🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥٩ـ رنجش سختی که داور پیدا کرد (تکهی یک از دو)
این کارها که پیش میآمد از دو راه مایهی رنجش سخت داور میشد : یکی از آن راه که این کسان دوستان و یاران او میبودند و او رنجش آنان را نمیخواست. او عدلیه را بیش از همه برای رفیقبازیها و هوسبازیهای خود میخواست. دیگری آنکه پاکدامنی و پارسایی که از من دیده میشد ، او برنمیتافت. این قاعدهایست که مردان ناپاک همه را ناپاک خواهند و پاکی کسی را برنتابند. داور که از آغاز جوانی نامی زشت پیدا کرده سپس هم با هوسبازیهای خود زشتنامی را بیشتر گردانیده بود ، نمیخواست آنهمه نیکنامی مرا بخود هموار گرداند. بویژه که چنانکه سپس دانسته شده داور از دستهی بدخواهان بلکه از سردستگان ایشان ، شمرده میشد و این بایای بدخواهیهای او میبوده که در این کشور کسان غیرتمند و پاکدامنی را دشمن دارد.
با همهی اینها هنوز رشته میانهی من و داور بریده نشده ، و دشمنیهای او بآشکار نیفتاده بود تا یک داستانی آن رشته را هم برید و دشمنیهای او را بآشکار آورد.
چگونگی آنکه روزی دیدم پروندهایست دربارهی دو دیهی در پیرامون قزوین. آنچه بیادم مانده یک سوی دعوا میرزا علیخان چنگیزی نام میبود. در محاکمه نیز تنها شیخ عبدالمجید شیرازی آمده از سوی دیگر کسی نمیبود. چون پرونده به تمیز رفته و با یک بهانهی سستی شکسته شده بوده ، من بدگمان شدم که در این پرونده هم نیرنگی در کار و پای زورورزی درمیانست. ولی پروا نکردم و نمیبایست کنم ، و همان ساعت محاکمه را بپایان برده رأیش را دادم. چون آخرگاه میبود ، فردا بامداد آقای شرافتیان حکمش را آماده گردانیده بود ، دستینه نهاده مهر زدیم و بدفتر فرستادیم.
همان هنگام حاجی شیخاسدالله ممقانی که از مستشاران تمیز میبود از در درآمد ، و چون نشست آهسته بسخن پرداخته گفت : «اگرچه میدانم شما وساطت قبول نمیکنید. ولی چون خواهش کردهاند مجبوری آمدهام. دیروز در اینجا محاکمهای بوده. محمدرضای تهرانچی بآن علاقهمند است. راجع به یکی از خویشان اوست. میترسد شما رأی بر علیهش دهید». چون نشانیهایش گفت دانستم که همان محاکمه است. گفتم : «من رأی آن را داده بودم و حکمش را همین اکنون مهر کردم. ولی نمیدانم بدلخواه آقای تهرانچی بوده یا بوارونهی آن». فرستادیم حکم را آوردند و او خواند و گفت : «بعکس خواهش اوست».
او تازه رفته بود که دیدم سلجوقی «منشی مخصوص وزیر» (که اکنون هم در وزارت عدلیه است) درآمد و در نزدیک من نشسته آهسته گفت : «مرا تهرانچی فرستاده. دیروز محاکمهای بوده راجع به یکی از خویشان نزدیک او ، خواهش میکند رای بر له او داده شود».
🔸 ٥٩ـ رنجش سختی که داور پیدا کرد (تکهی یک از دو)
این کارها که پیش میآمد از دو راه مایهی رنجش سخت داور میشد : یکی از آن راه که این کسان دوستان و یاران او میبودند و او رنجش آنان را نمیخواست. او عدلیه را بیش از همه برای رفیقبازیها و هوسبازیهای خود میخواست. دیگری آنکه پاکدامنی و پارسایی که از من دیده میشد ، او برنمیتافت. این قاعدهایست که مردان ناپاک همه را ناپاک خواهند و پاکی کسی را برنتابند. داور که از آغاز جوانی نامی زشت پیدا کرده سپس هم با هوسبازیهای خود زشتنامی را بیشتر گردانیده بود ، نمیخواست آنهمه نیکنامی مرا بخود هموار گرداند. بویژه که چنانکه سپس دانسته شده داور از دستهی بدخواهان بلکه از سردستگان ایشان ، شمرده میشد و این بایای بدخواهیهای او میبوده که در این کشور کسان غیرتمند و پاکدامنی را دشمن دارد.
با همهی اینها هنوز رشته میانهی من و داور بریده نشده ، و دشمنیهای او بآشکار نیفتاده بود تا یک داستانی آن رشته را هم برید و دشمنیهای او را بآشکار آورد.
چگونگی آنکه روزی دیدم پروندهایست دربارهی دو دیهی در پیرامون قزوین. آنچه بیادم مانده یک سوی دعوا میرزا علیخان چنگیزی نام میبود. در محاکمه نیز تنها شیخ عبدالمجید شیرازی آمده از سوی دیگر کسی نمیبود. چون پرونده به تمیز رفته و با یک بهانهی سستی شکسته شده بوده ، من بدگمان شدم که در این پرونده هم نیرنگی در کار و پای زورورزی درمیانست. ولی پروا نکردم و نمیبایست کنم ، و همان ساعت محاکمه را بپایان برده رأیش را دادم. چون آخرگاه میبود ، فردا بامداد آقای شرافتیان حکمش را آماده گردانیده بود ، دستینه نهاده مهر زدیم و بدفتر فرستادیم.
همان هنگام حاجی شیخاسدالله ممقانی که از مستشاران تمیز میبود از در درآمد ، و چون نشست آهسته بسخن پرداخته گفت : «اگرچه میدانم شما وساطت قبول نمیکنید. ولی چون خواهش کردهاند مجبوری آمدهام. دیروز در اینجا محاکمهای بوده. محمدرضای تهرانچی بآن علاقهمند است. راجع به یکی از خویشان اوست. میترسد شما رأی بر علیهش دهید». چون نشانیهایش گفت دانستم که همان محاکمه است. گفتم : «من رأی آن را داده بودم و حکمش را همین اکنون مهر کردم. ولی نمیدانم بدلخواه آقای تهرانچی بوده یا بوارونهی آن». فرستادیم حکم را آوردند و او خواند و گفت : «بعکس خواهش اوست».
او تازه رفته بود که دیدم سلجوقی «منشی مخصوص وزیر» (که اکنون هم در وزارت عدلیه است) درآمد و در نزدیک من نشسته آهسته گفت : «مرا تهرانچی فرستاده. دیروز محاکمهای بوده راجع به یکی از خویشان نزدیک او ، خواهش میکند رای بر له او داده شود».
🔶 پرسش و پاسخ (رشتهی یکم)
🔸 تکهی 3
این یکی از آرزوهای من بود که اختلاف از میان ایرانیان برخیزد و بیستملیون توده همه در یک راه باشند.
ولی این آرزو چگونه انجام میگرفت؟. اختلاف از میان ایرانیان چگونه برمیخاست؟. آیا میشد قانونی گذرانید و مردم را مجبور گردانید که همه در یک دین باشند؟!. آیا میشد با زور سرباز و نیروی دولت این کار را از پیش برد؟!. پیداست که نمیشد.
این کار یک راه بیشتر نمیداشت و آن اینکه معنی راست دین روشن گردد. این کیشها بعنوان دین است و بایستی معنی دین روشن گردد تا دانسته شود کدام یک با دین سازگار و کدام یک ناسازگار است. از اینرو گام دیگر من در زمینهی دین بود.
در این زمینه گفتارها نوشتم و معنی راست دین را روشن گردانیدم و ناسازگاری کیشها را بازنمودم. این کوشش هنوز هم دنبال میشود و ما فیروزانه گام بگام پیش میرویم. (1)
در همان هنگام با یک گمراهی بزرگ دیگری روبرو بودیم و آن مادّیگریست. مادّیگری چیست؟!. من اگر بخواهم مادّیگری را شرح دهم خود آن سخن درازی خواهد بود.
مادّیگری بزرگترین و ریشهدارترین گمراهیست که جهان بخود دیده. این گمراهی از اروپا برخاسته و سیلوار بهمه جا رسیده و در ایران نیز تکانی پدید آورده بود.
این گمراهی مانندهی دیگر گمراهیها نیست. این گمراهی از دانشها ریشه گرفته است و گرفتاران آن بیش از همه دانشمندان بودهاند که هزارها کتاب دربارهی آن نوشتهاند.
این گمراهی زندگانی را زیر و رو گردانیده و این سختیها که امروز در جهان است و این جنگها و ویرانیها که میرود بیش از همه نتیجهی مادّیگریست.
آن راهی که ما پیش گرفته بودیم این گمراهی سد بزرگی در برابر ما بود و راه را بروی ما بسته میداشت. از اینرو میبایست بآن پردازیم و با آن نیز نبرد آغازیم.
نبرد ما با مادّیگری داستان درازیست. گفتارها و کتابهایی که در آن باره نوشته شده بسیار است. (2)
همین اندازه بدانید این کوشش که ما در برابر مادّیگری کردهایم در جهان بیمانند است. چه در اروپا و چه در جاهای دیگر تاکنون چنین کاری نشده بود.
سخن دراز است. من نمیخواهم بکاری که امروز کوچک است نام بزرگ گزارم. باید در آینده تاریخ دربارهی ما داوری کند. آنچه من میدانم و توانم گفت آنست که این کوشش و این راه در تاریخ مانندی نداشته است.
اینها کارهاییست که از سال ١٣١٢ آغاز شده و من فهرستوار شمردم.
در این مدت رنجها کشیده گزندها دیده این راه را دنبال کردهایم و خدا را سپاس که امروز جمعیتی هستیم و دست بهم داده میکوشیم.
پابرگیها (از ویرانیده) :
1ـ معنی راست دین در کتاب «ورجاوندْبنیاد» بازنموده شده است.
2ـ از جمله کتاب «در پیرامون روان» و دفتر «در پیرامون مادّیگری» و گفتارهایی در پیمان و پرچمها
🔸 تکهی 3
این یکی از آرزوهای من بود که اختلاف از میان ایرانیان برخیزد و بیستملیون توده همه در یک راه باشند.
ولی این آرزو چگونه انجام میگرفت؟. اختلاف از میان ایرانیان چگونه برمیخاست؟. آیا میشد قانونی گذرانید و مردم را مجبور گردانید که همه در یک دین باشند؟!. آیا میشد با زور سرباز و نیروی دولت این کار را از پیش برد؟!. پیداست که نمیشد.
این کار یک راه بیشتر نمیداشت و آن اینکه معنی راست دین روشن گردد. این کیشها بعنوان دین است و بایستی معنی دین روشن گردد تا دانسته شود کدام یک با دین سازگار و کدام یک ناسازگار است. از اینرو گام دیگر من در زمینهی دین بود.
در این زمینه گفتارها نوشتم و معنی راست دین را روشن گردانیدم و ناسازگاری کیشها را بازنمودم. این کوشش هنوز هم دنبال میشود و ما فیروزانه گام بگام پیش میرویم. (1)
در همان هنگام با یک گمراهی بزرگ دیگری روبرو بودیم و آن مادّیگریست. مادّیگری چیست؟!. من اگر بخواهم مادّیگری را شرح دهم خود آن سخن درازی خواهد بود.
مادّیگری بزرگترین و ریشهدارترین گمراهیست که جهان بخود دیده. این گمراهی از اروپا برخاسته و سیلوار بهمه جا رسیده و در ایران نیز تکانی پدید آورده بود.
این گمراهی مانندهی دیگر گمراهیها نیست. این گمراهی از دانشها ریشه گرفته است و گرفتاران آن بیش از همه دانشمندان بودهاند که هزارها کتاب دربارهی آن نوشتهاند.
این گمراهی زندگانی را زیر و رو گردانیده و این سختیها که امروز در جهان است و این جنگها و ویرانیها که میرود بیش از همه نتیجهی مادّیگریست.
آن راهی که ما پیش گرفته بودیم این گمراهی سد بزرگی در برابر ما بود و راه را بروی ما بسته میداشت. از اینرو میبایست بآن پردازیم و با آن نیز نبرد آغازیم.
نبرد ما با مادّیگری داستان درازیست. گفتارها و کتابهایی که در آن باره نوشته شده بسیار است. (2)
همین اندازه بدانید این کوشش که ما در برابر مادّیگری کردهایم در جهان بیمانند است. چه در اروپا و چه در جاهای دیگر تاکنون چنین کاری نشده بود.
سخن دراز است. من نمیخواهم بکاری که امروز کوچک است نام بزرگ گزارم. باید در آینده تاریخ دربارهی ما داوری کند. آنچه من میدانم و توانم گفت آنست که این کوشش و این راه در تاریخ مانندی نداشته است.
اینها کارهاییست که از سال ١٣١٢ آغاز شده و من فهرستوار شمردم.
در این مدت رنجها کشیده گزندها دیده این راه را دنبال کردهایم و خدا را سپاس که امروز جمعیتی هستیم و دست بهم داده میکوشیم.
پابرگیها (از ویرانیده) :
1ـ معنی راست دین در کتاب «ورجاوندْبنیاد» بازنموده شده است.
2ـ از جمله کتاب «در پیرامون روان» و دفتر «در پیرامون مادّیگری» و گفتارهایی در پیمان و پرچمها
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 به پیمان چه یاری توانید کرد؟..
کسانی چون پیمان را میخوانند و از نگارشهای ما تکان میخورند از ما میپرسند : «از چه راهی میتوانم بشما یاری کنم؟..» میگویم : بهترین یاوری بما آنست که خود را درست گردانید.
بسیار سخت است که بکسی بگوییم : خود را درست گردان. امروز کیست که خود را درست نمیشناسد و کمی[=نقص] در خویش سراغ میدارد؟!.. هر کسی را ببینیم یک چیزهایی را فراگرفته و درپی آنست که آنها را بدیگران یاد دهد.
ولی اینها همه بیراهیست. اگر اینان همه درستند از چیست که ده تن دارای یک اندیشه نیستند؟!.. اگر اینان همه درستند پس این درماندگی و زبونی از چیست؟!..
شما میتوانید یاوریهای گرانبهایی نه بما تنها ، به توده و کشور خودتان نیز کنید. ولی این پس از آنست که نخست بخود پردازید و خود را درست گردانید. برای زندگانی پیش از همه راه درباید ـ راهی که همگی در آن گرد آیند. یک توده که راهی ندارند و پریشان و پراکنده روز گزارند هرچه بیشتر کوشند گمراهتر گردند. امروز بزرگترین و گرانمایهترین کاری که درمیانست اینست که شرقیان همه به یک راه درآیند و همگی دارای یک اندیشه و یک آرزو باشند. ما این راه را باز کردهایم شما راستیپرستی نمایید و مردانه و پاکدلانه با ما همگام شوید. نخست خود درآیید و سپس بآوردن دیگران کوشید. اینست پرارجترین یاری که بما توانید کردن.
بدانید ای برادران : شما هرچه نیک باشید و بزرگ باشید ، و هرچه دلسوزی بمردم دارید و نیکی آنان خواهید ، تا تنها تنها میکوشید و هر کدام راه دیگری را دنبال مینمایید دشمن تودهی خود هستید. دوباره میگویم : دشمن بدخواه تودهی خود میباشید.
چه دشمنی بالاتر از آن که هر کدام مردم را بسوی دیگر میکشید و آواره و درمانده میگردانید؟!. چه بدخواهی بالاتر از آن که با چیزهای بیهوده توده را سرگرم میدارید و نمیگزارید درپی کار و زندگی خود باشند و بدبختی خود را دریابند؟!..
... ما نیک میدانیم که بسیاری از گفتههای ما بکسانی گران میافتد و بآسانی نمیتوانند پذیرفت. لیکن چه باید کرد؟!.. ما ناگزیر از گفتن راستیها میباشیم و هیچ امیدی برستگاری یک توده جز از این راه نتواند بود. آنچه بکسانی گران میافتد بجای آنکه ما از گفتن آنها چشم پوشیم این بهتر که آن کسان خود را براستیپرستی وادارند. در اینجاست که دوباره میگوییم : بهتر است خوانندگان آنچه میخوانند نیک بیندیشند و شتاب بایرادگیری و پاسخگویی ننمایند.
🔸 به پیمان چه یاری توانید کرد؟..
کسانی چون پیمان را میخوانند و از نگارشهای ما تکان میخورند از ما میپرسند : «از چه راهی میتوانم بشما یاری کنم؟..» میگویم : بهترین یاوری بما آنست که خود را درست گردانید.
بسیار سخت است که بکسی بگوییم : خود را درست گردان. امروز کیست که خود را درست نمیشناسد و کمی[=نقص] در خویش سراغ میدارد؟!.. هر کسی را ببینیم یک چیزهایی را فراگرفته و درپی آنست که آنها را بدیگران یاد دهد.
ولی اینها همه بیراهیست. اگر اینان همه درستند از چیست که ده تن دارای یک اندیشه نیستند؟!.. اگر اینان همه درستند پس این درماندگی و زبونی از چیست؟!..
شما میتوانید یاوریهای گرانبهایی نه بما تنها ، به توده و کشور خودتان نیز کنید. ولی این پس از آنست که نخست بخود پردازید و خود را درست گردانید. برای زندگانی پیش از همه راه درباید ـ راهی که همگی در آن گرد آیند. یک توده که راهی ندارند و پریشان و پراکنده روز گزارند هرچه بیشتر کوشند گمراهتر گردند. امروز بزرگترین و گرانمایهترین کاری که درمیانست اینست که شرقیان همه به یک راه درآیند و همگی دارای یک اندیشه و یک آرزو باشند. ما این راه را باز کردهایم شما راستیپرستی نمایید و مردانه و پاکدلانه با ما همگام شوید. نخست خود درآیید و سپس بآوردن دیگران کوشید. اینست پرارجترین یاری که بما توانید کردن.
بدانید ای برادران : شما هرچه نیک باشید و بزرگ باشید ، و هرچه دلسوزی بمردم دارید و نیکی آنان خواهید ، تا تنها تنها میکوشید و هر کدام راه دیگری را دنبال مینمایید دشمن تودهی خود هستید. دوباره میگویم : دشمن بدخواه تودهی خود میباشید.
چه دشمنی بالاتر از آن که هر کدام مردم را بسوی دیگر میکشید و آواره و درمانده میگردانید؟!. چه بدخواهی بالاتر از آن که با چیزهای بیهوده توده را سرگرم میدارید و نمیگزارید درپی کار و زندگی خود باشند و بدبختی خود را دریابند؟!..
... ما نیک میدانیم که بسیاری از گفتههای ما بکسانی گران میافتد و بآسانی نمیتوانند پذیرفت. لیکن چه باید کرد؟!.. ما ناگزیر از گفتن راستیها میباشیم و هیچ امیدی برستگاری یک توده جز از این راه نتواند بود. آنچه بکسانی گران میافتد بجای آنکه ما از گفتن آنها چشم پوشیم این بهتر که آن کسان خود را براستیپرستی وادارند. در اینجاست که دوباره میگوییم : بهتر است خوانندگان آنچه میخوانند نیک بیندیشند و شتاب بایرادگیری و پاسخگویی ننمایند.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٥٩ـ رنجش سختی که داور پیدا کرد (تکهی دو از دو)
با آنکه لحن پیام زننده میبود من بروی خود نیاوردم و با نرمی پاسخ دادم : «همین اکنون آقای ممقانی اینجا میبود و گفتگوی آن پرونده را میکرد. من رأی آن را داده و حکمش را مهر کردهام. بزیان آن خویش آقای تهرانچیست. افسوسخوارانه گفت : «آقای تهرانچی پیشکار وزیر است ، میتواند بشما زیان رساند». من خشمناک گردیده گفتم : «چه خوش سخنی میگویید. کژدم نیز تواند بمن زیان رساند ، مرا ناگهگیر گرداند و نیشی زند. آیا باید بخواهش او از رأی خود بازگردم؟!.».
چون دید من بخشم آمدم گفت : «پس من باید راستش بگویم. مرا خود آقای وزیر فرستاده. پیام از خود ایشانست». گفتم : «دیگر شگفتتر! بآقای وزیر بگویید من هیچگاه بخواهش این و آن از فهمیدهی خود بازنگشتهام. بویژه که شما روزی که عدلیه را باز کردی ، قرآن بجلو ما گزاردی و ما سوگند خوردیم و خدا را گواه گرفتیم که از قانون و راستی چشم نپوشیم. پس همهی آنها بازیچه میبوده؟!. شما چگونه میخواهید که من از رأی خود بازگردم؟!.».
اینها را که شنید رفت. ولی پس از کمی بازگشت پیام آورد که آقای وزیر میگوید : «پس جلو اجرا را بگیرید». گفتم : «آقای وزیر نیک میداند که برای آن مقررات قانونی هست. بیایند و درخواست کنند تا من هم اگر توانستم بپذیرم». رفت و دیگر نیامد. سپس دانستم که خود داور چیزی به ادارهی اجرا نوشته که آن حکم را اجرا نکنید.
چنانکه نوشتم این پیشامد رشته را میان من و داور پاره کرد. پس از این پیشامد او نتوانست از نشان دادن کینهی خود بازایستد. بدتر ازو تهرانچی بود. این مرد که بنام پیشکاری داور لوتی شده بمیان افتاده و بگفتهی تبریزیان «تیغش جلوش هم میبرید و پشتش هم میبرید» ، بسیار خشمناک شده این به او بسیار گران میافتاد که یک قاضی درخواستش را نپذیرفته. بسیار گران میافتاد که در نتیجهی یک رأی دو دیهی از دست خویشش دررفته.
لیکن چه کار بایستی کنند؟... آیا داور بایستی مرا از عدلیه بیرون گرداند؟. من خود بآن خرسند میبودم. زیرا گذشته از هر چیز ماهانهای که بمن داده میشد زندگانی مرا با سختی راه میانداخت. ولی آنان خرسند نبوده نمیخواستند بآن اندازه بس کنند. همچنان میترسیدند که من یا دیگری از سوی من چگونگی را بشاه بنویسد. اینبود خاموش میایستادند تا کمی نگذشت که داستان اوین پیش آمد و همچون توپ ترکید و میدانی برای داور و تهرانچی و فاضلالملک و دیگران باز کرد.
🔸 ٥٩ـ رنجش سختی که داور پیدا کرد (تکهی دو از دو)
با آنکه لحن پیام زننده میبود من بروی خود نیاوردم و با نرمی پاسخ دادم : «همین اکنون آقای ممقانی اینجا میبود و گفتگوی آن پرونده را میکرد. من رأی آن را داده و حکمش را مهر کردهام. بزیان آن خویش آقای تهرانچیست. افسوسخوارانه گفت : «آقای تهرانچی پیشکار وزیر است ، میتواند بشما زیان رساند». من خشمناک گردیده گفتم : «چه خوش سخنی میگویید. کژدم نیز تواند بمن زیان رساند ، مرا ناگهگیر گرداند و نیشی زند. آیا باید بخواهش او از رأی خود بازگردم؟!.».
چون دید من بخشم آمدم گفت : «پس من باید راستش بگویم. مرا خود آقای وزیر فرستاده. پیام از خود ایشانست». گفتم : «دیگر شگفتتر! بآقای وزیر بگویید من هیچگاه بخواهش این و آن از فهمیدهی خود بازنگشتهام. بویژه که شما روزی که عدلیه را باز کردی ، قرآن بجلو ما گزاردی و ما سوگند خوردیم و خدا را گواه گرفتیم که از قانون و راستی چشم نپوشیم. پس همهی آنها بازیچه میبوده؟!. شما چگونه میخواهید که من از رأی خود بازگردم؟!.».
اینها را که شنید رفت. ولی پس از کمی بازگشت پیام آورد که آقای وزیر میگوید : «پس جلو اجرا را بگیرید». گفتم : «آقای وزیر نیک میداند که برای آن مقررات قانونی هست. بیایند و درخواست کنند تا من هم اگر توانستم بپذیرم». رفت و دیگر نیامد. سپس دانستم که خود داور چیزی به ادارهی اجرا نوشته که آن حکم را اجرا نکنید.
چنانکه نوشتم این پیشامد رشته را میان من و داور پاره کرد. پس از این پیشامد او نتوانست از نشان دادن کینهی خود بازایستد. بدتر ازو تهرانچی بود. این مرد که بنام پیشکاری داور لوتی شده بمیان افتاده و بگفتهی تبریزیان «تیغش جلوش هم میبرید و پشتش هم میبرید» ، بسیار خشمناک شده این به او بسیار گران میافتاد که یک قاضی درخواستش را نپذیرفته. بسیار گران میافتاد که در نتیجهی یک رأی دو دیهی از دست خویشش دررفته.
لیکن چه کار بایستی کنند؟... آیا داور بایستی مرا از عدلیه بیرون گرداند؟. من خود بآن خرسند میبودم. زیرا گذشته از هر چیز ماهانهای که بمن داده میشد زندگانی مرا با سختی راه میانداخت. ولی آنان خرسند نبوده نمیخواستند بآن اندازه بس کنند. همچنان میترسیدند که من یا دیگری از سوی من چگونگی را بشاه بنویسد. اینبود خاموش میایستادند تا کمی نگذشت که داستان اوین پیش آمد و همچون توپ ترکید و میدانی برای داور و تهرانچی و فاضلالملک و دیگران باز کرد.
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
خدا با ماست.pdf
389.6 KB
🔸 خدا با ماست
🖌 احمد کسروی
🔹 جستار : چگونگی آیین خدا ، «خدا با ماست» : خرافه یا حقیقت؟ ، ارتباط دین با دانش : پذیرفتن دین حقایق دانشی را ، نظارت دین بر دانش
📊 شمار ساتها : ۲۶
بازپسین پراکنش : دیماه ۱۳۹۶
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🖌 احمد کسروی
🔹 جستار : چگونگی آیین خدا ، «خدا با ماست» : خرافه یا حقیقت؟ ، ارتباط دین با دانش : پذیرفتن دین حقایق دانشی را ، نظارت دین بر دانش
📊 شمار ساتها : ۲۶
بازپسین پراکنش : دیماه ۱۳۹۶
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🔶 پرسش و پاسخ (رشتهی یکم)
🔸 تکهی 4
در این مدت من نامی بروی خود نگزاردم و برای خود چیزی نخواستم و سخنی بیدلیل نگفتم و جز به نیکی جهان نکوشیدم. با اینحال دیده میشود گروهی از راه رشک و خودخواهی و یا از آنجا که این کوششهای ما دکانهای ایشان را بهم میزند بتکان آمده خود را بمیان انداختهاند. غوغاها برپا میکنند ، دشمنیها نشان میدهند ، بسخنان پست و یاوه میپردازند ، بکارشکنیها میکوشند. همینهایند که آواز برداشته میگویند : «های ، این دعوی پیغمبری میکند!». برای شورانیدن عوام این را بهترین وسیله میدانند.
بارها پرسیدهام : «من کجا چنین دعوایی کردم؟!. من کجا نام پیغمبری بردم؟!.» میگویند : «این کارها که شما میکنید و این سخنانی که میگویید معنایش پیغمبریست.»
میگویم : «گرفتم که چنانست. آیا بایستی بآن کارها برنخیزم؟!. برنخیزم که پیغمبری خواهد شد؟!. آیا آن کارهای من بد بوده؟!. مثلاً این سیزده و چهارده کیش که در کشور شماست و این توده را دچار بدبختیها گردانیده بایستی کسی بچاره برنخیزد؟!. این گمراهیهای گوناگون که مردم را فراگرفته بایستی هیچ کس برهانیدن مردم از آنها نکوشد؟!. مادّیگری که سیلوار همه جا را فراگرفته آیا من بد کردهام که با آن به نبرد برخاستهام؟!. بد کردهام که به بلندی نام خدا کوشیدهام؟!. شما همهتان درمانده بودید و آنهمه ملایانتان یکی نمیتوانست سخنی گوید و بپاسخی پردازد. آیا من بد کردهام که پاسخهای استوار دادهام؟.. آیا بایستی باین کارها برنخیزم چرا که شما آنها را پیغمبری خواهید شمرد؟!. شما اگر بکارهای من یا بسخنانی که گفتهام ایراد میدارید آن را بگویید. بگویید تا بدانیم چه ایرادی میدارید. اگر بآن کارها و سخنان ایرادی نمیدارید پس چه میگویید و این چه هایهویی است که راه انداختهاید؟!..»
این سخنان را که میشنوند درمیمانند. زیرا نه پاسخی دارند که بدهند و نه میخواهند دست از هایهوی بردارند.
جای بسیار شگفت است که سخنان بسیار عالی را از نوشتههای ما برمیدارند و نقل میکنند تا ثابت کنند که من دعوی پیغمبری کردهام. میگویند : «این مطالب بسیار عالیست. اینها معنایش دعوی پیغمبریست». من نمیدانم باین بدبختان چه بگویم.
این بیاد من میاندازد آن را که هنگامی در روم درمیان اشراف و طبقهی توده کشاکش بود و کسی که برمیخاست و بطبقهی توده دلسوزی نموده به بدبختیهای آنها چاره میاندیشید و به بینوایان تقسیم خواربار میکرد اشراف با او بدشمنی برخاسته کارشکنی مینمودند و چون گناهی بَرو نمیتوانستند گرفت بهانه میآوردند که او در آرزوی پادشاهی است. این کارهایی که میکند کارهای یک مرد عادی نیست.
اگر گفتههای آنان را بگیریم معنایش اینست که مردمان باید در توی گمراهیها و نادانیها دست و پا زنند و هیچ کسی بچاره برنخیزد چرا که اگر برخاست پیغمبری خواهد شد و آن هم نباید باشد. خدا هم حق ندارد دیگر بجهان پردازد و مردمان را از گمراهی برهاند.
روزی به یکی گفتم : «عقیدهی شما چیست؟.. آیا باید باین دردها چاره نشود؟!. اگر کسی خواست باینها چاره کند بد کرده است؟!..» چون پاسخی نداشت خاموش ایستاد. اکنون از شما که آقایان «ب» و «ج» هستید همان پرسش را میکنم. هر پاسخی دارید بدهید.
🔸 تکهی 4
در این مدت من نامی بروی خود نگزاردم و برای خود چیزی نخواستم و سخنی بیدلیل نگفتم و جز به نیکی جهان نکوشیدم. با اینحال دیده میشود گروهی از راه رشک و خودخواهی و یا از آنجا که این کوششهای ما دکانهای ایشان را بهم میزند بتکان آمده خود را بمیان انداختهاند. غوغاها برپا میکنند ، دشمنیها نشان میدهند ، بسخنان پست و یاوه میپردازند ، بکارشکنیها میکوشند. همینهایند که آواز برداشته میگویند : «های ، این دعوی پیغمبری میکند!». برای شورانیدن عوام این را بهترین وسیله میدانند.
بارها پرسیدهام : «من کجا چنین دعوایی کردم؟!. من کجا نام پیغمبری بردم؟!.» میگویند : «این کارها که شما میکنید و این سخنانی که میگویید معنایش پیغمبریست.»
میگویم : «گرفتم که چنانست. آیا بایستی بآن کارها برنخیزم؟!. برنخیزم که پیغمبری خواهد شد؟!. آیا آن کارهای من بد بوده؟!. مثلاً این سیزده و چهارده کیش که در کشور شماست و این توده را دچار بدبختیها گردانیده بایستی کسی بچاره برنخیزد؟!. این گمراهیهای گوناگون که مردم را فراگرفته بایستی هیچ کس برهانیدن مردم از آنها نکوشد؟!. مادّیگری که سیلوار همه جا را فراگرفته آیا من بد کردهام که با آن به نبرد برخاستهام؟!. بد کردهام که به بلندی نام خدا کوشیدهام؟!. شما همهتان درمانده بودید و آنهمه ملایانتان یکی نمیتوانست سخنی گوید و بپاسخی پردازد. آیا من بد کردهام که پاسخهای استوار دادهام؟.. آیا بایستی باین کارها برنخیزم چرا که شما آنها را پیغمبری خواهید شمرد؟!. شما اگر بکارهای من یا بسخنانی که گفتهام ایراد میدارید آن را بگویید. بگویید تا بدانیم چه ایرادی میدارید. اگر بآن کارها و سخنان ایرادی نمیدارید پس چه میگویید و این چه هایهویی است که راه انداختهاید؟!..»
این سخنان را که میشنوند درمیمانند. زیرا نه پاسخی دارند که بدهند و نه میخواهند دست از هایهوی بردارند.
جای بسیار شگفت است که سخنان بسیار عالی را از نوشتههای ما برمیدارند و نقل میکنند تا ثابت کنند که من دعوی پیغمبری کردهام. میگویند : «این مطالب بسیار عالیست. اینها معنایش دعوی پیغمبریست». من نمیدانم باین بدبختان چه بگویم.
این بیاد من میاندازد آن را که هنگامی در روم درمیان اشراف و طبقهی توده کشاکش بود و کسی که برمیخاست و بطبقهی توده دلسوزی نموده به بدبختیهای آنها چاره میاندیشید و به بینوایان تقسیم خواربار میکرد اشراف با او بدشمنی برخاسته کارشکنی مینمودند و چون گناهی بَرو نمیتوانستند گرفت بهانه میآوردند که او در آرزوی پادشاهی است. این کارهایی که میکند کارهای یک مرد عادی نیست.
اگر گفتههای آنان را بگیریم معنایش اینست که مردمان باید در توی گمراهیها و نادانیها دست و پا زنند و هیچ کسی بچاره برنخیزد چرا که اگر برخاست پیغمبری خواهد شد و آن هم نباید باشد. خدا هم حق ندارد دیگر بجهان پردازد و مردمان را از گمراهی برهاند.
روزی به یکی گفتم : «عقیدهی شما چیست؟.. آیا باید باین دردها چاره نشود؟!. اگر کسی خواست باینها چاره کند بد کرده است؟!..» چون پاسخی نداشت خاموش ایستاد. اکنون از شما که آقایان «ب» و «ج» هستید همان پرسش را میکنم. هر پاسخی دارید بدهید.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 4 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 کسانی نیکی را تنها با گفتن میدانند
کسانی نیکی را تنها با گفتن میدانند که در راه سود همهی بدیها را میکنند و در نشستها سخن از نیکیها میرانند. اگر «همدست دزد و همراه کاروان» شنیدهاید اینانند.
باید خود نیک بود و به نیکی توده هم کوشید.
🔸 کسانی نیکی را تنها با گفتن میدانند
کسانی نیکی را تنها با گفتن میدانند که در راه سود همهی بدیها را میکنند و در نشستها سخن از نیکیها میرانند. اگر «همدست دزد و همراه کاروان» شنیدهاید اینانند.
باید خود نیک بود و به نیکی توده هم کوشید.
✴️ جوانان دیگر فریب نمیخورند
استاد دانشمند آقای کسروی
علل درماندگی و زبونی شرق بویژه ایران را از دیرگاهی تشخیص داده و بچاره برخاستند بدین جهت در چند سال پیش مهنامهی پیمان را دائر کرده و انگیزهی بدبختی و تیرهروزی ایرانیان را که در نتیجهی کیشهای پانزدهگانهی خردناپذیر و بدآموزیهای شعرای متملق و چاپلوس حاصل شده با دلایل عقلی و علمی در آن مهنامه تشریح کرده و زیان هر کدام آنها را باثبات رسانیدند و در ضمن حقایق را جایگزین آن خرافات و موهومات گردانیدند و در این راه صد گونه گزند و آسیب بخود هموار کرده و با مخالفتهای شدید پیشوایان کیشها و طرفداران شعرا مواجه شدند.
ولی با یک ارادهی تزلزلناپذیر در برابر هر گونه مانع و عایقی مقاومت کرده و گفتههای خود را یکان یکان با دلیل روشن نموده گام بگام پیش رفتند چون منظورشان از این کوشش استفادهی شخصی نبوده و جز سرفرازی صدملیون تودههای شرق آرزو نمیکردند بنابراین یک دسته از جوانان نیکسرشت و مردان پاکنهاد دریافتند که آقای کسروی از جنس این نویسندگان (عادی) و گفتارش از سنخ گفتار آنها نیست و با ایشان همراه گردیده و بحقایق گفتههاشان گردن گزاشتند و این فیروزی خود حسد و همچشمی یکمشت پستنهادان را تحریک نموده و بیشتر باعث لجاجت و عنادشان گردید.
زیرا دیدند کسی بسخن آنان وقعی نمینهد و گفتههاشان را به پشیزی نمیخرد برعکس پیشرفت پیمان سریعتر و شمارهی خوانندگانش روز بروز بیشتر میگردد به هیاهو برخاستند و جار و جنجال راه انداختند اما نتیجه نگرفتند.
در سال گذشته بجهت پیشامد شهریورماه آقای کسروی ناگزیر بودند بکارهای کشور دخالت کرده و راهنماییهای لازمه را بتوده بنمایند و با مشورت یاران روزنامهی پرچم را بنیاد نهادند. پس از چندی یکی از همراهان راجع به شعر سئوالی کرده بود ، آقای کسروی برای اینکه پاسخ او را مشروحتر بدهند گفتار مبسوطی در پرچم نوشتند و با دلایل و براهین محکم و امثال متعدد معنی حقیقی شعر را روشن گردانیده و نفع و زیان آن را بیان نمودند باز یک دسته به هوچیگری برخاسته و این دفعه بسخنان خود رنگ دیگری داده (از قبیل بمفاخر ملی توهین شده) زبان به هرزهدرایی گشوده و قلم را بزشتگویی بیالودند.
در اواخر روزنامهی آزاد پیشنهاد کرده بود بعلت توهین بمفاخر ملی (مقصودش شعرای قلندرمآب و ستایشگر بیگانگان بوده) باید دارندهی پرچم «محاکمهی ملی» شود.
آقای کسروی این پیشنهاد را با طیب خاطر پذیرفته و یک ستونی در پرچم جهت داوری توده اختصاص دادند. عدهی زیادی هم چه از مرکز و چه از شهرستانها عقیدهی خود را راجع به شعرا و زیان گفتههای آنان نوشته و فرستادند در ستون مخصوص مرتب بچاپ رسید و تاکنون هم دنبالهی آن خاتمه نیافته. با این ترتیب احتمال میرفت دیگر برای کسی جای تعرضی باقی نمانده و قضیه کاملاً روشن و یک طرفه گردیده است.
بدبختانه باز یک آقایی خود را به نفهمی زده در یکی از جراید مرکز در تحت عنوان (ادب و ادبیات) گفتار مینویسد و ابراز احساسات میکند و سنگ هواداری مفاخر ملی را بسینه میزند. شگفتتر آنکه بجوانان هم نصیحت میدهد که از پذیرفتن سخنان خردپذیر دارندهی پرچم احتراز و اجتناب نمایند.
من از آن آقا میپرسم شما از کجا بخودتان این حق را میدهید که بجوانان رهنمایی کنید و دیگر جوانان آن اندازه درمانده نیستند براهنمایی شما آقایان نیازمند باشند. جوانان خودشان اشعار مبتذل و ننگین خیام و حافظ و سعدی و غیره را خوانده و زیان آن را درک کردهاند.
جوانان علت زبونی و خواری خود را دریافته و میدانند تا بدآموزیهای کیشها و درس تنبلی و می خوری و جبریگری شعرا از میان نرود دردشان چارهپذیر نیست.
جوانان دیگر فریب الفاظ پا در هوای «مفاخر ملی ـ روح بزرگ خواجه ـ روح حساس شیخ» شماها را نخورده و بدنبال مربی حقیقی (آقای کسروی) رفته بیاری خدا کشور خود و تودههای شرق را از این درماندگی و پراکندگی نجات خواهند بخشید.
محمدباقر رحیمی
گفتار دیگری در همین زمینه 👇👇
استاد دانشمند آقای کسروی
علل درماندگی و زبونی شرق بویژه ایران را از دیرگاهی تشخیص داده و بچاره برخاستند بدین جهت در چند سال پیش مهنامهی پیمان را دائر کرده و انگیزهی بدبختی و تیرهروزی ایرانیان را که در نتیجهی کیشهای پانزدهگانهی خردناپذیر و بدآموزیهای شعرای متملق و چاپلوس حاصل شده با دلایل عقلی و علمی در آن مهنامه تشریح کرده و زیان هر کدام آنها را باثبات رسانیدند و در ضمن حقایق را جایگزین آن خرافات و موهومات گردانیدند و در این راه صد گونه گزند و آسیب بخود هموار کرده و با مخالفتهای شدید پیشوایان کیشها و طرفداران شعرا مواجه شدند.
ولی با یک ارادهی تزلزلناپذیر در برابر هر گونه مانع و عایقی مقاومت کرده و گفتههای خود را یکان یکان با دلیل روشن نموده گام بگام پیش رفتند چون منظورشان از این کوشش استفادهی شخصی نبوده و جز سرفرازی صدملیون تودههای شرق آرزو نمیکردند بنابراین یک دسته از جوانان نیکسرشت و مردان پاکنهاد دریافتند که آقای کسروی از جنس این نویسندگان (عادی) و گفتارش از سنخ گفتار آنها نیست و با ایشان همراه گردیده و بحقایق گفتههاشان گردن گزاشتند و این فیروزی خود حسد و همچشمی یکمشت پستنهادان را تحریک نموده و بیشتر باعث لجاجت و عنادشان گردید.
زیرا دیدند کسی بسخن آنان وقعی نمینهد و گفتههاشان را به پشیزی نمیخرد برعکس پیشرفت پیمان سریعتر و شمارهی خوانندگانش روز بروز بیشتر میگردد به هیاهو برخاستند و جار و جنجال راه انداختند اما نتیجه نگرفتند.
در سال گذشته بجهت پیشامد شهریورماه آقای کسروی ناگزیر بودند بکارهای کشور دخالت کرده و راهنماییهای لازمه را بتوده بنمایند و با مشورت یاران روزنامهی پرچم را بنیاد نهادند. پس از چندی یکی از همراهان راجع به شعر سئوالی کرده بود ، آقای کسروی برای اینکه پاسخ او را مشروحتر بدهند گفتار مبسوطی در پرچم نوشتند و با دلایل و براهین محکم و امثال متعدد معنی حقیقی شعر را روشن گردانیده و نفع و زیان آن را بیان نمودند باز یک دسته به هوچیگری برخاسته و این دفعه بسخنان خود رنگ دیگری داده (از قبیل بمفاخر ملی توهین شده) زبان به هرزهدرایی گشوده و قلم را بزشتگویی بیالودند.
در اواخر روزنامهی آزاد پیشنهاد کرده بود بعلت توهین بمفاخر ملی (مقصودش شعرای قلندرمآب و ستایشگر بیگانگان بوده) باید دارندهی پرچم «محاکمهی ملی» شود.
آقای کسروی این پیشنهاد را با طیب خاطر پذیرفته و یک ستونی در پرچم جهت داوری توده اختصاص دادند. عدهی زیادی هم چه از مرکز و چه از شهرستانها عقیدهی خود را راجع به شعرا و زیان گفتههای آنان نوشته و فرستادند در ستون مخصوص مرتب بچاپ رسید و تاکنون هم دنبالهی آن خاتمه نیافته. با این ترتیب احتمال میرفت دیگر برای کسی جای تعرضی باقی نمانده و قضیه کاملاً روشن و یک طرفه گردیده است.
بدبختانه باز یک آقایی خود را به نفهمی زده در یکی از جراید مرکز در تحت عنوان (ادب و ادبیات) گفتار مینویسد و ابراز احساسات میکند و سنگ هواداری مفاخر ملی را بسینه میزند. شگفتتر آنکه بجوانان هم نصیحت میدهد که از پذیرفتن سخنان خردپذیر دارندهی پرچم احتراز و اجتناب نمایند.
من از آن آقا میپرسم شما از کجا بخودتان این حق را میدهید که بجوانان رهنمایی کنید و دیگر جوانان آن اندازه درمانده نیستند براهنمایی شما آقایان نیازمند باشند. جوانان خودشان اشعار مبتذل و ننگین خیام و حافظ و سعدی و غیره را خوانده و زیان آن را درک کردهاند.
جوانان علت زبونی و خواری خود را دریافته و میدانند تا بدآموزیهای کیشها و درس تنبلی و می خوری و جبریگری شعرا از میان نرود دردشان چارهپذیر نیست.
جوانان دیگر فریب الفاظ پا در هوای «مفاخر ملی ـ روح بزرگ خواجه ـ روح حساس شیخ» شماها را نخورده و بدنبال مربی حقیقی (آقای کسروی) رفته بیاری خدا کشور خود و تودههای شرق را از این درماندگی و پراکندگی نجات خواهند بخشید.
محمدباقر رحیمی
گفتار دیگری در همین زمینه 👇👇
✴️ حق پایدار است
دنیا بر خود جنبشهای زیادی دیده است جنگها و نبردها و افکار و عقاید گوناگون در آن ظاهر شده است ـ همه بمرور زمان از شدت و جوش خود افتاده و عاملین بنبردها از بین رفته ناشرین عقاید و افکار رخت بدیار دیگر بستهاند. ولی دستِ گلچین طبیعت حقایق را در دامن خود چون دُر در دل صدف جا داده و حفظ نموده است. اما افکار باطل در طی جذر و مد تاریخ چنان محو و نابود شدهاند که حتا اسمی از ناشر آن هم نمانده است. پس آقای کسروی ، با اتکاء به اینکه حق پایدار است و خداوند پاک طرفدار حق است ـ از نشر حقایق و روشن کردن افکارِ توده منتی بر جوانان بگزارید و اینان تشکر خود را با اشاعهی گفتار و اندیشههای نامهی پرچم در بین مردم تقدیم میدارند. امید است در سایهی سعی و کوشش آزادگان تودهی ایرانی بدردها و گرفتاریهای خود پی برده و دستِ درمانطلب را بدامن گرامینامهی شما دراز کنند و جواب آنهایی که میخواهند پرده بر آفتاب حقیقت بکشند و قلمشان از روی غرض مینویسد بگمراهی و آلودگیشان که دارند و خود بزرگترین بیچارگی است واگزار نمایید.
آنان مثل درخت هستند که بوزش هر باد باهتزاز آمده گاهی بطرف شمال و زمانی بجنوب متوجه شده و هنگامی که محیطْ آرام و نسیمی در بین نیست با داد و فریاد راه انداختن و باین و بآن تعریف و هجو نوشتن ، دیو و پری خلق کردن ، بر مردم معبود درست نمودن مشغول میشوند و حاصل عمر صرف شده در عالم مطبوعاتِ آنها جز گمراهی افکار مردم ـ و خوشگذرانی خود نتیجهای نداده و آنان جز این بهرهای نمیخواستند. چه پیر میکده چنین تعلیمشان داده است :
خوش باش که بعد از من و تو ماه بسی
از سلخ بغره آید و از غره بسلخ
غفار بقال
(پرچم روزانه شمارههای 161 و 163)
دنیا بر خود جنبشهای زیادی دیده است جنگها و نبردها و افکار و عقاید گوناگون در آن ظاهر شده است ـ همه بمرور زمان از شدت و جوش خود افتاده و عاملین بنبردها از بین رفته ناشرین عقاید و افکار رخت بدیار دیگر بستهاند. ولی دستِ گلچین طبیعت حقایق را در دامن خود چون دُر در دل صدف جا داده و حفظ نموده است. اما افکار باطل در طی جذر و مد تاریخ چنان محو و نابود شدهاند که حتا اسمی از ناشر آن هم نمانده است. پس آقای کسروی ، با اتکاء به اینکه حق پایدار است و خداوند پاک طرفدار حق است ـ از نشر حقایق و روشن کردن افکارِ توده منتی بر جوانان بگزارید و اینان تشکر خود را با اشاعهی گفتار و اندیشههای نامهی پرچم در بین مردم تقدیم میدارند. امید است در سایهی سعی و کوشش آزادگان تودهی ایرانی بدردها و گرفتاریهای خود پی برده و دستِ درمانطلب را بدامن گرامینامهی شما دراز کنند و جواب آنهایی که میخواهند پرده بر آفتاب حقیقت بکشند و قلمشان از روی غرض مینویسد بگمراهی و آلودگیشان که دارند و خود بزرگترین بیچارگی است واگزار نمایید.
آنان مثل درخت هستند که بوزش هر باد باهتزاز آمده گاهی بطرف شمال و زمانی بجنوب متوجه شده و هنگامی که محیطْ آرام و نسیمی در بین نیست با داد و فریاد راه انداختن و باین و بآن تعریف و هجو نوشتن ، دیو و پری خلق کردن ، بر مردم معبود درست نمودن مشغول میشوند و حاصل عمر صرف شده در عالم مطبوعاتِ آنها جز گمراهی افکار مردم ـ و خوشگذرانی خود نتیجهای نداده و آنان جز این بهرهای نمیخواستند. چه پیر میکده چنین تعلیمشان داده است :
خوش باش که بعد از من و تو ماه بسی
از سلخ بغره آید و از غره بسلخ
غفار بقال
(پرچم روزانه شمارههای 161 و 163)
✴️ پشتیبانان پیمان
در این چهار سال آزادمردانی در تهران و دیگر شهرها بپشتیبانی پیمان برخاستهاند و هر یكی باندازهی توانایی خود كوشش در راه رواج مهنامه بكار بردهاند تا آنجا كه یك تن جوانمرد گرجی این پشتیبانی را بعهده گرفته و چون با این شماره ، پیمان یك دوری را بپایان میرساند و ما امیدواریم از سال پنجم یك دورهی نوین دیگری باز شود در اینجا میبایست فهرستی از آن آزادمردان بنگاریم و سپاس بر ایشان گزاریم. بویژه كه كسانی این را خواستارند تا آنان را بشناسند. با اینحال ما چون میخواهیم كوششهای پاكدلانهی آنان همچنان بیآلایش بماند و با هیچ چیز دیگری درنیامیزد اینست از بردن نامها خودداری مینماییم و برای آنكه شناسایی درمیانهی ایشان باشد بهتر میدانیم كارتی چاپ كرده به هر یكی بفرستیم. به هر حال از خدا خواهانیم ایشان را هماره خرسند و سرفراز گرداند و بایشان پاداش رساند.
(411642)
🔸نامهای ماندگار در تاریخچهی پیمان
کوشاد تلگرام : کسانی که از نخستین سالهای کوشش کسروی با وی همراهی و پشتیبانی کردند مردان ارجمندی هستند که باید نامهاشان در تاریخ جاویدان بماند.
خوانندگانی در همان سالها میخواستهاند نویسندگان و همراهان مهنامهی پیمان را بشناسند. چنانکه در بالا شرحش آمد ، پیمان نخست برآن بوده که از آنان تنها خصوصی ارجشناسی شود. لیکن سپس چون گفته شده که کمترین سودِ شناخته شدن این نیکومردان آنست که در نوشتن تاریخچهی مهنامه به آن نیاز هست ، اینبوده که مهنامه در سالهای بعد یاوران و پشتیبانان آن را نیز رفتهرفته شناسانیده است.
مهنامه در سال چهارم انتشار خود ، با آوردن پیکرهی زیر راهبران پیمان را نشان داده.
در این چهار سال آزادمردانی در تهران و دیگر شهرها بپشتیبانی پیمان برخاستهاند و هر یكی باندازهی توانایی خود كوشش در راه رواج مهنامه بكار بردهاند تا آنجا كه یك تن جوانمرد گرجی این پشتیبانی را بعهده گرفته و چون با این شماره ، پیمان یك دوری را بپایان میرساند و ما امیدواریم از سال پنجم یك دورهی نوین دیگری باز شود در اینجا میبایست فهرستی از آن آزادمردان بنگاریم و سپاس بر ایشان گزاریم. بویژه كه كسانی این را خواستارند تا آنان را بشناسند. با اینحال ما چون میخواهیم كوششهای پاكدلانهی آنان همچنان بیآلایش بماند و با هیچ چیز دیگری درنیامیزد اینست از بردن نامها خودداری مینماییم و برای آنكه شناسایی درمیانهی ایشان باشد بهتر میدانیم كارتی چاپ كرده به هر یكی بفرستیم. به هر حال از خدا خواهانیم ایشان را هماره خرسند و سرفراز گرداند و بایشان پاداش رساند.
(411642)
🔸نامهای ماندگار در تاریخچهی پیمان
کوشاد تلگرام : کسانی که از نخستین سالهای کوشش کسروی با وی همراهی و پشتیبانی کردند مردان ارجمندی هستند که باید نامهاشان در تاریخ جاویدان بماند.
خوانندگانی در همان سالها میخواستهاند نویسندگان و همراهان مهنامهی پیمان را بشناسند. چنانکه در بالا شرحش آمد ، پیمان نخست برآن بوده که از آنان تنها خصوصی ارجشناسی شود. لیکن سپس چون گفته شده که کمترین سودِ شناخته شدن این نیکومردان آنست که در نوشتن تاریخچهی مهنامه به آن نیاز هست ، اینبوده که مهنامه در سالهای بعد یاوران و پشتیبانان آن را نیز رفتهرفته شناسانیده است.
مهنامه در سال چهارم انتشار خود ، با آوردن پیکرهی زیر راهبران پیمان را نشان داده.
🔶 زندگانی من (ده سال در عدلیه)
🔸 ٦٠ـ داستان اوین
اوین دیهی بزرگ و آباد در پیرامون تهران است. چنانکه گفته میشد این دیه وقف بدستگاه مشهد (یا بگفتهی خودشان آستان قدس) میبوده. ولی در سایهی آشفتگی آن دستگاه و سستی کارکنانش ، این دیه فراموش گردیده هشتاد سال بیشتر در آنجا رفتار «مالکانه» میشده. کشاورزان زمینها را ازآنِ خود دانسته میخریدهاند و میفروختهاند ، درخت میکاشتهاند ، خانه برویش میساختهاند.
بدینسان میبوده تا رضاشاه بروی کار آمد ، و بنام آنکه متولی وقفهای آستانه در هر زمان شاه آن زمانست ، دست بکارهای آنجا انداخته و از جمله ببازگردانیدن وقفهای فراموش شده برخاسته.
دربارهی اوین فاضلالملک وکیل دربار در عدلیه عرضحال داده. ولیکن بجای آنکه «همهی خردهمالکان» را که صد تن بیشتر میبودند بمحاکمه بخواند ، برای آسانی کار خود تنها ده تن را بمحاکمه خوانده بود. عرضحال او به شعبهی یکم آمده (پیش از زمان من) و چندی در گردش میبوده و محاکمه میرفته تا دادگاه بعنوان آنکه «وقفیت رَقَبه مسلم است» حکمی بزیان آن ده تن داده که چون از استیناف نیز گذشته خواستهاند اجرا کنند و در اینجا با انگیزش فاضلالملک به زورورزی برخاسته حکمی را که دربارهی ده تن داده شده بود ، دربارهی همه بکار بستهاند و زمینها را از دست همه گرفتهاند. کشاورزان که از هشتاد سال زمینها را ازآنِ خود شناخته بآبادیش کوشیده بودند از این رفتار برآشفته و دسته بسته بشهر آمده بودند.
بویژه که در آن میان داستانی رخ داده بوده ، و آن اینکه خالصیزاده آن آخوند هوچی که از عراق آمده و بنام آنکه مرا انگلیسیها بیرون راندهاند ، در تهران دستگاه هوچیگری بزرگی درچیده بود ، رضاشاه برای اینکه او را خاموش گرداند ، دیههای وقفی مشهد را هرچه در پیرامونهای تهران میبود به اجاره به او سپرده بود. این آخوند در این هنگام فرصت یافته و با چند تن ژاندارم به اوین رفته و در آنجا نشیمن گرفته و بنام آنکه «حقوق حقهی آستان مقدس امام» را زنده میگردانم ، دست ستم بکشاورزان بازگردانیده بود که این درد دیگری بآنان میبود.
دربار ، گذشته از آنکه زمینها را از دستشان میگرفت ، بدرختهایی که کاشته و خانههایی که بنیاد گزارده بودند بهایی نمیداد. آنگاه با آزمندی رضاشاه و ستمگری خالصیزاده ، بیم آن میرفت که اجارهی سالهای گذشته را نیز بطلبند. کشاورزان از هر باره در بیم و سختی میبودند.
اینان در شهر بمجلس و دیگر جاها رفته و دادخواهی کرده و از همه جا پاسخ شنیده بودند : «اگر تظلمی دارید بروید عدلیه». این پاسخی میبود که به هر ستمدیدهای داده شدی. لیکن کدام عدلیه؟!. آیا هست عدلیهای که بتواند درمیان درباری با آن چیرگی با یک مشت کشاورزان بیچاره دادگری کند؟!.
چون از همه جا آن پاسخ را شنیده بودند بنزد نقیبزادهی تبریزی (آقای مشایخ) رفته و او را وکیل گرفته بودند و او بنام اینکه رفتار اجرا بیرون از قانون بوده ، عرضحال بزیان دربار بعنوان «رفع مزاحمت» به صلحیه داده بود. امین صلح عرضحال را پذیرفته و بگردش انداخته و پس از رسیدگی ، حکم غلطی داده دلیل غلطتری یاد کرده بود. حکم در این زمینه میبود : «چون عمل اجرا مستند بحکم محکمهی شعبهی اول بدایت است ، شکایت مدعیان وارد نیست و اگر ایرادی بآن حکم دارند باید عرضحال اعتراض ثالث بمحکمهی صالحهاش بدهند». این حکم که سرچشمهاش جز ترس و بیچارگی قاضی نمیبود داده شده و نقیبزاده از آن استیناف خواسته و پرونده بدادگاه ما آمده بود ، که روزی که من آن را دیدم و خواندم رو بآقایان احمدی و شرافتیان برگردانیده گفتم : «چنین پیداست که رفتن من در اینجا نزدیک شده».
شُوندش را پرسیدند گفتم : پروندهایست دربارهی دربار که بغلط رأی داده شده. من آن را شکسته بزیان دربار رأی خواهم داد و بیگفتگوست که مرا از اینجا خواهند برداشت ، بویژه با آن رنجشهایی که داور و دیگران میدارند. شرافتیان دلسوزانه گفت : «کاری کنید که خودتان رأی ندهید» ، گفتم : چه کار کنم؟... اگر بخواهم خودم رأی ندهم باید بگردن یکی از «قضات علیالبدل» اندازم. در حالی که آنان ناتوانتر از منند. هر یکی از آنان که باشد خُردش کنند. ولی مرا بآسانی خرد نتوانند کرد. تنها آن خواهد بود که مرا بیکار گردانند. گفت : «اگر شما نباشید دیگری رأی بر علیه دربار نمیدهد». گفتم : آن گریز از بایای خود (فرار از وظیفه) است. سپس گفتم : آدمی تواند گیاه خورد و زندگی کند. این چه ترسیست که ما را فراگرفته؟!.
چون آقایان احمدی و شرافتیان گواه این سخنانند در اینجا نوشتم.
🔸 ٦٠ـ داستان اوین
اوین دیهی بزرگ و آباد در پیرامون تهران است. چنانکه گفته میشد این دیه وقف بدستگاه مشهد (یا بگفتهی خودشان آستان قدس) میبوده. ولی در سایهی آشفتگی آن دستگاه و سستی کارکنانش ، این دیه فراموش گردیده هشتاد سال بیشتر در آنجا رفتار «مالکانه» میشده. کشاورزان زمینها را ازآنِ خود دانسته میخریدهاند و میفروختهاند ، درخت میکاشتهاند ، خانه برویش میساختهاند.
بدینسان میبوده تا رضاشاه بروی کار آمد ، و بنام آنکه متولی وقفهای آستانه در هر زمان شاه آن زمانست ، دست بکارهای آنجا انداخته و از جمله ببازگردانیدن وقفهای فراموش شده برخاسته.
دربارهی اوین فاضلالملک وکیل دربار در عدلیه عرضحال داده. ولیکن بجای آنکه «همهی خردهمالکان» را که صد تن بیشتر میبودند بمحاکمه بخواند ، برای آسانی کار خود تنها ده تن را بمحاکمه خوانده بود. عرضحال او به شعبهی یکم آمده (پیش از زمان من) و چندی در گردش میبوده و محاکمه میرفته تا دادگاه بعنوان آنکه «وقفیت رَقَبه مسلم است» حکمی بزیان آن ده تن داده که چون از استیناف نیز گذشته خواستهاند اجرا کنند و در اینجا با انگیزش فاضلالملک به زورورزی برخاسته حکمی را که دربارهی ده تن داده شده بود ، دربارهی همه بکار بستهاند و زمینها را از دست همه گرفتهاند. کشاورزان که از هشتاد سال زمینها را ازآنِ خود شناخته بآبادیش کوشیده بودند از این رفتار برآشفته و دسته بسته بشهر آمده بودند.
بویژه که در آن میان داستانی رخ داده بوده ، و آن اینکه خالصیزاده آن آخوند هوچی که از عراق آمده و بنام آنکه مرا انگلیسیها بیرون راندهاند ، در تهران دستگاه هوچیگری بزرگی درچیده بود ، رضاشاه برای اینکه او را خاموش گرداند ، دیههای وقفی مشهد را هرچه در پیرامونهای تهران میبود به اجاره به او سپرده بود. این آخوند در این هنگام فرصت یافته و با چند تن ژاندارم به اوین رفته و در آنجا نشیمن گرفته و بنام آنکه «حقوق حقهی آستان مقدس امام» را زنده میگردانم ، دست ستم بکشاورزان بازگردانیده بود که این درد دیگری بآنان میبود.
دربار ، گذشته از آنکه زمینها را از دستشان میگرفت ، بدرختهایی که کاشته و خانههایی که بنیاد گزارده بودند بهایی نمیداد. آنگاه با آزمندی رضاشاه و ستمگری خالصیزاده ، بیم آن میرفت که اجارهی سالهای گذشته را نیز بطلبند. کشاورزان از هر باره در بیم و سختی میبودند.
اینان در شهر بمجلس و دیگر جاها رفته و دادخواهی کرده و از همه جا پاسخ شنیده بودند : «اگر تظلمی دارید بروید عدلیه». این پاسخی میبود که به هر ستمدیدهای داده شدی. لیکن کدام عدلیه؟!. آیا هست عدلیهای که بتواند درمیان درباری با آن چیرگی با یک مشت کشاورزان بیچاره دادگری کند؟!.
چون از همه جا آن پاسخ را شنیده بودند بنزد نقیبزادهی تبریزی (آقای مشایخ) رفته و او را وکیل گرفته بودند و او بنام اینکه رفتار اجرا بیرون از قانون بوده ، عرضحال بزیان دربار بعنوان «رفع مزاحمت» به صلحیه داده بود. امین صلح عرضحال را پذیرفته و بگردش انداخته و پس از رسیدگی ، حکم غلطی داده دلیل غلطتری یاد کرده بود. حکم در این زمینه میبود : «چون عمل اجرا مستند بحکم محکمهی شعبهی اول بدایت است ، شکایت مدعیان وارد نیست و اگر ایرادی بآن حکم دارند باید عرضحال اعتراض ثالث بمحکمهی صالحهاش بدهند». این حکم که سرچشمهاش جز ترس و بیچارگی قاضی نمیبود داده شده و نقیبزاده از آن استیناف خواسته و پرونده بدادگاه ما آمده بود ، که روزی که من آن را دیدم و خواندم رو بآقایان احمدی و شرافتیان برگردانیده گفتم : «چنین پیداست که رفتن من در اینجا نزدیک شده».
شُوندش را پرسیدند گفتم : پروندهایست دربارهی دربار که بغلط رأی داده شده. من آن را شکسته بزیان دربار رأی خواهم داد و بیگفتگوست که مرا از اینجا خواهند برداشت ، بویژه با آن رنجشهایی که داور و دیگران میدارند. شرافتیان دلسوزانه گفت : «کاری کنید که خودتان رأی ندهید» ، گفتم : چه کار کنم؟... اگر بخواهم خودم رأی ندهم باید بگردن یکی از «قضات علیالبدل» اندازم. در حالی که آنان ناتوانتر از منند. هر یکی از آنان که باشد خُردش کنند. ولی مرا بآسانی خرد نتوانند کرد. تنها آن خواهد بود که مرا بیکار گردانند. گفت : «اگر شما نباشید دیگری رأی بر علیه دربار نمیدهد». گفتم : آن گریز از بایای خود (فرار از وظیفه) است. سپس گفتم : آدمی تواند گیاه خورد و زندگی کند. این چه ترسیست که ما را فراگرفته؟!.
چون آقایان احمدی و شرافتیان گواه این سخنانند در اینجا نوشتم.
🔶 پرسش و پاسخ (رشتهی یکم)
🔸 تکهی 5
ب ـ ما که مطلب را باین نحو نمیدانستیم. من نمیدانم این ملاها چه میگویند؟! چه ایرادی بشما دارند؟!. اگر دعوی پیغمبری این است زیانش چیست؟!.
ج ـ من با چیزهای دیگر کار ندارم. این مقصود شما که میخواهید اختلاف را از میان ایرانیها بردارید بسیار بزرگست. من مدتی در خارجه بودهام ، در تفلیس و استامبول همیشه بما سرکوفت میکنند که هفتاد و دو ملت در ایران جمعست. اگر شما بتوانید همهی ایران را به یک دین بیاورید منّت بگردن همهی ماها گزاردهاید.
د ـ گاهی کسانی میآیند و چنین میگویند : «بکارهای شما ایرادی نیست ولی شما بایستی آنها را بنام اسلام کنید.»
میگویم : مقصود شما را نمیفهمم. چگونه بایستی بنام اسلام کنم؟. مثلاً ما اکنون با پیروان فلسفهی مادّی دربارهی روان گفتگو میکنیم. پیروان فلسفهی مادّی هستی روان را نمیپذیرند. میگویند : آدمی همین کالبد مادّی محسوس است و چیز دیگری درو نیست. ما دلیلها آورده نشان میدهیم که جز از این تن و جان مادّی گوهری در آدمی هست که روان اوست. در این باره صدها سخن میرانیم. چگونه اینها را بنام اسلام کنیم؟!. آیا بگوییم اینها را از قرآن برداشتهایم؟!. اینها که در قرآن نیست.
در زمان پیغمبر اسلام گرفتاری مردم بتپرستی بود و قرآن نیز در آن باره آیههای بسیاری را دربر دارد و ما هنگامی که سخن از مردهپرستیها برانیم بهتر است که از آن آیهها یاد کنیم. ولی در آن زمان کسی اشکال دربارهی روان نداشت و قرآن نیز دربارهی روان به استدلالی نپرداخته. پس ما چگونه بگوییم اینها از قرآنست؟!. چگونه آن سخنان را بنام اسلام رانیم؟!. این را برای مثل میگویم. موضوعهای دیگر از اینگونه بسیار است.
گاهی کسانی راهش را یاد داده میگویند : «یک آیه از قرآن عنوان کنید و از خودتان هرچه میخواهید بگویید». میگویم : چه خوش دستور میدهید. از این صورتسازی چه سودی تواند بود؟!. آنگاه چه شده که شما تاب تحمل حقیقت را ندارید؟!. چه شده که میخواهید ما پرده را بروی حقیقت بکشیم؟!.
شما اگر براستی علاقه باسلام دارید ، من از روزی که برخاستم میانهی آن دین و کارهای خود جدایی نگزاردم. از همهی دینها بویژه از اسلام بهواداری آشکار برخاستم. بکسانی که زباندرازیها به بنیادگزار اسلام یا بدیگر برانگیختگان میکردند پاسخها دادم.
هنگامی که من کوشش آغاز کردم دینها در برابر مادّیگری شکست خورده و میانهی آنها با دانشها فاصلهی بسیار بزرگی باز شده بود و این کوششهای من بوده که دین را در برابر مادّیگری برانگیزانیده و فاصلهی میان آنها با دانشها را برداشته است. شما یا چندان درمانده و بیمایهاید که اینها را نمیدانید و یا چندان بدخواه و تیرهدلید که دانسته و فهمیده نمیخواهید (1) چشم پوشید.
تاکنون بارها گفتهایم : دینها همه یک راه را پیمودهاند و همهی آنها مقاصدشان یکی بوده. بارها گفتهایم : دین یک رشته حقایقیست که همیشه هست و خواهد بود.
ما که این کوششها را میکنیم و با گمراهیها به نبرد پرداخته میخواهیم همهی جهانیان را به یک راه آوریم و نام خدا را در جهان بلند میگردانیم و مردمان را از کشاکش با یکدیگر دور گردانیده آیین خردمندانهای برای زندگانی آنها بنیاد میگزاریم. اینها همان مقاصدیست که اسلام و دیگر دینها داشتهاند. چنانکه بارها گفتهایم همین کوششهای ما اسلام را زنده میگرداند.
ولی شما باینها خشنود نیستید و بجای همراهی دشمنی و کارشکنی مینمایید. شما جز پایداری دستگاه خود را نمیخواهید و اسلام را بهانه ساختهاید. شما اسلام بآن دستگاه مفتخواری خود میگویید.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ از گمراهیهایی که دچارش میباشید.
🔸 تکهی 5
ب ـ ما که مطلب را باین نحو نمیدانستیم. من نمیدانم این ملاها چه میگویند؟! چه ایرادی بشما دارند؟!. اگر دعوی پیغمبری این است زیانش چیست؟!.
ج ـ من با چیزهای دیگر کار ندارم. این مقصود شما که میخواهید اختلاف را از میان ایرانیها بردارید بسیار بزرگست. من مدتی در خارجه بودهام ، در تفلیس و استامبول همیشه بما سرکوفت میکنند که هفتاد و دو ملت در ایران جمعست. اگر شما بتوانید همهی ایران را به یک دین بیاورید منّت بگردن همهی ماها گزاردهاید.
د ـ گاهی کسانی میآیند و چنین میگویند : «بکارهای شما ایرادی نیست ولی شما بایستی آنها را بنام اسلام کنید.»
میگویم : مقصود شما را نمیفهمم. چگونه بایستی بنام اسلام کنم؟. مثلاً ما اکنون با پیروان فلسفهی مادّی دربارهی روان گفتگو میکنیم. پیروان فلسفهی مادّی هستی روان را نمیپذیرند. میگویند : آدمی همین کالبد مادّی محسوس است و چیز دیگری درو نیست. ما دلیلها آورده نشان میدهیم که جز از این تن و جان مادّی گوهری در آدمی هست که روان اوست. در این باره صدها سخن میرانیم. چگونه اینها را بنام اسلام کنیم؟!. آیا بگوییم اینها را از قرآن برداشتهایم؟!. اینها که در قرآن نیست.
در زمان پیغمبر اسلام گرفتاری مردم بتپرستی بود و قرآن نیز در آن باره آیههای بسیاری را دربر دارد و ما هنگامی که سخن از مردهپرستیها برانیم بهتر است که از آن آیهها یاد کنیم. ولی در آن زمان کسی اشکال دربارهی روان نداشت و قرآن نیز دربارهی روان به استدلالی نپرداخته. پس ما چگونه بگوییم اینها از قرآنست؟!. چگونه آن سخنان را بنام اسلام رانیم؟!. این را برای مثل میگویم. موضوعهای دیگر از اینگونه بسیار است.
گاهی کسانی راهش را یاد داده میگویند : «یک آیه از قرآن عنوان کنید و از خودتان هرچه میخواهید بگویید». میگویم : چه خوش دستور میدهید. از این صورتسازی چه سودی تواند بود؟!. آنگاه چه شده که شما تاب تحمل حقیقت را ندارید؟!. چه شده که میخواهید ما پرده را بروی حقیقت بکشیم؟!.
شما اگر براستی علاقه باسلام دارید ، من از روزی که برخاستم میانهی آن دین و کارهای خود جدایی نگزاردم. از همهی دینها بویژه از اسلام بهواداری آشکار برخاستم. بکسانی که زباندرازیها به بنیادگزار اسلام یا بدیگر برانگیختگان میکردند پاسخها دادم.
هنگامی که من کوشش آغاز کردم دینها در برابر مادّیگری شکست خورده و میانهی آنها با دانشها فاصلهی بسیار بزرگی باز شده بود و این کوششهای من بوده که دین را در برابر مادّیگری برانگیزانیده و فاصلهی میان آنها با دانشها را برداشته است. شما یا چندان درمانده و بیمایهاید که اینها را نمیدانید و یا چندان بدخواه و تیرهدلید که دانسته و فهمیده نمیخواهید (1) چشم پوشید.
تاکنون بارها گفتهایم : دینها همه یک راه را پیمودهاند و همهی آنها مقاصدشان یکی بوده. بارها گفتهایم : دین یک رشته حقایقیست که همیشه هست و خواهد بود.
ما که این کوششها را میکنیم و با گمراهیها به نبرد پرداخته میخواهیم همهی جهانیان را به یک راه آوریم و نام خدا را در جهان بلند میگردانیم و مردمان را از کشاکش با یکدیگر دور گردانیده آیین خردمندانهای برای زندگانی آنها بنیاد میگزاریم. اینها همان مقاصدیست که اسلام و دیگر دینها داشتهاند. چنانکه بارها گفتهایم همین کوششهای ما اسلام را زنده میگرداند.
ولی شما باینها خشنود نیستید و بجای همراهی دشمنی و کارشکنی مینمایید. شما جز پایداری دستگاه خود را نمیخواهید و اسلام را بهانه ساختهاید. شما اسلام بآن دستگاه مفتخواری خود میگویید.
پابرگی (از ویراینده) :
1ـ از گمراهیهایی که دچارش میباشید.