجستم که به این کاوشها پرداختم. ولی آن را پیدا نکردم و معنی «تهران» و دیگر نامهای بسیار را پیدا کردم.
از تهران که بیرون رفتیم در هر یکی از شهرهای قم و خمین و گلپایگان و اراک و ملایر و تویسرکان و همدان و کرمانشاهان و قصر[شیرین] چند روزی ماندیم. از قصر به کرمانشاهان و اسدآباد بازگشته ، چون میانهی من با سرتیپ ضرغامی بهم خورده بود ، من از کمیسیون جدا گردیده یکسر به تهران بازگشتم و کارهای خود را در دادگاه پی کردم.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ نویسنده شرحی از این سفر و داستانهایی که از این افسران پیش آمده را در کتاب «افسران ما» نوشته.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
مشعشعیان_یا_بخشی_از_تاریخ_خوزستان.pdf
3 MB
📚 مشعشعیان (یا بخشی از تاریخ خوزستان)
🖌 احمد کسروی
🖌 احمد کسروی
🔶 پرسش و پاسخ
🔸 دربارهی این کتاب
کوششهای کسروی و یارانش که از ۱۳۱۲ با انتشار ماهنامهی پیمان آغاز شده بود رفتهرفته محسوس مینمود و هنوز پیش از پیشامدهای شهریور۱۳۲۰ درمیان برجستگان توده به نیکی شناخته گردیده بود. درپی آن پیشامدها بند استبداد شکست و فرصتی بدست آمد که روزنامههای فراوانی در کشور سر برآورند. پیمانیان (پاکدینان) هم دست بکار شده و «باهَمادِ آزادگان» را بنیاد گزارده روزنامهای بنام پرچم را زبان آن گردانیدند. همزمان با ماهنامهی پیمان که مخاطبان محدودی داشت ، اکنون پرچم میتوانست روزانه با انبوه خوانندگان سراسر کشور در ارتباط باشد و این فرصت ارزشمندی بود.
هنوز دیری نگذشته ، نوشتههای کسروی جنبشی در توده براه انداخته و چندان مؤثر گردید که دشمنان او را به هراس انداخته سخت بتکاپو واداشت. کسانی که مقامها و ماهیانههای گزافشان از رهگذر ترجیح سود خود بر سود توده بدست آمده بود آن روز وظیفهدار جلوگیری از آن جنبش و دسیسهسازیها شدند. اینان و آنانی که از نوشتههای پاکدینان بازارشان بکسادی گراییده بود همگی دست یکی کردند تا جلو این سیل خروشان را بگیرند. سیلی که دور نبود همهی ایشان را بیکبار از پولها و بهرهمندیهای مفت سالهای دراز بیبهره گرداند.
ویژگی جنبش و شتاب آن چنان بود که دیده شد در برابر آن گروههای همچشم و بدخواهِ یکدیگر همدست شده و همگی یک خواست را پیش میبرند : از اشرار و بازاری انباردار و ملا و بهائی و صوفی و مجتهد و روزنامهنویسِ جیرهخوار و بازرس مطبوعات بیگانه و رئیس حکومت نظامی و شهربانی گرفته تا رئیس مجلس و استاندار و وزیر و نخستوزیر و شاه همگی در یک جبهه و در برابر پاکدینان میایستند.
تعیین کسروی بعنوان وکیل تسخیری دو تن از بدنامان شهربانی رضاشاهی در زمانی که حس بیزاری تودهی انبوه را از کارهای زمان دیکتاتوری برانگیخته و آنان را شورانده بودند ، بازداشت پرچم روزانه (بهمراه دیگر روزنامهها) ، سپس بازداشتن حکومت نظامی کسروی و یارانش را در یکم دیماه ۱۳۲۱ که دسیسهای برای بزندان انداختن و آسیب زدن به ایشان بود ، بازداشت پرچم نیمهماهه در مهرماه ۱۳۲۲ ، بازداشت کتاب «شیعیگری» در همان سال ، براه انداختنِ ملایان وحشیگریها و سیاهکاریها را بر سر یاران کسروی ـ نخست در تبریز و مراغه و میاندوآب و سپس در شهرهای دیگر ، بازداشت پرچم هفتگی در اردیبهشت ۱۳۲۳ ، محروم گردانیدن کسروی از وکالت ، پروندهسازیهای دادگستری و وزارت فرهنگ و بازداشت ۱۳ کتاب او ، جلوگیری از پُست کتابها و نشریات پاکدینان ، فشار آوردن به یاران کسروی در ادارهها و زیستگاههاشان ، اینها بخشی از نقشههایی بوده که تا سال ۱۳۲۴ بکار بسته شده و ما امروز میدانیم.
چون اینها هیچ یک چرخ پرشتاب جنبش پاکدینی را از چرخش بازنداشت ، جلوگیری از آن در ۱۳۲۴ رویهی خائنانهای بخود میگیرد :
در هشتم اردیبهشت آن سال طلبهای بنام ساختگی نواب صفوی که دیرزمانی از استادان زبردستی در عراق درس آدمکشی و کینهجویی از کسروی را آموخته و آمادهی انجام مأموریت خود گردیده بود در یکی از خیابانهای تهران بهمراه یک دوستش و ده تنی از همدستان و عامیان نافهم آن کوی با تپانچه و کارد و سنگ بسر کسروی و دو همراه او میریزند. داستان این ترور گروهی ، خیانتها و پروندهسازیهای شهربانی زندانی شدن همراهان کسروی و رها گردیدن نواب از زندان (!) و همدستی ملایان کوچک و بزرگ تهران با شهربانی و برخی کارکنان دولت و اعلام پشتیبانی علنی از نواب خود داستان درازیست و کوتاهشده آنکه کسروی با نُه زخم کارد و دو گلولهی تپانچه جان بدر میبرد.
در تهران غوغایی برپا میگردد و ماشینهای دروغسازی بکار میافتند. روزنامههای آزادیخواه از سویی و مزدوران از سوی دیگر مینویسند.
فشارها بر جنبش پاکدینی و جلوگیریها از آن نه تنها تا پایان سال که کسروی و منشی همراهش را بالاخره در کاخ دادگستری با گلوله کشته و با کارد قصابی میکنند و نه تنها تا برافتادن محمدرضاشاه در ۱۳۵۷ بلکه تا امروز ادامه دارد ... (1)
پرسش و پاسخهای این کتاب مربوط به روزهای پس از پیشامد اردیبهشت ۱۳۲۴ است.
م . فرهیخت تیر۱۳۸۸
پابرگی :
1ـ نک. ناصر پاکدامن ، قتل کسروی و پیشگفتار کتاب «انکیزیسیون در ایران» بکوشش همین قلم.
🔸 دربارهی این کتاب
کوششهای کسروی و یارانش که از ۱۳۱۲ با انتشار ماهنامهی پیمان آغاز شده بود رفتهرفته محسوس مینمود و هنوز پیش از پیشامدهای شهریور۱۳۲۰ درمیان برجستگان توده به نیکی شناخته گردیده بود. درپی آن پیشامدها بند استبداد شکست و فرصتی بدست آمد که روزنامههای فراوانی در کشور سر برآورند. پیمانیان (پاکدینان) هم دست بکار شده و «باهَمادِ آزادگان» را بنیاد گزارده روزنامهای بنام پرچم را زبان آن گردانیدند. همزمان با ماهنامهی پیمان که مخاطبان محدودی داشت ، اکنون پرچم میتوانست روزانه با انبوه خوانندگان سراسر کشور در ارتباط باشد و این فرصت ارزشمندی بود.
هنوز دیری نگذشته ، نوشتههای کسروی جنبشی در توده براه انداخته و چندان مؤثر گردید که دشمنان او را به هراس انداخته سخت بتکاپو واداشت. کسانی که مقامها و ماهیانههای گزافشان از رهگذر ترجیح سود خود بر سود توده بدست آمده بود آن روز وظیفهدار جلوگیری از آن جنبش و دسیسهسازیها شدند. اینان و آنانی که از نوشتههای پاکدینان بازارشان بکسادی گراییده بود همگی دست یکی کردند تا جلو این سیل خروشان را بگیرند. سیلی که دور نبود همهی ایشان را بیکبار از پولها و بهرهمندیهای مفت سالهای دراز بیبهره گرداند.
ویژگی جنبش و شتاب آن چنان بود که دیده شد در برابر آن گروههای همچشم و بدخواهِ یکدیگر همدست شده و همگی یک خواست را پیش میبرند : از اشرار و بازاری انباردار و ملا و بهائی و صوفی و مجتهد و روزنامهنویسِ جیرهخوار و بازرس مطبوعات بیگانه و رئیس حکومت نظامی و شهربانی گرفته تا رئیس مجلس و استاندار و وزیر و نخستوزیر و شاه همگی در یک جبهه و در برابر پاکدینان میایستند.
تعیین کسروی بعنوان وکیل تسخیری دو تن از بدنامان شهربانی رضاشاهی در زمانی که حس بیزاری تودهی انبوه را از کارهای زمان دیکتاتوری برانگیخته و آنان را شورانده بودند ، بازداشت پرچم روزانه (بهمراه دیگر روزنامهها) ، سپس بازداشتن حکومت نظامی کسروی و یارانش را در یکم دیماه ۱۳۲۱ که دسیسهای برای بزندان انداختن و آسیب زدن به ایشان بود ، بازداشت پرچم نیمهماهه در مهرماه ۱۳۲۲ ، بازداشت کتاب «شیعیگری» در همان سال ، براه انداختنِ ملایان وحشیگریها و سیاهکاریها را بر سر یاران کسروی ـ نخست در تبریز و مراغه و میاندوآب و سپس در شهرهای دیگر ، بازداشت پرچم هفتگی در اردیبهشت ۱۳۲۳ ، محروم گردانیدن کسروی از وکالت ، پروندهسازیهای دادگستری و وزارت فرهنگ و بازداشت ۱۳ کتاب او ، جلوگیری از پُست کتابها و نشریات پاکدینان ، فشار آوردن به یاران کسروی در ادارهها و زیستگاههاشان ، اینها بخشی از نقشههایی بوده که تا سال ۱۳۲۴ بکار بسته شده و ما امروز میدانیم.
چون اینها هیچ یک چرخ پرشتاب جنبش پاکدینی را از چرخش بازنداشت ، جلوگیری از آن در ۱۳۲۴ رویهی خائنانهای بخود میگیرد :
در هشتم اردیبهشت آن سال طلبهای بنام ساختگی نواب صفوی که دیرزمانی از استادان زبردستی در عراق درس آدمکشی و کینهجویی از کسروی را آموخته و آمادهی انجام مأموریت خود گردیده بود در یکی از خیابانهای تهران بهمراه یک دوستش و ده تنی از همدستان و عامیان نافهم آن کوی با تپانچه و کارد و سنگ بسر کسروی و دو همراه او میریزند. داستان این ترور گروهی ، خیانتها و پروندهسازیهای شهربانی زندانی شدن همراهان کسروی و رها گردیدن نواب از زندان (!) و همدستی ملایان کوچک و بزرگ تهران با شهربانی و برخی کارکنان دولت و اعلام پشتیبانی علنی از نواب خود داستان درازیست و کوتاهشده آنکه کسروی با نُه زخم کارد و دو گلولهی تپانچه جان بدر میبرد.
در تهران غوغایی برپا میگردد و ماشینهای دروغسازی بکار میافتند. روزنامههای آزادیخواه از سویی و مزدوران از سوی دیگر مینویسند.
فشارها بر جنبش پاکدینی و جلوگیریها از آن نه تنها تا پایان سال که کسروی و منشی همراهش را بالاخره در کاخ دادگستری با گلوله کشته و با کارد قصابی میکنند و نه تنها تا برافتادن محمدرضاشاه در ۱۳۵۷ بلکه تا امروز ادامه دارد ... (1)
پرسش و پاسخهای این کتاب مربوط به روزهای پس از پیشامد اردیبهشت ۱۳۲۴ است.
م . فرهیخت تیر۱۳۸۸
پابرگی :
1ـ نک. ناصر پاکدامن ، قتل کسروی و پیشگفتار کتاب «انکیزیسیون در ایران» بکوشش همین قلم.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 اندیشه راه فهم است تکهی 1
گفتهاند : یک ساعت اندیشه بهتر از یک سال کوشش باشد. این سخن چندان بدور نیست. از اندیشه سود بسیار توان برد. خُنُک مردمی که در کارهای خود اندیشه کنند. اگر هر کسی در حالی که هست و در کارهایی که میکند دمی بیندیشد جهان رنگ دیگری بخود گیرد.
اندیشه راه فهم است و شما میتوانید از آن راه به «راستیها» رسید و هر چیزی را چنانکه هست بشناسید.
امروز از چیزهایی که مردم بیبهرهاند اندیشه است. هستند انبوهی که بیکبار از این نیروی خدادادی بیبهرهاند ، و شما چون سخنی نزد ایشان گویید ـ سخنی که نشنیدهاند ـ هنوز گفتهی شما را تا بپایان گوش نداده و نیندیشیده و نفهمیده بپاسخ برخیزید و پیکار آغازند.
ما همیشه میبینیم کسانی سخنی را که از ما میشنوند بجای آنکه نیک فهمند و زمانی بیندیشند همچون کودکان همینکه چند جملهای را میخوانند و آن را با دانستههای خود ناسازگار مییابند درزمان بهیاهو برمیخیزند و با ایرادهای بسیار پوچ آبروی خود را میریزند. اینان درماندگانند. اینان درخور بخشایشند.
بارها رخ داده با کسی که سخن میراندهام گفتهام پاسخ از شما کنون نمیخواهم اینها را نیک بیندیش و با خرد داوری کن و پس از یک ماه و دو ماه بیا و پاسخ بگو ، با این سپارش خودداری نتوانسته و درمیان گفتگو چندین بار بایرادهای کودکانه پرداخته است.
🔸 اندیشه راه فهم است تکهی 1
گفتهاند : یک ساعت اندیشه بهتر از یک سال کوشش باشد. این سخن چندان بدور نیست. از اندیشه سود بسیار توان برد. خُنُک مردمی که در کارهای خود اندیشه کنند. اگر هر کسی در حالی که هست و در کارهایی که میکند دمی بیندیشد جهان رنگ دیگری بخود گیرد.
اندیشه راه فهم است و شما میتوانید از آن راه به «راستیها» رسید و هر چیزی را چنانکه هست بشناسید.
امروز از چیزهایی که مردم بیبهرهاند اندیشه است. هستند انبوهی که بیکبار از این نیروی خدادادی بیبهرهاند ، و شما چون سخنی نزد ایشان گویید ـ سخنی که نشنیدهاند ـ هنوز گفتهی شما را تا بپایان گوش نداده و نیندیشیده و نفهمیده بپاسخ برخیزید و پیکار آغازند.
ما همیشه میبینیم کسانی سخنی را که از ما میشنوند بجای آنکه نیک فهمند و زمانی بیندیشند همچون کودکان همینکه چند جملهای را میخوانند و آن را با دانستههای خود ناسازگار مییابند درزمان بهیاهو برمیخیزند و با ایرادهای بسیار پوچ آبروی خود را میریزند. اینان درماندگانند. اینان درخور بخشایشند.
بارها رخ داده با کسی که سخن میراندهام گفتهام پاسخ از شما کنون نمیخواهم اینها را نیک بیندیش و با خرد داوری کن و پس از یک ماه و دو ماه بیا و پاسخ بگو ، با این سپارش خودداری نتوانسته و درمیان گفتگو چندین بار بایرادهای کودکانه پرداخته است.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥٨ـ رنجشها و کینهها که پدید آمده بود (تکهی یک از دو)
سال ١٣٠٨ بپایان میرفت و جایگاه من در عدلیه بیمآور گردیده بود. چنانکه نوشتم رفتار من از یکسو رشکانگیز و از یکسو رنجشآور میبود. دستگاه عدلیه با آن آلودگیها پاکدامنی مرا که با دلیری و بیباکی توأم میبود ، برنمیتافت. بدگوییها فراوان شده بود و چون بهانهی دیگری نمییافتند ، چنین میگفتند : «بسیار خشکست» ، یا «میخواهد جای مدرس را گیرد» ، یا «اهل این زمانه نیست». از اینگونه سخنان پوچ رواج یافته بود.
فاضلالملک و شریعتزاده و مستشاران تمیز که رنجیدگی سخت میداشتند تنها دشمنان من نمیبودند. دشمنان دیگر بسیار میداشتم. مثلاً مخبرالسلطنه که وزیر دارایی میبود (1) با زنی (دختر کریمخان فراشباشی) بر سر زمینهای بیرون دروازهی شمیران محاکمه میداشت. از جایگاه خود بسودجویی برخاسته یک پروندهی کهنی را بگردش انداخته بود. وکیلش میرزا حسینعلی شهیدی «لایحه» نوشته نافهمانه جملهی «حسبالامر» بکار برده بود. من نکوهیده گفتم : «در پیشگاه قانون مخبرالسلطنهی وزیر دارایی با فلان زن بیکس چه جدایی میدارد؟». چون دعوای او نیز بیدلیل میبود ، رأی بزیانش دادم. مخبرالسلطنه چیزی را که هرگز گمان نبرده بود ، با چشم خود دید.
در آن سال هنوز دادگاهی جداگانه برای دارایی نمیبود. همهی کارهاشان به شعبهی یک میآمد. نمایندگان دارایی که بمحاکمه آمدندی به پشتگرمی آنکه نمایندهی وزارت داراییند ، به سامان و قانون کمتر ارج میگزاردند. من بآنان سخت گرفتم و چند بار نیز حکم بزیانشان دادم. یکی از آنان پیرزاده نامی میبود که پیش از آن در یک حکمیتی رشوه گرفته و پروندهی جزایی پیدا کرده و من در آن پرونده دست داشته بودم. این زمان محکوم شدن وزارت دارایی را دستاویز گرفته و مخبرالسلطنه را بنوشتن نامهای پَست و زشت واداشته بود که من بهتر دانستم پاسخی ندهم.
از فاضلالملک و شریعتزاده هر کدام داستان دیگری بنویسم :
فاضلالملک گذشته از آنکه بسیاری از دعواهایش بیپایه و زورآمیز میبود ، چه خودش و چه شاگردانش قانون کم میدانستند. اینست عرضحالها که دادی درست نبودی. دیگران به اینها ننگریسته ، چه از ترس و چه از چشمداشت ، کارهای او را راه انداخته از خود خشنود گردانیدندی. شاید نشده بود که فاضلالملک «محکوم» گردد. ولی من با آن پابستگی بقانون ناچار میشدم محکومش گردانم. با آنکه مرد خوشرفتار و مهربانیست و با من نیز دوستی میداشت ، ناچار میشدم او را از خود برنجانم. برای آنکه جدایی میانهی رفتار من با رفتار دیگران دانسته شود این داستان را مینویسم :
در همان سال فاضلالملک ناتندرستی پیدا کرده سه ماهه به اروپا میرفت. آمد بدادگاه که بدرود گوید و چنین عنوان سخن کرد : «دیروز رفتم از اعلیحضرت مرخصی بگیرم فرمودند : در نبودن تو کارهای ما در عدلیه چه خواهد بود؟. عرض کردم کارها در جریان خواهد بود. خاطر مبارک نگران نباشد. ما که دعوای ناحق نداریم».
ناگفته پیداست که خواستش از این سخن چه میبود. شاید همان جملهها را در دادگاههای دیگر نیز گفته و داوران خواست او را فهمیده و بگوش گرفته بودند. ولی من چه کار توانستمی کرد؟!. در برابر داد و راستی و قانون چه ارجی بچنان سخنی توانستمی نهاد؟!.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ در زمانی که کسروی آن حکم را داده مخبرالسلطنه نخستوزیر میبود. ولی مخبرالسلطنه پیشتر مقامهای دولتی بلند دیگر نیز داشته و از جمله وزیر مالیه یا دارایی نیز بوده. همانا پروندهی دعوای او با آن زن در زمان گماردگی او به وزارت مالیه باز شده بوده.
🔸 ٥٨ـ رنجشها و کینهها که پدید آمده بود (تکهی یک از دو)
سال ١٣٠٨ بپایان میرفت و جایگاه من در عدلیه بیمآور گردیده بود. چنانکه نوشتم رفتار من از یکسو رشکانگیز و از یکسو رنجشآور میبود. دستگاه عدلیه با آن آلودگیها پاکدامنی مرا که با دلیری و بیباکی توأم میبود ، برنمیتافت. بدگوییها فراوان شده بود و چون بهانهی دیگری نمییافتند ، چنین میگفتند : «بسیار خشکست» ، یا «میخواهد جای مدرس را گیرد» ، یا «اهل این زمانه نیست». از اینگونه سخنان پوچ رواج یافته بود.
فاضلالملک و شریعتزاده و مستشاران تمیز که رنجیدگی سخت میداشتند تنها دشمنان من نمیبودند. دشمنان دیگر بسیار میداشتم. مثلاً مخبرالسلطنه که وزیر دارایی میبود (1) با زنی (دختر کریمخان فراشباشی) بر سر زمینهای بیرون دروازهی شمیران محاکمه میداشت. از جایگاه خود بسودجویی برخاسته یک پروندهی کهنی را بگردش انداخته بود. وکیلش میرزا حسینعلی شهیدی «لایحه» نوشته نافهمانه جملهی «حسبالامر» بکار برده بود. من نکوهیده گفتم : «در پیشگاه قانون مخبرالسلطنهی وزیر دارایی با فلان زن بیکس چه جدایی میدارد؟». چون دعوای او نیز بیدلیل میبود ، رأی بزیانش دادم. مخبرالسلطنه چیزی را که هرگز گمان نبرده بود ، با چشم خود دید.
در آن سال هنوز دادگاهی جداگانه برای دارایی نمیبود. همهی کارهاشان به شعبهی یک میآمد. نمایندگان دارایی که بمحاکمه آمدندی به پشتگرمی آنکه نمایندهی وزارت داراییند ، به سامان و قانون کمتر ارج میگزاردند. من بآنان سخت گرفتم و چند بار نیز حکم بزیانشان دادم. یکی از آنان پیرزاده نامی میبود که پیش از آن در یک حکمیتی رشوه گرفته و پروندهی جزایی پیدا کرده و من در آن پرونده دست داشته بودم. این زمان محکوم شدن وزارت دارایی را دستاویز گرفته و مخبرالسلطنه را بنوشتن نامهای پَست و زشت واداشته بود که من بهتر دانستم پاسخی ندهم.
از فاضلالملک و شریعتزاده هر کدام داستان دیگری بنویسم :
فاضلالملک گذشته از آنکه بسیاری از دعواهایش بیپایه و زورآمیز میبود ، چه خودش و چه شاگردانش قانون کم میدانستند. اینست عرضحالها که دادی درست نبودی. دیگران به اینها ننگریسته ، چه از ترس و چه از چشمداشت ، کارهای او را راه انداخته از خود خشنود گردانیدندی. شاید نشده بود که فاضلالملک «محکوم» گردد. ولی من با آن پابستگی بقانون ناچار میشدم محکومش گردانم. با آنکه مرد خوشرفتار و مهربانیست و با من نیز دوستی میداشت ، ناچار میشدم او را از خود برنجانم. برای آنکه جدایی میانهی رفتار من با رفتار دیگران دانسته شود این داستان را مینویسم :
در همان سال فاضلالملک ناتندرستی پیدا کرده سه ماهه به اروپا میرفت. آمد بدادگاه که بدرود گوید و چنین عنوان سخن کرد : «دیروز رفتم از اعلیحضرت مرخصی بگیرم فرمودند : در نبودن تو کارهای ما در عدلیه چه خواهد بود؟. عرض کردم کارها در جریان خواهد بود. خاطر مبارک نگران نباشد. ما که دعوای ناحق نداریم».
ناگفته پیداست که خواستش از این سخن چه میبود. شاید همان جملهها را در دادگاههای دیگر نیز گفته و داوران خواست او را فهمیده و بگوش گرفته بودند. ولی من چه کار توانستمی کرد؟!. در برابر داد و راستی و قانون چه ارجی بچنان سخنی توانستمی نهاد؟!.
پابرگیها (از ویراینده) :
1ـ در زمانی که کسروی آن حکم را داده مخبرالسلطنه نخستوزیر میبود. ولی مخبرالسلطنه پیشتر مقامهای دولتی بلند دیگر نیز داشته و از جمله وزیر مالیه یا دارایی نیز بوده. همانا پروندهی دعوای او با آن زن در زمان گماردگی او به وزارت مالیه باز شده بوده.
دردها و درمانها - بخش سوم.pdf
1.1 MB
🔸 دردها و درمانها - بخش سوم
🔹 خویهای پاک
🔹 آریستیدیس و هانیبال
🔹 خویهای پاک
🔹 آریستیدیس و هانیبال
🔶 پرسش و پاسخ (رشتهی یکم)
🔸 تکهی 1
در روزهاییكه از بیمارستان بیرون آمده در خانه بستری میبودم (1) و یكی از آشنایان اروپادیده بدیدنم آمده بود ، دو تن از آشنایان بازاری نیز آمدند و پس از حالپرسی گفتگوهایی رفت ـ پرسشهایی شد و پاسخهایی دادم و چون گفته شد بهتر است بچاپ رسد آنها را یادداشت كرده چیزهایی نیز افزودم و اینك برای چاپ بروزنامهی كیهان میفرستم.
برای آنكه نامهاشان برده نشود ، آن جوان اروپادیده را «الف» و یكی از آشنایان بازاری را «ب» و دیگری را «ج» و خودم را «د» خواهم نامید. كسروی
ب ـ امروز در حجره نشسته بودیم گفته شد در روزنامهی ترقی یكی نوشته كه شما ادعای پیغمبری كردهاید و دیگری پاسخ داده كه نكردهاید. مدتیست این اختلاف درمیان روزنامههاست و راستی معمایی شده. ما نمیدانیم این اختلاف از كجا پیدا شده. من گفتم بهتر است برویم و از خودش بپرسیم. ادعای پیغمبری كه در پرده نمیشود.
ج ـ حقیقتاً این مسئله را روشن گردانید و باین گفتگوها خاتمه دهید.
د ـ من دعوای پیغمبری نكردم و چنان نامی بروی خود نگزاردم. من هیچگاه مرد دعوا نبودهام و نیستم. اینها هایهوی عامیانهایست كه من از شنیدنش عارم میآید. پیغمبری در عقیدهی مردم آنست كه فرشتهای از آسمان بنزد كسی بیاید و پیام از خدا بیاورد و آن كس قادر بمعجزه باشد. من بارها نوشتم نه فرشتهای بنزد من آمده و نه من قادر بمعجزه میباشم.
ج ـ پس موضوع چیست؟ شما چه راهی را دنبال میكنید؟..
د ـ من اگر بخواهم راه خودمان را شرح دهم بسخن درازی نیاز خواهم داشت. بهتر است شما كتابهای ما را بخوانید. ما میگوییم : در جهان حقایقی هست كه آدمیان باید آنها را بدانند و در زندگی بكار بندند.
میگوییم : این بدیها كه امروز در جهانست بیش از همه نتیجهی گمراهیها است. آدمیان اگر حقایق را بدانند بدی در جهان بسیار كم خواهد شد و زندگانی رنگ دیگری بخود خواهد گرفت.
میگوییم : خدا بآدمیان خرد داده كه بدستیاری آن نیك را از بد و سود را از زیان بازشناسند. ولی آدمیان پیروی از خرد نمیكنند و این گرفتاریها نتیجهی آنست. اینها فشردهی گفتههای ماست.
دوازده سال پیش از این تكانی در من پدیدار شد و یك رشته كوششهایی در راه نیكی جهان آغاز كردم.
آن روز ایرانیان گرفتار اروپاییگری بودند. شاید شما معنی اروپاییگری را ندانید. مردم باروپا با دیدهی دیگری نگریسته میپنداشتند اروپاییان بآخرین درجهی پیشرفت رسیدهاند و راه راست و روشنی در زندگانی پیش گرفتهاند و شرقیان باید پیروی از آنان كنند و هرچه دارند نیك شمارده بگیرند.
خدا برای شناختن نیك از بد خرد بآدمیان داده. اینان آن را كنار نهاده میزان نیكی یا بدی یك چیز را جز بودن و نبودن در اروپا نمیشناختند. اروپا و آمریكا را «دنیای متمدن» نامیده چنین میفهمانیدند كه شرقیان بهره از تمدن نمیدارند. بزرگ و كوچك شیفتگی بزندگانی اروپایی نشان داده آن را علامت بهتری و برتری خود میشماردند. شكوه بیرونی اروپا را دیده هیچگاه گمان نمیبردند كه اروپاییان در راه زندگانی گمراه باشند و یا قانونهای اروپایی بیخردانه باشد. شنیدهاید كه آقای تقیزاده در روزنامهی كاوه گفتاری نوشته و چنان راهنمایی كرده بود كه «ایرانیان باید صورتاً و سیرتاً و مادتاً و معناً» اروپایی شوند. راه پیشرفت توده را جز اروپایی گردیدن ندانسته بود.
در سال ١٣١٢ كه من بكوشش برخاستم این گمراهی در ایران و سایر كشورهای شرقی گرفتاری همگانی شده ، شیفتگی مردم باروپا و زندگانی اروپایی بحد دیوانگی رسیده بود. از اینرو من در گام نخست بآن پرداختم. با تألیف كتاب «آیین» كه بچاپ رسید و نوشتن گفتارهایی در روزنامهی شفق سرخ نبرد آغاز كرده سپس مهنامهی پیمان را بنیاد گزاردم. یك سال بیشتر با این كشاكش بسر برده به یاری خدا هیاهو را از میان بردم.(2)
خلاصهی آن گفتارها این بود : اروپا با همهی آراستگی بیرونش در راه زندگانی گمراه است و آیندهی بیمگینی دارد. شرقیان باید در راه زندگانی از پیروی باروپا بازگردند. برای زندگانی باید یك راه خردمندانهی دیگری باز شود كه چه اروپاییان و آمریكاییان و چه شرقیان پیروی از آن كنند.
سخنان من در این باره شهرتی پیدا كرد. «آیین» به عربی ترجمه شده در مصر انتشار یافت. تكههایی از آن در روزنامههای فرانسه و انگلیس و آلمان بچاپ رسید و خود اروپاییان با خشنودی پذیرفتند.
پابرگیها :
1ـ اشاره به پیشامد ناگوار حملهی نواب صفوی و چند تن دیگر در هشتم اردیبهشت 1324 است. برای آگاهی بیشتر بنگرید به دفتر «چرا کسروی را کشتند؟» ـ و
2ـ کسروی کتاب «آیین» را که مغز سخنش دربارهی اروپاییگری است در سال 1311 بچاپ رسانید. لیکن در همه جا آغاز کوششهایش
🔸 تکهی 1
در روزهاییكه از بیمارستان بیرون آمده در خانه بستری میبودم (1) و یكی از آشنایان اروپادیده بدیدنم آمده بود ، دو تن از آشنایان بازاری نیز آمدند و پس از حالپرسی گفتگوهایی رفت ـ پرسشهایی شد و پاسخهایی دادم و چون گفته شد بهتر است بچاپ رسد آنها را یادداشت كرده چیزهایی نیز افزودم و اینك برای چاپ بروزنامهی كیهان میفرستم.
برای آنكه نامهاشان برده نشود ، آن جوان اروپادیده را «الف» و یكی از آشنایان بازاری را «ب» و دیگری را «ج» و خودم را «د» خواهم نامید. كسروی
ب ـ امروز در حجره نشسته بودیم گفته شد در روزنامهی ترقی یكی نوشته كه شما ادعای پیغمبری كردهاید و دیگری پاسخ داده كه نكردهاید. مدتیست این اختلاف درمیان روزنامههاست و راستی معمایی شده. ما نمیدانیم این اختلاف از كجا پیدا شده. من گفتم بهتر است برویم و از خودش بپرسیم. ادعای پیغمبری كه در پرده نمیشود.
ج ـ حقیقتاً این مسئله را روشن گردانید و باین گفتگوها خاتمه دهید.
د ـ من دعوای پیغمبری نكردم و چنان نامی بروی خود نگزاردم. من هیچگاه مرد دعوا نبودهام و نیستم. اینها هایهوی عامیانهایست كه من از شنیدنش عارم میآید. پیغمبری در عقیدهی مردم آنست كه فرشتهای از آسمان بنزد كسی بیاید و پیام از خدا بیاورد و آن كس قادر بمعجزه باشد. من بارها نوشتم نه فرشتهای بنزد من آمده و نه من قادر بمعجزه میباشم.
ج ـ پس موضوع چیست؟ شما چه راهی را دنبال میكنید؟..
د ـ من اگر بخواهم راه خودمان را شرح دهم بسخن درازی نیاز خواهم داشت. بهتر است شما كتابهای ما را بخوانید. ما میگوییم : در جهان حقایقی هست كه آدمیان باید آنها را بدانند و در زندگی بكار بندند.
میگوییم : این بدیها كه امروز در جهانست بیش از همه نتیجهی گمراهیها است. آدمیان اگر حقایق را بدانند بدی در جهان بسیار كم خواهد شد و زندگانی رنگ دیگری بخود خواهد گرفت.
میگوییم : خدا بآدمیان خرد داده كه بدستیاری آن نیك را از بد و سود را از زیان بازشناسند. ولی آدمیان پیروی از خرد نمیكنند و این گرفتاریها نتیجهی آنست. اینها فشردهی گفتههای ماست.
دوازده سال پیش از این تكانی در من پدیدار شد و یك رشته كوششهایی در راه نیكی جهان آغاز كردم.
آن روز ایرانیان گرفتار اروپاییگری بودند. شاید شما معنی اروپاییگری را ندانید. مردم باروپا با دیدهی دیگری نگریسته میپنداشتند اروپاییان بآخرین درجهی پیشرفت رسیدهاند و راه راست و روشنی در زندگانی پیش گرفتهاند و شرقیان باید پیروی از آنان كنند و هرچه دارند نیك شمارده بگیرند.
خدا برای شناختن نیك از بد خرد بآدمیان داده. اینان آن را كنار نهاده میزان نیكی یا بدی یك چیز را جز بودن و نبودن در اروپا نمیشناختند. اروپا و آمریكا را «دنیای متمدن» نامیده چنین میفهمانیدند كه شرقیان بهره از تمدن نمیدارند. بزرگ و كوچك شیفتگی بزندگانی اروپایی نشان داده آن را علامت بهتری و برتری خود میشماردند. شكوه بیرونی اروپا را دیده هیچگاه گمان نمیبردند كه اروپاییان در راه زندگانی گمراه باشند و یا قانونهای اروپایی بیخردانه باشد. شنیدهاید كه آقای تقیزاده در روزنامهی كاوه گفتاری نوشته و چنان راهنمایی كرده بود كه «ایرانیان باید صورتاً و سیرتاً و مادتاً و معناً» اروپایی شوند. راه پیشرفت توده را جز اروپایی گردیدن ندانسته بود.
در سال ١٣١٢ كه من بكوشش برخاستم این گمراهی در ایران و سایر كشورهای شرقی گرفتاری همگانی شده ، شیفتگی مردم باروپا و زندگانی اروپایی بحد دیوانگی رسیده بود. از اینرو من در گام نخست بآن پرداختم. با تألیف كتاب «آیین» كه بچاپ رسید و نوشتن گفتارهایی در روزنامهی شفق سرخ نبرد آغاز كرده سپس مهنامهی پیمان را بنیاد گزاردم. یك سال بیشتر با این كشاكش بسر برده به یاری خدا هیاهو را از میان بردم.(2)
خلاصهی آن گفتارها این بود : اروپا با همهی آراستگی بیرونش در راه زندگانی گمراه است و آیندهی بیمگینی دارد. شرقیان باید در راه زندگانی از پیروی باروپا بازگردند. برای زندگانی باید یك راه خردمندانهی دیگری باز شود كه چه اروپاییان و آمریكاییان و چه شرقیان پیروی از آن كنند.
سخنان من در این باره شهرتی پیدا كرد. «آیین» به عربی ترجمه شده در مصر انتشار یافت. تكههایی از آن در روزنامههای فرانسه و انگلیس و آلمان بچاپ رسید و خود اروپاییان با خشنودی پذیرفتند.
پابرگیها :
1ـ اشاره به پیشامد ناگوار حملهی نواب صفوی و چند تن دیگر در هشتم اردیبهشت 1324 است. برای آگاهی بیشتر بنگرید به دفتر «چرا کسروی را کشتند؟» ـ و
2ـ کسروی کتاب «آیین» را که مغز سخنش دربارهی اروپاییگری است در سال 1311 بچاپ رسانید. لیکن در همه جا آغاز کوششهایش
را سال 1312 با پراکندن نخستین شماره از مهنامهی پیمان در یکم آذر میگیرد. ـ و
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 اندیشه راه فهم است تکهی 2
نمیدانم کسانی از شما به شوش (در خوزستان) ، و یا به اور (در نزدیکی بصره) و یا به یکی از جاهای دیگری که کاوش میشود و شهرهای کهن بیرون میآید رفتهاید و تماشا کردهاید یا نه؟.. اگر رفتهاید و تماشا کردهاید این دیدهاید که چون خاک را برمیدارند صد تندیسههای (مجسمه) فلزی و سنگی ، گردنشکسته و پاشکسته و دستشکسته از زیر خاک بیرون میآورند. اینها بتهایی بودهاند که مردمان باستان بجای خدای آفریدگار میپرستیدهاند و همیشه از آنان آیَفْت (حاجت) میخواستهاند ، و قربانیها برای ایشان میآوردهاند ، و چهبسا فرزندان خود را به قربانی سر میبریدهاند. شاید کسانی از شما آنها را در موزههای اروپا تماشا کردهاید.
چه در موزهها و چه در کاوشگاهها ، کسانی که اینها را دیدهاند بیگمان در شگفت شدهاند که چگونه مردمان باستان این تندیسههای بیجان را میپرستیدهاند؟!.. از چیزهایی که تکانی بخود نتوانستندی داد گشایش کار چشم میداشتهاند؟!.. شاید گمان بردهاند که مردمان باستان مغزهاشان کوچکتر از مردمان امروزی بوده است و نیروی فهم را باندازهی آدمیان کنونی نمیداشتهاند.
لیکن این گمان درست نیست. تاریخ و دانش هر دو همداستانند که آدمی از روزی که شناخته شده و نشانیها ازو در زیر زمین و یا بر روی کاغذ بازمانده ، از رهگذر مغز و ساختمان تنی و روانی چنین بوده که امروز است و هیچگونه بیش و کمی رخ نداده است.
آن مردمانی که امروز بتهای گردنشکسته و دستشکسته و پاشکستهی آنان مایهی ریشخند است عیلامیان و سومریان و بابلیان و آسوریان و مانند اینان بودهاند که ما در تاریخ همه را میشناسیم و از هر کدام یک رشته کارهای بزرگ و ارجداری را سراغ میداریم.
پس چنین نیست که آنان کوچکمغزتر و یا کوتاهخردتر میبودهاند. پس از چیست پرستیدن آن بتهای بیجان را نمیشناختهاند؟!.. اگر نیک بیندیشید کوتاهی آن مردمان بیش از این نبوده که اندیشه بکار نمیبردهاند. یک آشوری یا بابلی یا یک عیلامی آن نبوده که نداند از یک تندیسهی بیجان هیچ کاری برنیاید. ایرانیان تا زمان ساسانیان آتش را میپرستیدند و به هر گوشهی کشور آتشکدهها برپا بود. لیکن ما میدانیم که ایرانیان هیچگاه چنین نبودهاند که ندانند آتش هیچکارهی جهان نیست و هیچگونه فزونی بر آب و خاک و دیگر چیزها ندارد. اینان آنها را از پدران خود فراگرفته و هیچگاه این نمیکردهاند که بیندیشند و خرد را بکار اندازند و چگونگی آنها را دریابند.
همهی اینها دلیل است که آدمی در سایهی نیندیشیدن گرفتار بدترین نادانیها گردد و از دریافت راستیها (حقایق) بیکبار درماند.
امروز همان گرفتاری در کار است و مردم هرچه میدارند چیزهایی است که از پدران خود آموخته و یا از اینجا و از آنجا فراگرفتهاند و هر چند تنی چیزهای دیگری را دنبال میکنند و کمتر کسی دربند آن است که بیندیشد اینها چیست و چه سودی از آنها برخیزد.
من یکایک میشمارم : کسانی که سنگ دین بسینه میزنند کدام یک درپی آنست که بخواهد گوهر آن را بدست آورد؟!.. کدام یکی میاندیشد دین چیست و برای چه باید مردم دین دارند؟!.. کدام یک میداند دین از چه راه بدست آید؟!..
آخر اینها فهمیدن نمیخواهد؟!.. باندیشه نیاز نمیدارد؟!.. اگر این درست است که هر چیزی میباید از بهر یک نتیجه باشد آیا نتیجهی دین چیست؟!.. اگر این درست است که دین را باید از راه خرد بدست آورد پس این باورهای بیخردانه که بنام دین رواج میدارد از کجاست؟..
این جهان و این زندگانی و این شور و تکان اروپا ، کدام کسی میاندیشد راه زندگی چیست و آیا پیشرفت یک توده از چه راه تواند بود؟!.. آیا از چه راه میتوان تکانی بمردم داد و بچارهی درماندگیها برخاست؟..
امروز از بدترین دردها این پراکندگی اندیشههاست ، آیا مردی درپی آنست که زیان این را دریابد و درپی چاره باشد؟!.. هر کسی یک چیزهایی را فراگرفته و دل خود را با آن خوش ساخته است.
اگر آشوریان و عیلامیان بتهای بیجان را میپرستیدند و زشتی آنها را درنمییافتند بیشتر مردم امروز بنادانیهای زشتتری گرفتارند و درنمییابند. این بدتر که به آشوریان و عیلامیان کسی نمیگفت و گناهشان از اینرو درخور چشم پوشیدنست. ولی بمردم امروز ما میگوییم و راه رهایی را باینان نشان میدهیم. اگر اینان براه نیایند و براستیها نرسند درخور هیچ چشمپوشی نیستند.
🔸 اندیشه راه فهم است تکهی 2
نمیدانم کسانی از شما به شوش (در خوزستان) ، و یا به اور (در نزدیکی بصره) و یا به یکی از جاهای دیگری که کاوش میشود و شهرهای کهن بیرون میآید رفتهاید و تماشا کردهاید یا نه؟.. اگر رفتهاید و تماشا کردهاید این دیدهاید که چون خاک را برمیدارند صد تندیسههای (مجسمه) فلزی و سنگی ، گردنشکسته و پاشکسته و دستشکسته از زیر خاک بیرون میآورند. اینها بتهایی بودهاند که مردمان باستان بجای خدای آفریدگار میپرستیدهاند و همیشه از آنان آیَفْت (حاجت) میخواستهاند ، و قربانیها برای ایشان میآوردهاند ، و چهبسا فرزندان خود را به قربانی سر میبریدهاند. شاید کسانی از شما آنها را در موزههای اروپا تماشا کردهاید.
چه در موزهها و چه در کاوشگاهها ، کسانی که اینها را دیدهاند بیگمان در شگفت شدهاند که چگونه مردمان باستان این تندیسههای بیجان را میپرستیدهاند؟!.. از چیزهایی که تکانی بخود نتوانستندی داد گشایش کار چشم میداشتهاند؟!.. شاید گمان بردهاند که مردمان باستان مغزهاشان کوچکتر از مردمان امروزی بوده است و نیروی فهم را باندازهی آدمیان کنونی نمیداشتهاند.
لیکن این گمان درست نیست. تاریخ و دانش هر دو همداستانند که آدمی از روزی که شناخته شده و نشانیها ازو در زیر زمین و یا بر روی کاغذ بازمانده ، از رهگذر مغز و ساختمان تنی و روانی چنین بوده که امروز است و هیچگونه بیش و کمی رخ نداده است.
آن مردمانی که امروز بتهای گردنشکسته و دستشکسته و پاشکستهی آنان مایهی ریشخند است عیلامیان و سومریان و بابلیان و آسوریان و مانند اینان بودهاند که ما در تاریخ همه را میشناسیم و از هر کدام یک رشته کارهای بزرگ و ارجداری را سراغ میداریم.
پس چنین نیست که آنان کوچکمغزتر و یا کوتاهخردتر میبودهاند. پس از چیست پرستیدن آن بتهای بیجان را نمیشناختهاند؟!.. اگر نیک بیندیشید کوتاهی آن مردمان بیش از این نبوده که اندیشه بکار نمیبردهاند. یک آشوری یا بابلی یا یک عیلامی آن نبوده که نداند از یک تندیسهی بیجان هیچ کاری برنیاید. ایرانیان تا زمان ساسانیان آتش را میپرستیدند و به هر گوشهی کشور آتشکدهها برپا بود. لیکن ما میدانیم که ایرانیان هیچگاه چنین نبودهاند که ندانند آتش هیچکارهی جهان نیست و هیچگونه فزونی بر آب و خاک و دیگر چیزها ندارد. اینان آنها را از پدران خود فراگرفته و هیچگاه این نمیکردهاند که بیندیشند و خرد را بکار اندازند و چگونگی آنها را دریابند.
همهی اینها دلیل است که آدمی در سایهی نیندیشیدن گرفتار بدترین نادانیها گردد و از دریافت راستیها (حقایق) بیکبار درماند.
امروز همان گرفتاری در کار است و مردم هرچه میدارند چیزهایی است که از پدران خود آموخته و یا از اینجا و از آنجا فراگرفتهاند و هر چند تنی چیزهای دیگری را دنبال میکنند و کمتر کسی دربند آن است که بیندیشد اینها چیست و چه سودی از آنها برخیزد.
من یکایک میشمارم : کسانی که سنگ دین بسینه میزنند کدام یک درپی آنست که بخواهد گوهر آن را بدست آورد؟!.. کدام یکی میاندیشد دین چیست و برای چه باید مردم دین دارند؟!.. کدام یک میداند دین از چه راه بدست آید؟!..
آخر اینها فهمیدن نمیخواهد؟!.. باندیشه نیاز نمیدارد؟!.. اگر این درست است که هر چیزی میباید از بهر یک نتیجه باشد آیا نتیجهی دین چیست؟!.. اگر این درست است که دین را باید از راه خرد بدست آورد پس این باورهای بیخردانه که بنام دین رواج میدارد از کجاست؟..
این جهان و این زندگانی و این شور و تکان اروپا ، کدام کسی میاندیشد راه زندگی چیست و آیا پیشرفت یک توده از چه راه تواند بود؟!.. آیا از چه راه میتوان تکانی بمردم داد و بچارهی درماندگیها برخاست؟..
امروز از بدترین دردها این پراکندگی اندیشههاست ، آیا مردی درپی آنست که زیان این را دریابد و درپی چاره باشد؟!.. هر کسی یک چیزهایی را فراگرفته و دل خود را با آن خوش ساخته است.
اگر آشوریان و عیلامیان بتهای بیجان را میپرستیدند و زشتی آنها را درنمییافتند بیشتر مردم امروز بنادانیهای زشتتری گرفتارند و درنمییابند. این بدتر که به آشوریان و عیلامیان کسی نمیگفت و گناهشان از اینرو درخور چشم پوشیدنست. ولی بمردم امروز ما میگوییم و راه رهایی را باینان نشان میدهیم. اگر اینان براه نیایند و براستیها نرسند درخور هیچ چشمپوشی نیستند.
یک دسته را ما نیک آزمودهایم. اینان اگرهم چیزی یاد گیرند پس از آبروریزی و رسوایی است. در این چند سال ما به هر زمینه درآمدیم اینان بجای آنکه نیک بفهمند و بیندیشند و اگرهم سخنی دارند از روی فهم و بینش گویند هنوز نافهمیده بهیاهو برخاستند و نادانیها نمودند و بیفرهنگیها کردند. سپس کمکم آرام گردیده و گفتههای ما را در دلهای خود جا دادند ، و این زمان در پیرامون سخنان دیگری که میراندیم بهیاهو و نادانی برخاستند. این شیوهایست که همیشه از آنان دیدیم.
این خود نمونهایست که چگونه انبوه مردم از نیروی اندیشه بیبهرهاند ، و چگونه کودکوار هر چیزی را نافهمیده و نیکدرنیافته بگفتگو در پیرامون آن میپردازند.
اینان نه آن سادگی طبیعی را میدارند که راستیپرستی نمایند و سخنی را که ما میرانیم پاکدلانه بپذیرند ، و نه خردِ توانایی میدارند که در پیرامون آن باندیشه برخیزند و آن را نیک دریابند.
این زمینههایی که ما دنبال مینماییم چیزهای سادهای نیست و خود شایسته است که کسانی زمانی را در پیرامون آنها بیندیشند و پس از آن اگر ایرادی پیدا کردهاند از روی فهم نویسند. لیکن کو آن توانایی خرد که اینان چنان کاری نمایند؟!..
این خود نمونهایست که چگونه انبوه مردم از نیروی اندیشه بیبهرهاند ، و چگونه کودکوار هر چیزی را نافهمیده و نیکدرنیافته بگفتگو در پیرامون آن میپردازند.
اینان نه آن سادگی طبیعی را میدارند که راستیپرستی نمایند و سخنی را که ما میرانیم پاکدلانه بپذیرند ، و نه خردِ توانایی میدارند که در پیرامون آن باندیشه برخیزند و آن را نیک دریابند.
این زمینههایی که ما دنبال مینماییم چیزهای سادهای نیست و خود شایسته است که کسانی زمانی را در پیرامون آنها بیندیشند و پس از آن اگر ایرادی پیدا کردهاند از روی فهم نویسند. لیکن کو آن توانایی خرد که اینان چنان کاری نمایند؟!..