🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار سوم : کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. (تکهی 1)
یک حرف دیگر ما در این موضوع است که کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. برای روزی بدست آوردن یا ثروت جمع کردن نیست.
خیلی فرق هست بین مردمی که کار و کسب را برای راه افتادن کارهای اجتماع بدانند و هر کسی جز به کارهایی که به آنها نیاز هست و یا به نفع اجتماع است مشغول نشود و در هر کوششی ملاحظهی مردم و منفعت آن را داشته باشد ، با آنکه گروهی کار و کسب را راهی برای روزی بدست آوردن و مال جمع کردن بشناسند و هر کسی جز دنبال نفع خود نباشد و هر کاری یا کسبی که پول از آن درمیآید بگیرد و هیچگاه ملاحظهی اجتماع و کارهای آن را نکند. این دو تا یکی نیست. نتیجههاشان هم یکی نمیتواند باشد.
اکثر ایرانیان اینها را نمیدانند و کار و کسب را جز راهی برای پول جمع کردن نمیشناسند ، کار و گفتههاشان گواه این سخنست. فلان جوان که از دانشکده یا دبیرستان بیرون میآید و به قول خودشان «پا به میدان مبارزهی زندگی» میگذارد ، جز در این فکر نیست که خود را در یک ادارهای جا بدهد و با حقوق ماهانهای که از دولت خواهد گرفت گذران زندگی کند ، و اگر در ادارهها کاری نباشد ، گله و اعتراض کند و بگوید : «پس من چه کار بکنم؟!.. نباید نان بخورم؟!.. نباید زندگی بکنم؟!..». آنچه در مغزهای جوانها جا داده نشده این حقایق است ، آنچه در مغزشان نیست ملاحظه و توجه به کارهای اجتماع است.
فلان مرد چون بیکار است پیش من یا شما میآید و چنین میگوید : «یک کاری کنید دست من هم در یکی از این ادارهها بند شود و یک لقمه نان خورم و به شما دعا کنم.» از کار تنها نان خوردن را فهمیده است.
فلان روضهخوان که در زمان رضاشاه پسرش را به کاری صنعتی گذاشته و در آن کار پیشرفت کرده ، نیمهکاره بیرون میآورد و عمامهای به سرش میبندد و عبایی به دوشش میاندازد ، و چند شعری و سخنی یادش داده به روضهخوانی میفرستد ، و چون کسانی ایراد میگیرند میگوید : «در کار صنعتی پس از آنکه چند سال کار میکرد روزی پنجاه و شصت ریال عایدش میشد. از روضهخوانی الان روزانه همان پنجاه و شصت ریال عایدش میشود ...».
فلان مرد آهنگر کسب خود را رها کرده به قم میرود و در آنجا در مدرسه مشغول طلبگی و مفتخوری میشود ، و چون یکی از اقوامش که به دیدنش رفته ایراد میگیرد ، اینطور میگوید : «مگر مقصود گذران نیست ، من الان گذرانم بهتر از زمان آهنگریست. از وجوهات به من میرسانند.»
اینهاست نمونههایی از گفتهها و رفتارهای این مردم. بیعلت نیست که در این کشور مفتخوری تا این اندازه رواج یافته. بیعلت نیست که کارهای بیهوده یا کاذب به این اندازه فراوان شده. بیعلت نیست که بیشتر زمینهای قابل کشت این کشور خشک و ویرانه افتاده. بیعلت نیست که سرزمینی که از روی حساب میبایست حداقل به دویست و پنجاه میلیون مردم خواربار بدهد به بیست میلیون نمیدهد و برای ما از هند غله وارد میشود. بیعلت نیست که سال میآید و میرود و بسیاری از خانوادهها روی بیشتر میوهها را نمیبینند.
🔸 گفتار سوم : کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. (تکهی 1)
یک حرف دیگر ما در این موضوع است که کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. برای روزی بدست آوردن یا ثروت جمع کردن نیست.
خیلی فرق هست بین مردمی که کار و کسب را برای راه افتادن کارهای اجتماع بدانند و هر کسی جز به کارهایی که به آنها نیاز هست و یا به نفع اجتماع است مشغول نشود و در هر کوششی ملاحظهی مردم و منفعت آن را داشته باشد ، با آنکه گروهی کار و کسب را راهی برای روزی بدست آوردن و مال جمع کردن بشناسند و هر کسی جز دنبال نفع خود نباشد و هر کاری یا کسبی که پول از آن درمیآید بگیرد و هیچگاه ملاحظهی اجتماع و کارهای آن را نکند. این دو تا یکی نیست. نتیجههاشان هم یکی نمیتواند باشد.
اکثر ایرانیان اینها را نمیدانند و کار و کسب را جز راهی برای پول جمع کردن نمیشناسند ، کار و گفتههاشان گواه این سخنست. فلان جوان که از دانشکده یا دبیرستان بیرون میآید و به قول خودشان «پا به میدان مبارزهی زندگی» میگذارد ، جز در این فکر نیست که خود را در یک ادارهای جا بدهد و با حقوق ماهانهای که از دولت خواهد گرفت گذران زندگی کند ، و اگر در ادارهها کاری نباشد ، گله و اعتراض کند و بگوید : «پس من چه کار بکنم؟!.. نباید نان بخورم؟!.. نباید زندگی بکنم؟!..». آنچه در مغزهای جوانها جا داده نشده این حقایق است ، آنچه در مغزشان نیست ملاحظه و توجه به کارهای اجتماع است.
فلان مرد چون بیکار است پیش من یا شما میآید و چنین میگوید : «یک کاری کنید دست من هم در یکی از این ادارهها بند شود و یک لقمه نان خورم و به شما دعا کنم.» از کار تنها نان خوردن را فهمیده است.
فلان روضهخوان که در زمان رضاشاه پسرش را به کاری صنعتی گذاشته و در آن کار پیشرفت کرده ، نیمهکاره بیرون میآورد و عمامهای به سرش میبندد و عبایی به دوشش میاندازد ، و چند شعری و سخنی یادش داده به روضهخوانی میفرستد ، و چون کسانی ایراد میگیرند میگوید : «در کار صنعتی پس از آنکه چند سال کار میکرد روزی پنجاه و شصت ریال عایدش میشد. از روضهخوانی الان روزانه همان پنجاه و شصت ریال عایدش میشود ...».
فلان مرد آهنگر کسب خود را رها کرده به قم میرود و در آنجا در مدرسه مشغول طلبگی و مفتخوری میشود ، و چون یکی از اقوامش که به دیدنش رفته ایراد میگیرد ، اینطور میگوید : «مگر مقصود گذران نیست ، من الان گذرانم بهتر از زمان آهنگریست. از وجوهات به من میرسانند.»
اینهاست نمونههایی از گفتهها و رفتارهای این مردم. بیعلت نیست که در این کشور مفتخوری تا این اندازه رواج یافته. بیعلت نیست که کارهای بیهوده یا کاذب به این اندازه فراوان شده. بیعلت نیست که بیشتر زمینهای قابل کشت این کشور خشک و ویرانه افتاده. بیعلت نیست که سرزمینی که از روی حساب میبایست حداقل به دویست و پنجاه میلیون مردم خواربار بدهد به بیست میلیون نمیدهد و برای ما از هند غله وارد میشود. بیعلت نیست که سال میآید و میرود و بسیاری از خانوادهها روی بیشتر میوهها را نمیبینند.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 10 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 گرفتاری را فیروزی میشمارند (تکهی یک)
امروز کسان بسیاری هستند که اگر شما آنان را بخواندن [مهنامهی] پیمان خوانید بیپروایی نمایند و شما هر زمینهای را از آن بر ایشان بخوانید تا بپایان گوش نداده چنین گویند : «مگر ما اینها را نمیدانیم؟!..». اینان کسانیند که در خود کمی سراغ نمیدارند و آن اندازه آگاهیهایی که از اینجا و آنجا اندوختهاند برای سرمایهی زندگانی بس میشمارند.
این باوریست که خودشان میدارند. ولی چون شما بیازمایید این را نه راست خواهید یافت. اینان جز تهیدستانی نیستند و از هر دانشی که در زندگی بکار آید بیبهرهاند. از هر چیزی تنها نام آن را میدانند. من یک مثل یاد میکنم :
یکی از عنوانهایی که همگی از آن سخن رانند و همیشه بر سر زبانهاست «اخلاق» یا «خیمها» میباشد. جملههاییست که روزانه پیاپی شنیده شود : «آدم باید خوشاخلاق باشد» ، «برو اخلاقت را درست کن» ، «من از آدم بداخلاق بدم میآید». همچنین مانند اینها. در شبانهروز ملیونها بار این جملهها بمیان آید.
دو تن جوان که در یک جا میزیند و برای یک کاری نزد من میآیند و میروند. اینان از یکدیگر ناخشنودند. این یکی دربارهی آن دیگری گوید : «بسیار بداخلاق است. نمیدانید من از دست او چه میکشم». آن دیگری دربارهی این گوید : «بداخلاقیست که تالی ندارد. خدا میداند که من چه میکشم». اینست جملههایی که در هر بار از ایشان شنوم. هر یکی از دست «بداخلاقی» آن دیگری نالانست.
کنون اگر از این دو تن (یا از دیگران) بپرسیم «اخلاق» چیست ، آیا پاسخ درستی خواهیم شنید؟.. بیگمان نخواهیم شنید. چیزی است که دلیلش همراهش میباشد : اینها اگر معنی درست خیمها را دانستندی و نیکها و بدهای آنها را بازشناختندی این نکردندی که هر یکی آن دیگری را «بداخلاق» خواند.
از آنسوی ما نیک میدانیم که چه در زمینهی خیمها و چه در دیگر بارهها ، چندان سخنان پریشان و وارونهی هم رانده شده که همگی را گیج گردانیده ، و هیچ شگفتی ندارد که یک دسته معنای درستی از این چیزها در یاد ندارند و جز نامهای آنها و برخی معنیهای ناروشنی را نشناسند.
🔸 گرفتاری را فیروزی میشمارند (تکهی یک)
امروز کسان بسیاری هستند که اگر شما آنان را بخواندن [مهنامهی] پیمان خوانید بیپروایی نمایند و شما هر زمینهای را از آن بر ایشان بخوانید تا بپایان گوش نداده چنین گویند : «مگر ما اینها را نمیدانیم؟!..». اینان کسانیند که در خود کمی سراغ نمیدارند و آن اندازه آگاهیهایی که از اینجا و آنجا اندوختهاند برای سرمایهی زندگانی بس میشمارند.
این باوریست که خودشان میدارند. ولی چون شما بیازمایید این را نه راست خواهید یافت. اینان جز تهیدستانی نیستند و از هر دانشی که در زندگی بکار آید بیبهرهاند. از هر چیزی تنها نام آن را میدانند. من یک مثل یاد میکنم :
یکی از عنوانهایی که همگی از آن سخن رانند و همیشه بر سر زبانهاست «اخلاق» یا «خیمها» میباشد. جملههاییست که روزانه پیاپی شنیده شود : «آدم باید خوشاخلاق باشد» ، «برو اخلاقت را درست کن» ، «من از آدم بداخلاق بدم میآید». همچنین مانند اینها. در شبانهروز ملیونها بار این جملهها بمیان آید.
دو تن جوان که در یک جا میزیند و برای یک کاری نزد من میآیند و میروند. اینان از یکدیگر ناخشنودند. این یکی دربارهی آن دیگری گوید : «بسیار بداخلاق است. نمیدانید من از دست او چه میکشم». آن دیگری دربارهی این گوید : «بداخلاقیست که تالی ندارد. خدا میداند که من چه میکشم». اینست جملههایی که در هر بار از ایشان شنوم. هر یکی از دست «بداخلاقی» آن دیگری نالانست.
کنون اگر از این دو تن (یا از دیگران) بپرسیم «اخلاق» چیست ، آیا پاسخ درستی خواهیم شنید؟.. بیگمان نخواهیم شنید. چیزی است که دلیلش همراهش میباشد : اینها اگر معنی درست خیمها را دانستندی و نیکها و بدهای آنها را بازشناختندی این نکردندی که هر یکی آن دیگری را «بداخلاق» خواند.
از آنسوی ما نیک میدانیم که چه در زمینهی خیمها و چه در دیگر بارهها ، چندان سخنان پریشان و وارونهی هم رانده شده که همگی را گیج گردانیده ، و هیچ شگفتی ندارد که یک دسته معنای درستی از این چیزها در یاد ندارند و جز نامهای آنها و برخی معنیهای ناروشنی را نشناسند.
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی 20
دیروز بهانه مادهی 10 قانون حکومت نظامی بود که ما نیز بآن پاسخ دادیم. سپس مادهی 5 را پیش کشیدهاند در حالی که آن ماده کمترین انطباقی بحال ما ندارد. این خود خندهآور است که کسانی ما را متهم بمخالفت با حکومت مشروطه کنند. این مانندهی آنست که کسی به آفتاب بگوید تاریکست یا به انگبین بگوید تلخست. همین رفتار بیمعنی و خنک بما حق میدهد که در برابر فرماندار نظامی یا هر کس دیگری بایستیم و آنچه بتوانیم دریغ نگوییم. یک کسی تا هنگامی فرماندار نظامیست و شئونات دولتی را داراست که از روی قانون رفتار کند و باین آشکاری قانون را نقض نکند. کسی که با این آشکاری نقض قانون میکند یک فرد متعدیست و دارای هیچ احترامی نیست و میتوان با او ایستادگی کرد.
اینان ما را بدستاویز مادهی 10 دستگیر کرده بودند. چون دیدند آن نشد مادهی 5 را پیش کشیدند. مادهی 5 چه ارتباطی بکار ما دارد؟!.. وآنگاه در اجرای مفاد همان ماده نیز دادستان و بازپرس باید قرار صادر کنند ، نه اینکه فرماندار نظامی با دلخواه خود آن ماده را دربارهی کسانی باجرا گزارد. در جایی که با این بیباکی قانون را میشکنند اگر ما نیز قانون را بشکنیم هیچ کار بدی نکردهایم و در هیچ دادگاهی محکوم نخواهیم گردید.
من بارها این کار را کردهام و همیشه فیروز بودهام. در زنجان هنگامی که رئیس عدلیه بودم از تهران مدعیالعمومی آمد که هم رشوه میگرفت و هم بدعویهای بلندی برمیخاست. چون مدارک روشن بخیانتکاری او در دست بود من یک روزی در دادگاه بگلویش چسبیدم و یک مشتی هم بسرش زده از پنجره بیرونش انداختم و گفتم : برو که عدلیه مدعیالعموم خائن نمیخواهد ، و سپس بجای خود بازگشته و نشستم و محاکمه را بپایان رسانیدم ، و آن مرد چون خائن بود نه تنها نتوانست از دست من بوزارت عدلیه شکایت کند ، رفته در ادارهی حکومت بستی نشست و آقای نیساری (امیرحشمت) را که حاکم بود میانجی گردانید که من از گناهش بگذرم.
🔸 تکهی 20
دیروز بهانه مادهی 10 قانون حکومت نظامی بود که ما نیز بآن پاسخ دادیم. سپس مادهی 5 را پیش کشیدهاند در حالی که آن ماده کمترین انطباقی بحال ما ندارد. این خود خندهآور است که کسانی ما را متهم بمخالفت با حکومت مشروطه کنند. این مانندهی آنست که کسی به آفتاب بگوید تاریکست یا به انگبین بگوید تلخست. همین رفتار بیمعنی و خنک بما حق میدهد که در برابر فرماندار نظامی یا هر کس دیگری بایستیم و آنچه بتوانیم دریغ نگوییم. یک کسی تا هنگامی فرماندار نظامیست و شئونات دولتی را داراست که از روی قانون رفتار کند و باین آشکاری قانون را نقض نکند. کسی که با این آشکاری نقض قانون میکند یک فرد متعدیست و دارای هیچ احترامی نیست و میتوان با او ایستادگی کرد.
اینان ما را بدستاویز مادهی 10 دستگیر کرده بودند. چون دیدند آن نشد مادهی 5 را پیش کشیدند. مادهی 5 چه ارتباطی بکار ما دارد؟!.. وآنگاه در اجرای مفاد همان ماده نیز دادستان و بازپرس باید قرار صادر کنند ، نه اینکه فرماندار نظامی با دلخواه خود آن ماده را دربارهی کسانی باجرا گزارد. در جایی که با این بیباکی قانون را میشکنند اگر ما نیز قانون را بشکنیم هیچ کار بدی نکردهایم و در هیچ دادگاهی محکوم نخواهیم گردید.
من بارها این کار را کردهام و همیشه فیروز بودهام. در زنجان هنگامی که رئیس عدلیه بودم از تهران مدعیالعمومی آمد که هم رشوه میگرفت و هم بدعویهای بلندی برمیخاست. چون مدارک روشن بخیانتکاری او در دست بود من یک روزی در دادگاه بگلویش چسبیدم و یک مشتی هم بسرش زده از پنجره بیرونش انداختم و گفتم : برو که عدلیه مدعیالعموم خائن نمیخواهد ، و سپس بجای خود بازگشته و نشستم و محاکمه را بپایان رسانیدم ، و آن مرد چون خائن بود نه تنها نتوانست از دست من بوزارت عدلیه شکایت کند ، رفته در ادارهی حکومت بستی نشست و آقای نیساری (امیرحشمت) را که حاکم بود میانجی گردانید که من از گناهش بگذرم.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار سوم : کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. (تکهی 2)
در این ملت نادانیها آن قدر هست که با نوشتن به جایی نمیرسد. این وضع یک ملت است که کشاورز که زحمت میکشد و خواربار تولید میکند ، خوار و بیاهمیت است و باید در روستای خود با سختترین زندگانی ، بدون پزشک و دارو و دبستان و دادگاه به سر ببرد ، و از آنچه کاشته است نصفش را به صاحب روستا بدهد و اگر روزی به شهر آمد بخاطر لباس پاره و کهنهاش به خیابان راهش ندهند ولی از طرف دیگر شاعر یاوهگو و روزنامهنویس سخنفروش دارای قدر و جایگاه باشد و در شهر با خوشی و راحتی زندگی کنند.
بدتر از این را بگویم : آن پاسبانی که شبهای طولانی و سرد زمستان را بیداری میکشد و در خیابانها گشت میزند تا در شهر امنیت باشد و خانوادهها با خاطر آسوده به خواب و آسایش مشغول شوند ، در نزد گروه بزرگی از مردم این کشور «ظلمه» (ستمگر) به حساب میآید و پولی که میگیرد «حرام» است و روز قیامت به جهنم خواهد رفت (1) ولی فلان روضهخوان که کارش جز به گریه انداختن زنان و مردان نیست و بَهمان تاجر که کسبش دست بدست کردن کالاها و پول جمع کردن میباشد ، از «صُلَحا» (نیکوکاران) هستند و پولهایی که میگیرند و بدست میآورند «حلال» است و در آخرت جایشان بهشت برین خواهد بود. اینست نمونهی دیگری از نادانیها.
معلوم است که این نادانیها نیز ریشههای دیگری دارد. امروز ایرانیان دو گروهند : یکی آنها که «محافظهکار» (کهنهاندیش) هستند و پیرو مذهب هستند ، دیگری آنها که «متجدد» (نواندیش) هستند و چیزهایی را از اروپا یاد گرفتهاند. آنها که پیرو مذهب هستند از حقایق زندگانی بسیار دورند و زندگی را برای کارهای مذهبی خود که خیال میکنند برای آبادی آخرتشان است میخواهند و اینست در موضوع کار و کسب و فعالیت ، تنها وظیفهای که برای خود میشناسند آنست که پولی بدست بیاورند و روزی خانوادهی خود را تأمین کنند. بیش از این وظیفهای نمیشناسند. کار و کسب در فکر ایشان یقیناً برای پول درآوردن است. در فکر آنها بحث از «تهیه» و «مصرف» و آبادی کشور و موفقیت ملت و مانند اینها اهمیتی ندارد. و گوشهاشان با این طور بحثها آشنا نیست.
آمدیم به متجددان : اینها راست است که چیزهایی در روزنامهها خواندهاند و از آنچه ما در گفتار یکم دربارهی کار و کسب و کوشش برای تهیهی مایحتاج گفتیم کم یا بیش آگاهند ، ولی اینها هم فکرهاشان آلودهی مادیگری است. اینها از تعلیمات اروپایی آنچه که بهتر فهمیدهاند و بیشتر پسندیدهاند آنست که «زندگانی میدان مبارزه است. آدم باید زرنگ باشد و پول دربیاورد.» این بدآموزی آنها را واداشته که از هر چیزی چشمپوشی کنند و ملاحظهی مردم و کشور را نکرده و از هر راهی که بشود به دنبال پول درآوردن و خوشگذرانی کردن باشند.
اینهاست ریشهی نادانیها ، و چون ما از اینها در جاهای دیگر حرف زدهایم ، در اینجا دیگر به آنها نمیپردازیم. آنچه در اینجا باید بگوییم آنست که مردمی با این وضع ، زندگانیشان سر و سامانی نخواهد داشت و از آسایش و خوشبختی بهرهمند نخواهند شد.
این خودش دلیل است که در جایی که یک راه مشخصی برای زندگی وجود نداشت و حقایق نامعلوم بود ، چه گمراهیهایی میتواند پیش بیاید و چه زیانهایی میتواند به وجود بیاید.
ما از ایرانیان چه گله داشته باشیم در جایی که میبینیم اروپاییها و آمریکاییها با آن تکانی که در میان ایشان به وجود آمده و دانشمندان مشهوری در میانشان ظهور کردهاند ، راه زندگانی را نمیشناسند و معنی کار و کسب را نمیدانند؟.
پابرگی :
1ـ ملاها تا حکومت را خود بدست نیاورده بودند همیشه دولتها را «جائر» (ظالم) و «غاصب» مینامیدند و به گوش مردم میخواندند که نباید کارمند دولت شد. نباید حقوق دولت را گرفت. حقوق دولت حرام است. مال دولت حرام است. هر که دستش به مال دولت رسید میتواند «قصاص» کند (بجای ظلمی که به او شده بردارد و مال خود کند).ـ ویراینده
🔸 گفتار سوم : کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. (تکهی 2)
در این ملت نادانیها آن قدر هست که با نوشتن به جایی نمیرسد. این وضع یک ملت است که کشاورز که زحمت میکشد و خواربار تولید میکند ، خوار و بیاهمیت است و باید در روستای خود با سختترین زندگانی ، بدون پزشک و دارو و دبستان و دادگاه به سر ببرد ، و از آنچه کاشته است نصفش را به صاحب روستا بدهد و اگر روزی به شهر آمد بخاطر لباس پاره و کهنهاش به خیابان راهش ندهند ولی از طرف دیگر شاعر یاوهگو و روزنامهنویس سخنفروش دارای قدر و جایگاه باشد و در شهر با خوشی و راحتی زندگی کنند.
بدتر از این را بگویم : آن پاسبانی که شبهای طولانی و سرد زمستان را بیداری میکشد و در خیابانها گشت میزند تا در شهر امنیت باشد و خانوادهها با خاطر آسوده به خواب و آسایش مشغول شوند ، در نزد گروه بزرگی از مردم این کشور «ظلمه» (ستمگر) به حساب میآید و پولی که میگیرد «حرام» است و روز قیامت به جهنم خواهد رفت (1) ولی فلان روضهخوان که کارش جز به گریه انداختن زنان و مردان نیست و بَهمان تاجر که کسبش دست بدست کردن کالاها و پول جمع کردن میباشد ، از «صُلَحا» (نیکوکاران) هستند و پولهایی که میگیرند و بدست میآورند «حلال» است و در آخرت جایشان بهشت برین خواهد بود. اینست نمونهی دیگری از نادانیها.
معلوم است که این نادانیها نیز ریشههای دیگری دارد. امروز ایرانیان دو گروهند : یکی آنها که «محافظهکار» (کهنهاندیش) هستند و پیرو مذهب هستند ، دیگری آنها که «متجدد» (نواندیش) هستند و چیزهایی را از اروپا یاد گرفتهاند. آنها که پیرو مذهب هستند از حقایق زندگانی بسیار دورند و زندگی را برای کارهای مذهبی خود که خیال میکنند برای آبادی آخرتشان است میخواهند و اینست در موضوع کار و کسب و فعالیت ، تنها وظیفهای که برای خود میشناسند آنست که پولی بدست بیاورند و روزی خانوادهی خود را تأمین کنند. بیش از این وظیفهای نمیشناسند. کار و کسب در فکر ایشان یقیناً برای پول درآوردن است. در فکر آنها بحث از «تهیه» و «مصرف» و آبادی کشور و موفقیت ملت و مانند اینها اهمیتی ندارد. و گوشهاشان با این طور بحثها آشنا نیست.
آمدیم به متجددان : اینها راست است که چیزهایی در روزنامهها خواندهاند و از آنچه ما در گفتار یکم دربارهی کار و کسب و کوشش برای تهیهی مایحتاج گفتیم کم یا بیش آگاهند ، ولی اینها هم فکرهاشان آلودهی مادیگری است. اینها از تعلیمات اروپایی آنچه که بهتر فهمیدهاند و بیشتر پسندیدهاند آنست که «زندگانی میدان مبارزه است. آدم باید زرنگ باشد و پول دربیاورد.» این بدآموزی آنها را واداشته که از هر چیزی چشمپوشی کنند و ملاحظهی مردم و کشور را نکرده و از هر راهی که بشود به دنبال پول درآوردن و خوشگذرانی کردن باشند.
اینهاست ریشهی نادانیها ، و چون ما از اینها در جاهای دیگر حرف زدهایم ، در اینجا دیگر به آنها نمیپردازیم. آنچه در اینجا باید بگوییم آنست که مردمی با این وضع ، زندگانیشان سر و سامانی نخواهد داشت و از آسایش و خوشبختی بهرهمند نخواهند شد.
این خودش دلیل است که در جایی که یک راه مشخصی برای زندگی وجود نداشت و حقایق نامعلوم بود ، چه گمراهیهایی میتواند پیش بیاید و چه زیانهایی میتواند به وجود بیاید.
ما از ایرانیان چه گله داشته باشیم در جایی که میبینیم اروپاییها و آمریکاییها با آن تکانی که در میان ایشان به وجود آمده و دانشمندان مشهوری در میانشان ظهور کردهاند ، راه زندگانی را نمیشناسند و معنی کار و کسب را نمیدانند؟.
پابرگی :
1ـ ملاها تا حکومت را خود بدست نیاورده بودند همیشه دولتها را «جائر» (ظالم) و «غاصب» مینامیدند و به گوش مردم میخواندند که نباید کارمند دولت شد. نباید حقوق دولت را گرفت. حقوق دولت حرام است. مال دولت حرام است. هر که دستش به مال دولت رسید میتواند «قصاص» کند (بجای ظلمی که به او شده بردارد و مال خود کند).ـ ویراینده
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 10 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 گرفتاری را فیروزی میشمارند (تکهی دو)
آنچه در خورد شگفت ـ بلکه در خورد افسوس ـ میباشد اینست که کسانی اینگونه دانستنها و این اندازه آگاهیها را بس میشمارند و خود را بینیاز از یاد گرفتن راستیها میپندارند و بسیاری از آنان با همین اندازه سرمایه خود را دانا پنداشته بآرزوی پیشوایی و راهنمایی نیز میافتند.
شما اگر در انجمنی با اینان نشینید و بگفتگو پردازید خواهید دید هر زمینهای که بمیان میآید ، با همان سرمایهی اندک خود و با آگاهیهای پراکنده و نارسایی که از اینجا و آنجا بدست آوردهاند ، بسخن میخیزند و همچون یک دانندهای بگفتگو درمیآیند و هیچ یکی درپی آن نمیباشد که گوش دهد و یاد گیرد ، بلکه هر یکی میخواهد بگوید و یاد دهد. اینست آنچه در خورد شگفت میباشد. اینست آنچه مایهی افسوس است. اینست آنچه ما میخواهیم در اینجا روشن گردانیم.
اینگونه دانستنها خود یکی از گرفتاریهاست. ما در توده چند گرفتاری میداریم یکی هم این میباشد. این کسان از آن دانستههای نابسامان و نارسای خود سودی نمیتوانند بُرد ولی از آنسوی همین دانستهها ایشان را میفریبد و از رفتن پی دانستن و آموختن بازمیدارد. داستان اینان داستان آن کسانیست که تهیدست باشند ولی خود را توانگر شناسند ، و بهمین پندار درپی کوشش و کار نباشند.
اینان اگر آگاهی نداشتندی بهتر بودی. زیرا در آنحال باری بخود نبالیدندی و با دانایان همسری و همچشمی نشان ندادندی. باری از یاد گرفتن بینیازی ننمودندی و با یاد دهنده دشمنی نکردندی.
اگر هیچ آگاهی نداشتندی این نکردندی که چون از خرد گفتگو میشود به پشتگرمی دانستههای پراکندهای آن را نپذیرند ، و چون از روان و از سرشت آدمی سخن میرود در چنین جستار گرانمایهای بیپروایی از خود نشان دهند ، و چون از جهان و معنی زندگانی جستجو بمیان میآید سخنان بیارج این و آن را بمیان کشند.
بارها گفتهایم بیبهرهترین مردمان کسانیند که با یاد گرفتن چیزهایی دریافتهای ساده و نیروهای خدادادی را از دست دهند و بدانشهای درستی هم نرسند. از آن بیبهرگان اینانند که نه نیروهای خدادادی را نگاه داشتهاند و نه بدانشهای سودمندی رسیدهاند. ما اگر بخواهیم یکی از آنان یک زمینهای را بگیرد و از روی فهم و دانش برشتهی نوشتن کشد و یک گفتار سودمندی پدید آورد بیگمان نخواهد توانست. زیرا از آن آگاهیهای پراکنده چنین توانایی بدست نخواهد آمد. لیکن از اینسوی در سایهی همان مایهی اندک بهیچ راستی نمیتوانند گردن گزاردن. اینست نتیجهای که از آن آگاهیهای خود برمیدارند.
🔸 گرفتاری را فیروزی میشمارند (تکهی دو)
آنچه در خورد شگفت ـ بلکه در خورد افسوس ـ میباشد اینست که کسانی اینگونه دانستنها و این اندازه آگاهیها را بس میشمارند و خود را بینیاز از یاد گرفتن راستیها میپندارند و بسیاری از آنان با همین اندازه سرمایه خود را دانا پنداشته بآرزوی پیشوایی و راهنمایی نیز میافتند.
شما اگر در انجمنی با اینان نشینید و بگفتگو پردازید خواهید دید هر زمینهای که بمیان میآید ، با همان سرمایهی اندک خود و با آگاهیهای پراکنده و نارسایی که از اینجا و آنجا بدست آوردهاند ، بسخن میخیزند و همچون یک دانندهای بگفتگو درمیآیند و هیچ یکی درپی آن نمیباشد که گوش دهد و یاد گیرد ، بلکه هر یکی میخواهد بگوید و یاد دهد. اینست آنچه در خورد شگفت میباشد. اینست آنچه مایهی افسوس است. اینست آنچه ما میخواهیم در اینجا روشن گردانیم.
اینگونه دانستنها خود یکی از گرفتاریهاست. ما در توده چند گرفتاری میداریم یکی هم این میباشد. این کسان از آن دانستههای نابسامان و نارسای خود سودی نمیتوانند بُرد ولی از آنسوی همین دانستهها ایشان را میفریبد و از رفتن پی دانستن و آموختن بازمیدارد. داستان اینان داستان آن کسانیست که تهیدست باشند ولی خود را توانگر شناسند ، و بهمین پندار درپی کوشش و کار نباشند.
اینان اگر آگاهی نداشتندی بهتر بودی. زیرا در آنحال باری بخود نبالیدندی و با دانایان همسری و همچشمی نشان ندادندی. باری از یاد گرفتن بینیازی ننمودندی و با یاد دهنده دشمنی نکردندی.
اگر هیچ آگاهی نداشتندی این نکردندی که چون از خرد گفتگو میشود به پشتگرمی دانستههای پراکندهای آن را نپذیرند ، و چون از روان و از سرشت آدمی سخن میرود در چنین جستار گرانمایهای بیپروایی از خود نشان دهند ، و چون از جهان و معنی زندگانی جستجو بمیان میآید سخنان بیارج این و آن را بمیان کشند.
بارها گفتهایم بیبهرهترین مردمان کسانیند که با یاد گرفتن چیزهایی دریافتهای ساده و نیروهای خدادادی را از دست دهند و بدانشهای درستی هم نرسند. از آن بیبهرگان اینانند که نه نیروهای خدادادی را نگاه داشتهاند و نه بدانشهای سودمندی رسیدهاند. ما اگر بخواهیم یکی از آنان یک زمینهای را بگیرد و از روی فهم و دانش برشتهی نوشتن کشد و یک گفتار سودمندی پدید آورد بیگمان نخواهد توانست. زیرا از آن آگاهیهای پراکنده چنین توانایی بدست نخواهد آمد. لیکن از اینسوی در سایهی همان مایهی اندک بهیچ راستی نمیتوانند گردن گزاردن. اینست نتیجهای که از آن آگاهیهای خود برمیدارند.
✴️ خـواهـران گـرامـی
نوشتهی یك بانو
در این هنگام كه خامهی توانای نویسندهی پرچم و پیمان با بیهودهگویی شاعران نبرد میكند بر ما بانوان نیز لازم است که اظهار قدردانی نماییم برای اینكه اولاً مردهای ما را از پیروی خراباتیان كه نامردیهای دیگری دربر دارد بازمیدارد و آنان را بشاهراه زندگی و مردانگی رهبری میكند. دوم آنكه شعرا با كمال بیپروایی و بدون اینكه از روی خواهر و مادر خود شرم كنند عنوانهای قبیح دیگری دربارهی زنان نمودهاند.
مثلاً یكی از آنان میگوید (زن و اژدها هر دو در خاك به) و گویندهی بیخرد این اندازه ندانسته كه اگر زن نبود او هم وجود خارجی پیدا نمیكرد كه نان مفت بخورد و چنین یاوهای بگوید و دیگری از آنان میگوید :
مرد دانا نكند خود بجهان میل سه كار تا تن و جانش ز آفات سلامت باشد
و یكی از آن كارها را نگرفتن زن دانسته كه میگوید :
زن نگیرد اگرش دختر قیصر بدهند
و این گفتار بیهوده تا چندی پیش كه آقای كسروی معنی شعر و شاعری را باز نكرده بودند یك ابتكار ادبی شمرده میشد و كسی پیدا نشدی كه بگوید اگر همهی مردان پیروی از این بیهودهگوها كنند و زن نگیرند جز نابودی آدمیزاد چه خواهد بود و دیگری از آنان بیشرمی را بجایی رسانیده كه خواهر و مادر خود را مانند سالنامه دانسته و بشوهر آنان سفارش میكند كه :
زنی نو كن ای خواجه هر نوبهار كه تقویم پارینه ناید بكار
ببینید بیشرمی را بكجا رسانیدهاند كه زنان را مانند تقویم بجامعه معرفی میكنند و از اینگونه اشعار كه اهانت بعالم زنان است در كتب بیشتری از این یاوهگویان دیده میشود و من عقیده دارم كه باید یك صف بسیار بزرگی از بانوان برای پشتیبانی در گفتارهای راهنمای جهانیان یعنی آقای كسروی تشكیل دهیم.
لار ـ احترام
پرچـم : ما خشنودیم بانو احترام باین شرح مبادرت ورزیدهاند. ما چنانكه بارها نوشتهایم برآنیم كه باید بانوان در پی بردن بحقایق زندگانی و كوشش به برانداختن بدیها و ناپاكیهای جهان با ما همراهی نمایند و هر مردی از ما باید بكوشد تا زنان خاندان خود را باین همراهی بكشاند و خشنودیم كه آقای آگاه باین كار برخاستهاند. چند تن از بانوان دانشمند درمیان خوانندگان پیمان و پرچم هستند ولی بانو احترام نخستین بانوییست كه بنوشتن مبادرت مینماید.
راستی آنست كه در نبرد با شاعران تردامن بانوان باید بیش از مردان بكوشند زیرا آن ناپاكیها كه شاعران برواجش كوشیدهاند بیش از همه بیاحترامی ببانوان میباشد و من امیدمندم نوشتههایی از دیگر بانوان نیز برسد.
در كشوری كه باب پنجم گلستان هست و در دبستانها درس خوانده میشود بانوان نباید آرام بنشینند.
(پرچم روزانه شمارهی 187)
نوشتهی یك بانو
در این هنگام كه خامهی توانای نویسندهی پرچم و پیمان با بیهودهگویی شاعران نبرد میكند بر ما بانوان نیز لازم است که اظهار قدردانی نماییم برای اینكه اولاً مردهای ما را از پیروی خراباتیان كه نامردیهای دیگری دربر دارد بازمیدارد و آنان را بشاهراه زندگی و مردانگی رهبری میكند. دوم آنكه شعرا با كمال بیپروایی و بدون اینكه از روی خواهر و مادر خود شرم كنند عنوانهای قبیح دیگری دربارهی زنان نمودهاند.
مثلاً یكی از آنان میگوید (زن و اژدها هر دو در خاك به) و گویندهی بیخرد این اندازه ندانسته كه اگر زن نبود او هم وجود خارجی پیدا نمیكرد كه نان مفت بخورد و چنین یاوهای بگوید و دیگری از آنان میگوید :
مرد دانا نكند خود بجهان میل سه كار تا تن و جانش ز آفات سلامت باشد
و یكی از آن كارها را نگرفتن زن دانسته كه میگوید :
زن نگیرد اگرش دختر قیصر بدهند
و این گفتار بیهوده تا چندی پیش كه آقای كسروی معنی شعر و شاعری را باز نكرده بودند یك ابتكار ادبی شمرده میشد و كسی پیدا نشدی كه بگوید اگر همهی مردان پیروی از این بیهودهگوها كنند و زن نگیرند جز نابودی آدمیزاد چه خواهد بود و دیگری از آنان بیشرمی را بجایی رسانیده كه خواهر و مادر خود را مانند سالنامه دانسته و بشوهر آنان سفارش میكند كه :
زنی نو كن ای خواجه هر نوبهار كه تقویم پارینه ناید بكار
ببینید بیشرمی را بكجا رسانیدهاند كه زنان را مانند تقویم بجامعه معرفی میكنند و از اینگونه اشعار كه اهانت بعالم زنان است در كتب بیشتری از این یاوهگویان دیده میشود و من عقیده دارم كه باید یك صف بسیار بزرگی از بانوان برای پشتیبانی در گفتارهای راهنمای جهانیان یعنی آقای كسروی تشكیل دهیم.
لار ـ احترام
پرچـم : ما خشنودیم بانو احترام باین شرح مبادرت ورزیدهاند. ما چنانكه بارها نوشتهایم برآنیم كه باید بانوان در پی بردن بحقایق زندگانی و كوشش به برانداختن بدیها و ناپاكیهای جهان با ما همراهی نمایند و هر مردی از ما باید بكوشد تا زنان خاندان خود را باین همراهی بكشاند و خشنودیم كه آقای آگاه باین كار برخاستهاند. چند تن از بانوان دانشمند درمیان خوانندگان پیمان و پرچم هستند ولی بانو احترام نخستین بانوییست كه بنوشتن مبادرت مینماید.
راستی آنست كه در نبرد با شاعران تردامن بانوان باید بیش از مردان بكوشند زیرا آن ناپاكیها كه شاعران برواجش كوشیدهاند بیش از همه بیاحترامی ببانوان میباشد و من امیدمندم نوشتههایی از دیگر بانوان نیز برسد.
در كشوری كه باب پنجم گلستان هست و در دبستانها درس خوانده میشود بانوان نباید آرام بنشینند.
(پرچم روزانه شمارهی 187)
محمدباقر رحیمی از پشتیبانان ما
آقای رحیمی چنانکه خود نیز در روزنامهی پرچم نوشت از بهاییان میبود و شب نخست که نزد ما آمد بهر گفتگو (یا بشیوهی بهاییان چَخش [=مجادله]) بود. ولی چون خود را با یک رشته از آمیغهای بسیار استوار روبرو یافت از در آمیغپژوهی درآمده بما پیوست.
این جوان تاکنون کوششهای سودمندی کرده و کسان بسیاری را از جوانان بشاهراه آورده است. ما امیدمندیم از این جوانان آمیغپژوه و کوشا فراوان خواهیم یافت.
امروز این تودهی بدبخت بداشتن یک دسته جوانانی که با گمراهیها و نادانیها نبرد سختی کنند نیاز فراوان میدارد.
(پرچم نیمهماهه)
آقای رحیمی چنانکه خود نیز در روزنامهی پرچم نوشت از بهاییان میبود و شب نخست که نزد ما آمد بهر گفتگو (یا بشیوهی بهاییان چَخش [=مجادله]) بود. ولی چون خود را با یک رشته از آمیغهای بسیار استوار روبرو یافت از در آمیغپژوهی درآمده بما پیوست.
این جوان تاکنون کوششهای سودمندی کرده و کسان بسیاری را از جوانان بشاهراه آورده است. ما امیدمندیم از این جوانان آمیغپژوه و کوشا فراوان خواهیم یافت.
امروز این تودهی بدبخت بداشتن یک دسته جوانانی که با گمراهیها و نادانیها نبرد سختی کنند نیاز فراوان میدارد.
(پرچم نیمهماهه)
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی 21
در این گونه پیشامدها باید قضیه را هرچه بزرگتر گردانید تا مردم توجه کنند و هواداری نمایند. ما اگر بنام اینکه فرماندار نظامی یا دیگری آشکاره با ما بیقانونی میکند با او طرف شویم هزاران هوادار و پشتیبان پیدا خواهیم کرد.
عنوان اینکه «اینها میخواستند قرآن را بسوزانند» ، و این گونه چیزها چندان پوچ است که من اندکپروایی از آن ندارم. این تهمت زمانی پیش میرفت که ما یک جمعیت نهانی بودیم و مردم از خواست ما آگاه نمیبودند. ما ده سالست در این راه میکوشیم و صدها گفتار نوشتهایم. دربارهی همان کتابسوزان ما دو هفته پیش گفتار نوشتیم و آگاهی دادیم که چه کتابهایی را خواهیم سوزانید.
آمدیم که ملایان را بشورانند. ما ده سالست همیشه در معرض این گونه تهدیدها بودهایم و همیشه خدا ما را نگه داشته است. خلاصه آنکه ما زبون یکمشت ملایان و شاعران و شاعرپرستان نخواهیم گردید و ما همیشه از این گونه کشاکشها با فیروزی و بهرهمندی بیرون آمدهایم. من امروز شکایتی بآقای قوام خواهم کرد ، که اگر مؤثر افتاد افتاده ، وگرنه ما آزاد خواهیم بود که در راه برگردانیدن ستم از خودمان هرچه توانستیم بکنیم.
بدینسان گفتگو بپایان رسید و در آن میان دانستیم دیشب باز دادستان را بفشار گزاردهاند که با قرار بازداشت ما موافقت کند و او زیر بار نرفته و اینست میخواهند ما را با پرونده بشهربانی فرستند و قضیه عنوان سیاسی پیدا کرده.
بایستی بکوشیم و خطر را از خود بازگردانیم. چون میدانستیم آن روز مجلس باز است و نخستوزیر بآنجا خواهد رفت با شور آقای واعظپور چنین نهادیم که بوسیلهی آقای پارسا بایشان آگاهی دهیم و آقای آخشیجی را باین کار روانه گردانیدیم. برخی جوانان درخواست کردند بشاه تلگرافی فرستیم. من خرسندی ندادم. گفتم : استمداد از شاه کشور باید در یک کار بزرگی باشد. گفتند : این کار هم بزرگست. ما اگر امروز رها نگردیم فردا هم آدینه است و خواهیم ماند و کمکم خبر در تهران انتشار یافته ملایان و صوفیان و بهائیان و شاعران هر یکی آن را معجزهای برای خود خواهند شمرد. از سوی دیگر ما آشکاره میبینیم که غرض میورزند و در چنین هنگامی هر اقدامی شایسته میباشد. گفتم : بهتر است منتظر باشیم تا نتیجهی پیامی که به نخستوزیر دادهایم دانسته شود که اگر رفع محذور شده باشد بیجهت اقدامی نکنیم. گفتند تا آن وقت فرصت فوت خواهد شد ، امروز ادارهها تا ظهر باز است و ما سه ساعت بیشتر وقت نداریم.
🔸 تکهی 21
در این گونه پیشامدها باید قضیه را هرچه بزرگتر گردانید تا مردم توجه کنند و هواداری نمایند. ما اگر بنام اینکه فرماندار نظامی یا دیگری آشکاره با ما بیقانونی میکند با او طرف شویم هزاران هوادار و پشتیبان پیدا خواهیم کرد.
عنوان اینکه «اینها میخواستند قرآن را بسوزانند» ، و این گونه چیزها چندان پوچ است که من اندکپروایی از آن ندارم. این تهمت زمانی پیش میرفت که ما یک جمعیت نهانی بودیم و مردم از خواست ما آگاه نمیبودند. ما ده سالست در این راه میکوشیم و صدها گفتار نوشتهایم. دربارهی همان کتابسوزان ما دو هفته پیش گفتار نوشتیم و آگاهی دادیم که چه کتابهایی را خواهیم سوزانید.
آمدیم که ملایان را بشورانند. ما ده سالست همیشه در معرض این گونه تهدیدها بودهایم و همیشه خدا ما را نگه داشته است. خلاصه آنکه ما زبون یکمشت ملایان و شاعران و شاعرپرستان نخواهیم گردید و ما همیشه از این گونه کشاکشها با فیروزی و بهرهمندی بیرون آمدهایم. من امروز شکایتی بآقای قوام خواهم کرد ، که اگر مؤثر افتاد افتاده ، وگرنه ما آزاد خواهیم بود که در راه برگردانیدن ستم از خودمان هرچه توانستیم بکنیم.
بدینسان گفتگو بپایان رسید و در آن میان دانستیم دیشب باز دادستان را بفشار گزاردهاند که با قرار بازداشت ما موافقت کند و او زیر بار نرفته و اینست میخواهند ما را با پرونده بشهربانی فرستند و قضیه عنوان سیاسی پیدا کرده.
بایستی بکوشیم و خطر را از خود بازگردانیم. چون میدانستیم آن روز مجلس باز است و نخستوزیر بآنجا خواهد رفت با شور آقای واعظپور چنین نهادیم که بوسیلهی آقای پارسا بایشان آگاهی دهیم و آقای آخشیجی را باین کار روانه گردانیدیم. برخی جوانان درخواست کردند بشاه تلگرافی فرستیم. من خرسندی ندادم. گفتم : استمداد از شاه کشور باید در یک کار بزرگی باشد. گفتند : این کار هم بزرگست. ما اگر امروز رها نگردیم فردا هم آدینه است و خواهیم ماند و کمکم خبر در تهران انتشار یافته ملایان و صوفیان و بهائیان و شاعران هر یکی آن را معجزهای برای خود خواهند شمرد. از سوی دیگر ما آشکاره میبینیم که غرض میورزند و در چنین هنگامی هر اقدامی شایسته میباشد. گفتم : بهتر است منتظر باشیم تا نتیجهی پیامی که به نخستوزیر دادهایم دانسته شود که اگر رفع محذور شده باشد بیجهت اقدامی نکنیم. گفتند تا آن وقت فرصت فوت خواهد شد ، امروز ادارهها تا ظهر باز است و ما سه ساعت بیشتر وقت نداریم.
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار سوم : کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. (تکهی 3)
همان طور که گفتیم چه صنعت و چه تجارت برای راه افتادن کارهای اجتماع است. ولی اروپاییان و آمریکاییان خودِ اینها را «هدفی» میدانند. اینست دولتها برای آن میجنگند و خونها میریزند و جوانهای خود را بکشتن میدهند و با یکدیگر حیلهگری میکنند. کشورهایی را با زور میگیرند برای آنکه «مواد خام» برای آنها تولید بکنند. بر کشورهایی مسلط میشوند برای اینکه مشتریهای کالاهای ایشان باشند. بسیار چیزها را فدا میکنند برای آنکه صنعت و تجارت خود را پیش ببرند.
جنبش علوم که در اروپا رخ داده و ما اهمیت بسیاری به آنها میدهیم یکی از نتیجههای آن ساخته شدن ماشینها شده. این ماشینها بجای آنکه کمکی بکار زندگانی کند خود باعث گرفتاریها شده. سرمایهداران ، کارخانههای بزرگ تأسیس کرده ماشینهای بزرگ راه انداختهاند ، که باید پشت سر هم کار کنند و کالاهای هنگفت بیرون ریزند و چون مقید به نیاز داشتن و نداشتن مردم نیستند بناچار کالاها بيش از اندازهي نیاز تولید میشود ، و آن موقع دیده میشود که دانشمندانی پیدا شدهاند و به ماشینداران دستور میدهند که هرچی میبافند و میسازند نامرغوب و بیدوام ببافند و بسازند تا بسیار زودتر غیرقابل استفاده بشود ، و مردمان مجبور باشند که زود به زود ببازار بیایند و از کالاها بخرند و اینطوری ماشینها از کار نایستد و هر روز کار کند.
این داستانیست که ده و چند سال پیش رخ داده. چون ماشینها و کارخانهها در آمریکا و اروپا زیاد بودند و پشت سر هم کار میکردند ، در همه جا بازارها خوابید و کالاها روی هم انباشته شد (1) ، به همین علت کارخانهها از کار خود کم کردند و چه در اروپا و چه در آمریکا به تعداد بیکاران اضافه شد ، این بود کسانی در آمریکا بمیان افتادند و آن راهنمایی را کردند. شگفتانگیزتر آن بود که در روزنامههای آنجا مقالهها نوشته شد و انعکاس آن به روزنامههای مصر و هند افتاد.
یکی از نویسندگان این طور مینوشت : «گذشتگان خیال میکردند آنچه که باعث پیشرفت و موفقیت در تجارت و صنعت میشود صداقت بکار بردن و کالاهای بادوام ساختن است. ولی امروز «علم اقتصاد» عکس آن را یاد میدهد. امروز روشن شده که علت پیشرفت و موفقیت در آنست که کالا نامرغوب و بیدوام ساخته شود که دوام نیاورد و مردمان مجبور باشند زود به زود به بازار بیایند و کالاها را بخرند و ماشینها بیکار نماند و در گردش تجارت و صنعت رکود رخ ندهد».
اینها را مینوشت و این طور دلیل میآورد : «تیغ ژیلت که مستر ژیلت میساخت هر یکی ده بار صورت را میتراشید. ولی به صرفه نبود. حالا تیغهایی که میسازند بيش از یکبار صورت را نمیتراشد».
ببینید دانشمندان و نویسندگان تا چه اندازه از حقایق بیگانه بودهاند. از آنها باید پرسید : آیا مردم برای تجارت هستند یا تجارت برای مردست؟!.. آیا ماشینها برای خدمت به زندگانی مردست یا مردم برای خدمت به گردش ماشینها میباشند؟!..
چرا کارخانهها بيش از اندازهي نیاز باشد تا این مشکل پیش بیاید؟!.. چرا کارخانهها و کار ماشینها باندازهي نیاز مردم نباشد؟!.. آیا اسم «علم» گذاشتن ، حقایق را عوض میکند؟!.. آیا این حرفها که جز برای منفعتجویی سرمایهداران گفته نشده علم میباشد؟!..
پابرگی :
1ـ اشاره به «بحران اقتصادی بزرگ» در اروپا و آمریکاست که از سال 1929 شروع شد و تقریباً ده سال طول کشید تا اینکه جنگ جهانی دوم شروع شد و این جنگ به خوابیدن بحران کمک کرد. همین داستان در سال 2008 هم رخ داد. ولی گناهش به گردن بازار مسکن در آمریکا افتاد. آیا این قابل قبول است که در آمریکا بازار مسکن دچار رکود شود و در اروپا و آمریکا بیکاری بیداد کند؟!. ـ ویراینده
🔸 گفتار سوم : کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. (تکهی 3)
همان طور که گفتیم چه صنعت و چه تجارت برای راه افتادن کارهای اجتماع است. ولی اروپاییان و آمریکاییان خودِ اینها را «هدفی» میدانند. اینست دولتها برای آن میجنگند و خونها میریزند و جوانهای خود را بکشتن میدهند و با یکدیگر حیلهگری میکنند. کشورهایی را با زور میگیرند برای آنکه «مواد خام» برای آنها تولید بکنند. بر کشورهایی مسلط میشوند برای اینکه مشتریهای کالاهای ایشان باشند. بسیار چیزها را فدا میکنند برای آنکه صنعت و تجارت خود را پیش ببرند.
جنبش علوم که در اروپا رخ داده و ما اهمیت بسیاری به آنها میدهیم یکی از نتیجههای آن ساخته شدن ماشینها شده. این ماشینها بجای آنکه کمکی بکار زندگانی کند خود باعث گرفتاریها شده. سرمایهداران ، کارخانههای بزرگ تأسیس کرده ماشینهای بزرگ راه انداختهاند ، که باید پشت سر هم کار کنند و کالاهای هنگفت بیرون ریزند و چون مقید به نیاز داشتن و نداشتن مردم نیستند بناچار کالاها بيش از اندازهي نیاز تولید میشود ، و آن موقع دیده میشود که دانشمندانی پیدا شدهاند و به ماشینداران دستور میدهند که هرچی میبافند و میسازند نامرغوب و بیدوام ببافند و بسازند تا بسیار زودتر غیرقابل استفاده بشود ، و مردمان مجبور باشند که زود به زود ببازار بیایند و از کالاها بخرند و اینطوری ماشینها از کار نایستد و هر روز کار کند.
این داستانیست که ده و چند سال پیش رخ داده. چون ماشینها و کارخانهها در آمریکا و اروپا زیاد بودند و پشت سر هم کار میکردند ، در همه جا بازارها خوابید و کالاها روی هم انباشته شد (1) ، به همین علت کارخانهها از کار خود کم کردند و چه در اروپا و چه در آمریکا به تعداد بیکاران اضافه شد ، این بود کسانی در آمریکا بمیان افتادند و آن راهنمایی را کردند. شگفتانگیزتر آن بود که در روزنامههای آنجا مقالهها نوشته شد و انعکاس آن به روزنامههای مصر و هند افتاد.
یکی از نویسندگان این طور مینوشت : «گذشتگان خیال میکردند آنچه که باعث پیشرفت و موفقیت در تجارت و صنعت میشود صداقت بکار بردن و کالاهای بادوام ساختن است. ولی امروز «علم اقتصاد» عکس آن را یاد میدهد. امروز روشن شده که علت پیشرفت و موفقیت در آنست که کالا نامرغوب و بیدوام ساخته شود که دوام نیاورد و مردمان مجبور باشند زود به زود به بازار بیایند و کالاها را بخرند و ماشینها بیکار نماند و در گردش تجارت و صنعت رکود رخ ندهد».
اینها را مینوشت و این طور دلیل میآورد : «تیغ ژیلت که مستر ژیلت میساخت هر یکی ده بار صورت را میتراشید. ولی به صرفه نبود. حالا تیغهایی که میسازند بيش از یکبار صورت را نمیتراشد».
ببینید دانشمندان و نویسندگان تا چه اندازه از حقایق بیگانه بودهاند. از آنها باید پرسید : آیا مردم برای تجارت هستند یا تجارت برای مردست؟!.. آیا ماشینها برای خدمت به زندگانی مردست یا مردم برای خدمت به گردش ماشینها میباشند؟!..
چرا کارخانهها بيش از اندازهي نیاز باشد تا این مشکل پیش بیاید؟!.. چرا کارخانهها و کار ماشینها باندازهي نیاز مردم نباشد؟!.. آیا اسم «علم» گذاشتن ، حقایق را عوض میکند؟!.. آیا این حرفها که جز برای منفعتجویی سرمایهداران گفته نشده علم میباشد؟!..
پابرگی :
1ـ اشاره به «بحران اقتصادی بزرگ» در اروپا و آمریکاست که از سال 1929 شروع شد و تقریباً ده سال طول کشید تا اینکه جنگ جهانی دوم شروع شد و این جنگ به خوابیدن بحران کمک کرد. همین داستان در سال 2008 هم رخ داد. ولی گناهش به گردن بازار مسکن در آمریکا افتاد. آیا این قابل قبول است که در آمریکا بازار مسکن دچار رکود شود و در اروپا و آمریکا بیکاری بیداد کند؟!. ـ ویراینده
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 10 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 گرفتاری را فیروزی میشمارند (تکهی سه)
همان عنوان «اخلاق» که مثل آوردیم گواه نیکی در این باره تواند بود. بسیاری از مردم از اینکه نام «اخلاق» را شنیده و آگاهیهایی دربارهی آن از اینجا و آنجا اندوختهاند جز این نتیجه برنمیدارند که هر کسی دیگران را «بداخلاق» خواند : دو بازرگان که همبازند از هر کدام بپرسید آن دیگری را «بداخلاق» نامیده و رنجیدگی خود را با این نام بآشکار میآورد. دو تن زن و شوهر که باهم میزیند همیشه هر یکی از «بداخلاقی» آن دیگری گله مینماید. همیشه نوکر از «بداخلاقی» آقا و آقا از «بداخلاقی» نوکر دلآزرده باشد. یک تن بازاری که دغلکاری میکند (مثلاً پارچهی نخی را بجای پارچهی پشمی میفروشد) اگر شما ایراد گیرید و تندی نمایید درزمان چنین گوید : «آقا اول اخلاق خود را درست کنید».
اینست حال درسخواندگان ـ اینست سودی که از آگاهیهای خود توانند برداشت. اینست دانشی که دربارهی خیمهای آدمی میدارند و هر آنچه را که نپسندیدند «بداخلاقی» مینامند و هر یکی خود را نمونهی نیکوخیمی میپندارند.
در همه چیز چنیند. مثلاً نام خرد (یا عقل) را شنیده و سخنان پراکندهای از اینجا و آنجا دربارهی آن یاد گرفتهاند. لیکن نتیجهای که از این دانستههای خود توانند برداشت بیش از این نیست که هر کسی آن دیگری را «بیعقل» داند. جملههاییست که روزانه هزارها بار بزبانها رود : «فلان کس را میگویی؟.. او بیعقل است» ، «بَهمان آدم را دیدم عقلش کمست» ، «آدم باید عقل داشته باشد»... کنون اگر بپرسید : «عقل» چیست ، در آنجاست که خواهند درماند و پاسخی نخواهند داشت.
اینهمه نام «تربیت» بر سر زبانهاست. ولی جز این چه سودی برمیدارند که هر کسی میخواهد آن دیگری را «تربیت» کند : خواهر بزرگ کوچکتر را میزند و میگوید : «من باید ترا تربیت کنم». فلان جوانک بیمایه در نشستها مینشیند و میگوید : «باید جامعه را تربیت کرد». شوهر ستمگر سر و روی زن خود را زخمی میکند و میگوید : «من باید این را تربیت کنم».
در همهی زمینههایی که دانستن آنها برای زندگانی دربایست است اینحال را میدارند. چنین کسانی با این بیمایگی خود را از هر باره درست پنداشته و از هر آموزاکی بینیاز میشمارند. چنین تهیدستانی با پیمان دشمنی مینمایند.
یکی از آشنایان میگوید : در نشستی بودیم یکی از اروپادیدگان بآنجا درآمد و چون در دست من شمارهای از پیمان میبود همان را عنوان ساخته به بدگویی پرداخت. چون از من میپرسید : «چرا آن را میخوانید؟» گفتم : «چرا نخوانم؟!.. یک مجلهای که هرچه مینویسد با دلیل عقلی ثابت میکند و هرچه مینویسد بسود جامعه است چرا نخوانم؟!.. من اگر این را نخوانم به خود و کشور خودم خیانت کردهام. اگر نوشتههای او را نپذیرم با عقل خود دشمنی کردهام». چون رشته را رها نمیکرد گفتم : «پیمان را میگزاریم بکنار ، ما باید چه کنیم و چطور زندگانی نماییم؟..». گفت : «این دیگر پرسیدن ندارد. دیگران چطور زندگانی میکنند ما نیز میکنیم». گفتم : «من همین را میپرسم. شما که اروپا را دیدهاید بگویید آنجا چطور زندگانی میکنند و نواقص خود را از چه راه تکمیل میکنند تا بدانیم و ما نیز همانطور کنیم». زیر بار پاسخ نمیرفت ، و من ایستادگی نموده گفتم : «آخر زندگانی یک راهی نمیخواهد؟! یک دستورهایی نمیخواهد؟!..». از این پافشاری ناگزیر گردیده چنین گفت : «میدانی آقای فلانی ، ما نمیشویم!» ، این بود دانشی که از خود بیرون داد.
اینان نه آن سادگی خدادادی را نگه داشتهاند که گردن براستی توانند گزاشت و نه از آنچه اندوختهاند بآگاهیهای درستی رسیدهاند ، و نتیجه آن شده که میبینید. این گناه آنها نیست. گناه آن خواناکها (1) است که در دسترس میدارند. گناه آن گفتههای پریشان و گوناگونی است که در روزنامهها و مهنامهها میخوانند.
پابرگی :
1ـ خوان + اک = هر آنچه خوانند همچون روزنامه ، ماهنامه ، کتاب ، نامه ـ ویراینده
🔸 گرفتاری را فیروزی میشمارند (تکهی سه)
همان عنوان «اخلاق» که مثل آوردیم گواه نیکی در این باره تواند بود. بسیاری از مردم از اینکه نام «اخلاق» را شنیده و آگاهیهایی دربارهی آن از اینجا و آنجا اندوختهاند جز این نتیجه برنمیدارند که هر کسی دیگران را «بداخلاق» خواند : دو بازرگان که همبازند از هر کدام بپرسید آن دیگری را «بداخلاق» نامیده و رنجیدگی خود را با این نام بآشکار میآورد. دو تن زن و شوهر که باهم میزیند همیشه هر یکی از «بداخلاقی» آن دیگری گله مینماید. همیشه نوکر از «بداخلاقی» آقا و آقا از «بداخلاقی» نوکر دلآزرده باشد. یک تن بازاری که دغلکاری میکند (مثلاً پارچهی نخی را بجای پارچهی پشمی میفروشد) اگر شما ایراد گیرید و تندی نمایید درزمان چنین گوید : «آقا اول اخلاق خود را درست کنید».
اینست حال درسخواندگان ـ اینست سودی که از آگاهیهای خود توانند برداشت. اینست دانشی که دربارهی خیمهای آدمی میدارند و هر آنچه را که نپسندیدند «بداخلاقی» مینامند و هر یکی خود را نمونهی نیکوخیمی میپندارند.
در همه چیز چنیند. مثلاً نام خرد (یا عقل) را شنیده و سخنان پراکندهای از اینجا و آنجا دربارهی آن یاد گرفتهاند. لیکن نتیجهای که از این دانستههای خود توانند برداشت بیش از این نیست که هر کسی آن دیگری را «بیعقل» داند. جملههاییست که روزانه هزارها بار بزبانها رود : «فلان کس را میگویی؟.. او بیعقل است» ، «بَهمان آدم را دیدم عقلش کمست» ، «آدم باید عقل داشته باشد»... کنون اگر بپرسید : «عقل» چیست ، در آنجاست که خواهند درماند و پاسخی نخواهند داشت.
اینهمه نام «تربیت» بر سر زبانهاست. ولی جز این چه سودی برمیدارند که هر کسی میخواهد آن دیگری را «تربیت» کند : خواهر بزرگ کوچکتر را میزند و میگوید : «من باید ترا تربیت کنم». فلان جوانک بیمایه در نشستها مینشیند و میگوید : «باید جامعه را تربیت کرد». شوهر ستمگر سر و روی زن خود را زخمی میکند و میگوید : «من باید این را تربیت کنم».
در همهی زمینههایی که دانستن آنها برای زندگانی دربایست است اینحال را میدارند. چنین کسانی با این بیمایگی خود را از هر باره درست پنداشته و از هر آموزاکی بینیاز میشمارند. چنین تهیدستانی با پیمان دشمنی مینمایند.
یکی از آشنایان میگوید : در نشستی بودیم یکی از اروپادیدگان بآنجا درآمد و چون در دست من شمارهای از پیمان میبود همان را عنوان ساخته به بدگویی پرداخت. چون از من میپرسید : «چرا آن را میخوانید؟» گفتم : «چرا نخوانم؟!.. یک مجلهای که هرچه مینویسد با دلیل عقلی ثابت میکند و هرچه مینویسد بسود جامعه است چرا نخوانم؟!.. من اگر این را نخوانم به خود و کشور خودم خیانت کردهام. اگر نوشتههای او را نپذیرم با عقل خود دشمنی کردهام». چون رشته را رها نمیکرد گفتم : «پیمان را میگزاریم بکنار ، ما باید چه کنیم و چطور زندگانی نماییم؟..». گفت : «این دیگر پرسیدن ندارد. دیگران چطور زندگانی میکنند ما نیز میکنیم». گفتم : «من همین را میپرسم. شما که اروپا را دیدهاید بگویید آنجا چطور زندگانی میکنند و نواقص خود را از چه راه تکمیل میکنند تا بدانیم و ما نیز همانطور کنیم». زیر بار پاسخ نمیرفت ، و من ایستادگی نموده گفتم : «آخر زندگانی یک راهی نمیخواهد؟! یک دستورهایی نمیخواهد؟!..». از این پافشاری ناگزیر گردیده چنین گفت : «میدانی آقای فلانی ، ما نمیشویم!» ، این بود دانشی که از خود بیرون داد.
اینان نه آن سادگی خدادادی را نگه داشتهاند که گردن براستی توانند گزاشت و نه از آنچه اندوختهاند بآگاهیهای درستی رسیدهاند ، و نتیجه آن شده که میبینید. این گناه آنها نیست. گناه آن خواناکها (1) است که در دسترس میدارند. گناه آن گفتههای پریشان و گوناگونی است که در روزنامهها و مهنامهها میخوانند.
پابرگی :
1ـ خوان + اک = هر آنچه خوانند همچون روزنامه ، ماهنامه ، کتاب ، نامه ـ ویراینده
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی 22
بدرخواست اینان تلگرافی بمضمون پایین بشاه نوشته فرستادم :
«اعلیحضرت اظهار تأسف میفرمودند که در زمان اعلیحضرت سابق ، به ناچیز بد گذشته ، چه اندازه متأسف خواهند بود از اینکه بدانند اکنون دچار اغراض دشمنان و بدخواهان گردیده با یک دسته در بازداشت میباشیم. اعلیحضرت علت را توضیح خواهند».
پس از فرستادن این از آقای سرتیپ عمیدی وقت طلبیدم که بدیدنش روم. ولی پیش از آنکه پاسخی ازو رسد آقای آخشیجی که بمجلس رفته بود بازگشته و یک نوشتهای از آقای پارسا آورد ، باین مضمون : «با دیگر نمایندگان آذربایجان موضوع را بآقای نخستوزیر گفتیم. ایشان بیاطلاع بودند و اظهار تأسف کردند. فرمودند همینکه از مجلس به کاخ ابیض بازگشتم دستور میدهم رفع تعرض کنند».
این پیام آقای پارسا بسیار بجا رسید. از آن دانستیم نخستوزیر آگاهی نداشته. تلگراف دیروز من باو نرسیده. این ما را از اندیشههای دیگری آسوده گردانید.
در آن میان پاسخ آقای سرتیپ عمیدی رسید و من نزد او رفتم و با بودن آقای سرتیپ مقدم رئیس کل شهربانی یک رشته سخنانی درمیان ما رفت که در پایین میآورم :
ـ از دیشت همهاش در قضیهی شما میکوشم.
+ دیشب نتیجه چه شد؟.
ـ من که نمیتوانم نتیجه را بحضرتعالی بگویم ولی دو سه روزه تمام میشود.
+ دو سه روزه؟! عجب فرمایشی میفرمایید آقای سرتیپ. ما چه کردهایم که دو سه روز دیگر در بازداشت بمانیم؟! شما ما را بدستاویز مادهی 10 گرفته بودید ، دادستان و بازپرس ما را تبرئه کردند و پرونده پایان پذیرفت. آمدیم که جنبهی سیاسی باین قضیه بدهید در آن صورت هم تنها من یک نفر مورد اتهامم. این جوانان کسانی که مورد اتهام سیاسی باشند نیستند. شما آنها را رها گردانید من حاضرم دو سه روز نه ، دو سه ماه در بازداشت بمانم تا شما جستجوهای سیاسیتان بپایان رسانید. من گمان میکنم تمام قضایا از خود تیمسار است.
ـ حضرتعالی همیشه بمن بدگمان هستید. در شیراز هم تصور میکردید من با شما مخالفت میکنم.
🔸 تکهی 22
بدرخواست اینان تلگرافی بمضمون پایین بشاه نوشته فرستادم :
«اعلیحضرت اظهار تأسف میفرمودند که در زمان اعلیحضرت سابق ، به ناچیز بد گذشته ، چه اندازه متأسف خواهند بود از اینکه بدانند اکنون دچار اغراض دشمنان و بدخواهان گردیده با یک دسته در بازداشت میباشیم. اعلیحضرت علت را توضیح خواهند».
پس از فرستادن این از آقای سرتیپ عمیدی وقت طلبیدم که بدیدنش روم. ولی پیش از آنکه پاسخی ازو رسد آقای آخشیجی که بمجلس رفته بود بازگشته و یک نوشتهای از آقای پارسا آورد ، باین مضمون : «با دیگر نمایندگان آذربایجان موضوع را بآقای نخستوزیر گفتیم. ایشان بیاطلاع بودند و اظهار تأسف کردند. فرمودند همینکه از مجلس به کاخ ابیض بازگشتم دستور میدهم رفع تعرض کنند».
این پیام آقای پارسا بسیار بجا رسید. از آن دانستیم نخستوزیر آگاهی نداشته. تلگراف دیروز من باو نرسیده. این ما را از اندیشههای دیگری آسوده گردانید.
در آن میان پاسخ آقای سرتیپ عمیدی رسید و من نزد او رفتم و با بودن آقای سرتیپ مقدم رئیس کل شهربانی یک رشته سخنانی درمیان ما رفت که در پایین میآورم :
ـ از دیشت همهاش در قضیهی شما میکوشم.
+ دیشب نتیجه چه شد؟.
ـ من که نمیتوانم نتیجه را بحضرتعالی بگویم ولی دو سه روزه تمام میشود.
+ دو سه روزه؟! عجب فرمایشی میفرمایید آقای سرتیپ. ما چه کردهایم که دو سه روز دیگر در بازداشت بمانیم؟! شما ما را بدستاویز مادهی 10 گرفته بودید ، دادستان و بازپرس ما را تبرئه کردند و پرونده پایان پذیرفت. آمدیم که جنبهی سیاسی باین قضیه بدهید در آن صورت هم تنها من یک نفر مورد اتهامم. این جوانان کسانی که مورد اتهام سیاسی باشند نیستند. شما آنها را رها گردانید من حاضرم دو سه روز نه ، دو سه ماه در بازداشت بمانم تا شما جستجوهای سیاسیتان بپایان رسانید. من گمان میکنم تمام قضایا از خود تیمسار است.
ـ حضرتعالی همیشه بمن بدگمان هستید. در شیراز هم تصور میکردید من با شما مخالفت میکنم.
دردها_و_درمانها_در_پیرامون_نوشته_های_پیمان.pdf
187.3 KB
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 10 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 در پیرامون نوشتههای پیمان
🔸 در پیرامون نوشتههای پیمان
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار سوم : کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. (تکهی 4)
گذشته از اینها : اگر پزشکان و خانهسازان هم همین راه را بروند و در درمان بیماران و ساختن خانهها تنها دنبال منفعت خود باشند ـ پزشکان داروهایی دهند که کماثر باشد و بیماران ناچار شده بارها بیايند و پول بپردازند ، و خانهسازان اساس خانهها را بیدوام بسازند که زود خراب شود و نیاز مردم بآنها بیشتر باشد ـ آیا بآنها بد نگوییم و انتقاد نکنیم؟!.. آیا این نشان نمیدهد که در زندگانی بيش از همه یک راه اصولی لازم است که اینطور گمراهیها پیش نیاید؟!..
بسخن خود برگردیم. مردمی که میخواهند از روی عقل زندگی کنند و کشور خود را آباد کنند و با خوشی و آسایش و سربلندی زندگی به سر ببرند باید این حقایق را بدانند و بفهمند و اجرا کنند. باید کار و کسب را برای گردش کارهای اجتماع بدانند نه برای روزی خوردن و پول جمع کردن.
نمیخواهیم بگوییم کسی که بکاری یا کسبی مشغول شده از آن روزی نخورد. چنین چیزی منظور ما نیست. منظور ما آنست که هر کس کاری یا کسبی را به نیت کمک به تهیهی مایحتاج و مشارکت در گردش کارهای اجتماع پیش بگیرد و در کوششهای خود آن نتیجه را دنبال کند. ولی معلوم است که باید او نیز سهمی ببرد. باید در آن میان زندگانی او و خانوادهاش نیز تأمین بشود. باید هر کس باندازهي کوششهای خود مزد دریافت بکند و از خوشیها برخوردار بشود.
چیزی که باید در پایان گفتار اضافه کنیم آنست که بسیاری اینها را خوانده یا شنیده اینطور خواهند گفت : مگر ما اینها را نمیدانستیم. میباید گفت : در ایران معنی «دانستن» را هم نمیدانند. اینها خیال میکنند که هرچه به گوششان خورده یا گوشهای از آن را شنیدهاند ، یا اسمش را یاد گرفتهاند میدانند. اینست خیال میکنند که دانای همهچیز هستند.
ولی «دانستن» اینها نیست. دانستن آنست که کسی چیزی را خیلی خوب بفهمد و راست بودن آن را بشناسد و باور کند و هرچه به ضد آنست از دل بیرون بکند. کسی که چیزی را میداند باید به آن عمل کند.
کسانی نیز خواهند گفت : «اینها پیش نمیرود». باید پرسید : چرا؟!.. به چه علت؟!.. شما از کجا میدانید؟!.. کدام چیزهاست که پیش میرود و کدامهاست که پیش نمیرود؟!.. شما از چه راهی میتوانید آنها را بشناسید؟!..
یکی از نادانیهایی که بسیاری از این مردم گرفتارش هستند آنست که همیشه مینشینند و از بدی حال و زندگانی گله و ناله میکنند. ولی چون راه چاره را نشان دادی ، بیآنکه خوب گوش کنند و بفهمند ، اینطوری پاسخ میدهند : «نمیشود! این پیش نمیرود».
باید گفت : در جایی که نخواهد شد و چارهای نخواهد بود دیگر نالیدن برای چیست؟!.. گله کردن چه معنی دارد؟!.. این خودش نادانیست که مردمی به چاره نکوشند و تنها بناله و گله بپردازند.
🔸 گفتار سوم : کار و کسب برای راه افتادن کارهای اجتماع است. (تکهی 4)
گذشته از اینها : اگر پزشکان و خانهسازان هم همین راه را بروند و در درمان بیماران و ساختن خانهها تنها دنبال منفعت خود باشند ـ پزشکان داروهایی دهند که کماثر باشد و بیماران ناچار شده بارها بیايند و پول بپردازند ، و خانهسازان اساس خانهها را بیدوام بسازند که زود خراب شود و نیاز مردم بآنها بیشتر باشد ـ آیا بآنها بد نگوییم و انتقاد نکنیم؟!.. آیا این نشان نمیدهد که در زندگانی بيش از همه یک راه اصولی لازم است که اینطور گمراهیها پیش نیاید؟!..
بسخن خود برگردیم. مردمی که میخواهند از روی عقل زندگی کنند و کشور خود را آباد کنند و با خوشی و آسایش و سربلندی زندگی به سر ببرند باید این حقایق را بدانند و بفهمند و اجرا کنند. باید کار و کسب را برای گردش کارهای اجتماع بدانند نه برای روزی خوردن و پول جمع کردن.
نمیخواهیم بگوییم کسی که بکاری یا کسبی مشغول شده از آن روزی نخورد. چنین چیزی منظور ما نیست. منظور ما آنست که هر کس کاری یا کسبی را به نیت کمک به تهیهی مایحتاج و مشارکت در گردش کارهای اجتماع پیش بگیرد و در کوششهای خود آن نتیجه را دنبال کند. ولی معلوم است که باید او نیز سهمی ببرد. باید در آن میان زندگانی او و خانوادهاش نیز تأمین بشود. باید هر کس باندازهي کوششهای خود مزد دریافت بکند و از خوشیها برخوردار بشود.
چیزی که باید در پایان گفتار اضافه کنیم آنست که بسیاری اینها را خوانده یا شنیده اینطور خواهند گفت : مگر ما اینها را نمیدانستیم. میباید گفت : در ایران معنی «دانستن» را هم نمیدانند. اینها خیال میکنند که هرچه به گوششان خورده یا گوشهای از آن را شنیدهاند ، یا اسمش را یاد گرفتهاند میدانند. اینست خیال میکنند که دانای همهچیز هستند.
ولی «دانستن» اینها نیست. دانستن آنست که کسی چیزی را خیلی خوب بفهمد و راست بودن آن را بشناسد و باور کند و هرچه به ضد آنست از دل بیرون بکند. کسی که چیزی را میداند باید به آن عمل کند.
کسانی نیز خواهند گفت : «اینها پیش نمیرود». باید پرسید : چرا؟!.. به چه علت؟!.. شما از کجا میدانید؟!.. کدام چیزهاست که پیش میرود و کدامهاست که پیش نمیرود؟!.. شما از چه راهی میتوانید آنها را بشناسید؟!..
یکی از نادانیهایی که بسیاری از این مردم گرفتارش هستند آنست که همیشه مینشینند و از بدی حال و زندگانی گله و ناله میکنند. ولی چون راه چاره را نشان دادی ، بیآنکه خوب گوش کنند و بفهمند ، اینطوری پاسخ میدهند : «نمیشود! این پیش نمیرود».
باید گفت : در جایی که نخواهد شد و چارهای نخواهد بود دیگر نالیدن برای چیست؟!.. گله کردن چه معنی دارد؟!.. این خودش نادانیست که مردمی به چاره نکوشند و تنها بناله و گله بپردازند.
🔶 دردها و درمانها ـ بخش 10 (یا گفتارهایی از مهنامهی پیمان)
🔸 گرفتاری را فیروزی میشمارند (تکهی چهار)
مردمی که خود را «وارث» پندارهای بیهودهی یونان و روم و عرب و هند گردانیدهاند و از هزارها سال هرچه بدآموزی ـ از خودی و بیگانه ـ پدید آمده در کتابها و دلهای خود نگه داشتهاند ، و کنون از یکسو آن گمراهیهای گوناگون کهن را ، بجای درّ و گوهر گرفته نگه میدارند ، و از یکسو اندیشههای پراکندهی نوینی را از اروپا گرفته بآنها میافزایند و دلهای جوانان را پر از این اندیشههای درهم میگردانند ـ چنان مردمی از کار بیخردانهی خود جز این نتیجهای نخواهند برداشت.
آن انبانست که همه چیزی در آن توان انباشت. مغز برای چنین کاری نیست. کسی که اندیشههای ناسازگار را در مغز خود جا میدهد آنها از یکسو مغز را فرسایند و آن را از کار اندازند و از یکسو خود یکدیگر را بیهَنایش (اثر) گردانند.
از اینجاست که ما آن کتابها و آن اندیشهها و آن آگاهیها را یک گرفتاری میشناسیم و چنانکه بارها گفتهایم مایهی پسرفت شرق بیش از همه اینهاست. لیکن دیگران نافهمانه همینها را سرمایه میشمارند و از یاد گرفتن آنها خود را دانا شمرده از هر آموختن دیگری بینیازی مینمایند.
شگفتتر آنکه کسانی بدخواهانه همین را مایهی ایرادی برای پیمان ساختهاند و نوشتههای مهنامه را که میخوانند چنین میگویند : «اینها که بود دیگر چرا مینویسد؟!..» در اینجاست که ما اندازهی گرفتاری اینان را دریافته میبینیم دردشان تنها نادانستن نیست و بیدردی و پستی نیز هست.
مردمی که بصد آلودگی گرفتارند و ما برهانیدن آنان میکوشیم ، همه چیز را رها کرده تنها بآن میکوشند که شکست بخود راه ندهند و در چنین کار بزرگی از در همچشمی میآیند. داستان آن کسیست که در گِل فرورفته و شما که دست یازیده میخواهید بیرونش آورید میبینید بجای همکاری با شما ، تنها میخواهد آن کوشش را بیارج نشان دهد و خود را نشکند و در آن گیرودار بسخن پرداخته چنین میگوید : خودم هم میتوانستم بیرون بیایم ، چیزی هم نبود.
میگویند «اینها که بود» ، یکی بپرسد : چه چیزها بود؟! بگویید تا بدانیم. مثلاً دین باین معنی که ما میگوییم بود؟!.. در کجا بود؟! همینکه یک چیزهایی را بنام دین میداشتید دلیل آنست که در برابر گفتههای ما بایستید و بگویید اینها که بود؟!.. این دین که ما میخواهیم با آنچه شما میداشتید یکی است؟!.. شما دینی میداشتید بتپرستی و پندارپرستی را بهم آمیخته ، دینی با دانشها ناسازگار ، دینی از خرد بسیار دور ـ آیا آن با اینکه ما میگوییم یکسانست؟!..
اینان از درماندگی معنی دین داشتن را هم نمیدانند. بارها گفتهایم : دین برای آنست که آدمیان را از پراکندگی و همچنین از پندارپرستی بازدارد. وآنگاه یک راه روشنی بروی مردم بگشاید و آنان را از دودلی رها گرداند. اینان همان پراکندگی و پندارپرستی را که میدارند و خود مایهی دودلی و درماندگیست دین میخوانند و هر گفتگویی که از دین میشود خود را بمیان انداخته میگویند ما هم میداریم.
🔸 گرفتاری را فیروزی میشمارند (تکهی چهار)
مردمی که خود را «وارث» پندارهای بیهودهی یونان و روم و عرب و هند گردانیدهاند و از هزارها سال هرچه بدآموزی ـ از خودی و بیگانه ـ پدید آمده در کتابها و دلهای خود نگه داشتهاند ، و کنون از یکسو آن گمراهیهای گوناگون کهن را ، بجای درّ و گوهر گرفته نگه میدارند ، و از یکسو اندیشههای پراکندهی نوینی را از اروپا گرفته بآنها میافزایند و دلهای جوانان را پر از این اندیشههای درهم میگردانند ـ چنان مردمی از کار بیخردانهی خود جز این نتیجهای نخواهند برداشت.
آن انبانست که همه چیزی در آن توان انباشت. مغز برای چنین کاری نیست. کسی که اندیشههای ناسازگار را در مغز خود جا میدهد آنها از یکسو مغز را فرسایند و آن را از کار اندازند و از یکسو خود یکدیگر را بیهَنایش (اثر) گردانند.
از اینجاست که ما آن کتابها و آن اندیشهها و آن آگاهیها را یک گرفتاری میشناسیم و چنانکه بارها گفتهایم مایهی پسرفت شرق بیش از همه اینهاست. لیکن دیگران نافهمانه همینها را سرمایه میشمارند و از یاد گرفتن آنها خود را دانا شمرده از هر آموختن دیگری بینیازی مینمایند.
شگفتتر آنکه کسانی بدخواهانه همین را مایهی ایرادی برای پیمان ساختهاند و نوشتههای مهنامه را که میخوانند چنین میگویند : «اینها که بود دیگر چرا مینویسد؟!..» در اینجاست که ما اندازهی گرفتاری اینان را دریافته میبینیم دردشان تنها نادانستن نیست و بیدردی و پستی نیز هست.
مردمی که بصد آلودگی گرفتارند و ما برهانیدن آنان میکوشیم ، همه چیز را رها کرده تنها بآن میکوشند که شکست بخود راه ندهند و در چنین کار بزرگی از در همچشمی میآیند. داستان آن کسیست که در گِل فرورفته و شما که دست یازیده میخواهید بیرونش آورید میبینید بجای همکاری با شما ، تنها میخواهد آن کوشش را بیارج نشان دهد و خود را نشکند و در آن گیرودار بسخن پرداخته چنین میگوید : خودم هم میتوانستم بیرون بیایم ، چیزی هم نبود.
میگویند «اینها که بود» ، یکی بپرسد : چه چیزها بود؟! بگویید تا بدانیم. مثلاً دین باین معنی که ما میگوییم بود؟!.. در کجا بود؟! همینکه یک چیزهایی را بنام دین میداشتید دلیل آنست که در برابر گفتههای ما بایستید و بگویید اینها که بود؟!.. این دین که ما میخواهیم با آنچه شما میداشتید یکی است؟!.. شما دینی میداشتید بتپرستی و پندارپرستی را بهم آمیخته ، دینی با دانشها ناسازگار ، دینی از خرد بسیار دور ـ آیا آن با اینکه ما میگوییم یکسانست؟!..
اینان از درماندگی معنی دین داشتن را هم نمیدانند. بارها گفتهایم : دین برای آنست که آدمیان را از پراکندگی و همچنین از پندارپرستی بازدارد. وآنگاه یک راه روشنی بروی مردم بگشاید و آنان را از دودلی رها گرداند. اینان همان پراکندگی و پندارپرستی را که میدارند و خود مایهی دودلی و درماندگیست دین میخوانند و هر گفتگویی که از دین میشود خود را بمیان انداخته میگویند ما هم میداریم.
🔶 یکم دیماه و داستانش
🔸 تکهی 23
این را گفت و روی خود را برئیس شهربانی برگردانیده آغاز کرد داستان شیراز را سرودن و عذرهایی آوردن.
گفتم : آقای سرتیپ ، مطلب از دو حال بیرون نیست. یا در حقیقت دولت بدگمانیهایی از نظر سیاست دارد یا یک دسیسه از روی غرض تهیه شده. در هر دو حال قضیه مربوط بشخص منست. این جوانان بیکبار در کنارند. شما اینها را آزاد گردانید. من دربارهی خودم هیچ خواهشی از شما ندارم.
گفت : چَشم ، من باز الان میروم بهیئت وزرا که در آنجا اقدام کنم. اگر موضوع را بکلی خاتمه ندادم ترتیبی فراهم میکنم که آنها آزاد شوند و خود حضرتعالی چند روزی بمانید.
یکی هم شنیدیم آقای نخستوزیر فرمودهاند تلفنی خواهند کرد. اگر ایشان دستور دهند بکلی قضیه خاتمه یافته است (دانسته شد خبر نوشتهی آقای پارسا را باو رسانیدهاند).
گفتم : چنان پیامی رسیده است و به هر حال شما نتیجه را بما آگاهی دهید.
گفت : تا ظهر نتیجه را آگاهی میدهم.
چنانکه سپس دانستیم همهی این گفتهها جز رویهکارانه نمیبود ، و آقای سرتیپ مقدم را خواسته بوده که ترتیبی برای کار ما بدهند. چه ترتیبی؟.. فرمانداری نظامی نامهای نویسد در این زمینه : «اینها جمعیتی هستند ـ که مقصودشان معلوم نیست. شهربانی باید اینها را در بازداشت نگه دارد و از یکایک ایشان بازپرس کند و ببازجویی پردازد تا حقیقت را کشف کرده بدولت گزارش دهد ...». با چنین نامهای ما را بزندان شهربانی فرستند که سالها در آنجا بخوابیم ، و اگر نخستوزیر تلفن کرد بگویند قضیه خیلی مهم است و باید تحقیقات شود ، و اگر بشهربانی دستوری داد اهمیت قضیه را عنوان نموده بگوید اگر اینها را رها کنیم در شهر انعکاس بدی خواهد داشت و چهبسا که آشوب پیدا میشود و مردم بازار را میبندند. میگویند اینها میخواستهاند قرآن را آتش بزنند ـ با این پاسخ نخستوزیر را قانع گردانند. این بوده ترتیبی که در کار ما داده بودند.
در اینجاست که هر کس باید حال بدبختی این توده را نیک شناسد. یکمشت کتابهای سراپا زیانی از قرنهای گذشتهی زبونی بیادگار مانده و مایهی نابودی یک تودهی بیست ملیونی میباشد ، و ما از سالها زیانهای آن کتابها را مینویسیم و دلیلهای پیاپی میآوریم و همیشه مردم را بداوری میطلبیم که بیندیشید و اگر پاسخی بگفتههای ما دارید بنویسید وگرنه این کتابها نباید بماند ، بزرگان کشور بجای آنکه اگر سخنی دارند بگویند و اگر ندارند بما یاوری کنند ، بکینهتوزی برمیخیزند و با چه بهانههای خنکی میخواهند ما را نابود گردانند. ببینید اندازهی تیرهروزی یک مردم تا کجا رسیده که کتابهایی همچون دیوانهای ایرج و عشقی را که آشکاره درس بیشرمی بجوانان میدهد پیاپی چاپ کرده پراکنده میسازند و کسی کمترین خشمی از خود نشان نمیدهد. ولی ما که آن کتابهای بیناموسی را از میان میبریم در دلهای آقایان درد بزرگی شده است و بدینسان میخواهند بما کیفر دهند. وای باین تودهی بدبخت! وای باین مردم تیرهروز!
🔸 تکهی 23
این را گفت و روی خود را برئیس شهربانی برگردانیده آغاز کرد داستان شیراز را سرودن و عذرهایی آوردن.
گفتم : آقای سرتیپ ، مطلب از دو حال بیرون نیست. یا در حقیقت دولت بدگمانیهایی از نظر سیاست دارد یا یک دسیسه از روی غرض تهیه شده. در هر دو حال قضیه مربوط بشخص منست. این جوانان بیکبار در کنارند. شما اینها را آزاد گردانید. من دربارهی خودم هیچ خواهشی از شما ندارم.
گفت : چَشم ، من باز الان میروم بهیئت وزرا که در آنجا اقدام کنم. اگر موضوع را بکلی خاتمه ندادم ترتیبی فراهم میکنم که آنها آزاد شوند و خود حضرتعالی چند روزی بمانید.
یکی هم شنیدیم آقای نخستوزیر فرمودهاند تلفنی خواهند کرد. اگر ایشان دستور دهند بکلی قضیه خاتمه یافته است (دانسته شد خبر نوشتهی آقای پارسا را باو رسانیدهاند).
گفتم : چنان پیامی رسیده است و به هر حال شما نتیجه را بما آگاهی دهید.
گفت : تا ظهر نتیجه را آگاهی میدهم.
چنانکه سپس دانستیم همهی این گفتهها جز رویهکارانه نمیبود ، و آقای سرتیپ مقدم را خواسته بوده که ترتیبی برای کار ما بدهند. چه ترتیبی؟.. فرمانداری نظامی نامهای نویسد در این زمینه : «اینها جمعیتی هستند ـ که مقصودشان معلوم نیست. شهربانی باید اینها را در بازداشت نگه دارد و از یکایک ایشان بازپرس کند و ببازجویی پردازد تا حقیقت را کشف کرده بدولت گزارش دهد ...». با چنین نامهای ما را بزندان شهربانی فرستند که سالها در آنجا بخوابیم ، و اگر نخستوزیر تلفن کرد بگویند قضیه خیلی مهم است و باید تحقیقات شود ، و اگر بشهربانی دستوری داد اهمیت قضیه را عنوان نموده بگوید اگر اینها را رها کنیم در شهر انعکاس بدی خواهد داشت و چهبسا که آشوب پیدا میشود و مردم بازار را میبندند. میگویند اینها میخواستهاند قرآن را آتش بزنند ـ با این پاسخ نخستوزیر را قانع گردانند. این بوده ترتیبی که در کار ما داده بودند.
در اینجاست که هر کس باید حال بدبختی این توده را نیک شناسد. یکمشت کتابهای سراپا زیانی از قرنهای گذشتهی زبونی بیادگار مانده و مایهی نابودی یک تودهی بیست ملیونی میباشد ، و ما از سالها زیانهای آن کتابها را مینویسیم و دلیلهای پیاپی میآوریم و همیشه مردم را بداوری میطلبیم که بیندیشید و اگر پاسخی بگفتههای ما دارید بنویسید وگرنه این کتابها نباید بماند ، بزرگان کشور بجای آنکه اگر سخنی دارند بگویند و اگر ندارند بما یاوری کنند ، بکینهتوزی برمیخیزند و با چه بهانههای خنکی میخواهند ما را نابود گردانند. ببینید اندازهی تیرهروزی یک مردم تا کجا رسیده که کتابهایی همچون دیوانهای ایرج و عشقی را که آشکاره درس بیشرمی بجوانان میدهد پیاپی چاپ کرده پراکنده میسازند و کسی کمترین خشمی از خود نشان نمیدهد. ولی ما که آن کتابهای بیناموسی را از میان میبریم در دلهای آقایان درد بزرگی شده است و بدینسان میخواهند بما کیفر دهند. وای باین تودهی بدبخت! وای باین مردم تیرهروز!
کار_و_پیشه_و_پول_بزبان_عادی_گفتار_دوم.pdf
291 KB
🔶 کار و پیشه و پول (بزبان عادی)
🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است.
🔹 گفتار یکجا در یک فایل پیدیاف
🔸 گفتار دوم : بیکاری و مفتخوری و کارهای بیهوده نامشروع است.
🔹 گفتار یکجا در یک فایل پیدیاف
Forwarded from کتابخانه پاکدینی (کتابهای احمد کسروی و یاران او)
قانون دادگری.pdf
1.6 MB
🔶 قانون دادگری
🖌 احمد کسروی
🔍 خردهگیری از قانونها و شیوهی کار دادگستری و پیشنهاد اصلاح آنها
📊 شمار ساتها : 64
بازپسین پراکنش : فروردین 1399
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.
🖌 احمد کسروی
🔍 خردهگیری از قانونها و شیوهی کار دادگستری و پیشنهاد اصلاح آنها
📊 شمار ساتها : 64
بازپسین پراکنش : فروردین 1399
🔷 کتابخانهی پاکدینی
🔸 این کتاب از سوی «باهَماد پاکدینان» و بدست «کوشاد تلگرام» پراکنده میگردد.